I. Tổng quan Vai trò then chốt của CTĐ CTCT trong Bảo vệ Biên giới Quốc gia
Biên giới quốc gia được coi là "phên dậu" thiêng liêng của Tổ quốc, không gian sinh tồn của dân tộc Việt Nam qua nhiều thế hệ. Việc xây dựng và bảo vệ biên giới quốc gia luôn là một phần cốt yếu trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc, đòi hỏi sự kiên định và trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân. Bộ đội Biên phòng đóng vai trò nòng cốt, chuyên trách trong công tác quản lý biên giới và an ninh biên giới quốc gia, duy trì thực hiện các hiệp định, hiệp nghị, quy chế biên giới. Để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này, các đơn vị Bộ đội Biên phòng phải được xây dựng vững mạnh toàn diện, đặc biệt là về chất lượng chính trị. Theo đó, công tác Đảng, CTCT (Công tác Đảng, Công tác Chính trị) trở thành yếu tố hàng đầu, mang tính quyết định, đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng. Nó góp phần xây dựng nhân tố chính trị, tinh thần, củng cố chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Bộ đội Biên phòng, đảm bảo đơn vị luôn trung thành với Đảng, với nhân dân và với Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao. Hiện nay, tình hình biên giới vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp, các thế lực thù địch không ngừng đẩy mạnh hoạt động "diễn biến hoà bình" với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, thâm độc, nhằm chống phá vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ Xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt tại các địa bàn biên giới phía Bắc, chúng lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động tư tưởng ly khai, gây rối, phá hoại an ninh biên giới và trật tự an toàn xã hội. Do đó, việc nghiên cứu và tăng cường công tác Đảng, CTCT trong bảo vệ biên giới là vô cùng cấp thiết, cả về lý luận và thực tiễn, nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
1.1. Tầm quan trọng chiến lược của An ninh Biên giới Quốc gia
Việt Nam với đường biên giới dài cùng vị trí địa lý chiến lược, việc giữ vững an ninh biên giới quốc gia là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững của đất nước. Biên giới không chỉ là đường phân định chủ quyền mà còn là không gian giao thoa kinh tế, văn hóa, xã hội. Mọi sự xâm phạm, dù nhỏ nhất, đều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ. Nghị quyết 11/NQ-TW của Bộ Chính trị đã khẳng định "Nhiệm vụ biên phòng trong tình hình mới rất toàn diện và phức tạp, bao gồm: bảo vệ biên giới trên bộ, trên biển, bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự xã hội, chống xâm nhập trái phép và chống buôn lậu qua biên giới, bảo vệ tài nguyên của đất nước; xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển với các nước láng giềng" [4, tr. 16]. Điều này nhấn mạnh tính tổng hợp, liên ngành và sự cần thiết của một chiến lược toàn diện, trong đó Bộ đội Biên phòng là lực lượng nòng cốt. Sự ổn định tại các địa bàn biên giới trực tiếp góp phần vào sự ổn định chung của đất nước, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường quốc phòng an ninh.
1.2. Nền tảng lý luận Công tác Đảng CTCT trong Quân đội nhân dân
Công tác Đảng, CTCT trong Quân đội nhân dân Việt Nam được xây dựng trên nền tảng Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam. V.Lênin đã khẳng định vai trò của công tác chính trị là "vũ khí mạnh mẽ của Đảng Cộng sản trong việc nâng cao khả năng chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu của quân đội" [24, tr. 23]. Trong quân đội Việt Nam, CTĐ, CTCT là một bộ phận cốt lõi trong hoạt động lãnh đạo của Đảng, bao gồm công tác tư tưởng, tổ chức, chính sách và tuyên truyền vận động quần chúng trong quân đội. Nhiệm vụ này đảm bảo quân đội luôn giữ vững bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, nhân dân, và chế độ Xã hội chủ nghĩa. Đối với Bộ đội Biên phòng, CTĐ, CTCT không chỉ là hoạt động thường xuyên mà còn là yếu tố tiên quyết để đảm bảo mọi hoạt động bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới diễn ra đúng hướng, đạt hiệu quả cao. Nó củng cố xây dựng Đảng trong quân đội, xây dựng phẩm chất chính trị, tinh thần cho cán bộ Đảng viên và chiến sĩ, hình thành "sức mạnh tổng hợp của quân đội" từ sức mạnh chính trị.
II. Thách thức lớn ảnh hưởng đến Công tác Đảng CTCT trong Bảo vệ Biên giới
Tình hình khu vực và thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác Đảng, CTCT và nhiệm vụ bảo vệ biên giới của Bộ đội Biên phòng. Các thế lực thù địch ráo riết đẩy mạnh hoạt động "diễn biến hoà bình" với những âm mưu, thủ đoạn ngày càng tinh vi, thâm độc nhằm xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ Xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt, tại các địa bàn biên giới phía Bắc, chúng tìm cách móc nối giữa các phần tử phản động bên trong và bên ngoài để công khai hóa, quốc tế hóa các hoạt động chống đối. Chúng lợi dụng các vấn đề về "dân chủ", "nhân quyền", kích động tư tưởng ly khai, tự trị, gây rối, gây bạo loạn, cài cắm cơ sở, tác động lôi kéo nhằm hình thành lực lượng chính trị đối lập. Ngoài ra, việc đưa người, phương tiện, vũ khí vào trong nước để tiến hành các hoạt động phá hoại cũng là một mối đe dọa thường trực. Âm mưu "bành trướng" chống phá của các thế lực thù địch trên tuyến biên giới phía Bắc ngày càng trắng trợn, tinh vi xảo quyệt, lợi dụng việc mở cửa, hội nhập quốc tế, đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực để tuyên truyền, kích động chia rẽ nội bộ, đẩy mạnh hoạt động cài cắm nội gián, phá hoại an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội các địa bàn chiến lược. Chúng ráo riết thúc đẩy quá trình "tự diễn biến", "chuyển hóa từ bên trong", "phi chính trị hóa", làm suy yếu, mất sức chiến đấu của quân đội [4, tr. 4-5]. Tình hình này đòi hỏi nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới phải đối mặt với những yêu cầu cao hơn, phức tạp hơn cả về nội dung, hình thức và biện pháp tiến hành. Do đó, cần luôn coi trọng xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân, và nền biên phòng toàn dân trên khu vực biên giới đất liền và biên giới biển đảo, xây dựng lực lượng Bộ đội Biên phòng theo hướng "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, có chất lượng cao" [4, tr. 5].
2.1. Âm mưu Diễn biến hòa bình và Công tác Phòng chống Diễn biến hòa bình
Các thế lực thù địch không ngừng sử dụng chiến lược "diễn biến hoà bình" để chống phá Việt Nam. Chúng tập trung vào việc gây mất ổn định chính trị, tư tưởng, và xã hội, đặc biệt tại các địa bàn biên giới nhạy cảm về dân tộc, tôn giáo. Mục tiêu cuối cùng là xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và lật đổ chế độ Xã hội chủ nghĩa. Hoạt động này biểu hiện qua việc xuyên tạc lịch sử, kích động các mâu thuẫn xã hội, lợi dụng tự do dân chủ, nhân quyền để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân. Đối với Bộ đội Biên phòng, phòng chống diễn biến hòa bình là một phần không thể tách rời của công tác Đảng, CTCT. Nó đòi hỏi phải tăng cường giáo dục chính trị, tuyên truyền vận động để nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, làm thất bại mọi âm mưu phá hoại của kẻ địch. Theo tài liệu, "tình hình truyền đạo trái phép diễn biến khá phức tạp" và "các thế lực phản động coi trọng các phương thức xâm nhập, cài cắm, hoạt động tình báo, gián điệp, tiến hành điều tra, thu thập các bí mật quốc gia" [4, tr. 16], cho thấy rõ sự tinh vi của các hoạt động này.
2.2. Đặc điểm Địa bàn Biên giới và tác động đến Công tác Đảng CTCT
Các địa bàn biên giới phía Bắc (Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên) có địa hình phức tạp, chủ yếu là rừng sâu, núi cao, hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn. Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt này ảnh hưởng lớn đến việc triển khai lực lượng và quản lý biên giới. Dân cư thưa thớt, gồm nhiều dân tộc thiểu số với phong tục tập quán riêng, trình độ dân trí và đời sống kinh tế còn thấp, dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng. Tình trạng di dịch cư tự do, khai thác tài nguyên trái phép, buôn lậu, buôn bán ma túy diễn biến phức tạp, tạo ra các "điểm nóng" về an ninh biên giới [4, tr. 14-16]. Hoạt động của Bộ đội Biên phòng ở những khu vực này thường phân tán, nhỏ lẻ, xa sự chỉ huy trực tiếp, đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng độc lập tác chiến và xử lý tình huống linh hoạt [4, tr. 20]. Những đặc điểm này đặt ra yêu cầu cao về nội dung, hình thức và phương pháp của công tác Đảng, CTCT, phải thực sự sâu sát, phù hợp với từng đối tượng, từng địa bàn để phát huy tối đa sức mạnh của nhân dân và hệ thống chính trị cơ sở.
III. Phương pháp hiệu quả tăng cường Công tác Đảng CTCT trong Bảo vệ Biên giới
Để nâng cao hiệu quả công tác Đảng, CTCT trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới, cần áp dụng đồng bộ các phương pháp và giải pháp sáng tạo, bám sát thực tiễn. Công tác Đảng, CTCT phải được tiến hành thường xuyên, liên tục trong mọi hoàn cảnh, là trách nhiệm của lãnh đạo, chỉ huy, và toàn thể cán bộ Đảng viên trong Bộ đội Biên phòng. Trước hết, cần tập trung vào việc giáo dục chính trị, tư tưởng để cán bộ, chiến sĩ và nhân dân vùng địa bàn biên giới nắm vững quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cũng như âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch. Nội dung giáo dục chính trị phải thiết thực, toàn diện, bám sát nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới. Các hình thức tuyên truyền vận động cần đa dạng, phong phú, từ sinh hoạt chi bộ, hội nghị, đến các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, giao lưu, tọa đàm. Đặc biệt, cần chú trọng tuyên truyền vận động thông qua gương người tốt, việc tốt, hoạt động của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng trên các phương tiện thông tin đại chúng và tại địa bàn biên giới. Việc phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình các tỉnh biên giới để xây dựng các chương trình "Vì chủ quyền, an ninh biên giới" cũng là một biện pháp hiệu quả. Song song với đó, công tác Đảng, CTCT cần gắn kết chặt chẽ với các phong trào hành động cách mạng của các tổ chức và nhân dân địa phương, liên quan đến công tác dân vận biên giới, công tác tôn giáo, chính sách dân tộc. Xây dựng thế trận biên phòng toàn dân, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, xóa đói giảm nghèo tại khu vực biên giới là những nội dung quan trọng. Điều này góp phần xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc, làm nền tảng cho bảo vệ chủ quyền quốc gia. Việc "làm tốt công tác đối ngoại biên phòng, tham mưu cho cấp ủy chính quyền địa phương đẩy mạnh ngoại giao nhân dân, tuyên truyền vận động nhân dân và các đối tượng nước láng giềng không vi phạm các hiệp định, hiệp nghị, xâm nhập trái phép chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia" cũng là một nội dung quan trọng [4, tr. 27]. CTĐ, CTCT phải linh hoạt, sáng tạo, với nội dung, hình thức, phương pháp phù hợp với từng đối tượng cụ thể để mang lại kết quả cao.
3.1. Bí quyết nâng cao năng lực lãnh đạo và Xây dựng Đảng vững mạnh ở Biên giới
Nâng cao năng lực lãnh đạo và xây dựng Đảng vững mạnh là bí quyết cốt lõi để đảm bảo sự thành công của công tác Đảng, CTCT trong bảo vệ biên giới. Điều này đòi hỏi các cấp ủy, tổ chức Đảng trong Bộ đội Biên phòng phải được kiện toàn, đủ số lượng, đảm bảo chất lượng, có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu cao. Cần duy trì nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, thường xuyên tự phê bình và phê bình, đảm bảo cấp ủy nắm vững đường lối, quan điểm của Đảng và vận dụng sáng tạo vào tình hình thực tiễn từng Đồn Biên phòng. Công tác cán bộ phải được quan tâm, chú trọng điều động những cán bộ Đảng viên có năng lực, kinh nghiệm, bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt để phụ trách các trạm, tổ, đội công tác. Việc "thành lập đảng bộ ĐBP và xây dựng chi bộ đơn vị chiến đấu có chi ủy, tổ đội công tác có tổ đảng, bảo đảm vai trò lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của tổ chức Đảng ở cơ sở" [4, tr. 45-46] là rất quan trọng. Thường xuyên duy trì sinh hoạt đảng nền nếp, nâng cao chất lượng ra nghị quyết, tập trung giải quyết các nhiệm vụ trọng tâm và khắc phục những khâu yếu, mặt yếu. Nghiên cứu khoa học quân sự và tổng kết thực tiễn cũng góp phần đưa ra những giải pháp thiết thực trong công tác phát triển Đảng và xây dựng Đảng tại khu vực địa bàn biên giới.
3.2. Phương pháp Giáo dục Chính trị Tuyên truyền Vận động Nhân dân vùng biên
Giáo dục chính trị và tuyên truyền vận động là hai phương pháp trọng tâm của công tác Đảng, CTCT nhằm xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc ở khu vực biên giới. Các Đồn Biên phòng cần "giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân KVBG nắm vững quan điểm, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tình hình nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ BĐBP, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, ANBG của ĐBP; bản chất, âm mưu, thủ đoạn hoạt động của địch và các đối tượng ở KVBG" [4, tr. 25-26]. Hình thức tuyên truyền vận động cần đa dạng, như: tổ chức các lớp học tập chính trị, phổ biến pháp luật, triển khai các cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", "Vì chủ quyền, an ninh biên giới", "Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo". Cần chú trọng công tác dân vận biên giới, thực hiện "bốn cùng" (cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc) với đồng bào, "vận động nhân dân phát triển kinh tế, văn hoá - xã hội" [4, tr. 28-29]. Việc phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả tuyên truyền vận động và củng cố ổn định chính trị xã hội vùng biên.
IV. Ứng dụng Thực tiễn Kết quả CTĐ CTCT trong Bảo vệ Chủ quyền Biên giới
Thực tiễn những năm qua đã chứng minh hiệu quả của công tác Đảng, CTCT trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới của Bộ đội Biên phòng các tỉnh biên giới phía Bắc. Phần lớn các tổ chức, lực lượng của Đồn Biên phòng đã nhận thức đúng đắn và có trách nhiệm cao đối với công tác Đảng, CTCT. Các cấp ủy, chỉ huy Đồn Biên phòng đã thường xuyên giáo dục chính trị, quán triệt quan điểm của Đảng và Nhà nước về bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh biên giới, kết hợp quốc phòng an ninh với đối ngoại. Các cuộc vận động như "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" và các phong trào hành động cách mạng đã tạo được hiệu quả sâu rộng trong xây dựng nền biên phòng toàn dân và lực lượng Bộ đội Biên phòng. Nhờ đó, "cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, nêu cao trách nhiệm, khắc phục khó khăn, gắn bó với sự nghiệp biên phòng, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao" [4, tr. 42]. Hoạt động công tác Đảng, CTCT còn góp phần nâng cao trình độ giác ngộ chính trị, làm rõ bản chất âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, từ đó khắc phục các biểu hiện mơ hồ, mất cảnh giác. Các Đồn Biên phòng đã thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các nội dung, chương trình giáo dục chính trị, đạt tỷ lệ quân số tham gia cao và kết quả kiểm tra tốt. Công tác tuyên truyền vận động văn hóa văn nghệ được duy trì thường xuyên, với nhiều hình thức phong phú, phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình để lan tỏa thông tin về bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới. Đặc biệt, "công tác chính sách, bảo vệ chính trị nội bộ, vận động quần chúng được thực hiện đúng nguyên tắc, nền nếp, đạt hiệu quả cao, phối hợp thực hiện tốt đợt vận động: “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”, “Phong trào quần chúng tham gia bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia”" [4, tr. 45]. Những thành công này đã "làm cho tình hình chính trị, tư tưởng, cán bộ, chiến sĩ ở các ĐBP làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, ANBG cơ bản ổn định, phát triển theo chiều hướng tích cực, ngày càng được củng cố vững chắc" [4, tr. 47-48].
4.1. Đánh giá ưu điểm Công tác Đảng CTCT của Bộ đội Biên phòng
Một trong những ưu điểm nổi bật của công tác Đảng, CTCT là đã "góp phần nâng cao nhận thức chính trị, giác ngộ cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ ĐBP" với 86,66% ý kiến khẳng định tác dụng này [43, tr. 43]. Điều này thể hiện qua việc cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý chí quyết tâm cao, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ. Việc "triển khai có hiệu quả các chủ trương, biện pháp nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng, xây dựng cấp ủy và tổ chức đảng TSVM" [4, tr. 46] đã củng cố vai trò lãnh đạo trực tiếp của Đảng tại cơ sở. Công tác cán bộ được chú trọng, điều động cán bộ Đảng viên có năng lực, kinh nghiệm vào các tổ, đội công tác. Tổ chức Đoàn Thanh niên cũng "phát huy tốt vai trò xung kích" với 64,1% ý kiến xác nhận [43, tr. 47], thông qua các phong trào như "Thầy giáo quân hàm xanh", "Thầy thuốc quân hàm xanh" giúp đỡ đồng bào vùng biên. Nhờ đó, Bộ đội Biên phòng đã thành công trong việc "xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân trên vùng biên giới" [4, tr. 18], giữ vững ổn định chính trị xã hội vùng biên.
4.2. Bài học kinh nghiệm trong Quản lý Biên giới và Thế trận Quốc phòng toàn dân
Từ thực tiễn, Bộ đội Biên phòng đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong quản lý biên giới và xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân. Bài học đầu tiên là sự cần thiết phải "luôn bám sát các hoạt động của bộ đội, tích cực chủ động; thường xuyên đổi mới nội dung, vận dụng linh hoạt các hình thức, biện pháp" [4, tr. 30-31] trong CTĐ, CTCT. Điều này giúp bộ đội có phẩm chất chính trị tốt, lập trường vững vàng, chủ động xử trí các tình huống. Thứ hai, việc "CTĐ, CTCT trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, ANBG của ĐBP các tỉnh BGPB luôn gắn kết với các phong trào hành động cách mạng của các tổ chức và nhân dân địa phương KVBG, liên quan đến hoạt động công tác dân vận, công tác tôn giáo, chính sách dân tộc" [4, tr. 31] là chìa khóa để xây dựng "biên giới lòng dân". Phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân và hệ thống chính trị là yếu tố quyết định. Cuối cùng, việc "kết hợp công tác tư tưởng, công tác tổ chức và công tác chính sách với các biện pháp hành chính, kinh tế và pháp luật" [4, tr. 39] đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp giải quyết các vấn đề phức tạp trên địa bàn biên giới một cách hiệu quả và linh hoạt, góp phần củng cố an ninh biên giới vững chắc.
V. Khắc phục Hạn chế và Định hướng Phát triển Công tác Đảng CTCT trong Bảo vệ Biên giới
Mặc dù đã đạt được nhiều ưu điểm nổi bật, công tác Đảng, CTCT trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới của Bộ đội Biên phòng vẫn còn tồn tại một số khuyết điểm, hạn chế cần khắc phục để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Một số cấp ủy, tổ chức Đảng chưa quán triệt sâu sắc yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới trong tình hình mới, dẫn đến việc chưa nhận thức đúng vai trò, tầm quan trọng của CTĐ, CTCT. Trình độ, khả năng nghiên cứu, cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị của cấp trên còn hạn chế, chưa phù hợp với tình hình nhiệm vụ của đơn vị. Việc tổ chức thực hiện nghị quyết, quy chế lãnh đạo ở một số nơi còn yếu, công tác quản lý đảng viên còn sơ hở, "chưa thường xuyên tích cực cải tiến nâng cao chất lượng sinh hoạt ở một số cấp ủy, tổ chức đảng" [4, tr. 49]. Năng lực lãnh đạo, chỉ đạo CTĐ, CTCT của một số cấp ủy, người chỉ huy còn hạn chế, chưa thực sự bám sát thực tiễn. Công tác giáo dục chính trị, quản lý tư tưởng còn thiếu chiều sâu, chưa nhạy bén, dẫn đến một bộ phận cán bộ, chiến sĩ nhận thức chưa đầy đủ về tình hình, nhiệm vụ mới, còn biểu hiện lơ là, mất cảnh giác, hoặc có tư tưởng thực dụng [4, tr. 50]. Các nội dung, hình thức, biện pháp CTĐ, CTCT đôi khi chưa đều khắp, thường xuyên, chậm đổi mới, kém hấp dẫn, chưa phát huy hiệu quả mạnh mẽ ý thức trách nhiệm và tinh thần tự giác của cán bộ, chiến sĩ. "Việc cải tiến nâng cao chất lượng sinh hoạt ở một số cấp ủy, chi bộ chưa tích cực" [4, tr. 51], chất lượng sinh hoạt thấp, thiếu tính chiến đấu. Công tác kiểm tra, giám sát, nhất là giám sát, chưa đầy đủ, chưa kịp thời phát hiện và xử lý các dấu hiệu vi phạm. Công tác dân vận biên giới và hoạt động của các tổ chức quần chúng như Đoàn Thanh niên, Hội đồng quân nhân chưa được phát huy đúng mức, còn thiếu sự chủ động, sáng tạo. Để khắc phục những hạn chế này, cần có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt, tập trung vào việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của chủ thể, đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát.
5.1. Những hạn chế cần khắc phục trong Công tác Đảng CTCT hiện nay
Thực trạng công tác Đảng, CTCT hiện nay vẫn bộc lộ một số hạn chế cần nhìn nhận và khắc phục. Thứ nhất, "nhận thức trách nhiệm của một số cấp ủy, cán bộ chủ trì tiến hành CTĐ, CTCT trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, ANBG của ĐBP các tỉnh BGPB còn có mặt hạn chế" [4, tr. 49]. Điều này dẫn đến sự chưa đồng đều trong triển khai, thậm chí một số nơi còn xem nhẹ. Thứ hai, nội dung, hình thức, biện pháp CTĐ, CTCT "chưa đều khắp, thường xuyên; hình thức, biện pháp còn chậm đổi mới, ít hấp dẫn" [4, tr. 50]. Điều này làm giảm hiệu quả giáo dục chính trị, tuyên truyền vận động, khiến cán bộ, chiến sĩ chưa nhận thức sâu sắc về vị trí, tầm quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới. Thứ ba, chất lượng sinh hoạt Đảng ở một số chi bộ còn thấp, thiếu tính chiến đấu, "tự phê bình và phê bình chưa cao" [4, tr. 51]. Công tác quản lý, rèn luyện cán bộ Đảng viên nhiều nơi còn lỏng lẻo, chưa quan tâm đúng mức đến đạo đức, lối sống, dẫn đến một bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu gương mẫu. Cuối cùng, sự phối hợp giữa Đồn Biên phòng với cấp ủy, chính quyền địa phương có lúc thiếu chặt chẽ, đặc biệt trong việc giải quyết các tình huống phát sinh, bộc lộ sự lúng túng và thiếu sự hỗ trợ lẫn nhau. Những hạn chế này đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ và toàn diện trong tư duy lẫn hành động để công tác Đảng, CTCT thực sự phát huy vai trò quyết định trong quốc phòng an ninh.
5.2. Giải pháp cơ bản tăng cường Bảo vệ Chủ quyền Quốc gia thông qua CTĐ CTCT
Để tăng cường bảo vệ chủ quyền quốc gia thông qua công tác Đảng, CTCT, cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp về vị trí, tầm quan trọng của CTĐ, CTCT trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới. Hai là, đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp CTĐ, CTCT theo hướng thiết thực, hấp dẫn, phù hợp với đặc điểm địa bàn biên giới, đối tượng tác động và tình hình nhiệm vụ. Cần "kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng với công tác tổ chức và công tác chính sách với các hình thức, biện pháp hành chính, kinh tế và pháp luật" [4, tr. 39]. Ba là, tăng cường xây dựng Đảng trong Bộ đội Biên phòng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức Đảng, đặc biệt là ở cơ sở. Bốn là, đẩy mạnh công tác dân vận biên giới, tuyên truyền vận động nhân dân tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc. Năm là, kiện toàn và phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ chính trị, đảm bảo họ có đủ phẩm chất, năng lực để tham mưu và tổ chức thực hiện CTĐ, CTCT hiệu quả. Cuối cùng, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc và xử lý nghiêm các vi phạm, góp phần xây dựng môi trường trong sạch, lành mạnh trong đơn vị và khu vực biên giới.
VI. Kết luận Triển vọng Bảo vệ Biên giới và Vai trò Then chốt của CTĐ CTCT
Nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia, giữ vững chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ là sự nghiệp trọng yếu, liên tục và phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến khó lường, các âm mưu chống phá của thế lực thù địch ngày càng tinh vi, vai trò của công tác Đảng, CTCT trong Bộ đội Biên phòng càng trở nên then chốt và mang ý nghĩa quyết định. Những phân tích về lý luận, thực tiễn cùng với những ưu điểm và hạn chế đã chỉ ra rằng, công tác Đảng, CTCT không chỉ là kim chỉ nam định hướng chính trị, mà còn là động lực tinh thần mạnh mẽ, góp phần xây dựng bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân vùng biên. Nó trực tiếp củng cố khối đại đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới trong tình hình mới, việc tăng cường và đổi mới công tác Đảng, CTCT phải được coi là nhiệm vụ cấp bách, thường xuyên. Từ việc nâng cao nhận thức, năng lực lãnh đạo của cấp ủy, đến việc đa dạng hóa hình thức giáo dục chính trị, tuyên truyền vận động quần chúng, và phát huy vai trò của mọi tổ chức, lực lượng, đều cần sự quan tâm đặc biệt. Các giải pháp phải được triển khai đồng bộ, linh hoạt, sáng tạo, bám sát thực tiễn địa bàn biên giới, khắc phục triệt để những hạn chế còn tồn tại. Chỉ khi đó, công tác Đảng, CTCT mới thực sự phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp, đảm bảo "Bộ đội Biên phòng luôn luôn giữ vững bản chất giai cấp công nhân, tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân và Tổ quốc Việt Nam XHCN, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao" [4, tr. 4], góp phần xây dựng một đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định và phát triển bền vững, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa.
6.1. Khẳng định vai trò quyết định của Công tác Đảng CTCT trong Bảo vệ Biên giới
Vai trò quyết định của công tác Đảng, CTCT trong bảo vệ biên giới được thể hiện rõ nét qua khả năng "giữ vững định hướng chính trị, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, hiệu lực tổ chức chỉ huy, vai trò tổ chức quần chúng trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, ANBG" [4, tr. 27]. CTĐ, CTCT không chỉ xây dựng bản lĩnh chính trị, tinh thần, tâm lý vững vàng cho cán bộ, chiến sĩ mà còn củng cố mối đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân. Nó là cầu nối để "xây dựng phong trào quần chúng tham gia bảo vệ chủ quyền, ANBG" [4, tr. 29], tạo nên "thế trận lòng dân" vững chắc, yếu tố then chốt để thành công trong công cuộc quản lý biên giới. Sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, các ngành liên quan trên địa bàn biên giới được phát huy tối đa thông qua sự lãnh đạo, chỉ đạo của CTĐ, CTCT. Sự thành công trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới của các Đồn Biên phòng những năm qua chính là minh chứng hùng hồn cho vai trò không thể thay thế của công tác Đảng, CTCT.
6.2. Hướng phát triển bền vững An ninh Biên giới và Chủ quyền Quốc gia
Hướng phát triển bền vững an ninh biên giới và chủ quyền quốc gia đòi hỏi sự tiếp tục tăng cường và đổi mới công tác Đảng, CTCT. Cần tiếp tục "xây dựng lực lượng Bộ đội Biên phòng theo hướng 'cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, có chất lượng cao, số lượng phù hợp, tổ chức hợp lý, chức năng, nhiệm vụ rõ ràng'" [4, tr. 5]. Điều này bao gồm việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học quân sự để đưa ra các chiến lược bảo vệ biên giới phù hợp với tình hình mới. Đồng thời, "công tác dân vận biên giới cần được đẩy mạnh, phát triển kinh tế, văn hoá - xã hội, xoá đói giảm nghèo trên địa bàn KVBG, tuyên truyền vận động nhân dân tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội" [4, tr. 26-27]. Việc củng cố ổn định chính trị xã hội vùng biên và tăng cường hợp tác quốc tế biên giới dưới sự lãnh đạo của Đảng là những trụ cột để xây dựng một đường biên giới hòa bình, hữu nghị, phát triển bền vững, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.
