Nhà Nước Pháp Quyền Hàn Quốc: Quá Trình Hình Thành Và Phát Triển

Chuyên khảo phân tích Đề tài khoa học cấp bộ tìm hiểu nhà nước pháp quyền hàn quốc, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: TS. Ho Viết Hạnh
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Đông Bắc Á
• Chuyên ngành: Khoa Học Chính Trị
• Đề tài: Tìm Hiểu Về Nhà Nước Pháp Quyền Hàn Quốc
• Loại tài liệu: Đề Tài Khoa Học Cấp Bộ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Nhà Nước Pháp Quyền Hàn Quốc Khái Niệm Bản Chất

Nhà nước pháp quyền là giá trị xã hội quan trọng, là phương thức tổ chức và quản lý xã hội, bảo vệ quyền lợi và tự do của công dân. Nội hàm nhà nước pháp quyền bao gồm nhiều yếu tố cơ bản, vừa thể hiện bản chất của nhà nước pháp quyền, vừa là sự phân biệt nhà nước pháp quyền với các phương thức tổ chức nhà nước khác. Trong đó, chủ quyền nhà nước thuộc về nhân dân, mọi cơ quan nhà nước được tổ chức và hoạt động một cách công khai, minh bạch. Nhà nước pháp quyền Hàn Quốc kế thừa những giá trị phổ quát này, đồng thời mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa và thể chế chính trị đặc thù của quốc gia. Tìm hiểu về Nhà nước pháp quyền Hàn Quốc là một nhiệm vụ cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

1.1. Chủ quyền nhà nước thuộc về nhân dân ở Hàn Quốc

Từ khi tan rã công xã thị tộc, cùng với sự xuất hiện của của cải dư thừa và chiếm hữu tư nhân, bộ máy cai trị của tầng lớp giàu có hình thành. Tầng lớp này đưa ra “pháp luật” để mọi người phải tuân theo sự thống trị của họ. Lúc này pháp luật hoàn toàn thuộc về kẻ mạnh. Khi mà thị tộc đã không giúp đỡ được con người, con người hình thành nhà nước và nhà nước ra đời trong tay kẻ mạnh thì chủ quyền nhà nước, tự nhiên đã thuộc về kẻ mạnh. Theo Democrit, chủ quyền chỉ có ở người tự do, ở người có trí đức, đòi hỏi phải có sự tuân thủ pháp chính quyền và sự hành hành tri.

1.2. Tính công khai và minh bạch trong hoạt động nhà nước

Tính công cộng và công khai trong tổ chức và hoạt động của nhà nước trong nhà nước pháp quyền Hàn Quốc xuất phát từ việc nhà nước thuộc về nhân dân. Khi xã hội phân chia thành giai cấp, lực lượng công cộng thường bị chi phối bởi giai cấp có địa vị thống trị về kinh tế. Quyền lực công cộng trong xã hội có giai cấp ở quy mô toàn xã hội cùng với quyền lực chính trị của giai cấp thống trị thành quyền lực nhà nước. Vì vậy tính công cộng là một tính chất cơ bản của nhà nước. Nhà nước pháp quyền thực sự phải đảm bảo tính minh bạch trong mọi hoạt động, từ ban hành luật pháp đến thực thi chính sách.

II. Quá Trình Hình Thành Nhà Nước Pháp Quyền Hàn Quốc Các Giai Đoạn

Sự hình thành Nhà nước pháp quyền Hàn Quốc là một quá trình lâu dài và phức tạp, trải qua nhiều giai đoạn lịch sử với những đặc điểm riêng. Từ thời kỳ thuộc địa Nhật Bản, chiến tranh Triều Tiên, đến những nỗ lực dân chủ hóa, mỗi giai đoạn đều để lại dấu ấn sâu sắc trong quá trình xây dựng thể chế nhà nước pháp quyền. Việc nghiên cứu quá trình này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những yếu tố tác động đến sự phát triển của pháp quyền tại Hàn Quốc và những bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho Việt Nam.

2.1. Ảnh hưởng của chế độ thực dân Nhật Bản 1910 1945

Thời kỳ Nhật Bản đô hộ để lại những di sản về hệ thống pháp luật, hành chính. Tuy nhiên, đây cũng là thời kỳ tước đoạt quyền tự quyết của người dân, kìm hãm sự phát triển dân chủ. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Hàn Quốc giành độc lập, nhưng lại rơi vào tình trạng chia cắt và chiến tranh. Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) tàn phá đất nước, gây ra những khó khăn lớn cho quá trình xây dựng nhà nước.

2.2. Giai đoạn dân chủ hóa 1987 nay và xây dựng Nhà nước pháp quyền

Phong trào dân chủ năm 1987 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Hàn Quốc. Hiến pháp sửa đổi năm 1987 đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc bảo vệ quyền con người, tăng cường tính độc lập của tư pháp và thúc đẩy sự phát triển của xã hội dân sự. Từ đó, Hàn Quốc đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng một nhà nước pháp quyền thực sự.

III. Phân Tích Cấu Trúc Nguyên Tắc Vận Hành Nhà Nước Pháp Quyền Hàn Quốc

Cấu trúc nhà nước Hàn Quốc được xây dựng trên nguyên tắc phân chia quyền lực, với ba nhánh chính: lập pháp, hành pháp và tư pháp. Quốc hội (lập pháp) có quyền ban hành luật pháp. Chính phủ (hành pháp) có nhiệm vụ thi hành luật pháp và quản lý đất nước. Tòa án (tư pháp) có nhiệm vụ giải quyết tranh chấp và bảo vệ pháp luật. Sự phân chia quyền lực này nhằm đảm bảo tính kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước và ngăn ngừa sự lạm quyền. Phân chia quyền lực tại Hàn Quốc được thực hiện một cách tương đối triệt để.

3.1. Quốc hội Hàn Quốc Cơ quan lập pháp và quyền hạn

Quốc hội Hàn Quốc là cơ quan lập pháp cao nhất của nhà nước, có quyền ban hành luật, sửa đổi luật, phê chuẩn ngân sách nhà nước và giám sát hoạt động của chính phủ. Các thành viên Quốc hội được bầu trực tiếp bởi người dân. Quốc hội đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng khuôn khổ pháp lý cho Nhà nước pháp quyền Hàn Quốc.

3.2. Tổng thống Hàn Quốc Vị trí và vai trò trong hệ thống chính trị

Tổng thống Hàn Quốc là người đứng đầu nhà nước và chính phủ, có quyền hành pháp cao nhất. Tổng thống được bầu trực tiếp bởi người dân với nhiệm kỳ 5 năm. Tổng thống có quyền bổ nhiệm thủ tướng và các thành viên chính phủ, chỉ huy lực lượng vũ trang và đại diện cho Hàn Quốc trong quan hệ đối ngoại. Tuy nhiên, quyền lực của Tổng thống cũng bị giới hạn bởi Hiến pháp và luật pháp.

3.3. Tư pháp Hàn Quốc Tính độc lập và chức năng bảo vệ pháp luật

Tư pháp Hàn Quốc được đảm bảo tính độc lập để có thể thực hiện chức năng xét xử một cách công bằng và khách quan. Hệ thống tòa án Hàn Quốc bao gồm Tòa án tối cao và các tòa án cấp dưới. Tòa án có nhiệm vụ giải quyết tranh chấp dân sự, hình sự, hành chính và bảo vệ Hiến pháp. Cải cách tư pháp Hàn Quốc luôn được chú trọng để nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của hệ thống.

IV. Các Nguyên Tắc Pháp Quyền Cơ Bản Trong Hệ Thống Pháp Luật Hàn Quốc

Hệ thống pháp luật Hàn Quốc được xây dựng trên các nguyên tắc pháp quyền cơ bản, bao gồm: tính tối thượng của Hiến pháp, nguyên tắc pháp chế (rule of law), bảo vệ quyền con người và quyền công dân, bình đẳng trước pháp luật, và trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Các nguyên tắc này được ghi nhận trong Hiến pháp và luật pháp, đồng thời được bảo đảm thực thi trên thực tế.

4.1. Tính tối thượng của Hiến pháp và kiểm soát Hiến pháp

Hiến pháp Hàn Quốc là đạo luật cơ bản của nhà nước, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp. Tòa án Hiến pháp có thẩm quyền giải thích Hiến pháp và kiểm tra tính hợp hiến của luật pháp. Điều này đảm bảo rằng Hiến pháp được tuân thủ một cách nghiêm ngặt.

4.2. Nguyên tắc pháp chế Rule of Law và thượng tôn pháp luật

Nguyên tắc pháp chế (rule of law) là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của Nhà nước pháp quyền Hàn Quốc. Nguyên tắc này đòi hỏi rằng mọi người, kể cả các quan chức nhà nước, đều phải tuân thủ pháp luật. Luật pháp phải được ban hành một cách minh bạch, công bằng và dễ tiếp cận. Việc áp dụng pháp luật phải được thực hiện một cách nhất quán và không phân biệt đối xử.

4.3. Bảo vệ quyền con người và quyền công dân tại Hàn Quốc

Hiến pháp Hàn Quốc bảo vệ một loạt các quyền con người và quyền công dân cơ bản, bao gồm quyền tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, tự do hội họp, quyền bầu cử và ứng cử, quyền được xét xử công bằng, và quyền được bảo vệ tài sản. Nhà nước có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy các quyền này.

V. So Sánh Mô Hình Nhà Nước Pháp Quyền Việt Nam Hàn Quốc Điểm Khác

Việc so sánh nhà nước pháp quyền Việt Nam và Hàn Quốc giúp chúng ta nhận diện những điểm tương đồng và khác biệt trong quá trình xây dựng thể chế nhà nước. Mặc dù cả hai nước đều hướng tới mục tiêu xây dựng một nhà nước pháp quyền, nhưng có những khác biệt về lịch sử, thể chế chính trị và văn hóa pháp lý. So sánh này sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và thể chế nhà nước ở Việt Nam.

5.1. Thể chế chính trị và vai trò của Đảng cầm quyền

Một trong những khác biệt quan trọng nhất giữa mô hình nhà nước pháp quyền của hai nước là thể chế chính trị. Việt Nam là nhà nước xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Hàn Quốc là một nước cộng hòa dân chủ, theo hệ thống đa đảng. Vai trò của Đảng cầm quyền trong việc định hướng chính sách và quản lý nhà nước là khác nhau ở hai nước.

5.2. Mức độ độc lập của tư pháp và bảo đảm quyền con người

Mức độ độc lập của tư pháp và bảo đảm quyền con người cũng là một tiêu chí quan trọng để so sánh nhà nước pháp quyền. Ở Việt Nam, Tòa án nhân dân có vai trò bảo vệ pháp luật và quyền lợi của công dân. Ở Hàn Quốc, tính độc lập của tư pháp được bảo đảm mạnh mẽ hơn, với Tòa án Hiến pháp có quyền kiểm tra tính hợp hiến của luật pháp và bảo vệ các quyền cơ bản của công dân.

VI. Triển Vọng Thách Thức Phát Triển Nhà Nước Pháp Quyền Hàn Quốc

Nhà nước pháp quyền Hàn Quốc đã đạt được những thành tựu đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức đặt ra, bao gồm: tham nhũng, bất bình đẳng kinh tế, vấn đề quyền con người và sự thiếu tin tưởng vào các cơ quan nhà nước. Để tiếp tục phát triển Nhà nước pháp quyền, Hàn Quốc cần tiếp tục cải cách thể chế, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của người dân vào quá trình quản lý nhà nước.

6.1. Vấn đề tham nhũng và giải pháp phòng chống

Tham nhũng là một vấn đề nhức nhối ở Hàn Quốc, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế và xã hội. Chính phủ Hàn Quốc đã và đang triển khai nhiều biện pháp phòng chống tham nhũng, bao gồm tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng và nâng cao ý thức pháp luật của người dân.

6.2. Nâng cao hiệu quả hệ thống pháp luật và cải cách tư pháp

Để Nhà nước pháp quyền hoạt động hiệu quả, hệ thống pháp luật cần được hoàn thiện và cập nhật thường xuyên. Cải cách tư pháp là một quá trình liên tục, nhằm nâng cao tính độc lập, công bằng, minh bạch và hiệu quả của hệ thống tòa án. Chính phủ Hàn Quốc đang nỗ lực thực hiện các biện pháp cải cách tư pháp để đáp ứng yêu cầu của xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

V~NKHOAHOCXAH0I~tTNAM VItN NGHIEN CUlJ DONG BAC A DE T AI KHOA HOC CAP BO. ~ TIM HIEU NHA NUlJC PHAP QUYEN HAN QUOC Chu nhi¢m de' to;i: TS. Ho Vi¢t Ht;znh Cu quan chu tri: Vi¢n Nghien C{(u fJong Bile A HA NQI- 2007 Nhfrng nguOi tham gia 1. Ho Vi~t H~nh Chu nhi~m 2.

Phan Xmln Son 3. Tnin Quang Minh 4. Nguyen NgQc Nghi~p 5. Vil Hong Nhung 6.

D:)ng NgQc Due 2 Muc luc Trang Modau 3 Chuung 1: Nha nu6'c phap quyen Han Quoc: qua trlnh hlnh 6 thanh va phat tri~n 1.1 Mt)t so van de' CO' bdn vi nha nuuc phap quye'n 6 1.2 ve' Sf! hinh thanh nha nuuc Han Quoc 20 1.n dt)ng cua nln dan chu cho den niim 1987 27 1.4 Nha nuuc phap quyln Han Quoc va Sf! vfj.n dt)ng tie'p 37 theo cua dan chu ChuO'ng 2: Cac b<) ph~n cau thanh nha nm1c phap quyen Han 56 Quoc va phtrong thuc ho~t d<)ng cua n6 2.1 CO' quan lt;ip phap Han Quoc (Quo'c hl)i) 57 2.2 Cu quan hanh phap Han Quoc hi¢n nay 75 2.3 Cu quan tu phap Han Quoc 92 ChuO'ng 3: Nha nu6'c phap quyen Han Quoc v6i tu each Ia m<)t 120 chinh th~ thong nhat 3.1 Quan h¢ gifta ba nhanh quyln llfc 120 3.2 Chinh quyln df,a phltO'ng 130 Ket lu~n 139 149 Phl}.lyc 178 Tai li~u tham khao 3 Hi¢n nay, Vi¢t Nam dang chu tnr<1ng xay dl!llg n6n kinh te thi truang djnh hu6ng xa h¢i chu nghla song song v6'i vi¢c xay dt;rng nha nu6c phap quy6n XHCN n~n r~t cAn tham khao kinh nghi¢m cua cac qu6c gia tr~n the gioi va Han Qu6c la d6i tuqng r~t dang dugc nghi~n cuu. Di6u d6 la do: thu nh~t, Han Qu6c Ia m¢t trong nhii'ng nu6c phu<1ng dong c6 n6n van hoa tuong d6ng v6i Vi¢t Nam; thu hai, nha nu6c Han Qu6c da chll'ng to vai tro to Ian trong qua trlnh phat tri~n d~t nu6c trong nhifng th~p ky gan day; thu ba, trong cac cu¢c tiep xuc gan day gifra hai b~n, gi6i quan chile d6u cho rang ket qua quan h¢ cua hai nu6c chua tU<1ng xll'ng v6'i mong muon. Ly do thu ba n6i l~n st;r hi~u biet IAn nhau gifra hai b~n con nhi6u di6u bai c~p, trong d6 c6 ca st;r hi~u biet chU'a day du cua cac tang 16p nhan dan cung nhu nhfrng nha ho~ch djnh chfnh sach Vi¢t Nam v6 Han Qu6c n6i chung cung nhu v6 nha mr6c phap quy6n nu6c nay n6i ri~ng chaa day du. Nh~ thuc dugc di6u d6, dugc sv d6ng y cua Chu tjch vi¢n KHXH Vi¢t Nam v6 vi¢c tht;rc hi¢n d6 tai c~p b¢: "Tim hi~u nha nu6'c phap quy6n Han Qu6c ", t~p th~ ce:k tac gia da t~p trung trf lt;rc lam vi¢c trong su6t m¢t nam qua.

Den nay d6 tai da hoan thanh v6i m¢t kh6i luqng 11 chuy~n d6 hlnh thanh nen tren ca sa cua hang ngan trang tai li¢u. Tren ca sl:J nhfrng thanh qua d6, Ban chu nhi¢m d6 tai da t6ng hqp 1~ thanh bao cao t6ng quan vm ket cau 3 chuang nhu sau: Chu<1ng 1, v6i tieu d6: M¢t so' van de' ly lucj,n, d6 c~p den ba van d6 16n. M¢t la, nhii'ng van d6 ca ban cua nha nu6c phap quy6n, a day t~p uung vao vi¢c lam ro nhfrng yeu t6 mang tinh ph6 bien rna b~t err nha nu6c phap quy6n nao cung phru c6; hai Ht, st;r v~ d¢ng cua n6n dan chu H~m Qu6c cho den n6n c¢ng hoa thu 6 nam 1988, trong d6 chi ra qua trlnh tich lUy v6 hrgng cua n6n dan chu d~ t(;l.O ra st;r nhay V<;>t cua n6 Ht xuat hi¢n nha mr6'c phap quy6n; ba la, st;r v~n d¢ng tiep theo cua n6n dan chu v6i SlJ khAng djnh nha nu6c phap quy6n lJ Han Qu6c nr n6n c¢ng boa thu 6 den nay. Trong d6, 4 nhA'n ill(;lnh den nha nUOC phap quy~n vUa la ket qua CUa S\! phat trien dful chu aHan Qu6c, d6ng thai n6 l(;li la d¢ng ll;lc cho qua trlnh dan chu h6a tiep theo b nu6'c nay.

Chuang 2, v6'i tieu d~: Ba nhanh quye'n life trong nha nuifc phap quye'n Him Quoc, d~ c~p den cac nhanh quy~n l\fc l~p phap, h~mh phap vatu phap tren cac phUO'Ilg di~n phuong thuc hinh thanh, CC1 cA'u t6 chuc, chuc nang, nhi~m ~ cua chung m¢t each tu<Jng doi chi tiet. Chu<Jng 3, v6'i tieu d~: Hai mOl quan h¢ CO' bdn cua nha nztifc phap quye'n Han Quoc, d~ c~p den ba van d~ 16'n. M¢t la, quan h¢ giila ba nhanh quye'n life trong nha nuifc phap quye'n, trong d6 chi ra m¢t each Cl;l the s\f tlt<Jng trQ', C(;lnh tranh, chi ph6i, ki~m che Ian nhau cua chung d~ t(;l.O nen ffiQt chinh the thong nhift toan Vyn gQi la nha nuac; hai la, van de' llf trj dja phuong, trong do chi ra qua trlnh thay d6i m6i quan h~ gifi'a chfnh quy~n trung U<Jng va chfnh quy~n dia phUO'Ilg di cung v6'i S\f V~ d¢ng va phat tri~n cua nha nu6'c phap quy~n va qua trlnh dan chu hoa cua Han Qu6c. Trong ph~n ket lu~n la mqt so' danh gia rut ra sau khi tim hilu ve' nha nu6'c phap quyln cua Han Quoc1, trong do chi ra cac yeu t6 chu quan va khach quan cua vi~c hinh thanh va phat trien nha nu6'c phap quy~n Han Qu6c tlr do chi ra nhiing yeu t6 phd bien va d~c thu cua nha mr6'c nay d6ng thoi danh gia vai tro cua no trong qua trlnh phat trien dat nu6'c.

M~c du t~p th~ tac gia da co nhi~u c6 gtmg song do day la m¢t van d~ con mm me va thai gian tim hieu chua dai nen chac chan se con thieu sot tren nhi~u phu<Jng di~n. Vi v~y rift mong se nh~n duqc SlJ gop y cua cac thanh vien trong h¢i d6ng danh gia d~ chung toi co qi~u ki~n sl:ra chua va hoan thi~n. 1 Day Ia phan 4 trong hqp d6ng da ky, song M dam bii.n d6i va logic cua de tai cho nen chung toi dua phan nay vao phan ket lu~n. 5 Chttang 1 NHA NlJOC PHAP QUYEN HAN QUOC: ; ' ' ' ' ; ,.,? QUA TRINH HINH THANH VA PHAT TRIEN 1.1 MQT so vAN DE co BAN VE NHA NlfOC PHAP QUYEN Nha nu&c phap quy§n la gia tri xa h(>i vT d~i, ngay nay da tr6 thanh nhu c~u khach quan, la phuang thuc t6 chuc va quan ly xa h9i hi~u qua d~ bao v~ quysn lqi va nhu c~u cua con nguoi, bao v~ cac quySn va U! do cua h<:>.

Trong n9i ham nha nu6c phap quy§n c6 nhfrng vful dS ca ban du&i day, nhfrng v~n d§ nay VLra n6i len ban ch~t cua nha nu6c phap quy§n vira la nhfrng din cu chu y~u d~ phan bi~t nha nu&c phap quysn va cac phuang thuc t6 chuc nha nu&c khac 1.1 Chu quyJn nha nuYrc thu~c vJ nhiin dan Tir luc tan ra cua ch~ d9 c6ng xa thj t(>c, cung v&i S\f xu~t hi~n cua dti dl;I trfr va vi~c chiem hfru cua cai dg trfr, b~t dfiu hinh thanh b9 may cai tri cua tfing l&p giau c6. T~ng l6'p nay t~o ra "lu~t phap" d~ cho m<;>i nguoi phai thua nh~n sv th6ng tri Clla hQ. Luc nay phap lu~t hoan toan thu()c vao ke m~nh. Khi rna thi t()c da kh6ng th~ giup da duqc con nguoi, con nguoi c~n d~n nha nu&c va nha nu6c ra doi trong tay ke m~nh, thl chu quySn nha nu6c, tv nhien da thu(>c v~ ke m~nh.

"Chung dugc ton kinh nhu th&n thanh, Chung Xet Xlr va trtrng ph~t, giai quy~t cac CUQC tranh ch~p" 2. Heraclit (530- 470 TCN) cho r~ng quySn lacon de cua chien tranh va tfi. Nhan dan la nguoi v6 quy~n n6i chung, chua n6i d~n chu quySn nhamr6c. Dem6crit cho r~ng quySn chi c6 a nguoi t\1' do, a ngm)'i c6 tri tu~, "d~o due doi hoi phai c6 sv tuan thu phap lu~t, chinh quySn va S\f han hlln v~ tri tu~".

Quan diSm nay trimg hgp voi quan di~m cua X6crat (469- 399 TCN) con nguoi khai sang vi d~i c-Lm d~ cbS Aten cho r~ng, s6 dong thuong 6 dan, nhfrng nguai tfim thuang, Vt,mg vS va d6t mit khong thS tham gia vao vi~c diSu hanh nhanu&c. Platon (427 - 347 TCN) nha duy tam vi d~i nay cling chi c6 vli cho quySn cua quy t()c, thuqng luu va cac nha thong thai. Trong "nha nu&c ly tu&ng" cua ong cling k.hong c6 quySn cua nguai dan. Aristotel (384-322 TCN), nguai ling h9 tfing l&p trung luu, ling h() ch~ d() "quy t()c tri", trong ch~ d() d6, ong chi thua nh~n vai tro quan trQng cua "giai cfip trung luu" vi "giai cfip nay co gia tri hon ca vs phuong di~n d~o due va chinh tri".

Du&i ch~ d() no 1~ LaMa c6 d~i, vfiu dS chu quySn cua nhan dan hoan to~m gi6ng nhu 6 Hy L~p c6 d~i. d d6, mQi cu()c dftu tranh, mQi tu tu&ng vS chu quySn cua nhan dan, dSu bi dan ap, vi no hoan toan xa 1~ v&i Hi~n phap LaMa. Xixerong (106- 43 TCN) nha tu tu&ng cua LaMa c6 d~i, m~c du da tuyen b6 nha nu&c la cong vi~c cua nhan dan, duqc xac l~p tren ca sa chung vs phap quySn va Iqi ich cua toan ths. Nhung ong l~i cho riing, "ch~ d() dan chu la m()t trong nhfrng hinh thuc thS ch~ nha nu&c xftu xa nh~t".

Theo Xixerong, "khong c6 gi ghe tarn hon Sl)' OQC doan cua dam dong, khong c6 gi nguy h~i hon dam dong ng9 nh~ minh la nhan dan"3. Cac nha Iu~t h9c La Ma k~ thua nhfrng thanh tt;ru tu tu&ng Hy L~p da cts c~p d~n ba lo~i quySn: QuySn tv nhien, quysn dan t9c, quySn cong dan. M~c du v~y, da s6 nhan dan, nguai t~o ra cua cai cho xa h()i LaMa c6 d~i, tuc no 1~ khong co quy~n gi, kS ca quysn s6ng va ch~t cling d~u ph\1 thu9c vao chu no. HQ duqc coi ngang v&i sue v~t va cong C\1 (cong Cl).

Cac b9 lu~t cua d~ qu6c La Ma duqc Angghen cha la nhfrng b9 lu~t nha nu6c th6i nat nh~t tu tru&c t&i nay. Trang su6t thai kY trung c6, l!ch su (tu tu&ng va hi~n thvc) da chung ki~n St;C no dich cua th~n quySn va th~ quySn d6i vm nhan dan. Trang thai 2 Truang ca "Lao d()ng va ngay thang" cua Ghexioot, Th€ kY thfr VIII- VII TCN. 70) 3 Sach da d~n tr.

115 7 ky nay, a phuang Bong hay phuang Tay, nha nu6c, dai s6ng xa h<)i dSu Ia y chi cua dfrng t6i cao (Trai ho~c Chua Trai, Thuqng d~. ) Thai ky Trung c6 a phuang Tay dugc coi la nSn chuyen ch~ tinh th§n, cac quan h~ xa h<)i, chinh trj, phap ly dSu dugc quy~t djnh bai nha tho va giao ly cua n6. Trong cac thai d~i phong ki~n chuyen ch@ t~p quySn phuang Dong, m~c du "dan vi quf' vful dugc n6i d~n, nhung dan chi la "co" (thao dan), vua quan Ia cha my dan, c6 trach nhi~m d~y d6 dan. Su6t cac triSu d~i phong ki~n chuyen ch~ phuang Bong, khong c6 m<)t thS ch@ vfrng ch~c nao thua nh~n va bao v~ "quySn" cua nhan dan.