CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài 1.1 Tổng quan về các công trình nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu của Bih-Ru Lea & Lawrence D. Fredendall (2002) về hiệu quả sản xuất, cấu trúc của sản phẩm tác động đến kế toán quản trị. Mục đích của nghiên cứu này nhằm xác định mối liên hệ giữa cơ cấu sản phẩm, cấu trúc sản phẩm chuyên sâu trong ngành công nghiệp tự động hóa tác động đến việc vận dụng kế toán quản trị. Nghiên cứu này áp dụng cả hai phương pháp tài chính và phi tài chính để xem xét tương tác các sản phẩm ngắn hạn và dài hạn trong hai cửa hàng và cấu trúc sản phẩm trong ngành công nghiệp tự động hóa.
Thông qua mô phỏng máy tính quy mô lớn, tác giả cung cấp những hiểu biết thêm về quyết định cung cấp sản phẩm của doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu cho thấy cấu trúc sản phẩm và việc lập kế hoạch phát triển sản phẩm tác động đến việc vận dụng kế toán quản trị. Hạn chế của nghiên cứu này chỉ thực hiện cho các ngành công nghiệp tự động hóa cao. Nghiên cứu của Noor Azizi Ismail & Malcolm King (2007) về các yếu tố ảnh hưởng đện hệ thống kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ ở Malaysia.
Mục tiêu của nghiên cứu này là tìm các yếu tố ảnh hưởng đến kế toán quản trị của các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ ở Malaysia. Nghiên cứu này thực hiện theo phương pháp nghiên cứu định lượng, tác giả đã đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị như: mức độ tác động của công nghệ thông tin lên quy trình vận hành của doanh nghiệp, nhận thức về kế toán quản trị của chủ doanh nghiệp, trình độ nhân viên kế toán, quy mô sản xuất, mức độ cạnh tranh. Hạn chế của nghiên cứu này là các doanh nghiệp vừa và nhỏ được xác định từ 20 đến 150 nhân viên. Nghiên cứu của Jason Harris and Dr Chris Durden (2011) về định hướng trong nghiên cứu kế toán quản trị.
Nghiên cứu này xem xét một số tài liệu trong lĩnh vực quản lý kế toán và đánh giá 116 bài viết về kế toán quản trị lấy từ ba tạp chí hàng 7 đầu: Nghiên cứu kế toán quản trị (MAR); Nghiên cứu kế toán quản trị (JMAR); Kế toán, Tổ chức và Xã hội (AOS). Bài viết này giúp các nhà nghiên cứu có cái nhìn tổng quan các nghiên cứu về kế toán quản trị. Nó làm nổi bật sự xuất hiện sự nhận thức và trình độ của nhà quản lý trong nghiên cứu kế toán quản trị. Nghiên cứu của Bill Nixon, John Burns & Mostafa Jazayer (2011) về vai trò của kế toán quản trị trong việc sản xuất sản phẩm mới.
Nghiên cứu này nhằm kiểm soát soát chi phí mục tiêu và chi phí thực hiện trong kế toán quản trị. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu điển hình theo từng trường hợp để xem xét những thay đổi công nghệ, bản chất của sản phẩm và quản lý quy trình NPD & D. Kế toán quản trị được thể hiện qua việc lập dự toán chiến lược sản phẩm, và trong dự án, mô đun, các nhóm kỹ thuật, … Thông qua việc lập kế hoạch và kiểm soát các giai đoạn phát triển sản phẩm để hạn chế sai sót và chi phí phát sinh do việc thực hiện chậm tiến độ. Kết quả của nghiên cứu này cho thấy mỗi trường hợp khác nhau, cách tiếp cận và tổng hợp chi phí sẽ khác nhau.
Các công ty cạnh tranh nhau dựa trên nhiều cơ sở như: giá cả, công nghệ, hiệu suất và dịch vụ. Kế toán quản trị được tham gia trước khi các dự án bắt đầu với các danh mục sản phẩm và hoạch định chiến lược sản phẩm, trực tiếp với các dự án và cả trong việc quản lý các dịch vụ sau bán hàng. Hạn chế của nghiên cứu này là xét trên từng trường hợp cụ thể, chưa mang tính khái quát cao. Marco Gatti (2018) nghiên cứu các yếu tố tác động đến kế toán quản trị thông qua việc phân tích quá khứ và tương lai.
Mục đích của nghiên cứu này nhằm khám phá các yếu tố tác động của kế toán quản trị thông qua việc xem xét tài liệu về các vấn đề liên quan và một số đề xuất hướng nghiên cứu mới. Nghiên cứu này được thực hiện thông qua việc thu thập thông tin từ internet, các các công cụ tìm kiếm như Google, Yahoo, Hotmail và Catcha đã được sử dụng rộng rãi, giới thiệu thông tin và tin tức trực tuyến. Kết quả nghiên cứu này cho thấy các yếu tố tác động đến kế toán quản trị như: Quy chuẩn pháp lý từ chính phủ và các cơ quan chức năng, văn hóa, nhận thức của nhà quản trị, áp dụng công nghệ thông tin. Từ kết quả nghiên cứu, tác 8 giả đã đề xuất hướng nghiên cứu mới là tập trung vào các công cụ và phương pháp đo lường tác động của kế toán quản trị.2 Nhận xét Qua các công trình nghiên cứu nước ngoài, có thể thấy được nhu cầu về kế toán quản trị ngày càng đa dạng.
Việc vận dụng kế toán quản trị vào doanh nghiệp bằng công cụ truyền thống cho đến ứng dụng công nghệ thông tin. Các nghiên cứu đã sử dụng kết hợp cả hai phương pháp nghiên cứu: định tính và định lượng, để tìm ra các nhân tố tác động đến việc vận dụng kế toán quản trị tại doanh nghiệp. Từ áp lực bên ngoài, văn hóa, nhận thức của nhà quản trị, áp dụng công nghệ thông tin, lập kế hoạch phát triển sản phẩm, trình độ nhân viên, quy mô sản xuất, mức độ cạnh tranh, cấu trúc sản phẩm đều tác động đến việc áp dụng KTQT tại DN.2 Các công trình nghiên cứu trong nước 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước Nghiên cứu của Thái Anh Tuấn (2018) về một số nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp. Nghiên cứu này cũng đã chỉ ra quy mô doanh nghiệp là nhân tố quan trọng trong việc áp dụng kế toán quản trị.
Tác giả cho rằng doanh nghiệp có quy mô lớn thường gia tăng sự kiểm soát chặt chẽ và gia tăng nguồn lực của doanh nghiệp, cũng như tăng cường sử dụng kế toán quản trị để kiểm soát quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có quy mô lớn, có bộ máy vận hành chuyên môn hóa cao và quản lý phức tạp hơn các doanh nghiệp có quy mô nhỏ. Doanh nghiệp lớn có sự phân quyền và trách nhiệm cho từng bộ phận. Các doanh nghiệp lớn, doanh thu cao, nguồn lực phức tạp.
Vì vậy, áp dụng kế toán quản trị để có thể giám sát chặt chẽ các chi phí, đảm bảo lợi nhuận mục tiêu doanh nghiệp thường được áp dụng kế toán quản trị trong hoạt động kinh doanh của mình. Theo Nguyễn Lê Nhân & Mai Thị Quỳnh Như (2020) nghiên cứu về việc vận dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thương mại hoạt động trên địa bàn TP. Nghiên cứu này đã khảo sát 300 doanh nghiệp, kết quả chỉ ra được năm nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị gồm: quy mô doanh nghiệp, sự quan 9 tâm của chủ sở hữu, chi phí tổ chức thực hiện, trình độ nhân viên kế toán và mức độ cạnh tranh của thị trường. Nghiên cứu của Nguyễn Bích Hương Thảo (2021) chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng tới tổ chức kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất.
Nghiên cứu đưa ra hai nhóm nhân tố: nhóm nhân tố chủ quan và nhóm nhân tố khách quan. Nhóm nhân tố chủ quan gồm ba nhân tố: nhân tố quy mô doanh nghiệp, mục tiêu, chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp; nhân tố về tổ chức sản xuất; nhân tố về nhận thức của nhà quản lý và trình độ cán bộ áp dụng kế toán quản trị và nhóm nhân tố khách quan gồm: quy định pháp lý, quản lý ngành nghề kinh doanh và nhân tố hội nhập kinh doanh quốc tế, áp lực cạnh tranh 1.2 Nhận xét Việt Nam có nhiều bài nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT tại doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực, cũng như quy mô doanh nghiệp. Điều này cho thấy nhu cầu về vận dụng kế toán quản trị tại doanh nghiệp và việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT tại doanh nghiệp vô cùng cần thiết và cấp bách trong bối cảnh hiện nay.3 Khe hỏng nghiên cứu và định hướng của tác giả 1.1 Khe hỏng nghiên cứu Qua việc tìm hiểu tổng quan những vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài mà tác giả đang nghiên cứu, kết hợp với sự quan tâm của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại thành phố Hồ Chí Minh. Kế toán quản trị luôn đóng vai trò quan trọng trong cho việc chi phối chiến lược kinh doanh và định hướng phát triển của doanh nghiệp.
Hiện nay có nhiều nghiên cứu về việc áp dụng KTQT cho các doanh nghiệp, các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT tại doanh nghiệp hoạt động trong nhiều ngành nghề khác nhau. Tuy nhiên, tác giả chưa phát hiện nghiên cứu nào mang tính khách quan về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Thành phố Hồ Chí Minh.2 Định hướng nghiên cứu của tác giả Tác giả tiến hành nghiên cứu các nhân tố ảnh hướng đến khẳ năng áp dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Thành phố Hồ Chí Minh qua các bước nghiên cứu như sau: Thứ nhất, xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Thành phố Hồ Chí Minh. Thứ hai, đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc áp dụng kế toán quản trị tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Thành phố Hồ Chí Minh. Thứ ba, đưa ra một số giải pháp kiến nghị làm tăng khả năng áp dụng kế toán quản trị tại doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Thành phố Hồ Chí Minh.
11 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Chương này, tác giả trình bày những nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài. Với sự cạnh tranh gay gắt trong bối cảnh toàn cầu hóa thì KTQT là một phần không thể thiếu đối với doanh nghiệp.