chương 1 bao gồm: (1) Nghiên cứu trên thế giới, (2) Nghiên cứu tại Việt Nam, (3) Đánh giá các nghiên cứu trước và xác định khe hổng nghiên cứu và hướng nghiên cứu của đề tài. NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI 1. Các nghiên cứu về hệ thống thông tin Mô hình về hệ thống thông tin thành công được được đề xuất đầu tiên trong nghiên cứu của DeLone và Mclean (1992) được công bố trên tạp chí Information Systems Research. Tác giả đã hệ thống 180 nghiên cứu được công bố trước đó để đưa ra các thành phần của hệ thống thông tin thành công bao gồm: chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, sử dụng hệ thống, sự hài lòng của người dùng, tác động cá nhân và tác động tổ chức.
Tiếp tục kế thừa và phát triển mô hình DeLone và Mclean (1992) vào năm 2003 tác giả DeLone và Mclean đã bổ sung các chiều của hệ thống thông tin thành công trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Journal of Management Information Systems. Trong nghiên cứu này, tác giả phân tích từ 285 nghiên cứu trước đó để chỉ ra chiều tác động của thành phần trong hệ thống thông tin thành công: hệ thống thông tin được đánh giá qua chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin và chất lượng dịch vụ. Ba nhân tố này có ảnh hưởng trực tiếp đến sử dụng/ ý định sử dụng và sự hài lòng của người dùng. Bên cạnh đó sử dụng/ ý định sử dụng và sự hài lòng của người dùng có mối tác động qua lại với nhau.
Khi sự hài lòng người dùng tăng lên, ý định sử dụng cũng sẽ tăng lên và do đó cũng sẽ ảnh hưởng đến việc sử dụng. Kết quả từ sử dụng và sự hài lòng của người dùng là lợi ích đạt được. Lợi ích ròng sẽ có tác động ngược lại đối với sự hài lòng của người dùng và sử dụng/ ý định sử dụng nhiều hơn đối với hệ thống thông tin. Ngoài ra kết quả TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 nghiên cứu còn cho thấy đo lường lợi ích ròng của cá nhân người dùng và của tổ chức là thang đo lường sự thành công của hệ thống thông tin.
Nghiên cứu của Andrew Burton Jones, Detmar W. Jr (2006) dựa trên việc phân tích 48 nghiên cứu công bố trước đó để thực hiện nghiên cứu “Khái quát hóa việc sử dụng hệ thống: Cách tiếp cận và kiểm tra thực nghiệm” được công bố trên Information Systems Research. Trong nghiên cứu này, tác giả đã kết luận việc sử dụng hệ thống thông tin khác với việc sử dụng thông tin, sử dụng hệ thống là một loạt các công việc xử lý phức tạp gắn liền với người sử dụng bao gồm: nhận thức của người dùng về sự hấp dẫn công nghệ, mức độ sử dụng chuyên sâu của người dùng và hai yếu tố này tác động đến hiệu quả công việc ở mức độ cá nhân. Trong nghiên cứu này tác giả còn chỉ ra yếu tố năng lực của người dùng như: kiến thức kế toán, kiến thức về công việc đảm nhận, sự tự lập khi giải quyết công việc, kinh nghiệm với hệ thống và công việc sẽ tác động đến hiệu quả công việc của người dùng hệ thống.
Các nghiên cứu về vai trò của hệ thống thông tin kế toán Theo các nghiên cứu của Sajady và cộng sự (2008) và Soudani (2012) đã khẳng định hệ thống thông tin kế toán có tác động đến việc cải thiện quá trình ra quyết định, chất lượng thông tin kế toán, kiểm soát nội bộ và tạo điều kiện cho các giao dịch của tổ chức nên nó là một trong những nhân tố quan trọng có tác động đến thành quả của tổ chức. Hệ thống thông tin kế toán đóng một vai trò quan trọng không thể thay thế trong việc nâng cao tính hữu hiệu và hiệu quả các hoạt động trong tổ chức doanh nghiệp đồng thời nó cũng là kênh cung cấp thông tin để hỗ trợ nhà quản lý của tổ chức ra quyết định. Mitchell và cộng sự (2000) cho rằng hệ thống thông tin kế toán được sử dụng như là một công cụ quản lý kiểm soát ngắn hạn và dài hạn của tổ chức, vì thế các nguồn thông tin được cung cấp từ hệ thống thông tin kế toán sẽ giúp nhà quản lý tổ chức đạt được mục tiêu chiến lược của tổ chức cũng như việc vận hành hoạt động của tổ chức thành công. Vai trò của hệ thống thông tin kế toán ngày càng được khẳng định trong các nghiên cứu đã được công bố vì thế muốn tổ chức doanh nghiệp phát triển tốt ta cần xây dựng một hệ thống thông tin kế toán hữu hiệu.
Vì vậy việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán đang được nhiều nhà nghiên cứu kinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 tế phân tích, thảo luận nhằm tìm ra hướng xây dựng hệ thống thông tin kế toán hữu hiệu. Các nghiên cứu về tính hữu hiệu hệ thống thông tin kế toán Yap và cộng sự (1992) đã thực hiện một nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin dựa trên máy tính trong các doanh nghiệp nhỏ và tiến hành khảo sát tại 96 doanh nghiệp nhỏ. Trong nghiên cứu này thang đo sự thành công của hệ thống thông tin kế toán là sự hài lòng của người sử dụng thông tin của hệ thống thông tin kế toán. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy: các nhân tố như sự hỗ trợ hữu hiệu của nhà tư vấn, mức độ hỗ trợ của nhà cung cấp, thời gian kinh nghiệm, nguồn lực tài chính đầy đủ, sự hỗ trợ của giám đốc điều hành, sự tham gia của người sử dụng hệ thống có tác động tích cực đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán, mặt khác nhân tố số lượng ứng dụng quản lý và sự hiện diện của chương trình phân tích hệ thống không có sự ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán tại doanh nghiệp.
Nicolaou đã thực hiện nghiên cứu “Mô hình ngẫu nhiên về nhận thức tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán: sự phối hợp và kiểm soát của tổ chức”. Mục tiêu nghiên cứu đề ra là xác định mức độ ảnh hưởng của sự phối hợp và kiểm soát của tổ chức đến mức độ tích hợp của hệ thống thông tin kế toán. Trong nghiên cứu này tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán được đo lường bởi sự hài lòng của ngưởi sử dụng hệ thống và chất lượng thông tin đầu ra được kiểm soát hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ phù hợp của hệ thống tích hợp với yêu cầu sự phối hợp và kiểm soát của tổ chức có tác động tích cực đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán.
Trong nghiên cứu “Hạn chế về nguồn lực và triển khai hệ thống thông tin trong các doanh nghiệp nhỏ ở Singapore” của Thong (2001), thực hiện khảo sát tại 114 doanh nghiệp nhỏ ở Singapore. Tác giả đã phát triển mô hình triển khai hệ thống thông tin dựa trên lý thuyết nguồn tài nguyên bị hạn chế của Welsh và White và lý thuyết rào cản kiến thức của Attewwell. Kết quả nghiên cứu cho thấy tại doanh nghiệp nhỏ nếu có sự hỗ trợ hiệu quả của chuyên gia bên ngoài, được đầu tư hệ thống thông tin đầy đủ, sự tham gia của người sử dụng cao và sự hỗ trợ cao của nhà quản lý thì sẽ thường có hệ thống thông tin thành công. Trong đó nhân tố sự hỗ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 trợ hiệu quả của chuyên gia bên ngoài là nhân tố chính ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp nhỏ.
Trong nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán thành công” trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Ashari (2008) đã xác định các nhân tố: người dùng hệ thống, sự hỗ trợ của nhà quản lý, sự hỗ trợ của chuyên gia bên ngoài, bối cảnh môi trường hoạt động của doanh nghiệp có ảnh hưởng đến việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán thành công. Kết quả nghiên cứu đã chỉ rõ: nhân tố sự hỗ trợ của chuyên gia bên ngoài có tác động mạnh nhất, kế đến là nhân tố sự hỗ trợ của nhà quản lý còn hai nhân tố người dùng hệ thống và bối cảnh môi trường của doanh nghiệp không có tác động đến việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán thành công. Mặt khác trong nghiên cứu còn cho thấy nhân tố sự hỗ trợ của nhà quản lý và nhân tố bối cảnh môi trường có tác động tích cực đến nhân tố người dùng hệ thống. Nghiên cứu thực nghiệm của Ismail (2009) về những nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa ở Malaysia được thực hiện thông qua việc khảo sát bảng câu hỏi được gửi đến 232 doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa.
Ismail dựa vào lý thuyết hạn chế nguồn lực, mô hình chấp nhận công nghệ và kế thừa mô hình hệ thống thông tin thành công của DeLone và Mclean để xây dựng mô hình gồm 8 biến: độ phức tạp của hệ thống thông tin kế toán, sự tham gia của người quản lý, kiến thức hệ thống thông tin kế toán của nhà quản lý, kiến thức kế toán của nhà quản lý, sự hỗ trợ của nhà tư vấn, sự hỗ trợ của nhà cung cấp, sự hỗ trợ của chính phủ và sự hỗ trợ của công ty kế toán. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy kiến thức kế toán của nhà quản lý, sự hỗ trợ của nhà cung cấp và sự hỗ trợ của công ty kế toán có tác động mạnh đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán. Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu hệ thống thông tin kế toán 1.1 Nhóm các nghiên cứu về sự tham gia của người sử dụng hệ thống: Jong Min Choe (1996) đã thực hiện một cuộc nghiên cứu ở Hàn Quốc năm 1996 về mối quan hệ của các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu suất hệ thống thông tin kế toán và đánh giá tác động của cấp độ hệ thống thông tin đến mối quan hệ này. Trong nghiên cứu này tác giả đã dùng phương pháp định lượng để kiểm định mô TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 hình nghiên cứu gồm 8 biến là: sự hỗ trợ của nhà quản lý cấp cao, năng lực kỹ thuật của nhân viên hệ thống thông tin, sự tham gia của người sử dụng, việc đào tạo và huấn luyện người sử dụng hệ thống, sự có mặt của ban lãnh đạo, vị trí bộ phận hệ thống thông tin, hình thức hóa phát triển hệ thống, quy mô công ty.