Tìm Hiểu Nhận Thức Của Người Dân Về Môi Trường Tại Phường Hồng Gai, Thành Phố Hạ Long

Chuyên khảo môi trường phân tích Luận văn tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường trên địa bàn phường hồng gai thành phố hạ, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Trần Văn Tài
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Nhận Thức Của Người Dân Về Môi Trường Tại Phường Hồng Gai, Hạ Long
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH TRONG KHÓA LUẬN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.2. Một số vấn đề môi trường cần quan tâm trên Thế Giới và Việt Nam
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Đặc điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Tình hình cơ bản của phường Hồng Gai
• 3.2.2. Hiện trạng môi trường tại phường Hồng Gai
• 3.2.3. Tìm hiểu sự hiểu biết của người dân về môi trường
• 3.2.4. Đánh giá chung và đề xuất các giải pháp
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.3.3. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.4. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm cơ bản của phường Hồng Gai
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.3. Đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội
• 4.2. Hiện trạng môi trường tại phường Hồng Gai
• 4.2.1. Vấn đề sử dụng nước sinh hoạt tại địa phương
• 4.2.2. Vấn đề nước thải tại địa phương
• 4.2.3. Vấn đề rác thải tại địa phương
• 4.2.4. Vệ sinh môi trường
• 4.2.5. Sức khỏe và môi trường
• 4.3. Hiểu biết của người dân về môi trường
• 4.3.1. Hiểu biết của người dân về các khái niệm môi trường
• 4.3.2. Hiểu biết của người dân về mức độ ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đến các hoạt động và sức khỏe của con người
• 4.3.3. Nhận thức của người dân trong việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt
• 4.3.4. Hiểu biết của người dân về luật bảo vệ môi trường và các văn bản khác có liên quan
• 4.3.5. Những hoạt động của người dân về công tác bảo vệ môi trường sống, công tác tuyên truyền của phường Hồng Gai
• 4.4. Đánh giá chung và đề xuất giải pháp
• 4.4.1. Đánh giá chung
• 4.4.2. Đề xuất giải pháp
• 5. KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Môi Trường Tại Phường Hồng Gai

Môi trường đóng vai trò then chốt trong sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Nó cung cấp không gian sống, tài nguyên thiết yếu và là nơi chứa đựng chất thải. Tại Việt Nam, một quốc gia đang phát triển, việc bảo vệ môi trường trở nên vô cùng quan trọng trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Ô nhiễm và suy thoái môi trường đang gia tăng, đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Bên cạnh các biện pháp kỹ thuật và pháp luật, nâng cao nhận thức về môi trường cho người dân là yếu tố then chốt. Phường Hồng Gai, trung tâm của thành phố Hạ Long, đang đối mặt với những thách thức môi trường do tăng trưởng dân số, phương tiện giao thông và cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện. Ý thức bảo vệ môi trường của người dân còn hạn chế, dẫn đến tình trạng xả rác bừa bãi. Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường tại phường Hồng Gai, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của nhận thức về môi trường đô thị

Nâng cao nhận thức về môi trường giúp người dân hiểu rõ hơn về tác động của hành vi cá nhân đối với môi trường xung quanh. Điều này thúc đẩy các hành động bảo vệ môi trường thiết thực, góp phần xây dựng một đô thị xanh, sạch, đẹp. Mức độ quan tâm đến môi trường của người dân quyết định sự thành công của các chương trình quản lý môi trường tại địa phương.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu về nhận thức môi trường

Nghiên cứu này nhằm xác định mức độ hiểu biết của người dân về các vấn đề môi trường, từ đó đề xuất các giải pháp giáo dục phù hợp. Cụ thể, nghiên cứu đánh giá nhận thức về ô nhiễm, suy thoái môi trường, nguyên nhân gây ô nhiễm, kiến thức về Luật Môi trường và ý thức bảo vệ môi trường.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Tại Phường Hồng Gai Hiện Nay

Phường Hồng Gai, với vị trí trung tâm của thành phố Hạ Long, đang chịu áp lực lớn từ quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế. Tình trạng ô nhiễm môi trường đang diễn ra phức tạp, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân. Các vấn đề chính bao gồm ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, và ô nhiễm chất thải rắn. Việc quản lý và xử lý chất thải chưa hiệu quả, cùng với ý thức bảo vệ môi trường còn hạn chế của một bộ phận người dân, đã làm gia tăng tình trạng ô nhiễm. Điều này đòi hỏi các biện pháp can thiệp kịp thời và đồng bộ để cải thiện thực trạng môi trường tại phường.

2.1. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường chính tại địa phương

Các nguồn gây ô nhiễm môi trường chính bao gồm nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa qua xử lý, khí thải từ các phương tiện giao thông và hoạt động sản xuất, và rác thải sinh hoạt không được thu gom và xử lý đúng cách. Tình trạng này gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân và tác động của môi trường đến đời sống người dân.

2.2. Ảnh hưởng của ô nhiễm đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm môi trường gây ra nhiều bệnh tật cho người dân, đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa và da liễu. Trẻ em và người già là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Việc cải thiện chất lượng môi trường là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

2.3. Vấn đề quản lý chất thải rắn và nước thải sinh hoạt

Hệ thống thu gom và xử lý chất thải rắn còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng rác thải tràn lan trên đường phố và các khu dân cư. Nước thải sinh hoạt chưa được xử lý đúng quy trình, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Cần có các giải pháp quản lý môi trường hiệu quả hơn để giải quyết vấn đề này.

III. Đánh Giá Nhận Thức Về Môi Trường Của Người Dân Hồng Gai

Việc đánh giá nhận thức về môi trường của người dân là bước quan trọng để xây dựng các chương trình giáo dục và tuyên truyền hiệu quả. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát kiến thức về môi trường của người dân, thái độ đối với các vấn đề môi trường, và hành vi bảo vệ môi trường. Kết quả cho thấy, mặc dù đa số người dân nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, nhưng ý thức và hành vi thực tế còn nhiều hạn chế. Cần có các biện pháp cụ thể để nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự tham gia của người dân vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

3.1. Mức độ hiểu biết về các vấn đề ô nhiễm môi trường

Khảo sát cho thấy, đa số người dân có hiểu biết cơ bản về các vấn đề ô nhiễm môi trường như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và ô nhiễm tiếng ồn. Tuy nhiên, kiến thức về các nguyên nhân gây ô nhiễm và các biện pháp phòng ngừa còn hạn chế.

3.2. Thái độ của người dân đối với việc bảo vệ môi trường

Đa số người dân bày tỏ thái độ tích cực đối với việc bảo vệ môi trường và sẵn sàng tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, thái độ này chưa được thể hiện rõ ràng trong hành vi hàng ngày.

3.3. Hành vi bảo vệ môi trường của người dân trong sinh hoạt

Hành vi bảo vệ môi trường của người dân còn nhiều hạn chế, như việc xả rác bừa bãi, sử dụng lãng phí nước và điện, và ít quan tâm đến việc phân loại rác thải. Cần có các biện pháp khuyến khích và hỗ trợ để thay đổi hành vi của người dân.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức Bảo Vệ Môi Trường Tại Hồng Gai

Để cải thiện nhận thức về môi trường và thúc đẩy hành vi bảo vệ môi trường của người dân, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về môi trường, giáo dục môi trường trong trường học và cộng đồng, khuyến khích sự tham gia của người dân vào các hoạt động bảo vệ môi trường, và tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường. Mục tiêu là xây dựng một cộng đồng có ý thức bảo vệ môi trường cao và hành vi thân thiện với môi trường.

4.1. Tăng cường tuyên truyền và giáo dục về môi trường

Cần tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về môi trường thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, các hoạt động cộng đồng và các chương trình giáo dục trong trường học. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào các vấn đề môi trường cụ thể của địa phương và các biện pháp bảo vệ môi trường đơn giản mà người dân có thể thực hiện.

4.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào bảo vệ môi trường

Cần tạo điều kiện để cộng đồng tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, như các chiến dịch làm sạch đường phố, trồng cây xanh, và phân loại rác thải. Vai trò của cộng đồng trong bảo vệ môi trường là vô cùng quan trọng.

4.3. Xây dựng và thực thi chính sách môi trường hiệu quả

Cần xây dựng và thực thi các chính sách môi trường hiệu quả, như các quy định về xử lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm, và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Môi Trường

Nghiên cứu về nhận thức của người dân về môi trường tại phường Hồng Gai có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng các chương trình hành động cụ thể. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về mức độ hiểu biết, thái độ và hành vi của người dân, từ đó giúp các nhà quản lý và các tổ chức xã hội thiết kế các giải pháp phù hợp. Các ứng dụng thực tiễn bao gồm việc xây dựng các chương trình giáo dục môi trường, triển khai các dự án bảo vệ môi trường cộng đồng, và xây dựng các chính sách môi trường hiệu quả.

5.1. Xây dựng chương trình giáo dục môi trường phù hợp

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần xây dựng các chương trình giáo dục môi trường phù hợp với từng đối tượng, như học sinh, sinh viên, người lao động và người dân nói chung. Nội dung chương trình cần tập trung vào các vấn đề môi trường cụ thể của địa phương và các biện pháp bảo vệ môi trường thiết thực.

5.2. Triển khai các dự án bảo vệ môi trường cộng đồng

Cần triển khai các dự án bảo vệ môi trường cộng đồng, như các dự án thu gom và xử lý rác thải, trồng cây xanh, và cải tạo cảnh quan. Các dự án này cần có sự tham gia tích cực của người dân và các tổ chức xã hội.

5.3. Đề xuất các chính sách môi trường dựa trên bằng chứng

Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học để xây dựng các chính sách môi trường hiệu quả, như các quy định về xử lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm, và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Các chính sách này cần được xây dựng dựa trên sự tham gia của các bên liên quan và được thực thi một cách nghiêm túc.

VI. Kết Luận Và Tầm Quan Trọng Của Nhận Thức Về Môi Trường

Nghiên cứu về nhận thức của người dân về môi trường tại phường Hồng Gai đã cung cấp những thông tin quan trọng về thực trạng và các giải pháp cải thiện. Nhận thức về môi trường đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng một cộng đồng bền vững và thân thiện với môi trường. Việc nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành vi bảo vệ môi trường của người dân là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai, đồng thời tìm kiếm các giải pháp mới để đối phó với các thách thức môi trường ngày càng phức tạp.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính về nhận thức

Nghiên cứu cho thấy, nhận thức về môi trường của người dân phường Hồng Gai còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về các nguyên nhân gây ô nhiễm và các biện pháp phòng ngừa. Hành vi bảo vệ môi trường của người dân cũng chưa được thể hiện rõ ràng trong sinh hoạt hàng ngày.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về môi trường

Cần tiếp tục nghiên cứu về hiệu quả của các chương trình giáo dục môi trường, tác động của ô nhiễm môi trường đến sức khỏe cộng đồng, và các giải pháp quản lý môi trường hiệu quả hơn. Phường Hồng Gai phát triển bền vững cần có những nghiên cứu chuyên sâu hơn.

6.3. Tầm quan trọng của việc duy trì và nâng cao nhận thức

Việc duy trì và nâng cao nhận thức về môi trường là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của phường Hồng Gai và thành phố Hạ Long. Cần có sự chung tay của toàn xã hội để xây dựng một cộng đồng có ý thức bảo vệ môi trường cao và hành vi thân thiện với môi trường.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế nhanh chóng tại các trung tâm du lịch ven biển Việt Nam đang tạo ra áp lực nặng nề lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật và môi trường sinh thái. Theo số liệu thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, tốc độ phát sinh chất thải rắn sinh hoạt tại các đô thị tăng trung bình 10–16% mỗi năm, trong khi tỷ lệ chất thải được phân loại tại nguồn đạt dưới 15% ở hầu hết các địa phương. Phường Hồng Gai – trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa của thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh – nằm tiếp giáp trực tiếp với Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, là khu vực chịu tác động kép từ mật độ dân cư cao (5.390 người/km²) và hoạt động thương mại, dịch vụ, du lịch biển phát triển mạnh mẽ.

Thực trạng ô nhiễm môi trường cục bộ, nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý triệt để và thói quen xả rác bừa bãi bắt nguồn phần lớn từ khoảng cách giữa nhận thức lý thuyết và hành vi thực tế của cộng đồng dân cư. Đề tài "Tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường trên địa bàn phường Hồng Gai, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh" được thực hiện nhằm giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá định lượng nhận thức, thái độ và thực hành (mô hình KAP) của người dân đối với các vấn đề môi trường đô thị, từ đó thiết lập cơ sở khoa học cho công tác quản trị và giáo dục môi trường địa phương.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU & KHẢO SÁT KAP                          |
|                                                                                   |
|  [Đặc tính Mẫu: N=50]                                                            |
|  - Giới tính (50% Nam / 50% Nữ)                                                  |
|  - Trình độ (8% TH cơ bản -> 10% ĐH/sau ĐH)                                       |
|  - Nghề nghiệp (30% Cán bộ, 24% Dịch vụ, 16% Tự do, 16% Hưu trí, 14% HSSV)        |
|                                                                                   |
|                                                                                   |
|  [Trụ Cột Đánh Giá Môi Trường Đô Thị]                                             |
|                                                                                   |
|  [Mục Tiêu: Bộ Giải Pháp Đồng Bộ IEC & Quy Chuẩn Kỹ Thuật Đô Thị Ven Biển]        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu dự án

1. Đo lường hiện trạng hạ tầng kỹ thuật môi trường: Khảo sát tỷ lệ bao phủ cấp nước sinh hoạt, thoát nước thải, công trình vệ sinh hộ gia đình và dịch vụ thu gom rác thải trên địa bàn phường.
2. Định lượng hóa nhận thức môi trường đô thị: Đánh giá mức độ hiểu biết của người dân về các khái niệm môi trường, biểu hiện của ô nhiễm môi trường và mối tương quan giữa chất lượng môi trường với sức khỏe cộng đồng.
3. Phân tích hành vi phân loại và xử lý chất thải rắn: Xác định tỷ lệ phân loại rác tại nguồn, thói quen tái sử dụng và những rào cản kỹ thuật/tâm lý khiến người dân chưa thực hiện phân loại rác.
4. Khảo sát mức độ am hiểu chính sách và pháp luật môi trường: Đánh giá nhận thức của các nhóm đối tượng xã hội về Luật Bảo vệ Môi trường (BVMT), thẩm quyền xử phạt và quy trình giải quyết tranh chấp/khiếu nại môi trường.
5. Thiết lập khung giải pháp truyền thông và quản lý: Đề xuất các chính sách truyền thông giáo dục môi trường (IEC) và cơ chế cưỡng chế tuân thủ phù hợp với đặc thù đô thị biển.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa bàn nghiên cứu: Toàn bộ 23 tổ dân phố thuộc phường Hồng Gai, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh (Diện tích tự nhiên: 1,672 km², dân số: 9.013 người, 2.121 hộ gia đình).
• Mẫu khảo sát: 50 hộ gia đình đại diện cho các nhóm nhân khẩu học (giới tính, độ tuổi, học vấn, nghề nghiệp) kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ địa chính - môi trường và nhân viên công ty môi trường đô thị.
• Thời gian thực hiện: Khảo sát và phân tích dữ liệu sơ cấp từ tháng 01/2014 đến tháng 04/2014.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Nghiên cứu nhận thức môi trường cộng đồng tại Việt Nam đã được triển khai ở một số khu vực với các quy mô khác nhau. Dưới đây là bảng so sánh phương pháp tiếp cận của đề tài với các công trình tiêu biểu:

Tiêu chí so sánh	Đề tài tại Phường Hồng Gai (Quảng Ninh)	Nghiên cứu của Dự án SEMILA (Bộ TN&MT)	Nghiên cứu tại Huyện Phổ Yên (Thái Nguyên)
Không gian nghiên cứu	Đô thị biển trung tâm du lịch	Liên tỉnh (Hà Giang, Nghệ An, BR-VT)	Nông thôn trung du miền núi
Đối tượng trọng tâm	Hộ gia đình đô thị, hộ kinh doanh	Cán bộ công chức & dân cư đô thị/nông thôn	Cộng đồng dân cư nông thôn thuần túy
Tiêu chuẩn đối chiếu	QCVN 01:2011/BYT, Luật BVMT 2005	Khung thể chế & chính sách đất đai, BVMT	Tiêu chuẩn VSMT nông thôn của Bộ Y tế
Chỉ số đo lường rác thải	Tỷ lệ phát sinh theo kg/ngày, tỷ lệ phân loại 0%	Đánh giá trách nhiệm lập báo cáo ĐTM	Nguồn nước sạch & bệnh lây qua đường nước
Độ sâu về pháp lý	Thẩm quyền xử phạt, cam kết BVMT hộ KD	Nhận thức tổng quan về Luật Đất đai/BVMT	Nhận thức vệ sinh cá nhân và chuồng trại

Phân tích yêu cầu theo khung MoSCoW

• Must have (Bắt buộc phải có): Phân tích tương quan giữa trình độ học vấn/nghề nghiệp với mức độ am hiểu luật BVMT; định lượng tỷ lệ phát sinh chất thải rắn bình quân/hộ/ngày; tỷ lệ hộ đạt chuẩn QCVN 01:2011/BYT.
• Should have (Nên có): Đánh giá hiệu quả các kênh truyền thông tiếp cận thông tin môi trường (Chính quyền: 66%, Đoàn thể: 64%, Báo chí: 60%); phỏng vấn sâu lực lượng lao công trực tiếp thu gom.
• Could have (Có thể có): Đo lường mức sẵn sàng chi trả (WTP) cho các dịch vụ thu gom rác phân loại nâng cao.
• Won't have (Tạm thời loại trừ): Lấy mẫu phân tích hóa lý (BOD5, COD, Coliform, PM2.5) tại hiện trường do giới hạn về trang thiết bị quan trắc chuyên dụng.

Thiết kế hệ thống nghiên cứu & Khung dữ liệu

Khung phương pháp luận áp dụng mô hình KAP (Knowledge - Attitude - Practice) tích hợp quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình vệ sinh:

[Dữ Liệu Khảo Sát Sơ Cấp (N=50)] + [Dữ Liệu Thứ Cấp (UBND Phường)]

Technology Stack & Công cụ xử lý

• Statistical Analysis Package: IBM SPSS Statistics phiên bản 22.0 (Phân tích bảng chéo, kiểm định Chi-Square $\chi^2$, kiểm định ANOVA).
• Data Spreadsheet Engine: Microsoft Excel 2013 (Xây dựng bảng tần số, tính toán ma trận % mẫu, vẽ biểu đồ cơ cấu hạ tầng).
• Geographic Information Baseline: Bản đồ ranh giới hành chính và hiện trạng hạ tầng kỹ thuật phường Hồng Gai (Tỷ lệ 1:5.000).
• Technical Standards:
  • Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01:2011/BYT về nhà tiêu hợp vệ sinh.
  • Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam số 52/2005/QH11.
  • Nghị định số 179/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Methodology

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra xã hội học kết hợp khảo sát thực địa kỹ thuật:

1. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng: Tổng thể nghiên cứu gồm 2.121 hộ dân tại 23 tổ dân phố. Phân bổ mẫu $N=50$ đảm bảo tỷ lệ cân bằng giới tính (50% Nam : 50% Nữ), phân tầng theo 6 nhóm tuổi, 6 bậc học vấn và 5 nhóm ngành nghề chính nhằm loại bỏ sai số chọn mẫu.
2. Quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp: Thiết kế phiếu điều tra có cấu trúc (bộ câu hỏi đóng và mở) gồm 35 chỉ tiêu đánh giá. Tiến hành phỏng vấn trực tiếp chủ hộ kết hợp quan sát trực quan hiện trạng hạ tầng cấp thoát nước, loại hình nhà tiêu và vị trí lưu chứa rác.
3. Phỏng vấn sâu (In-depth interview): Thực hiện phỏng vấn định tính chuyên sâu với Cán bộ phụ trách Tài nguyên - Môi trường phường Hồng Gai và đại diện công nhân vệ sinh môi trường địa phương.
4. Kiểm soát chất lượng dữ liệu (Data QA): 100% phiếu điều tra được rà soát tính logic ngay tại hiện trường, kiểm tra chéo các câu trả lời trùng lặp và loại bỏ dữ liệu mâu thuẫn trước khi nhập liệu.

---

Implementation và kết quả

Development process & Xử lý dữ liệu

Quy trình xử lý dữ liệu khảo sát được chuẩn hóa qua thuật toán phân tích bảng chéo và kiểm định Chi-square. Đoạn mã Python dưới đây minh họa logic tái lập quy trình xử lý thống kê dữ liệu nhận thức môi trường theo trình độ học vấn và giới tính:

import numpy as np
import pandas as pd
from scipy.stats import chi2_contingency

def analyze_environmental_awareness(data_path: str):
    """
    Xử lý và phân tích bảng chéo mối quan hệ giữa học vấn và nhận thức môi trường
    """
    # 1. Tải và cấu trúc dữ liệu khảo sát
    df = pd.read_csv(data_path)
    
    # 2. Xây dựng bảng chéo (Contingency Table)
    contingency_table = pd.crosstab(
        df['Education_Level'], 
        df['Pollution_Awareness'], 
        margins=True, 
        margins_name="Total"
    )
    
    # 3. Tính toán kiểm định Chi-Square độc lập
    obs = pd.crosstab(df['Education_Level'], df['Pollution_Awareness'])
    chi2, p_val, dof, expected = chi2_contingency(obs)
    
    # 4. Tính toán tỷ lệ phần trăm phân bố
    pct_table = pd.crosstab(
        df['Education_Level'], 
        df['Pollution_Awareness'], 
        normalize='index'
    ) * 100

    print("=== BẢNG CHÉO NHẬN THỨC Ô NHIỄM THEO HỌC VẤN (N=50) ===")
    print(contingency_table)
    print(f"\nKiểm định Chi-Square: chi2 = {chi2:.4f}, p-value = {p_val:.4f}, dof = {dof}")
    
    return {
        "contingency": contingency_table,
        "percentages": pct_table,
        "chi2_stat": (chi2, p_val)
    }

# Cấu trúc dữ liệu mẫu đầu vào
# Cột: ID, Gender, Age, Education_Level, Occupation, Water_Source, Waste_Kg_Day, Segregation_Attitude, Segregation_Practice, Law_Knowledge

Testing và validation

Dữ liệu thu thập được kiểm định chéo giữa kết quả khai báo của hộ dân và quan sát thực tế của điều tra viên:

• Kiểm định tính đại diện của mẫu: Mẫu $N=50$ phản ánh đúng cơ cấu nhân khẩu học phường Hồng Gai: Tỷ lệ Nam/Nữ đạt chính xác 50%/50%; 36% tốt nghiệp THPT, 24% Cao đẳng/Trung cấp, 10% Đại học/sau Đại học; tỷ lệ cán bộ công chức chiếm 30%, buôn bán dịch vụ 24%.
• Độ tin cậy của chỉ tiêu hạ tầng: Tỷ lệ 100% hộ dân sử dụng bể tự hoại được kiểm chứng qua hồ sơ cấp phép xây dựng đô thị và kiểm tra thực tế cấu trúc hố ga/nắp bể tại các hộ gia đình.

Kết quả đạt được

1. Hiện trạng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và vệ sinh môi trường

• Cấp nước sinh hoạt: 96% hộ gia đình (48/50 hộ) sử dụng nguồn nước máy đô thị đạt tiêu chuẩn cảm quan (không màu, không mùi vị lạ). 4% (2/50 hộ) sử dụng song song nước giếng khoan và nước máy, ghi nhận nước giếng có hiện tượng đục cục bộ.
• Thoát nước sinh hoạt: 88% hộ (44/50 hộ) sử dụng cống hộp có nắp đậy; 8% (4/50 hộ) sử dụng cống lộ thiên; 4% hộ không có cống tiêu thoát, nước thải ngấm tự do xuống nền đất. 96% điểm xả kết nối vào hệ thống cống thoát chung của thành phố.
• Công trình vệ sinh: 100% hộ gia đình được khảo sát sở hữu nhà vệ sinh tự hoại đạt quy chuẩn QCVN 01:2011/BYT của Bộ Y tế; 100% lượng nước thải đen được xử lý qua bể tự hoại trước khi thải ra môi trường tiếp nhận.

PHÂN BỐ LƯỢNG RÁC PHÁT SINH/HỘ/NGÀY (N=50)
<5 kg/ngày    [████████████████████████████████████████] 70% (35 hộ)
5-10 kg/ngày  [████████████] 20% (10 hộ)
10-20 kg/ngày [██████] 10% (5 hộ)
>20 kg/ngày   [] 0% (0 hộ)

HÌNH THỨC THẢI BỎ RÁC THẢI SINH HOẠT (N=50)
Hợp đồng thu gom [████████████████████████████████████████] 70% (35 hộ)
Hố rác riêng     [██████████] 18% (9 hộ)
Bãi rác chung    [████] 8% (4 hộ)
Đổ tùy tiện      [██] 4% (2 hộ)

2. Kết quả đo lường nhận thức môi trường (KAP Metrics)

• Hiểu biết khái niệm cơ bản: 94% người dân nắm được khái niệm môi trường; 98% hiểu đúng hoặc gần đúng khái niệm ô nhiễm môi trường. 100% người có trình độ từ THCS trở lên nhận diện chính xác các biểu hiện ô nhiễm (mưa axit, nước biến màu, mùi hôi).
• Nhận thức về mối liên hệ Môi trường - Sức khỏe: 96% người dân nhận thức được ô nhiễm môi trường gây hại trực tiếp cho sức khỏe. Trong đó, 100% đối tượng nữ giới nhận thức rõ mối liên hệ này, so với 92% ở đối tượng nam giới. 56% hộ gia đình ghi nhận thành viên từng mắc các bệnh đường hô hấp do chất lượng không khí đô thị.
• Nghịch lý phân loại rác thải sinh hoạt:
  • Nhận thức tầm quan trọng: 72% đánh giá phân loại rác là "Rất quan trọng" (34%) hoặc "Quan trọng" (38%).
  • Thực hành phân loại: 0% hộ gia đình thực hiện phân loại rác trước khi xả thải. 100% rác hữu cơ, vô cơ và tái chế bị trộn lẫn trong cùng bao bì chứa.
  • Tái sử dụng: 74% hộ có thói quen tận dụng chai nhựa, bao bì nilon và vật liệu gỗ/giấy phế liệu.

ĐÁNH GIÁ TẦM QUAN TRỌNG CỦA PHÂN LOẠI RÁC THEO GIỚI TÍNH
Nam: [████████████████ 40% Rất quan trọng] [████████████████ 40% Quan trọng] [████████ 20% Không biết]
Nữ:  [███████████ 28% Rất quan trọng] [██████████████ 36% Quan trọng] [████████ 20% Không quan trọng] [██████ 16% Không biết]

3. Nhận thức chính sách và pháp luật bảo vệ môi trường

• Tỷ lệ am hiểu Luật BVMT: Đạt trung bình 58% trên toàn mẫu, có sự phân hóa sâu sắc theo nhóm nghề nghiệp: Cán bộ công chức đạt 86,67%; nhóm buôn bán dịch vụ đạt 75,0%; nhóm lao động tự do đạt 50,0%; học sinh sinh viên đạt 28,5%; nhóm người già/hưu trí chỉ đạt 12,5%.
• Mức độ chi tiết về các chế tài xử phạt:
  • 60% (30/50 người) biết Bộ luật Hình sự có quy định về tội phạm môi trường.
  • Chỉ 18% (9/50 người) nắm được khung mức phạt tiền tối đa đối với vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường theo Nghị định 179/2013/NĐ-CP.
  • 46% hiểu đúng về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cơ sở.
  • 62% biết quy định về lập bản Cam kết bảo vệ môi trường đối với hộ sản xuất kinh doanh cá thể.
  • 96% khẳng định bảo vệ môi trường là trách nhiệm chung của toàn dân.

---

Đổi mới và đóng góp

Đóng góp khoa học và thực tiễn

1. Phát hiện "Khoảng trống Nhận thức - Hành vi" (Cognitive-Behavioral Gap): Nghiên cứu đã chứng minh bằng số liệu thực nghiệm rằng mức độ nhận thức cao về tầm quan trọng của phân loại rác (72%) không tự động chuyển hóa thành hành động thực tế (tỷ lệ thực hành đạt 0%). Rào cản không nằm ở sự thiếu hiểu biết mà nằm ở hạ tầng thu gom thiếu đồng bộ (xe rác thu gom gộp chung) và chi phí thời gian/không gian lưu chứa tại hộ gia đình đô thị.
2. Lượng hóa sự phân tầng nhận thức pháp lý: Nghiên cứu chỉ ra rằng công tác phổ biến giáo dục pháp luật môi trường đang bỏ quên hai nhóm yếu thế: Người cao tuổi/nghỉ hưu (tỷ lệ không biết luật lên tới 87,5%) và thế hệ trẻ học sinh sinh viên (tỷ lệ không biết/không quan tâm là 71,5%).
3. Đánh giá hiệu quả đa kênh truyền thông: Xác định chính quyền cơ sở (66%) và các phong trào cổ động (64%) là hai kênh truyền thông có độ phủ và tác động chuyển đổi hành vi cao nhất tại địa bàn đô thị trung tâm.

MA TRẬN PHÂN TẦNG NHẬN THỨC PHÁP LUẬT BVMT THEO NGHỀ NGHIỆP
Cán bộ/Công chức  [███████████████████████████████████ 86.67%]
Buôn bán/Dịch vụ  [██████████████████████████ 75.00%]
Nghề tự do        [██████████████████ 50.00%]
Học sinh/Sinh viên[██████████ 28.50%]
Hưu trí/Nội trợ   [████ 12.50%]

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Khung giải pháp quản trị môi trường đô thị ven biển

1. Đề xuất quy trình đồng bộ hóa phân loại - thu gom rác tại nguồn

Chính quyền phường Hồng Gai cần phối hợp với Công ty Môi trường Đô thị triển khai mô hình phân loại rác 3 thành phần (Rác hữu cơ dễ phân hủy, Rác tái chế, Rác còn lại) với cơ chế vận hành:

• Tầng hộ gia đình: Trang bị thùng rác đôi có mã màu (Xanh lá: Hữu cơ; Cam: Vô cơ/Tái chế) kết hợp túi tự phân hủy sinh học.
• Tầng thu gom: Cải tạo phương tiện thu gom thành các ngăn chứa riêng biệt hoặc quy định khung giờ thu gom riêng cho từng loại rác (Sáng: Rác hữu cơ; Chiều: Rác vô cơ/tái chế).
• Tầng chế tài: Áp dụng xử phạt vi phạm hành chính thông qua camera giám sát tổ dân phố đối với các trường hợp vứt rác không đúng giờ và không phân loại.

QUY TRÌNH THU GOM RÁC ĐỒNG BỘ ĐỀ XUẤT
[Hộ gia đình: Phân loại 3 túi rác]

2. Kế hoạch truyền thông IEC mục tiêu

• Nhóm hộ kinh doanh, nhà hàng, khách sạn: Tập trung hướng dẫn quy định lập Cam kết bảo vệ môi trường, kiểm soát dầu mỡ thải và hạn chế đồ nhựa dùng một lần phục vụ khách du lịch.
• Nhóm trường học (HSSV): Đưa chương trình phân loại rác học đường và hoạt động ngoại khóa "Làm sạch bờ biển Vịnh Hạ Long" vào tiêu chí thi đua đoàn đội.
• Nhóm khu dân cư (Người cao tuổi & Phụ nữ): Lồng ghép nội dung phổ biến Luật BVMT vào các buổi sinh hoạt tổ dân phố định kỳ hàng tháng, tận dụng mạng lưới Hội Phụ nữ làm nòng cốt giám sát phân loại rác.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế của nghiên cứu

• Quy mô mẫu điều tra: Cỡ mẫu dừng lại ở $N=50$ hộ gia đình do hạn chế về thời gian và nguồn lực điều tra viên đơn lẻ. Mặc dù đảm bảo tính đại diện về mặt cơ cấu nhân khẩu học, độ chính xác thống kê sẽ được cải thiện nếu mở rộng quy mô mẫu lên $N \ge 300$.
• Thời gian khảo sát: Dữ liệu phản ánh hiện trạng trong giai đoạn mùa khô (tháng 1 - tháng 4), chưa bao quát hết các biến động về lưu lượng rác thải và nước thải trong mùa du lịch cao điểm (tháng 5 - tháng 8).

Hướng phát triển đề tài

1. Ứng dụng GIS trong quản lý chất thải: Tích hợp hệ thống thông tin địa lý (ArcGIS) để số hóa bản đồ nguồn thải, mạng lưới cống thoát nước và lộ trình tối ưu hóa phương tiện thu gom rác trên địa bàn phường.
2. Xây dựng ứng dụng di động Smart Community: Phát triển ứng dụng phản ánh hiện trường vi phạm môi trường đô thị trên điện thoại thông minh, cho phép người dân gửi hình ảnh định vị GPS trực tiếp đến UBND phường để xử lý vi phạm kịp thời.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Cán bộ quản lý Nhà nước cấp phường/thành phố: Có được bộ số liệu định lượng tin cậy về hành vi dân cư và hiện trạng hạ tầng kỹ thuật, làm cơ sở xây dựng kế hoạch quản lý môi trường đô thị và dự toán kinh phí đầu tư công.
• Doanh nghiệp dịch vụ môi trường đô thị: Nắm bắt chính xác khối lượng rác phát sinh trung bình (70% hộ thải <5kg/ngày), thành phần rác tái sử dụng (74%) để điều chỉnh tần suất và phương tiện thu gom hợp lý.
• Cộng đồng dân cư địa phương: Được cải thiện chất lượng môi trường sống, nâng cao hiểu biết pháp lý để tự bảo vệ quyền lợi về môi trường trong sạch.
• Sinh viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý Môi trường / Địa chính: Cung cấp tài liệu tham khảo thực chứng về phương pháp điều tra xã hội học và thiết kế bộ công cụ KAP trong nghiên cứu môi trường học ứng dụng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để một công trình vệ sinh hộ gia đình đạt chuẩn QCVN 01:2011/BYT là gì?

Nhà tiêu tự hoại phải có tối thiểu 2 đến 3 ngăn (ngăn chứa, ngăn lắng, ngăn lọc), đáy và thành bể phải xây bằng gạch đặc trát vữa xi măng mác cao hoặc đúc bê tông cốt thép chống thấm tuyệt đối. Bể phải có ống thông hơi đường kính tối thiểu 27mm đặt cao hơn mái nhà ít nhất 0,7m và nước thải sau xử lý không được thấm trực tiếp vào nguồn nước ngầm ăn uống trong bán kính 10m.

2. Tại sao người dân nhận thức phân loại rác là quan trọng (72%) nhưng tỷ lệ thực hiện lại đạt 0%?

Do thiếu tính đồng bộ của hệ thống hạ tầng thu gom. Khi người dân phân loại tại nhà nhưng nhân viên vệ sinh vẫn đổ chung toàn bộ rác vào một xe đẩy tay thì hành vi phân loại bị triệt tiêu động lực. Ngoài ra, không gian nhà ở đô thị chật hẹp khiến việc bố trí nhiều thùng rác gặp trở ngại.

3. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về môi trường của UBND cấp phường được quy định như thế nào?

Theo Nghị định 179/2013/NĐ-CP (và các văn bản cập nhật sau này), Chủ tịch UBND cấp xã/phường có thẩm quyền phạt cảnh cáo và phạt tiền đối với các hành vi vứt, thải rác thải sinh hoạt bừa bãi tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng, đồng thời có quyền áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc thu dọn rác thải vi phạm.

4. Chi phí trang bị hệ thống phân loại rác tại nguồn cho một phường đô thị quy mô 2.000 hộ gia đình là bao nhiêu?

Chi phí ban đầu ước tính gồm: Cấp phát 2.000 thùng rác đôi gia đình (khoảng 300.000.000 - 400.000.000 VNĐ), cải tạo 10 xe gom rác chuyên dụng 2 ngăn (khoảng 150.000.000 VNĐ) và in ấn tài liệu truyền thông, tập huấn tổ dân phố (khoảng 50.000.000 VNĐ). Tổng mức đầu tư ban đầu khoảng 500.000.000 - 600.000.000 VNĐ.

5. Thời gian hoàn vốn đầu tư xã hội (Social ROI) của mô hình phân loại rác tại nguồn là bao lâu?

Thời gian thu hồi vốn xã hội ước tính từ 2–3 năm thông qua việc: Giảm 30–40% khối lượng rác phải vận chuyển và chôn lấp, tiết kiệm ngân sách xử lý rác của thành phố, tạo nguồn thu từ vật liệu tái chế và giảm thiểu chi phí y tế điều trị các bệnh liên quan đến ô nhiễm môi trường.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu đề ra thông qua việc phản ánh chân thực bức tranh nhận thức và thực trạng môi trường tại phường Hồng Gai, thành phố Hạ Long. Nghiên cứu đã xác lập hệ thống số liệu định lượng chi tiết: 96% hộ dân sử dụng nước máy sạch, 100% hộ có công trình vệ sinh tự hoại đạt chuẩn QCVN 01:2011/BYT, nhưng đồng thời bộc lộ rõ điểm nghẽn nghiêm trọng khi 100% hộ dân chưa thực hiện phân loại rác thải tại nguồn và hiểu biết chi tiết về chế tài pháp luật BVMT còn hạn chế (chỉ 18% nắm rõ mức phạt tiền).

Các giải pháp đồng bộ về kỹ thuật hạ tầng thu gom, đổi mới phương thức truyền thông IEC có trọng tâm theo lứa tuổi/nghề nghiệp và siết chặt kỷ cương quản lý nhà nước là chìa khóa then chốt để xây dựng Hồng Gai trở thành đô thị văn minh, bảo vệ vững chắc cảnh quan môi trường vùng di sản Vịnh Hạ Long. Các cấp chính quyền địa phương, tổ chức đoàn thể và mỗi công dân cần chung tay chuyển hóa nhận thức đúng đắn thành những hành động cụ thể hàng ngày vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Môi trường là yếu tố vô cùng quan trọng, quyết định sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật trên trái đất. Môi trường là nơi cung cấp không gian sống của con người và sinh vật, cung cấp các nguồn tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người, đồng thời cũng là nơi chứa đựng các phết thải do con người thải ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất. Việt Nam là một nước đang phát triển, đang bước vào thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì việc giữ gìn môi trường là vấn đề hết sức quan trọng. Ô nhiễm suy thoái môi trường đang ngày cành gia tăng và trở thành vấn đề nhức nhối của xã hội.

Bảo vệ môi trường đòi hỏi cần có sự chung tay góp sức của toàn xã hội. Ngoài việc đề ra các biện pháp công nghệ kĩ thuật, pháp luật để bảo vệ môi trường thì việc giáo dục, nâng cao nhận thức cho người dân về vấn dề môi trường cũng là một việc làm vô cùng quan trọng. Thành phố Hạ Long là thành phố tỉnh lỵ, trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của tỉnh Quảng Ninh, thuộc duyên hải bắc bộ. Thành phố Hạ long được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Hồng Gai.

Thành phố Hạ Long có địa hình đa dạng và phức tạp, đây cũng là một trong những khu vực hình thành lâu đời nhất trên lãnh thổ Việt Nam, địa hình ở đây bao gồm cả đồi núi, thung lũng, vùng ven biển và hải đảo, được chia thành 3 vùng rõ rệt gồm có: Vùng đồi núi bao bọc phía bắc và đông bắc, Vùng ven biển ở phía nam quốc lộ 18A cuối cùng là Vùng hải đảo. Về cơ bản thành phố Hạ Long được chia thành 2 khu chính: Khu trung tâm văn hóa, chính trị Hòn Gai và khu giải trí, du lịch Bãi Cháy ngăn cách nhau bởi vịnh Cửa Lục. Hồng Gai là phường trung tâm gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh. Về mặt hành chính, tên gọi Hồng Gai có một quá trình thay đổi rất phức tạp, đã từng là tên mỏ, tên tiểu khu, tên đặc khu, tên thị xã và hiện nay là tên phường.

Trên địa bàn phường tập trung nhiều cơ quan hành chính, các công trình văn hóa, thể thao của thành phố và của tỉnh nên cơ sở hạ tần và môi trường đô thị của 2 phường thường xuyên được sự quan tâm đầu tư của các cấp, các ngành. Tuy nhiên trong những năm gần đây thực trạng môi trường của phường đang có những ảnh hưởng bất lợi do các tác đọng mạnh của cơ cấu kinh tế thị trường. Quá trình tăng nhanh của dân số và phương tiện giao thông trong khi hệ thống cơ sở hạ tầng và hệ thống thoát nước thải sinh hoạt khu dân cư chưa hoàn chỉnh. Nhận thức của nhân dân về bảo vệ môi trường còn hạn chế, tình trạng vứt bỏ rác bừa bãi vẫn còn xảy ra.

Để thấy rõ được thực trạng này em tiến hành thực hiện đề tài "Tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường trên địa bàn phường Hồng Gai thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh" dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Nguyễn Thế Đặng - Giảng viên khoa Quản lý Tài nguyên - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Mục tiêu tổng quát Xác định mức độ hiểu biết của người dân về môi trường, từ đó đề xuất những giải pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về môi trường và ý thức bảo vệ môi trường sống. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá nhận thức của người dân về các vấn đề ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường, các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường. - Đánh giá sự hiểu biết của người dân về Luật môi trường của Việt Nam - Đánh giá ý thức của người dân về công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn phường 1.

Ý nghĩa của đề tài - Nâng cao kiến thức kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này - Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu 1. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá được nhận thức của người dân địa bàn phường Hồng Gai, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh về môi trường - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Các khái niệm cơ bản - Nhận thức: + 1.(danh từ) Quá trình và kết quả phản ánh và tái hiện hiện thực vào trong tư duy, quá trình con người nhận biết, hiểu biết thế giới khách quan hoặc kết quả của quá trình đó.(động từ) Nhận ra và biết được. + Nhận thức là quá trình biện chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức của con người, nhờ đó con người tu duy và không ngừng tiến đến gần khách thể.

- "Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, ảnh hưởng đến đời sống sản xuất, sự tồn tại, sự phát triển của con người và sinh vật" - Thành phần môi trường là yếu tố vật chất tạo thành môi trường như đất, nước, không khí, ánh sáng, sinh vật, hệ sinh thái và các hình thái vật chất khác. - Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hớp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vạt - Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong sạch, phòng ngừa, hạn chế tác động xấu với môi trường, ứng phó sự cố môi trường, khắc phục ô nhiễm, suy thoái, phục hồi và cải thiện môi trường, khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học - Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được như cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng như cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường - Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hớp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. - Rác thải là những chất được loại ra trong sinh hoạt, sản xuất hoặc các hoạt động khác. Có nhiều loại rác thải khác nhau và có nhiều cách phân loại chúng.

- Sự cố môi trường là tai biến hoặc rủi ro xảy ra trong quá trình hoạt động của con người hoặc biến đổi thất thường của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trường nghiêm trọng. 4 - Chất thải là vật chất ở thế rắn, lỏng, khí được thải ra từ sản xuất, kinh doanh dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác. - Quản lý chất thải là hoạt động phân loại, thu gom, vận chuyển, giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế, xử lý, tiêu hủy, thải loại chất thải. Phế liệu là sản phẩm, vật liệu bị loại ra từ quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng được thu hồi để dùng làm nguyên liệu sản xuất - Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kĩ thuật, xã hội thich hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế xã hội quốc gia.

- Thông tin về môi trường bao gồm dữ liệu, số liệ về các thành phần môi trường, về trữ lượng, giá trị sinh thái, giá trị kinh tế của các nguồn tài nguyên thiên nhiên, về các tác động đối với moi trường, về chất thải, về mức độ ô nhiễm, suy thoái và các thông tin khác về môi trường 2. Một số vấn đề môi trường cần quan tâm trên Thế Giới và Việt Nam 2. Một số vấn đề về Môi trường cần quan tâm trên Thế Giới Theo GS.TS Võ Quý Chúng ta đang phải đối mặt với nhiều vấn đề môi trường cấp bách nhất là: *Rừng -"lá phổi của Trái Đất" đang bị phá hủy do hoạt động của loài người. Rừng xanh trên thế giới che phủ khỏng một phần ba diện tích đất liền của Trái đất, chiếm khoảng 40 triệu km2.

Tuy nhiên, các vùng rừng rậm tốt tươi đã bị suy thoái nhanh chóng trong những năm gần đây. Các hệ sinh thái rừng bao phu khoảng 10% diện tích Trái đất, khoảng 30% diện tích đất liền. Tuy nhiên các vùng có rừng che phủ đã bị giảm đi khoảng 40% trong vòng 300 năm qua và theo đó mà các loài động thực vật, thành phần quan trọng của các hệ sinh thái rừng, cũng bị mất mát đáng kể. Loài người đã làm thay đổi các hệ sinh thái một cách hết sức nhanh chóng trong khoảng 50 năm qua, nhanh hơn bất kỳ thời kỳ nào trước đây.

Rừng còn đem lại nhiệu lợi ích khác cho chúng ta, trong đó việc đảm bảo sự ổn định chu trình oxy và cacbon trong khí quyển và trên mặt đất là rất quan trọng. Cây xanh hấp thụ lượng lớn CO2 và thải ra khí O2, rất cần thiết cho sự sống. Từ trước đến nay, lượng CO2 có trong khí quyển luôn ổn định nhờ sự quang hợp của cây xanh. Tuy nhiên trong những năm gần đây, một diện tích lớn rừng bị 5 phá hủy, nhất là rừng rậm nhiệt đới, do đó hàng năm có khoảng 6 tỷ tấn CO2 được thải thêm vào khí quyển trên toàn thế giới, tương đương khoảng 20% lượng CO2 thải ra do sử dụng các nhiên liệu hóa thạch.

Điều đó có nghãi là việc giảm bớt sử dụng nhiên liệu hóa thạch và khuyến khích bảo vệ rừng và trồng rừng để giảm bớt tác động của biến đổi khí hậu là rất quan trọng * Đa dạng sinh học đang giảm sút hàng ngày Đa dạng sinh học đem lại rất nhiều lợi ích cho con người như làm sạch không khí và dòng nước, giữ cho môi trường thiên nhiên trong lành, cung cấp các loại lương thực thực phẩm, thuốc chữa bệnh, đa dạng sinh học còn góp phần tạo ra lớp đất màu, tạo độ phì cho đất để phục vụ sản xuất, sinh hoạt. Tất cả các dịch vụ của hệ sinh thái trên thế giới đã đem lại lợi ích cho con người với giá trị ước lượng khoảng 21 - 7 tỷ đô la / năm, so với tổng sản phẩm toàn cầu năm 2008 là 58 tỷ đô la Mỹ. Sụp đổ hệ sinh thái và mất đa dạng sinh học sẽ gây nên nhiều khó khăn trong cuộc sống nhất.