Phần mở đầu Phần này bao gồm các vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu, đóng góp mới của nghiên cứu và kết cấu của luận văn. Chƣơng 1: Tổng quan các nghiên cứu trƣớc có liên quan về việc“vận dụng hệ thống kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động (ABC)” “Chƣơng này sẽ tổng quan các nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam”liên quan về việc áp“dụng hệ thống kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động,”từ đó, đƣa TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 ra đƣợc“những kết quả đạt đƣợc và vấn đề cần tiếp tục nghiên”cứu để có thể đƣa ra đƣợc khe hỏng nghiên cứu cho luận văn. Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết Chƣơng này trình bày các khái niệm, thuật ngữ quan trọng và các lý thuyết nền tảng có liên quan,“kết hợp cơ sở lý thuyết”này và tổng quan nghiên cứu ở chƣơng 1, đề xuất mô hình nghiên cứu và phát triển giả thuyết nghiên cứu. Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng này trình bày các nội dung về quy trình nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu, kỹ thuật phân tích dữ liệu và thiết kế nghiên cứu.
Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận Chƣơng này trình bày các phân tích và bàn luận về kết quả nghiên cứu. Chƣơng 5: Kết luận và hàm ý Chƣơng này“đƣa ra nhận xét chung và trên cơ sở đó, đề xuất các kiến nghị đối“với các đối tƣợng liên quan đến việc”vận dụng hệ thống kế toán dựa trên cơ sở hoạt động của các doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM hiện nay.” TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 “CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC CÓ LIÊN QUAN VỀ VIỆC ÁP DỤNG HỆ THỐNG KẾ TOÁN CHI PHÍ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)” “Nội dung chính của chƣơng này, tác giả tổng quan các công trình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam”liên quan đến việc vận“dụng hệ thống kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động ABC, để trên cơ sở đó tác giả tìm ra khe hỏng nghiên cứu đề xuất hƣớng nghiên cứu”cho luận văn, vì vậy, nội dung chƣơng này bao gồm: - Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu; - Khe hỏng nghiên cứu; - Nhận xét. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu 1. Các nghiên cứu trên thế giới Có khá nhiều các nghiên cứu liên quan đến hệ thống ABC ở các góc độ tiếp cận khác nhau và đã đƣợc công bố trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới nhƣ nghiên cứu các nhân tố tác động đến sự lựa chọn áp dụng hệ thống ABC hay là nghiên cứu việc triển khai hệ thống ABC tại một tổ chức cụ thể.
Do đó, tác giả sẽ tiến hành thống kê một số nghiên cứu đã đƣợc công bố trong những năm gần đây nhằm chỉ ra xu hƣớng nghiên cứu và áp dụng hệ thống ABC trên toàn thế giới, cụ thể nhƣ sau: Nghiên cứu thứ nhất: Nghiên cứu của(Ruhanita Maelah, 2007) “Factors influencing activity based costing (ABC) adoption in manufacturing industry”. Nhóm tác giả đã tiến hành nghiên cứu“các doanh nghiệp sản xuất đƣợc niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán”Kuala Lumpur (KLSE) và các doanh nghiệp sản xuất đa quốc gia đang hoạt động tại Malaysia. Đồng thời, đề ra“mô hình nghiên cứu”với sự tác động của bảy nhân tố đến việc áp dụng ABC, nhƣng“kết quả cho thấy”rằng, chỉ có ba nhân tố có tác động tích cực, bao gồm: (1)“Thông tin kế toán chi phí có ảnh hƣởng đến”việc ra quyết định; (2) Sự hỗ trợ của tổ chức (quản lý doanh nghiệp và các phòng ban); (3)“Đo lƣờng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.”Nhóm tác giả còn chỉ ra rằng việc áp dụng ABC tại Malaysia tại thời điểm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 nghiên cứu là còn rất thấp, chỉ chiếm tỷ lệ 36% trong số tổng các doanh nghiệp đƣợc khảo sát và việc triển khai ABC chỉ đang ở giai đoạn ban đầu. Nghiên cứu thứ hai:“Nghiên cứu của (Al-Omiri and Drury, 2007)”“A survey of factors influencing the choice of product costing systems in UK organizations.” Al-Omiri và Drury đã“nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến”lựa chọn hệ thống ABC của các tổ chức ở vƣơng quốc Anh và nghiên cứu này đã đƣợc công bố trên tạp chí Management Accounting Research vào năm 2007.
Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng trong chín nhân tố đƣợc đƣa ra thì có tới sáu nhân tố“tác động tích cực đến việc lựa chọn”hệ thống ABC của các tổ chức tại Anh. Các nhân tố đƣợc đề cập đến trong bài nghiên cứu này bao gồm: (1)“Tầm quan trọng của thông tin chi phí;”(2) qui“mô doanh nghiệp là có mức tác động”quan trọng; (3) Mức độ cạnh tranh và (4) ngành nghề“kinh doanh là nhân tố ảnh hƣởng đến”việc chấp nhận hoặc không chấp nhận ABC; (5)“Mức độ sử dụng các”kỹ thuật sáng tạo trong kế toán quản trị và (6)“mức độ sử dụng các kỹ thuật”sản xuất tinh gọn thì nhóm tác giả cho rằng nó có sự“ảnh hƣởng đáng kể đến việc vận dụng ABC”trong các tổ chức. Các biến khác đƣợc đƣa ra trong mô hình nghiên cứu của nhóm tác giả là (7) chất lƣợng công nghiệp thông tin; (8)“sự đa dạng của sản phẩm và (9) cấu trúc chi phí thì không có ảnh hƣởng”đáng kể đến việc vận dụng ABC.“Đồng thời, để kiểm tra đƣợc mối quan hệ”của các biến dự đoán, sự tinh vi“của hệ thống kế toán”chi phí và các đặc điểm của hệ thống kế toán giá thành sản phẩm, nhóm tác giả đã đề ra bốn công cụ đo lƣờng khác nhau thay vì chỉ sử dụng việc áp dụng hay không áp dụng hệ thống ABC để làm thƣớc đo nhƣ các nghiên cứu đi trƣớc. Nghiên cứu thứ ba: Nghiên cứu của (Ahmadzadeh, Etemadi et al., 2011) “Exploration of Factors influencing on Choice the Activity Based Costing System in Iranian Organizations”.
“Tác giả đã thực hiện nghiên cứu này”vào năm 2009, tại hơn 170 doanh nghiệp“đƣợc niêm yết trên sàn chứng khoán”Tehran. Các tác giả đã sử dụng phƣơng pháp phân tích hồi quy Logistic, mô hình nghiên cứu và đo lƣờng các biến và“kiểm định mức độ tin cậy Cronbach’s Alpha.”Trong bày nghiên cứu này,“tác giả TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 đã sử dụng mô hình hồi quy Logistic”với phần mền SPSS. Mô hình này đƣợc áp dụng khi biến phụ thuộc chỉ có hai kết quả và chỉ nhận một giá trị là 0 hoặc 1, trong đó 1 tƣơng ứng với việc có phụ thuộc và 0 tƣơng ứng với việc không phụ thuộc. Trong bài này, tác giả đã nghiên cứu sự ảnh hƣởng của năm nhân tố đến ABC là: (1) Ngành nghề hoạt động, (2) Quy mô của tổ chức, (3) Cấu trúc chi phí, (4) Mức độ“quan trọng của thông tin chi phí”và (5)“Sự đa dạng về sản phẩm và dịch vụ.” Kết quả của bài nghiên cứu cho thấy việc áp dụng ABC tại các doanh nghiệp tại Iran chịu ảnh hƣởng tích cực của“nhân tố ba trong số năm nhân tố”đã đề ra trong mô hình nghiên cứu ban đầu là: Cấu trúc chi phí, Mức độ“quan trọng của thông tin chi phí, Sự đa dạng về sản phẩm và dịch vụ.” Nghiên cứu thứ tƣ:Nghiên cứu của (Appah, Ebimobowei et al., 2013) “Analysis of factors influencing activity based costing application in the hospatality industry in Yenagoa, Nigeria”.
Nghiên cứu này đƣợc thực hiện tại các doanh nghiệp hoạt động trong ngành khách sạn tại Yenagoa, Nigeria nhằm xem xét các yếu tố ảnh hƣởng đến việc ứng dụng chi phí dựa trên hoạt động trong lĩnh vực này. Dữ liệu đƣợc sử dụng trong bài bao gồm cả hai loại dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp bao gồm các sách, báo, tạp chí, các tài liệu nghiên cứu chƣa đƣợc công bố và internet. Dữ liệu sơ cấp bao gồm phỏng vấn và một bảng câu hỏi khảo sát đƣợc gửi đến 250 ngƣời là những ngƣời làm công việc quản lý và kế toán tại 50 khách sạn ở Yenagoa, Nigeria.“Kết quả đã thu về đƣợc 165 phiếu khảo sát đạt yêu cầu”trên tổng số 250 bảng câu hỏi gửi đi.
Trong bài nghiên cứu này, các “tác giả đã đƣa ra năm nhân tố ảnh hƣởng đến”việc áp dụng ABC nhƣ sau: (1) khả năng sai lệch về giá, (2) mức độ“hữu dụng của thông tin kế toán,”(3)“sự hỗ trợ của các nhà quản lý cấp cao,”(4) quản lý“đo lƣờng hiệu quả hoạt động,”(5) đào tạo và huấn luyện. “Kết quả bài nghiên cứu này cho thấy cả 5 nhân tố”trên đều ảnh hƣởng đến việc áp dụng ABC tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ khách hàng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Ngoài ra, kết quả còn cho thấy từ các mẫu khảo sát đƣợc thu thập là hầu hết các khách sạn đều không áp dụng ABC và việc áp dụng ABC vào ngành khách sạn cũng còn ở giai đoạn sơ khai. Các tác giả còn đƣa ra nhận định là cần có việc đầu tƣ vào các quỹ để đào tạo và huấn luyện, phát triển phần mền và phần cứng và sự cam kết thực hiện của các nhân viên trong ngành dịch vụ khách hàng.
Ngoài các nghiên cứu gần đây đƣợc thực hiện tổng hợp trình bày nhƣ trên thì“tác giả xin trình bày lƣớt qua những nghiên cứu đã đƣợc”thực hiện trong giai đoạn trƣớc đó nhƣ sau: Một nghiên cứu khác của (Khandwalla, 1972) “The Effect of Different Types of Competition on the Use of Management Controls” đƣợc thực hiện vào năm 1972, dữ liệu khảo sát đƣợc lấy từ 92 doanh nghiệp sản xuất đang hoạt động ở Mỹ ở thời điểm đó. Kết quả của nghiên cứu này chỉ ra rằng yếu tố cạnh tranh có ảnh hƣởng tích cực đến việc quản lý trong doanh nghiệp, cụ thể các yếu tố“sau: cạnh tranh về giá, cạnh tranh”về sản phẩm, cạnh tranh về marketing và cạnh tranh về phân phối và khuyến mãi. Một nghiên cứu khác của (Cagwin and Bouwman, 2002) đã nghiên cứu về sự cải thiện hiệu suất tài chính có liên quan đến việc sử dụng thông tin chi phí dựa trên hoạt động (ABC),“kết quả nghiên cứu này cho thấy thực sự có mối quan hệ tích cực giữa”ABC và sự cải tiến trong ROI. Trong đó, nghiên cứu cũng đã đề ra nhóm“ba nhân tố tác động đến”việc áp dụng ABC trong các doanh nghiệp là mức độ quan trọng của thông tin chi phí trong việc ra quyết định; giảm giá thành sản phẩm và dự báo cho doanh nghiệp.
Thêm nữa, vào năm 1995, nhà nghiên cứu Michael D. Shields đã công bố bài nghiên cứu của mình mang tên “An empirical analysis of firms' implementation experiences with activity-based costing” (Shields, 1995). Dữ liệu khảo sát đƣợc thực hiện tại 143 doanh nghiệp. Trong bài nghiên cứu này, tác giả đã chỉ ra rằng việc áp dụng ABC“bị ảnh hƣởng bởi các”yếu tố nhƣ hành vi, tổ chức và kỹ thuật tại doanh nghiệp.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 Nhƣ vậy, trên thế giới cũng đã có khá nhiều các công trình nghiên cứu có liên quan đến việc vận dụng ABC tại“các doanh nghiệp.