Luận án Tiến sĩ: Quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý ở Đồng bằng Bắc Bộ giai đoạn hiện nay

Phân tích chuyên sâu quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý tại Đồng bằng Bắc Bộ. Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác

• Tác giả: Trần Thị Thanh Nhàn
• Người hướng dẫn: PGS, TS Trương Thị Thông
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Khoa học chính trị
• Đề tài: Quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc Bộ giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc bộ

Quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc bộ là nội dung trọng tâm trong công tác xây dựng Đảng tại vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Đồng bằng Bắc bộ bao gồm các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Hà Nam. Đây là vùng có nền công nghiệp phát triển sớm, lực lượng lao động dồi dào và hệ thống chính trị vững mạnh. Công tác quy hoạch cán bộ tại khu vực này đòi hỏi phải gắn liền với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Ban thường vụ tỉnh, thành ủy giữ vai trò quyết định trong việc phát hiện, đào tạo và bố trí cán bộ lãnh đạo chủ chốt. Quy hoạch phải đảm bảo tính chiến lược, dài hạn và phù hợp với đặc thù phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương trong vùng.

1.1. Khái niệm quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh thành ủy

Quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy là quá trình xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực lãnh đạo cấp chiến lược tại địa phương. Quy hoạch bao gồm việc xác định vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh, phát hiện nguồn nhân sự phù hợp và kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng. Đối tượng quy hoạch là những cán bộ có triển vọng phát triển, đủ phẩm chất và năng lực để đảm nhận các vị trí lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị. Đây là công tác then chốt, quyết định chất lượng đội ngũ cán bộ cấp tỉnh, thành phố.

1.2. Đặc điểm đồng bằng Bắc bộ trong công tác quy hoạch cán bộ

Đồng bằng Bắc bộ có nhiều đặc điểm ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quy hoạch cán bộ. Vùng này có mật độ dân số cao, truyền thống hiếu học và cố kết cộng đồng mạnh. Nền kinh tế chuyển dịch nhanh từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ đòi hỏi cán bộ phải có tầm nhìn và năng lực quản lý hiện đại. Tuy nhiên, tư tưởng cục bộ địa phương, dòng họ vẫn tồn tại trong một bộ phận cán bộ. Việc xóa bỏ rào cản này là thách thức lớn trong quy hoạch cán bộ vùng đồng bằng Bắc bộ.

II. Phân tích thực trạng quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh thành ủy ở đồng bằng Bắc bộ

Thực trạng quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy ở đồng bằng Bắc bộ giai đoạn hiện nay cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Đội ngũ cán bộ quy hoạch đã được quan tâm xây dựng với quy mô mở rộng, chất lượng từng bước nâng lên. Tuy nhiên, công tác quy hoạch vẫn nặng về dự kiến bố trí cán bộ dịp đại hội, chưa tập trung đúng mức vào việc phát hiện nguồn và đào tạo nguồn. Nội dung quy hoạch còn hình thức, hiệu quả chưa cao. Một số địa phương chưa chủ động trong việc rà soát, bổ sung, điều chỉnh danh sách cán bộ quy hoạch định kỳ. Việc kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện quy hoạch còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng cán bộ quy hoạch không được thử thách qua thực tiễn công tác.

2.1. Kết quả đạt được trong công tác quy hoạch cán bộ

Công tác quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy ở đồng bằng Bắc bộ đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận. Danh sách cán bộ quy hoạch được xây dựng ở hầu hết các tỉnh, thành phố trong vùng. Nhiều cán bộ trẻ, có năng lực được phát hiện và đưa vào quy hoạch. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quy hoạch được tăng cường. Ban thường vụ các tỉnh, thành ủy đã ban hành quy chế và tổ chức quản lý cán bộ quy hoạch một cách có hệ thống.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân trong thực tiễn quy hoạch

Một số hạn chế nổi bật trong công tác quy hoạch cán bộ bao gồm: nội dung quy hoạch còn nặng hình thức, chưa gắn liền với yêu cầu thực tiễn; việc phát hiện nguồn và đào tạo nguồn chưa được coi trọng đúng mức; cán bộ quy hoạch thiếu cơ hội thử thách qua các vị trí công tác khác nhau. Nguyên nhân chính xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ của một số cấp ủy, sự thiếu đồng bộ trong cơ chế quản lý và ảnh hưởng của tư tưởng cục bộ địa phương.

III. Giải pháp đẩy mạnh quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh thành ủy ở đồng bằng Bắc bộ

Để đẩy mạnh hiệu quả quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy ở đồng bằng Bắc bộ, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược. Trước hết, phải mở rộng và định rõ nguồn quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý. Việc xác định tiêu chuẩn chức danh cần gắn liền với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quy hoạch phải được thực hiện bài bản, có lộ trình rõ ràng. Cần kiên quyết đưa cán bộ trong quy hoạch đã được thử thách qua thực tiễn vào các vị trí lãnh đạo. Công tác kiểm tra, giám sát phải được tăng cường để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Ban tổ chức cấp ủy đóng vai trò then chốt trong việc đôn đốc, kiểm tra cấp dưới xây dựng và thực hiện quy hoạch.

3.1. Hoàn thiện cơ chế quản lý và kiểm tra quy hoạch cán bộ

Hoàn thiện cơ chế quản lý quy hoạch cán bộ đòi hỏi sự đồng bộ giữa các cấp ủy đảng. Cần xây dựng quy chế quản lý cán bộ quy hoạch rõ ràng, minh bạch. Việc rà soát, bổ sung, điều chỉnh danh sách cán bộ quy hoạch phải được thực hiện định kỳ. Cấp trên cần nắm danh sách và kiểm tra việc thực hiện quy hoạch tại cấp dưới. Cơ chế giám sát phải đảm bảo cán bộ quy hoạch được thử thách qua thực tiễn công tác trước khi bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo chủ chốt.

3.2. Đào tạo bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực quy hoạch

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quy hoạch là giải pháp cốt lõi để nâng cao chất lượng đội ngũ lãnh đạo. Cần mở các lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước, kỹ năng lãnh đạo cho cán bộ quy hoạch. Việc luân chuyển, điều động cán bộ qua các vị trí công tác khác nhau giúp tích lũy kinh nghiệm thực tiễn. Đồng thời, cần xóa bỏ tư tưởng cục bộ địa phương, dòng họ trong tuyển chọn cán bộ quy hoạch để đảm bảo công bằng và hiệu quả.

IV. Kết luận và ứng dụng nghiên cứu quy hoạch cán bộ đồng bằng Bắc bộ

Nghiên cứu về quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc bộ giai đoạn hiện nay đã làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng và đề xuất giải pháp cụ thể. Kết luận của nghiên cứu khẳng định vai trò quyết định của công tác quy hoạch trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược. Đồng bằng Bắc bộ với truyền thống hiếu học, nền kinh tế công nghiệp phát triển là môi trường thuận lợi cho việc đào tạo cán bộ lãnh đạo. Tuy nhiên, thách thức từ tư tưởng cục bộ địa phương và yêu cầu quản lý nền kinh tế không còn thuần nông đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ trong cách tiếp cận quy hoạch. Các giải pháp đề xuất mang tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn và có thể áp dụng rộng rãi tại các tỉnh, thành phố trong vùng.

4.1. Giá trị khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu có giá trị khoa học ở chỗ hệ thống hóa lý luận về quy hoạch cán bộ diện ban thường vụ tỉnh, thành ủy. Giá trị thực tiễn thể hiện ở việc cung cấp cơ sở dữ liệu, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cụ thể cho các địa phương trong vùng đồng bằng Bắc bộ. Kết quả nghiên cứu có thể tham khảo áp dụng cho các vùng kinh tế khác trên cả nước.

4.2. Định hướng phát triển quy hoạch cán bộ đến năm 2020 và xa hơn

Định hướng phát triển quy hoạch cán bộ đồng bằng Bắc bộ cần gắn liền với chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Cần dự báo những yếu tố tác động như hội nhập kinh tế quốc tế, chuyển đổi số và biến đổi cơ cấu kinh tế vùng. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược, năng lực quản lý hiện đại và phẩm chất đạo đức vững vàng. Quy hoạch phải mang tính dài hạn, liên tục và thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Công tác cán bộ giữ vai trò then chốt trong toàn bộ công tác xây dựng Đảng, quyết định sự thành bại của sự nghiệp cách mạng theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các văn kiện chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong các khâu của công tác cán bộ, quy hoạch cán bộ là khâu trọng yếu nhằm chủ động tạo nguồn nhân sự, khắc phục sự hẫng hụt giữa các thế hệ lãnh đạo, bảo đảm tính kế thừa, liên tục và vững vàng của bộ máy chính trị.

Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 30 tháng 11 năm 2004 của Bộ Chính trị (khóa IX) về "Công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" là nghị quyết chuyên đề đặt nền móng quy chuẩn cho công tác quy hoạch cán bộ trong thời kỳ mới. Đối với vùng đồng bằng Bắc Bộ – trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và khoa học - công nghệ của cả nước – việc xây dựng và quy hoạch đội ngũ cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng động lực này.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý tại các địa phương vùng đồng bằng Bắc Bộ vẫn bộc lộ nhiều hạn chế:

• Quy trình phát hiện, giới thiệu và quyết định quy hoạch ở một số nơi chưa bảo đảm tính công khai, dân chủ; có hiện tượng tập trung cục bộ, khép kín.
• Tình trạng nhầm lẫn giữa công tác quy hoạch và xây dựng phương án nhân sự cụ thể dẫn đến nguồn quy hoạch hẹp, thiếu tính dự phòng.
• Việc quy hoạch chức danh chủ chốt phần lớn tập trung vào cán bộ đương nhiệm, có nơi chỉ có 1 người cho 1 chức danh; công tác phát hiện nguồn cán bộ trẻ, nguồn cán bộ từ xa còn hạn chế.

Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý riêng cho vùng đồng bằng Bắc Bộ trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc Bộ; từ đó đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh công tác này đến năm 2020.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan các công trình khoa học tiêu biểu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài, chỉ ra những kết quả đã đạt được và những vấn đề luận án cần tiếp tục giải quyết.
2. Luận giải, làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc Bộ (đặc điểm vùng, vai trò đội ngũ cán bộ, khái niệm, nội dung, nguyên tắc, quy trình quy hoạch).
3. Đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán bộ quy hoạch và thực trạng công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc Bộ giai đoạn 2004 - 2014; phân tích nguyên nhân và rút ra các bài học kinh nghiệm.
4. Xác định mục tiêu, phương hướng và đề xuất hệ thống giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở vùng đồng bằng Bắc Bộ đến năm 2020.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc Bộ.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các chức danh cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý (bao gồm: trưởng, phó các sở, ban, ngành, đoàn thể và tương đương ở cấp tỉnh, thành phố; bí thư, phó bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, ủy viên ban thường vụ các quận, huyện, thị xã trực thuộc).
• Phạm vi không gian (địa bàn khảo sát): 11 tỉnh, thành phố thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, gồm: Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát, đánh giá thực trạng giai đoạn từ năm 2004 đến 2014; định hướng phương hướng và giải pháp đến năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan theo các nhóm nội dung chính:

Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam

• Nhóm nghiên cứu về cán bộ và công tác cán bộ nói chung: Sách "Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" do Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm chủ biên; sách "Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ" của Bùi Đình Phong (2006); sách "Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" do Vũ Văn Hiền chủ biên (2007); sách "Một số vấn đề về xây dựng Đảng và công tác cán bộ" của Bùi Ngọc Thanh (2008). Các công trình này phân tích các tiêu chuẩn cán bộ, các khâu trong công tác cán bộ và yêu cầu phẩm chất, năng lực trong thời kỳ mới.
• Nhóm nghiên cứu trực tiếp về công tác quy hoạch cán bộ:
  • Đề tài cấp Nhà nước ĐTĐL-2002/07 và cuốn sách "Đánh giá, quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" (2008) của PGS, TS Trần Đình Hoan đã phân tích cơ sở phương pháp luận, làm sáng tỏ nguyên tắc "động và mở", khẳng định đánh giá là tiền đề, quy hoạch là nền tảng, luân chuyển là đột phá.
  • Tác phẩm "Quy hoạch cán bộ lãnh đạo quản lý" (2009) và bài viết (2009) của Đỗ Minh Cương phân tích nguyên nhân của các hạn chế như tình trạng khép kín, thiếu dòng chảy nhân sự giữa hệ thống chính trị và xã hội, đề xuất cơ chế thi tuyển và mở rộng nguồn quy hoạch.
  • Các luận văn, luận án theo ngành và địa phương: Trương Thị Mỹ Trang (2004) nghiên cứu cán bộ xã tại Quảng Ngãi; Nguyễn Thị Lan (2005) nghiên cứu quy hoạch tạo nguồn tại TP. Hồ Chí Minh; Nguyễn Xuân Lập (2006) nghiên cứu tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; Thân Minh Quế (2007, 2012) nghiên cứu về cán bộ diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bắc Giang và các tỉnh miền núi phía Bắc.
  • Các bài báo khoa học trên Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Xây dựng Đảng của Tô Huy Rứa (1997, 1998), Trần Phước Hường (1998), Lê Văn Lý (1999), Ngô Kim Ngân (2002), Lê Quang Hoan (2004), Nguyễn Phương Hồng (2005), Bùi Đức Lại (2007), Trương Thị Bạch Yến (2011), cùng các bài viết về mối quan hệ giữa quy hoạch với đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển của Trần Thị Kim Cúc (1998), Lê Kim Việt (1999), Nguyễn Duy Hùng (2003).
• Nhóm nghiên cứu tại địa bàn đồng bằng Bắc Bộ:
  • Luận án của Nguyễn Thái Sơn (2002) phân tích 4 đặc điểm kinh tế - xã hội của vùng đồng bằng sông Hồng tác động đến xây dựng đội ngũ cán bộ.
  • Luận văn của Nguyễn Thị Thắng (2006), Lưu Tiến Định (2006), Nguyễn Ngọc Lâm (2006), Hoàng Nguyên Hòa (2007) khảo sát quy hoạch cán bộ tại Hà Nội, quận Ba Đình, khu vực phía Bắc và vùng Đông Bắc Bộ.
  • Các bài viết khảo sát thực tế tại địa phương: Trần Minh (tại Hải Dương), Quốc Khánh (2011, tại Hưng Yên), Nguyễn Văn Vinh (2014, tại Hải Phòng), Hồng Văn (2013, tại Thái Bình).

Các công trình nghiên cứu ngoài nước

• Các nghiên cứu tại Lào: Luận văn của Thong Chăn Khổng Phum Khăm (2005) về quy hoạch cán bộ diện Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào quản lý; bài viết của Unkẹo Sipasợt (2009), Bunthoong Chitmany (2011), Litthi Sisouvong (2011) và luận án của La Chay Sinh Su Van (2011) về công tác cán bộ cơ sở và các khâu quy hoạch, luân chuyển, đào tạo cán bộ tại Lào.
• Các nghiên cứu và tài liệu của Trung Quốc: Sách "Toàn thư công tác Đảng vụ" (2001) của Đảng Cộng sản Trung Quốc xác định 3 nội dung trọng tâm (sắp xếp tài nguyên cán bộ, xây dựng cán bộ dự bị, xây dựng tập thể lãnh đạo có hạt nhân); các tham luận tại Hội thảo lý luận giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2004 của Hạ Quốc Cường, Tôn Hiểu Quần, Giả Cao Kiến, Chu Phúc Khởi về xây dựng đội ngũ cán bộ dự bị theo nguyên tắc "thiếu gì bù nấy", tạo nguồn từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và quản lý động thái.

Vị trí và khoảng trống luận án giải quyết

Mặc dù các công trình trước đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận chung về công tác cán bộ và quy hoạch cán bộ ở các cấp độ, địa phương khác nhau, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống về công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý tại 11 tỉnh, thành phố đồng bằng Bắc Bộ trong giai đoạn từ 2004 đến 2014. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc xây dựng khung lý thuyết hoàn chỉnh về nội dung công tác quy hoạch, đánh giá thực trạng trên cơ sở khảo sát thực tế và đề xuất các giải pháp chuyên biệt, trong đó có các giải pháp đột phá phù hợp với đặc thù của vùng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của người cán bộ và công tác cán bộ trong xây dựng Đảng; các quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam, đặc biệt là:

• Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII) về Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
• Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 30/11/2004 của Bộ Chính trị (khóa IX) về công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý.
• Các hướng dẫn, quy định nghiệp vụ của Ban Tổ chức Trung ương về công tác quy hoạch cán bộ qua từng giai đoạn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án tiếp cận nghiên cứu theo phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành Khoa học Chính trị và Xây dựng Đảng:

• Phương pháp lôgic và lịch sử: Xem xét quá trình phát triển của công tác quy hoạch cán bộ gắn liền với các giai đoạn chuyển dịch kinh tế - xã hội của vùng đồng bằng Bắc Bộ từ năm 2004 đến năm 2014.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Luận giải các khái niệm, quy trình, phân tích thực trạng các khâu quy hoạch và tổng hợp thành các luận điểm lý luận, bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp thống kê và so sánh: Thống kê, xử lý số liệu về cơ cấu độ tuổi, trình độ chuyên môn, lý luận chính trị của đội ngũ cán bộ quy hoạch tại 11 tỉnh, thành phố; so sánh giữa các địa phương và đối chiếu với tiêu chuẩn quy định.
• Phương pháp khảo sát, tổng kết thực tiễn và phỏng vấn chuyên gia: Thu thập báo cáo thực tế từ ban tổ chức các tỉnh, thành ủy; tiếp thu ý kiến từ cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng Đảng để rút ra các đánh giá khách quan.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Nguồn dữ liệu của luận án gồm hệ thống văn bản quy phạm, văn kiện chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, các báo cáo tổng kết định kỳ, số liệu thống kê công tác cán bộ của Ban Tổ chức Trung ương và Ban Tổ chức 11 tỉnh, thành ủy vùng đồng bằng Bắc Bộ từ năm 2004 đến năm 2014.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương này hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến cán bộ, công tác cán bộ và quy hoạch cán bộ:

• Phân loại các nghiên cứu trong nước thành ba mảng lớn: nghiên cứu lý luận chung về cán bộ; nghiên cứu chuyên sâu về quy hoạch cán bộ và nguyên tắc "động và mở"; nghiên cứu đặc thù về đội ngũ cán bộ tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ.
• Tổng thuật các bài học kinh nghiệm từ Lào và Trung Quốc về đào tạo, quy hoạch nguồn cán bộ dự bị, mở rộng đối tượng phát hiện nguồn ra ngoài khu vực nhà nước và tuyển chọn sinh viên xuất sắc.
• Khẳng định các kết quả nghiên cứu đã đạt được ở những công trình tiền nhiệm, đồng thời chỉ rõ những vấn đề chưa được giải quyết thấu đáo, xác định định hướng nghiên cứu riêng biệt của luận án.

Chương 2: Quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở Đồng bằng Bắc Bộ hiện nay - Những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn

Chương 2 tập trung luận giải cơ sở lý luận và đặc điểm thực tiễn của vùng nghiên cứu:

• Đặc điểm vùng đồng bằng Bắc Bộ: Phân tích vị trí địa - chính trị, địa - kinh tế của 11 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình). Vùng có diện tích đất nông nghiệp sử dụng đạt trên 1,03 triệu ha (chiếm 82,48% diện tích tự nhiên của vùng), năng suất lúa đứng hàng đầu cả nước, đồng thời là trung tâm công nghiệp ra đời sớm và đang chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ sang công nghiệp, dịch vụ. Đặc điểm tự nhiên xen kẽ đồng bằng, đồi núi, bờ biển kéo dài mang lại lợi thế nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu.
• Đội ngũ cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý: Làm rõ khái niệm, vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ giữ cương vị người đứng đầu và cấp phó của các sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh và các chức danh lãnh đạo chủ chốt quận, huyện, thị xã.
• Bản chất công tác quy hoạch cán bộ: Xây dựng khái niệm quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ quản lý là việc thiết kế, dự kiến bố trí sắp xếp tổng thể đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý theo một trình tự hợp lý trong thời gian nhất định; làm rõ các nguyên tắc cốt lõi (tập trung dân chủ, khách quan, công khai, phương châm "động" và "mở") và quy trình các bước lập, thẩm định, phê duyệt, quản lý quy hoạch.

Chương 3: Quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở Đồng bằng Bắc Bộ - Thực trạng, nguyên nhân, kinh nghiệm

Chương 3 trình bày các kết quả đánh giá thực trạng công tác quy hoạch cán bộ trong giai đoạn 2004 - 2014:

• Thực trạng đội ngũ cán bộ quy hoạch: Đánh giá số lượng, cơ cấu ba độ tuổi, tỷ lệ cán bộ nữ, cán bộ trẻ, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và trình độ lý luận chính trị của nguồn cán bộ được đưa vào danh sách quy hoạch ở 11 địa phương.
• Thực trạng công tác quy hoạch cán bộ:
  • Mặt làm được: Nhận thức của các cấp ủy có chuyển biến tích cực; quy trình quy hoạch đi vào nền nếp, khắc phục tình trạng bị động nhân sự trước các kỳ đại hội Đảng và bầu cử Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân; tạo được nguồn dự bị có trình độ cao hơn so với giai đoạn trước.
  • Hạn chế, yếu kém: Tồn tại tính khép kín, cục bộ; chưa thực hiện tốt nguyên tắc "mở" (chưa đưa cán bộ từ ngành khác, địa phương khác vào quy hoạch); một số cấp ủy còn đồng nhất danh sách quy hoạch với phương án nhân sự; tỷ lệ cán bộ trẻ, cán bộ nữ ở nhiều chức danh chưa đạt yêu cầu; việc rà soát, bổ sung quy hoạch hàng năm chưa đều đặn.
• Nguyên nhân và bài học kinh nghiệm: Luận giải nguyên nhân khách quan và chủ quan (từ nhận thức, trách nhiệm của người đứng đầu, năng lực của cơ quan tham mưu tổ chức cán bộ); đúc kết các bài học kinh nghiệm về mở rộng dân chủ, kết hợp quy hoạch với luân chuyển và đào tạo thực tiễn.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp chủ yếu đẩy mạnh quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở Đồng bằng Bắc Bộ đến năm 2020

Chương 4 xác định phương hướng và hệ thống giải pháp cho giai đoạn tiếp theo:

• Dự báo yếu tố tác động, mục tiêu và phương hướng: Phân tích bối cảnh hội nhập quốc tế, tác động của quá trình đô thị hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại vùng đồng bằng Bắc Bộ; xác định mục tiêu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý diện Ban Thường vụ quản lý đến năm 2020.
• Hệ thống giải pháp chủ yếu:
  • Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng và người đứng đầu về vị trí, vai trò của công tác quy hoạch cán bộ.
  • Cụ thể hóa tiêu chuẩn chức danh làm căn cứ đánh giá, lựa chọn chính xác nguồn cán bộ đưa vào quy hoạch.
  • Đổi mới và hoàn thiện quy trình quy hoạch theo hướng công khai, minh bạch, bảo đảm thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "động" và "mở".
  • Gắn kết chặt chẽ công tác quy hoạch với công tác đào tạo, bồi dưỡng và luân chuyển cán bộ qua thực tiễn cơ sở.
  • Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy cấp trên đối với việc thực hiện quy hoạch của cấp dưới.
  • Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu tổ chức xây dựng Đảng.
  • Triển khai các giải pháp có tính đột phá trong phát hiện nhân tài và cơ chế tuyển chọn chức danh lãnh đạo, quản lý.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học

• Xây dựng và luận giải khái niệm: Luận án hoàn thiện khái niệm, nội dung công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý gắn với đặc thù kinh tế - xã hội của vùng đồng bằng Bắc Bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Làm rõ khung lý thuyết: Luận giải có hệ thống về vị trí, vai trò, nguyên tắc, phương châm và quy trình quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp tỉnh, thành phố; tạo cơ sở lý luận cho việc đánh giá và triển khai quy hoạch cán bộ tại các địa phương.
• Khái quát các bài học kinh nghiệm: Tổng kết thực tiễn 10 năm (2004 - 2014) thực hiện Nghị quyết 42-NQ/TW tại 11 tỉnh, thành phố đồng bằng Bắc Bộ, rút ra các quy luật, bài học kinh nghiệm có giá trị lý luận đối với khoa học Xây dựng Đảng.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng đội ngũ cán bộ diện quy hoạch và các khâu của công tác quy hoạch cán bộ tại 11 tỉnh, thành phố vùng đồng bằng Bắc Bộ giai đoạn 2004 - 2014, chỉ rõ các tồn tại mang tính đặc trưng vùng như tư tưởng cục bộ, tính khép kín địa phương.
• Cung cấp luận cứ khoa học để Ban Thường vụ các tỉnh, thành ủy vùng đồng bằng Bắc Bộ tham khảo trong việc chỉ đạo, sửa đổi, bổ sung quy chế và quy trình công tác cán bộ.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2020, trong đó khẳng định 02 giải pháp có tính đột phá: đổi mới phương thức phát hiện, tuyển chọn cán bộ qua cơ chế cạnh tranh công khai và liên kết tạo nguồn cán bộ liên tỉnh, liên ngành trên phạm vi toàn vùng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát thực tiễn tại 11 tỉnh, thành phố thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ và tập trung vào nhóm chức danh do Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy trực tiếp quản lý trong khung thời gian từ 2004 đến 2014. Do đó, các phát hiện và giải pháp mang tính đặc thù cao cho địa bàn này và nhóm đối tượng này.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các chức danh cán bộ diện Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh quản lý hoặc cán bộ diện Trung ương quản lý công tác tại địa phương.
  • Nghiên cứu so sánh giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ với các vùng kinh tế - xã hội khác (như vùng đồng bằng sông Cửu Long, vùng miền núi phía Bắc, vùng Tây Nguyên).
  • Tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả của các giải pháp quy hoạch cán bộ sau các kỳ đại hội Đảng bộ cấp tỉnh và Đại hội toàn quốc của Đảng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan lãnh đạo và cơ quan tham mưu cấp tỉnh: Ban Thường vụ các tỉnh, thành ủy và Ban Tổ chức các tỉnh, thành ủy vùng đồng bằng Bắc Bộ có thể sử dụng các kết luận, giải pháp của luận án để hoàn thiện quy chế, quy trình quy hoạch cán bộ tại địa phương.
• Cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị: Làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy chuyên đề về công tác tổ chức, cán bộ trong chương trình đào tạo Cao cấp lý luận chính trị tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và chương trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính tại các trường chính trị tỉnh, thành phố.
• Nghiên cứu sinh, học viên cao học: Cung cấp nguồn tổng quan tài liệu phong phú, khung khái niệm và phương pháp luận nghiên cứu chuyên ngành Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát thực tế tại những tỉnh, thành phố nào?

Luận án tiến hành khảo sát và nghiên cứu thực tế tại 11 tỉnh, thành phố thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, gồm: Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hải Phòng, Quảng Ninh và Hà Nội.

2. Đội ngũ cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý gồm những chức danh cụ thể nào?

Theo phạm vi nghiên cứu của luận án, đội ngũ này bao gồm:

• Người đứng đầu và cấp phó của các sở, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp tỉnh, thành phố;
• Bí thư, phó bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và ủy viên ban thường vụ cấp ủy các quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh.

3. Những hạn chế lớn nhất trong công tác quy hoạch cán bộ tại đồng bằng Bắc Bộ giai đoạn 2004 - 2014 là gì?

Luận án chỉ ra các hạn chế chính:

• Quy hoạch còn mang tính khép kín, cục bộ trong từng cơ quan, đơn vị; chưa thực hiện tốt quy hoạch "mở" (chưa đưa cán bộ từ ngoài đơn vị, ngoài địa phương vào quy hoạch).
• Lẫn lộn giữa quy hoạch dự nguồn lâu dài với việc lập phương án nhân sự cụ thể trước mắt, dẫn đến nguồn quy hoạch hẹp (có nơi chỉ có 1 cán bộ cho 1 chức danh).
• Cơ cấu cán bộ trẻ, cán bộ nữ trong danh sách quy hoạch còn thấp, chưa bảo đảm tính kế thừa vững chắc ba độ tuổi.

4. Luận án tự xác định những đóng góp mới nào về mặt khoa học?

Luận án tự nêu 4 đóng góp mới chính:

• Xây dựng và luận giải làm rõ quan niệm và nội dung về quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở đồng bằng Bắc Bộ.
• Khái quát những bài học kinh nghiệm thực hiện quy hoạch cán bộ của vùng trong giai đoạn 2004 - 2014.
• Góp phần làm rõ toàn diện nội dung công tác quy hoạch cán bộ cấp tỉnh.
• Đề xuất 02 giải pháp có tính đột phá để thực hiện tốt công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ quản lý đến năm 2020.

5. Nguyên tắc "động và mở" trong quy hoạch cán bộ được hiểu như thế nào?

Theo tổng quan luận án, nguyên tắc "động" yêu cầu danh sách quy hoạch phải được rà soát, đánh giá định kỳ hàng năm để kịp thời đưa ra khỏi quy hoạch những người không còn đủ tiêu chuẩn và bổ sung những nhân tố mới có triển vọng. Nguyên tắc "mở" đòi hỏi quy hoạch không được khép kín trong từng ngành, địa phương, đơn vị mà phải mở rộng nguồn phát hiện cán bộ từ các ngành, địa phương khác và các khu vực xã hội.

---

Kết luận

Luận án "Quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ tỉnh, thành ủy quản lý ở Đồng bằng Bắc Bộ giai đoạn hiện nay" của tác giả Trần Thị Thanh Nhàn là công trình nghiên cứu hệ thống thuộc chuyên ngành Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận, tổng kết sâu sắc thực tiễn 10 năm (2004 - 2014) công tác quy hoạch cán bộ diện Ban Thường vụ quản lý tại 11 tỉnh, thành phố đồng bằng Bắc Bộ. Các phát hiện, bài học kinh nghiệm và hệ thống giải pháp đề xuất đến năm 2020 trong luận án cung cấp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác tham mưu, chỉ đạo và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của các tỉnh ủy, thành ủy trong toàn vùng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề quy hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ đến năm 2010 và những năm tiếp theo, chuẩn bị bàn giao cho thế kỷ XXI một thế hệ cán bộ vừa hồng vừa chuyên. Tác giả đã khẳngxác định đây là vấn đề cấp thiết bởi đó là nhiệm vụ trọng tâm của chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII) về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, đặc biệt là do sự hẫng hụt cán bộ sau khi chia tách tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng trở thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà 17 Nẵng trực thuộc Trung ương. Để thực hiện có hiệu quả công tác QHCB, tác giả cho rằng Đảng bộ thành phố Đà Nẵng cần nhận thức rõ và cần rút kinh nghiệm trong việc tạo nguồn quy hoạch và kết hợp đồng bộ giữa quy hoạch với các khâu khác của công tác cán bộ, nhất là khâu ĐTBD cả trước và sau quy hoạch. - Bài “Công tác đĐào tạo bồi dưỡng phục vụ công tác quy hoạch cán bộ” (1998) của PGS, TS Tô Huy Rứa [91]đăng trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học về một số vấn đề về công tác QHCB thuộc chương trình khoa học xã hội cấp Nhà nước KHXH.

Trên cơ sở luận giải về quan niệm, vai trò, mối quan hệ của công tác QHCB và ĐTBD cán bộ, tác giả đề xuất những giải pháp chủ yếu để nâng cao chất lượng và gắn kết chặt chẽ giữa QHCB với ĐTBD cán bộ là: Chọn cử đúng cán bộ thuộc diện quy hoạch đi đào tạo; đổi mới nội dung chương trình, phương thức ĐTBD, làm tốt công tác quản lý học viên trong quá trình đào tạo và bố trí, sử dụng học viên khi ra trường. - Bài “Quan niệm khoa học về quy hoạch cán bộ - lịch sử vấn đề và quá trình tiếp cận vấn đề”(1999) của PGS Lê Văn Lý [70]đăng trên Tạp chí Thông tin lý luận, số 6-1999. Tác giả nhấn mạnh ngoài cái tâm thật trong sáng, cán bộ dj đào tạo chọn vào quy hoạch còn phải có phương pháp, có quyết tâm và trách nhiệm cao. Chọn cán bộ để quy hoạch không chỉ đúng người mà còn đòi hỏi đúng việc, đúng sở trường.

Ai thạo việc gì nói chung nên quy hoạch để làm việc đó. Khi thực hiện quy hoạch cần kết hợp công việc với sở trường, nguyện vọng cá nhân. Quy hoạch cán bộ còn phải đúng chỗ, đúng môi trường phù hợp. Có những cán bộ ở chỗ này, môi trường này không phát huy được vai trò, uy tín, nhưng sang chỗ khác, môi trường khác lại phát huy tốt.

Quy hoạch cán bộ còn đòi hỏi phải đúng lúc, khi cán bộ đang phát triển đi lên phù hợp với chức danh nào đó cần được quy hoạch và thực hiện quy hoạch. Đó là lúc cán bộ hăng hái làm việc nhất, có nhiệt tình cống hiến, sung sức và có khả năng làm việc tốt nhất. Tránh tình trạng khi 18 cán bộ đi ngang hoặc đi xuống mới đưa vào quy hoạch. - Bài “Công tác quy hoạch cán bộ của hệ thống chính trị - một số giải pháp chủ yếu” (2002) của TS Ngô Kim Ngân [80]đăng trên Tạp chí Lịch sử Đảng số 6-2002.

Tác giả đã làm rõ thêm vai trò QHCB của HTCT và đề xuất những giải pháp có tính đồng bộ nhằm thực hiện tốt công tác QHCB của HTCT. Bài “Quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóahoá, hiện đại hóahoá đất nước” của PGS, TS Trần Đình Hoan đăng trên Tạp chí Cộng sản số 33-2003. Tác giả nêu rõ vai trò quan trọng của công tác QHCB; đánh giá tình hình công tác QHCB theo Hướng dẫn 17- HD/TCTW của Ban Tổ chức Trung ương về công tác QHCB. Tác giả nhận định công tác QHCB đã đạt được những kết quả bước đầu; các cấp ủy, ban cán sự đảng, đảng đoàn có bước chuyển về nhận thức về công tác QHCB, từ đó dẫn đến bước chuyển về cách làm.

Tuy vậy, qua kiểm tra, tìm hiểu ở các đảng bộ thuộc các vùng, miền trong cả nước và ở một số bộ, cơ quan, đoàn thể trung ương, công tác QHCB còn một số hạn chế. Chuyển biến nhận thức về công tác QHCB chưa đồng đều, trong khi làm quy hoạch, có những nơi đã lẫn lộn giữa công tác QHCB và công tác nhân sự, nên ở một vài nơi quy hoạch BCH, BTV không có phương án dự phòng so với số cấp ủy viên hiện tại, một số chức danh chưa bảo đảm có 2-3 cán bộ dự nguồn. Khắc phục những yếu kém trên, tác giả nêu một số yêu cầu: QHCB phải bảo đảm "mở" và "động”, không khép kín trong từng ngành, địa phương, đơn vị; quy hoạch được rà soát thường xuyên, hằng năm cần có sự bổ sung, điều chỉnh, đưa vào quy hoạch những nhân tố mới và đưa ra khỏi quy hoạch những người không đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới. QHCB cần được tiến hành đồng bộ ở cả bốn cấp từ trung ương đến cơ sở, quy hoạch cấp dưới làm căn cứ cho quy hoạch cấp trên, quy hoạch cấp trên thúc đẩy và tạo điều kiện cho quy hoạch cấp dưới.

19 - Bài “Đánh giá đúng, quy hoạch tốt, luân chuyển đúng mục tiêu” (2004) của Lê Quang Hoan [49], đăng trên Tạp chí Xây dựng Đảng số 12- 2004. Theo tác giả, từ sau khi có Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa VIII (1997) về Chiến lược cán bộ của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, công tác cán bộ có nhiều chuyển biến tích cực, xuất hiện nhiều nhân tố mới, động lực mới. Tuy nhiên, trong QHCB còn nhiều hạn chế: một số nơi còn nhầm lẫn giữa QHCB với công tác nhân sự, chưa đồng bộ giữa các cấp, còn khép kín. Chưa quan tâm đánh giá, phát hiện nguồn từ xa.

Việc bổ sung, điều chỉnh quy hoạch hằng năm chưa thể hiện phương châm “động”, còn hiểu và làm theo nhiều cách khác nhau; có tình trạng "quy hoạch treo". Tác giả cho rằng, quy hoạch tốt trước hết phải là một quy hoạch đúng. Quy hoạch đúng là quy hoạch thể hiện được mục đích, yêu cầu, các quan điểm, nguyên tắc, phương châm, nội dung, phương pháp quy hoạch trên cơ sở đánh giá đúng cán bộ và phù hợp với thực tế của địa phương, đơn vị. Quy hoạch tốt (xét về chất lượng, hiệu quả) phải thỏathoả mãn các tiêu chí: Có cơ cấu hợp lý về độ tuổi, thành phần, giới, học vấn, dân tộc.

Có nguồn dồi dào, đáp ứng được nhiều phương án, kế hoạch nhân sự khác nhau. Bảo đảm được tính kế thừa, tính phát triển, sàng lọc và cạnh tranh cao. Chọn lọc, phát hiện và sử dụng được người giỏi, người tài, có tính thiết thực, tính khả thi, vừa là kết quả, vừa là nguyên nhân của các khâu khác trong công tác cán bộ. Quy hoạch đúng tạo tiền đề, điều kiện cho quy hoạch tốt.

Quy hoạch tốt cho thấy vai trò quan trọng của việc tuân thủ các quy trình ở mỗi giai đoạn, mỗi khâu và nguyên tắc công khai, dân chủ, khách quan phải thấm sâu và điều chỉnh toàn bộ công tác QHCB. - Bài “Về công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý” (2005) của Nguyễn Phương Hồng [51]đăng trên Tạp chí Cộng sản tháng 4-2005. Tác giả bài viết đã phân tích khá sâu mục tiêu, đối tượng quy hoạch cán bộ, nêu quan điểm cơ bản về công tác cán bộ của Đảng và xây dựng QHCB. Để làm tốt công tác QHCB, tác giả khẳng định yêu cầu quan trọng là phải xây dựng 20 được quy trình quy hoạch, trên cơ sở dự báo nhu cầu cán bộ, nhằm bảo đảm hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.

Để QHCB có tính thực tiễn, cần có nhiều phương án bố trí cho một cán bộ với dự kiến cho nhiều chức danh theo hướng gắn với chuyên môn được đào tạo, phù hợp với năng lực, trình độ của cán bộ. Khi xây dựng QHCB, phải bám sát quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đơn vị mình. Để thực hiện tốt công tác QHCB lãnh đạo, quản lý cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy, đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Cần đặc biệt coi trọng và làm tốt việc định kỳ đánh giá, rà soát, bổ sung quy hoạch; tổ chức thực hiện quy hoạch gắn với đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và luân chuyển cán bộ theo quy hoạch.

Trong công tác QHCB, phải thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, đề cao chế độ tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Cần thực sự phát huy dân chủ, thu hút sự tham gia của cấp dưới, cơ sở, của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và nhân dân, coi trọng lắng nghe ý kiến các đồng chí lãnh đạo các thời kỳ am hiểu về cán bộ, nhất là trong việc đánh giá cán bộ và phát hiện nguồn; thông qua các hình thức như lấy phiếu giới thiệu tín nhiệm, tiến cử cán bộ, nhận xét cán bộ định kỳ, sinh hoạt tự phê bình và phê bình. - Bài “Bàn thêm về quy hoạch cán bộ” (2007) của Bùi Đức Lại [53]đăng trên Tạp chí Xây dựng Đảng, số 10-2007. Sau khi trình bày quan niệm về quy hoạch và QHCB, công chức, tác giả nêu lên những vấn đề về QHCB lãnh đạo, quản lý.

Theo tác giả, đây là đối tượng chính của công tác QHCB. Việc làm QHCB lãnh đạo, quản lý vừa qua có một số tiến bộ, nhưng nội dung nặng về dự kiến bố trí cán bộ dịp đại hội, đối tượng dự kiến rộng, cách làm còn hình thức nên hiệu quả quy hoạch chưa cao, nhất là chưa tập trung đúng mức vào yêu cầu quan trọng nhất là phát hiện nguồn và đào tạo nguồn. Thực tiễn đòi hỏi cần tiếp tục làm rõ một số vấn đề để tiếp tục đẩy mạnh có hiệu quả QHCB lãnh đạo, quản lý. Tác giả đề xuất các giải pháp: Mở rộng và định rõ nguồn QHCB lãnh đạo, quản lý; định rõ thêm một số 21 vấn đề về tiêu chuẩn và đào tạo cán bộ lãnh đạo; quản lý QHCB.

Tác giả nhấn mạnh: Cán bộ lãnh đạo, quản lý trong quy hoạch là một bộ phận nằm trong đội ngũ cán bộ, có yêu cầu tiêu chuẩn, nội dung quản lý… như đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung. Vì vậy không cần có hệ thống quy chế và tổ chức quản lý riêng cán bộ quy hoạch. Cấp nào cũng phải chọn ra những cán bộ lãnh đạo, quản lý trẻ, có triển vọng phát triển để đào tạo, bồi dưỡng, giao nhiệm vụ. Danh sách này được định kỳ rà soát, bổ sung, điều chỉnh.

Cấp trên nắm danh sách, kiểm tra việc thực hiện, điều động khi cần.