Luận án chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7

Dưới đây là các meta tags được tạo cho bài viết "Chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh ủy QK7": { "ai_description": "Chất lượng lãnh đạo đóng

• Tác giả: Nguyễn Văn Dương
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Tiến Hải
• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Khoa học Chính trị
• Đề tài: Chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ khoa học chính trị
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy thành ủy

Xây dựng khu vực phòng thủ là nhiệm vụ chiến lược trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 đóng vai trò hạt nhân lãnh đạo công tác này. Chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ thể hiện ở năng lực hoạch định đường lối, ban hành nghị quyết, chỉ thị và tổ chức thực hiện hiệu quả. Quân khu 7 quản lý địa bàn gồm nhiều tỉnh, thành phố trọng điểm phía Nam. Đây là khu vực có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh. Nghiên cứu chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ giúp đánh giá thực trạng, chỉ ra ưu điểm và hạn chế. Từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo. Các yếu tố cấu thành chất lượng lãnh đạo bao gồm nội dung lãnh đạo, phương thức lãnh đạo, năng lực đội ngũ cán bộ và mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị. Nghiên cứu này có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với công tác xây dựng Đảng, xây dựng nền quốc phòng toàn dân.

1.1. Vị trí vai trò của tỉnh ủy thành ủy trong xây dựng khu vực phòng thủ

Tỉnh ủy, thành ủy là tổ chức lãnh đạo cao nhất của Đảng ở địa phương, có vị trí quyết định trong xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố. Vai trò lãnh đạo thể hiện trên các mặt: ban hành nghị quyết chuyên đề về xây dựng khu vực phòng thủ; lãnh đạo triển khai thực hiện các nội dung xây dựng tiềm lực, lực lượng và thế trận; chỉ đạo mối quan hệ phối hợp giữa các lực lượng. Tỉnh ủy, thành ủy chịu trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước về kết quả xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc trên địa bàn. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, đòi hỏi sự lãnh đạo toàn diện, đồng bộ.

1.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ

Chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ được đánh giá qua nhiều tiêu chí cơ bản. Thứ nhất, chất lượng nghị quyết, chỉ thị của tỉnh ủy, thành ủy về xây dựng khu vực phòng thủ phải bám sát thực tiễn, có tầm chiến lược. Thứ hai, hiệu quả tổ chức thực hiện nghị quyết, chỉ thị đạt được kết quả cụ thể. Thứ ba, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Thường vụ, Bí thư tỉnh ủy, thành ủy. Thứ tư, hiệu quả mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành. Các tiêu chí này phản ánh toàn diện năng lực lãnh đạo của cấp ủy địa phương đối với nhiệm vụ quốc phòng.

II. Phân tích thực trạng chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ trên địa bàn Quân khu 7

Thực trạng chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 có nhiều kết quả đáng ghi nhận. Các tỉnh ủy, thành ủy đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị về xây dựng khu vực phòng thủ sát với tình hình thực tế. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo được triển khai đồng bộ, toàn diện trên các mặt xây dựng tiềm lực, lực lượng và thế trận. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Một số tỉnh ủy, thành ủy chưa thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng khu vực phòng thủ. Chất lượng nghị quyết, chỉ thị ở một số nơi chưa cao, thiếu tính khả thi. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện chưa được coi trọng đúng mức. Mối quan hệ phối hợp giữa các lực lượng đôi khi chưa chặt chẽ. Đội ngũ cán bộ tham mưu về quốc phòng, quân sự địa phương ở một số nơi còn hạn chế về năng lực. Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ, thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả và nguồn lực đầu tư còn hạn chế.

2.1. Ưu điểm trong lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy thành ủy

Các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 đã đạt được nhiều ưu điểm nổi bật. Công tác quán triệt, triển khai các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về xây dựng khu vực phòng thủ được thực hiện nghiêm túc. Hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo ngày càng hoàn thiện, sát với thực tiễn địa phương. Năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Thường vụ, Bí thư tỉnh ủy, thành ủy được nâng lên rõ rệt. Mối quan hệ phối hợp giữa tỉnh ủy, thành ủy với Bộ Tư lệnh Quân khu 7 và các cơ quan quân sự ngày càng chặt chẽ, hiệu quả. Công tác xây dựng lực lượng vũ trang địa phương đạt nhiều tiến bộ.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân trong lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ

Bên cạnh ưu điểm, chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ còn một số hạn chế. Nội dung một số nghị quyết, chỉ thị chưa cụ thể, thiếu giải pháp khả thi. Công tác kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, thiếu chiều sâu. Mối quan hệ phối hợp giữa các lực lượng đôi khi chưa đồng bộ, thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả. Nguyên nhân chủ yếu do nhận thức của một số cán bộ, đảng viên về vị trí, vai trò của xây dựng khu vực phòng thủ chưa đầy đủ. Nguồn lực đầu tư cho quốc phòng, quân sự địa phương còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ tham mưu thiếu về số lượng, yếu về chất lượng.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy thành ủy

Nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ, toàn diện. Giải pháp đầu tiên là nâng cao chất lượng công tác quán triệt, xây dựng nghị quyết, chỉ thị về xây dựng khu vực phòng thủ. Nghị quyết phải bám sát thực tiễn, có tầm chiến lược, khả thi và đi vào cuộc sống. Giải pháp thứ hai là đổi mới phương thức lãnh đạo của tỉnh ủy, thành ủy. Cần phát huy vai trò lãnh đạo tập thể, gắn với trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu. Giải pháp thứ ba là tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa tỉnh ủy, thành ủy với Quân khu 7, các cơ quan quân sự và các lực lượng liên quan. Giải pháp thứ tư là xây dựng đội ngũ cán bộ tham mưu về quốc phòng, quân sự địa phương có đủ phẩm chất, năng lực. Giải pháp thứ năm là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết, chỉ thị về xây dựng khu vực phòng thủ. Giải pháp cuối cùng là bảo đảm nguồn lực đầu tư cho xây dựng khu vực phòng thủ.

3.1. Nâng cao chất lượng công tác xây dựng nghị quyết chỉ thị về khu vực phòng thủ

Nâng cao chất lượng nghị quyết, chỉ thị là giải pháp then chốt. Cần đổi mới quy trình xây dựng nghị quyết, bảo đảm tính khoa học, dân chủ. Nội dung nghị quyết phải bám sát Nghị quyết của Đảng về chiến lược bảo vệ Tổ quốc, phù hợp với đặc điểm tình hình địa phương. Phải xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, khả thi. Tăng cường vai trò tham mưu của Đảng ủy quân sự tỉnh, thành phố và cơ quan quân sự địa phương. Nghị quyết phải có cơ chế giám sát, đánh giá kết quả thực hiện rõ ràng, minh bạch.

3.2. Đổi mới phương thức lãnh đạo và tăng cường mối quan hệ phối hợp

Đổi mới phương thức lãnh đạo là yêu cầu cấp thiết. Tỉnh ủy, thành ủy cần phát huy vai trò lãnh đạo tập thể, gắn với trách nhiệm cá nhân. Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp đối với các nhiệm vụ trọng tâm, đột xuất. Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa tỉnh ủy, thành ủy với Bộ Tư lệnh Quân khu 7, các cơ quan quân sự và các ban, ngành địa phương. Phát huy vai trò của Đảng ủy quân sự tỉnh, thành phố trong tham mưu, đề xuất. Tăng cường đối thoại, trao đổi thông tin giữa các lực lượng. Xây dựng nền nếp, chế độ phối hợp thường xuyên, liên tục.

IV. Kết luận và ứng dụng nghiên cứu nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ

Nghiên cứu về chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ cơ sở lý luận về chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ. Phân tích thực trạng, chỉ rõ ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, khả thi để nâng cao chất lượng lãnh đạo. Ứng dụng của nghiên cứu có thể áp dụng cho các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 và các quân khu khác. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách về xây dựng khu vực phòng thủ. Đồng thời, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Kết quả nghiên cứu phục vụ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác quốc phòng, quân sự địa phương. Đây là đóng góp quan trọng vào kho tàng lý luận về xây dựng Đảng và nền quốc phòng toàn dân.

4.1. Giá trị lý luận của nghiên cứu về chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận quan trọng. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của tỉnh ủy, thành ủy. Xác định các tiêu chí đánh giá chất lượng lãnh đạo một cách khoa học, toàn diện. Phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành chất lượng lãnh đạo. Làm rõ vị trí, vai trò của tỉnh ủy, thành ủy trong hệ thống lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ. Kết quả nghiên cứu bổ sung, phát triển lý luận về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quốc phòng, quân sự địa phương trong thời kỳ mới.

4.2. Giá trị thực tiễn và hướng phát triển của đề tài nghiên cứu

Giá trị thực tiễn của nghiên cứu thể hiện ở nhiều phương diện. Hệ thống giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, có thể áp dụng vào thực tiễn lãnh đạo của các tỉnh ủy, thành ủy. Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học cho việc ban hành nghị quyết, chỉ thị về xây dựng khu vực phòng thủ. Kết quả nghiên cứu phục vụ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý. Hướng phát triển của đề tài là tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về mô hình lãnh đạo hiệu quả, áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, điều hành. Nghiên cứu mở rộng sang các quân khu khác để so sánh, rút kinh nghiệm.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài "Chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 hiện nay" do nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Dương thực hiện, bảo vệ năm 2021 tại Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng) dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Tiến Hải và TS Vũ Đình Tấn. Luận án thuộc chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, mã số 931 02 02.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Xây dựng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành khu vực phòng thủ (KVPT) vững chắc là chủ trương chiến lược của Đảng và Nhà nước Việt Nam, kế thừa và phát triển nghệ thuật chiến tranh nhân dân. Địa bàn Quân khu 7 (QK7) gồm 09 tỉnh, thành phố giữ vị trí địa - chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh (QP, AN) và đối ngoại đặc biệt quan trọng ở phía Nam. Nơi đây có trung tâm kinh tế đầu tàu cả nước, đường biên giới đất liền dài 615,52 km tiếp giáp Campuchia và vùng biển rộng 112.000 km² với chiều dài bờ biển 322 km.

Thực tiễn lãnh đạo xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7 thời gian qua đã đạt nhiều kết quả, song vẫn bộc lộ hạn chế: nhận thức của một số cấp ủy về KVPT chưa đầy đủ; việc thể chế hóa, cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị của cấp trên thành chương trình hành động có mặt chưa kịp thời; mối quan hệ giữa chức năng lãnh đạo của cấp ủy với chức năng quản lý, điều hành của chính quyền chưa được phân định rành mạch; phương thức và cơ chế lãnh đạo có thời điểm chưa bám sát đặc điểm địa bàn đô thị, công nghiệp, biên giới và biển đảo. Trước bối cảnh các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, việc nghiên cứu chuyên sâu và toàn diện về chất lượng lãnh đạo (CLLĐ) xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7 là một đòi hỏi cấp thiết.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án là làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về CLLĐ xây dựng KVPT, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao CLLĐ xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7 hiện nay.

Để thực hiện mục tiêu trên, luận án xác định 04 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài, chỉ ra các kết quả đã đạt được và xác định khoảng trống khoa học cần giải quyết.
2. Luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về lãnh đạo, CLLĐ xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7; xác lập quan niệm, tiêu chí đánh giá và các yếu tố quy định.
3. Đánh giá đúng thực trạng CLLĐ xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7 từ năm 2008 đến năm 2021, làm rõ nguyên nhân ưu điểm, hạn chế và rút ra bài học kinh nghiệm.
4. Dự báo các yếu tố tác động, xác định yêu cầu và đề xuất các giải pháp nâng cao CLLĐ xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7 trong giai đoạn hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng lãnh đạo xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7.
• Phạm vi nội dung: Những vấn đề lý luận, thực tiễn về lãnh đạo và CLLĐ xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương trên địa bàn QK7 theo chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước.
• Phạm vi không gian (địa bàn khảo sát thực tế): Tập trung khảo sát tại 04 địa phương đại diện trên địa bàn QK7 gồm Thành ủy, Ủy ban nhân dân (UBND) Thành phố Hồ Chí Minh; Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đồng Nai, tỉnh Bình Phước, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; cùng các cơ quan quân sự (CQQS) tương ứng gồm Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu.
• Phạm vi thời gian: Số liệu, tư liệu khảo sát thực tiễn phục vụ luận án được thu thập chủ yếu từ năm 2008 (thời điểm ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa X) đến năm 2021.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân tích 04 nhóm công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan trực tiếp đến đề tài:

Nhóm công trình	Tác giả và năm công bố tiêu biểu	Nội dung chính đã công bố
Nghiên cứu nước ngoài về quân sự, quốc phòng, phòng thủ dân sự và KVPT	- A. An-tu-nin (1980) - Nie-kra-xốp (1987) - Vôn-cô-gô-nốp (1998) - Lý Xương Giang, Tiểu Kính Dân, Vương Bảo Tôn (1999) - Học viện Khoa học quân sự Trung Quốc (2013) - Sỉ-phon-keo-sa May (2013) - Sống-ca-bun-khun (2006) - Phôn-thong Phăn-cha-lơn-phôn (2011) - Khăm-phun Lươn-sôm-vẳng (2016) - Panhothon Keo-visit (2019)	Luận giải về phòng thủ dân sự, giáo dục quốc phòng toàn dân, học thuyết chiến tranh nhân dân, tư tưởng chiến lược phòng ngự tích cực và xây dựng tiềm lực quốc phòng, thế trận lòng dân, xây dựng lực lượng bộ đội địa phương và dân quân tự vệ tại Liên Xô (trước đây), Trung Quốc và Lào.
Nghiên cứu nước ngoài về Đảng Cộng sản lãnh đạo quốc phòng và KVPT	- Xu-li-mốp, V. Se-li-ac (1980) - Chương Tư Nghị (1986) - U-đôm Xay-mường-khột (2011) - Phôn-thong Phăn-cha-lơn-phôn (2011) - Khăm-sỏn-kẹo Bun-păn (2012) - Si-phon Keo-sa-may (2016)	Khẳng định nguyên tắc Đảng Cộng sản lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với lực lượng vũ trang (LLVT); xây dựng cơ chế lãnh đạo của cấp ủy địa phương đối với công tác quân sự, quốc phòng và xây dựng LLVT địa phương vững mạnh về chính trị.
Nghiên cứu trong nước về công tác quân sự, quốc phòng và xây dựng KVPT	- Lê Văn Bình (2014) - Nguyễn Đức La (2016) - Ngô Xuân Lịch (2018) - Bộ Quốc phòng (2019) - Trần Xuân Đán (2018) - Nguyễn Công Dần (2019) - Hoàng Duy Chinh (2021)	Phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp thế trận an ninh nhân dân tại các địa bàn chiến lược (Tây Nguyên, Tây Bắc, Quân khu 3, Hà Giang, Bắc Kạn); quy hoạch kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng.
Nghiên cứu trong nước về sự lãnh đạo của cấp ủy địa phương đối với KVPT	- Tổng cục Chính trị (2005) - Trần Tất Thắng (2018) - Trần Ngọc Hồi (2020) - Bộ Tổng Tham mưu (2012) - Nguyễn Như Hội (2009) - Đặng Quốc Khánh (2021)	Làm rõ vai trò, nội dung, phương thức lãnh đạo của tỉnh ủy, thành ủy và năng lực tham mưu của đảng ủy quân sự đối với công tác quân sự, quốc phòng địa phương và xây dựng KVPT; hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong xây dựng KVPT.

Khoảng trống nghiên cứu: Các công trình trên đã tiếp cận nhiều khía cạnh về nghệ thuật quân sự, thế trận quốc phòng, công tác tham mưu của cơ quan quân sự hoặc sự lãnh đạo chung của Đảng. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu hệ thống, toàn diện và chuyên sâu về tiêu chí, cơ chế, thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 dưới góc độ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung thể chế

• Cơ sở lý luận: Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân và xây dựng thế trận lòng dân.
• Khung thể chế, pháp lý: Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 22/9/2008 của Bộ Chính trị (khóa X), Kết luận số 64-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành KVPT vững chắc; Nghị định số 21/2019/NĐ-CP của Chính phủ về khu vực phòng thủ; Quy định số 10-QĐi/TW năm 2018 của Bộ Chính trị về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác của cấp ủy tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 30/5/2019 của Bộ Chính trị khóa XII về đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội XIII của Đảng; Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam.

Cơ sở thực tiễn

Thực tiễn công tác lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng KVPT của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, trực tiếp là Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 7; các nghị quyết, chỉ thị, đề án, quy chế làm việc, báo cáo sơ kết, tổng kết của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh ủy: Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu; số liệu thống kê thực tế từ các CQQS địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp linh hoạt các phương pháp chuyên ngành và liên ngành:

• Phương pháp định tính và phân tích văn bản: Phân tích, tổng hợp các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các văn bản chỉ đạo của cấp ủy địa phương.
• Phương pháp lôgíc và lịch sử: Phân tích quá trình phát triển đường lối xây dựng KVPT của Đảng và sự biến đổi trong thực tiễn lãnh đạo của các tỉnh ủy, thành ủy QK7 qua từng giai đoạn.
• Phương pháp điều tra xã hội học và khảo sát thực tế: Sử dụng phiếu điều tra, khảo sát thực tế tại các địa bàn trọng điểm (TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu) để thu thập thông tin về nhận thức, năng lực ban hành nghị quyết, vận hành cơ chế của cán bộ, đảng viên.
• Phương pháp thống kê, so sánh, tổng kết thực tiễn và lấy ý kiến chuyên gia: Đối chiếu các chỉ tiêu xây dựng tiềm lực, thế trận giữa các địa phương; tổng hợp báo cáo đánh giá và tham vấn ý kiến của các nhà khoa học, cán bộ quân sự, lãnh đạo cấp ủy địa phương.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 tiến hành phân loại, phân tích chuyên sâu các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước thành 4 nhóm vấn đề chính (quân sự, quốc phòng, phòng thủ dân sự; khu vực phòng thủ; sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với quốc phòng; sự lãnh đạo của cấp ủy đối với KVPT). Tác giả đánh giá kết quả đạt được của các công trình đi trước, đồng thời xác lập 04 vấn đề trọng tâm mà luận án trực tiếp giải quyết:

• Luận giải vị trí, vai trò, đặc điểm của KVPT các tỉnh, thành phố trên địa bàn QK7.
• Xây dựng quan niệm, xác định tiêu chí đánh giá và các yếu tố quy định CLLĐ của tỉnh ủy, thành ủy đối với xây dựng KVPT.
• Khảo sát, đánh giá thực trạng, nguyên nhân và rút ra bài học kinh nghiệm lãnh đạo xây dựng KVPT trên địa bàn QK7 từ năm 2008 đến 2021.
• Xác định yêu cầu và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao CLLĐ xây dựng KVPT trên địa bàn QK7 trong giai đoạn mới.

Chương 2: Những vấn đề lý luận và thực tiễn chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7

Chương này tập trung làm rõ các vấn đề lý luận nền tảng và đặc điểm địa bàn:

1. Đặc điểm địa bàn Quân khu 7: Địa bàn gồm 09 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (TP. Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Bình Thuận, Đồng Nai, Lâm Đồng, Long An, Tây Ninh), với 13 thành phố thuộc tỉnh, 01 thành phố thuộc TP. Hồ Chí Minh, 16 quận, 09 thị xã, 68 huyện, 1.314 xã, phường, thị trấn; diện tích khoảng 45.689,1 km²; dân số khoảng 22 triệu người. Vùng đất này sở hữu "tứ giác kinh tế" phát triển năng động bậc nhất cả nước (TP.HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương), trong đó riêng TP. Hồ Chí Minh đóng góp trên 22,2% quy mô kinh tế quốc gia. Địa bàn có vị trí xung yếu với 615,52 km biên giới giáp Campuchia và 322 km bờ biển.

2. Khái niệm và nội dung xây dựng KVPT tỉnh, thành phố trên địa bàn QK7: Luận án định nghĩa xây dựng KVPT tỉnh, thành phố trên địa bàn QK7 là tổng thể các hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành của cấp ủy, chính quyền cấp tỉnh; hoạt động tham mưu và tổ chức thực hiện của các cơ quan, ban, ngành, LLVT và sự tham gia của nhân dân nhằm tích lũy tiềm lực mọi mặt, bảo đảm giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược. Nội dung xây dựng KVPT gồm 05 cấu phần:

   • Xây dựng tiềm lực chính trị, tinh thần, văn hóa, xã hội (trọng tâm là xây dựng tổ chức đảng, chính quyền trong sạch vững mạnh, bồi dưỡng kiến thức QP, AN, xây dựng thế trận lòng dân).
   • Xây dựng tiềm lực kinh tế, khoa học và công nghệ (kết hợp phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng trong các quy hoạch công nghiệp, nông nghiệp, hạ tầng giao thông, thông tin liên lạc, bưu chính viễn thông).
   • Xây dựng tiềm lực quân sự, an ninh, đối ngoại (chuẩn bị lực lượng, vũ khí trang bị, cơ sở vật chất hậu cần - kỹ thuật, kế hoạch bảo đảm nhu cầu năm đầu chiến tranh, đối ngoại quốc phòng và đối ngoại nhân dân khu vực biên giới).
   • Xây dựng lực lượng trong KVPT (trọng tâm là xây dựng LLVT địa phương gồm bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, dự bị động viên vững mạnh toàn diện, lấy xây dựng chính trị làm cơ sở).
   • Xây dựng thế trận quân sự trong KVPT (bố trí quy hoạch đất quốc phòng, hệ thống căn cứ chiến đấu, căn cứ hậu phương, công trình phòng thủ, phân định chỉ giới xây dựng theo Nghị định 21/2019/NĐ-CP).

3. Cơ cấu tổ chức và mối quan hệ công tác của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7: Phân tích cấu trúc cấp ủy theo Chỉ thị 35-CT/TW (giảm khoảng 5% cấp ủy viên so với nhiệm kỳ trước, Ban Thường vụ tỉnh ủy từ 13 - 15 đồng chí, TP. Hồ Chí Minh không quá 17 đồng chí). Luận giải 05 mối quan hệ công tác chính theo Quy định số 10-QĐi/TW: quan hệ phục tùng lãnh đạo với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; quan hệ phối hợp với Đảng ủy, Bộ Tư lệnh QK7; quan hệ lãnh đạo đối với Hội đồng nhân dân (HĐND), UBND tỉnh, thành phố; quan hệ lãnh đạo đối với các cấp ủy trực thuộc và cơ quan tham mưu giúp việc; quan hệ lãnh đạo đối với Đảng ủy Quân sự tỉnh, thành phố.

Chương 3: Thực trạng chất lượng, nguyên nhân và những kinh nghiệm lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7

Chương 3 trình bày các kết quả điều tra, khảo sát thực tế tại các địa phương (TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu) giai đoạn 2008 - 2021:

• Ưu điểm về CLLĐ: Các tỉnh ủy, thành ủy đã quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng; ban hành kịp thời các nghị quyết chuyên đề, chỉ thị công tác QP, AN; lãnh đạo kết hợp có hiệu quả giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố thế trận quốc phòng; chỉ đạo tổ chức tốt các cuộc diễn tập KVPT cấp tỉnh, cấp huyện; quan tâm xây dựng LLVT địa phương có chất lượng tổng hợp và trình độ sẵn sàng chiến đấu cao.
• Hạn chế, khuyết điểm: Nhận thức của một bộ phận cán bộ về vị trí chiến lược của KVPT có lúc còn chủ quan; việc cụ thể hóa một số quy hoạch kết hợp kinh tế - quốc phòng ở một vài dự án kinh tế biển, khu công nghiệp còn thiếu tính liên kết chiến lược dài hạn; việc vận hành cơ chế lãnh đạo trong xử lý tình huống an ninh phi truyền thống, thiên tai, dịch bệnh ở cấp cơ sở đôi khi còn lúng túng.
• Nguyên nhân: Làm rõ nguyên nhân khách quan (tác động của mặt trái kinh tế thị trường, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, tình hình an ninh biển đảo, biên giới phức tạp) và nguyên nhân chủ quan (năng lực cụ thể hóa chỉ thị của một số cấp ủy viên chưa đồng đều, công tác phối hợp kiểm tra, giám sát giữa cơ quan đảng và chính quyền có thời điểm chưa chặt chẽ).
• Bài học kinh nghiệm: Tổng kết các kinh nghiệm về giữ vững nguyên tắc lãnh đạo tuyệt đối của Đảng, nâng cao năng lực tham mưu của cơ quan quân sự, gắn kết chặt chẽ quy hoạch kinh tế với thế trận quốc phòng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân.

Chương 4: Yêu cầu và những giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7 hiện nay

Chương 4 phân tích bối cảnh tình hình mới (cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chiến tranh không gian mạng, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, tranh chấp chủ quyền biển Đông, tình hình biên giới) và xác định hệ thống các yêu cầu khách quan đối với công tác lãnh đạo. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hệ thống nhóm giải pháp toàn diện:

• Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tỉnh ủy, thành ủy, đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân về nhiệm vụ xây dựng KVPT.
• Đổi mới, hoàn thiện nội dung và phương thức lãnh đạo của tỉnh ủy, thành ủy đối với xây dựng các tiềm lực, lực lượng và thế trận quân sự trong KVPT.
• Nâng cao năng lực cụ thể hóa chủ trương, đường lối và hoàn thiện quy chế, cơ chế lãnh đạo, điều hành xây dựng KVPT; phân định rõ trách nhiệm giữa cấp ủy và chính quyền.
• Phát huy vai trò tham mưu nòng cốt của Đảng ủy Quân sự, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Bộ Tư lệnh TP. Hồ Chí Minh và sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể địa phương.
• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm trong lãnh đạo xây dựng KVPT.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Luận án xây dựng và luận giải có hệ thống quan niệm về lãnh đạo và chất lượng lãnh đạo xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7, làm rõ cấu trúc nội dung lãnh đạo phù hợp với đặc thù vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
• Xác lập khung tiêu chí đánh giá CLLĐ và làm rõ các yếu tố quy định CLLĐ xây dựng KVPT của cấp ủy cấp tỉnh trong tình hình mới.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng CLLĐ xây dựng KVPT của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7 từ năm 2008 đến năm 2021 qua các số liệu điều tra, khảo sát thực tế tại các địa phương đại diện (TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu).
• Khái quát và đúc kết những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn sâu sắc trong lãnh đạo xây dựng KVPT tại địa bàn trọng điểm phía Nam.
• Đề xuất hệ thống nhóm giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm nâng cao CLLĐ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn QK7, trực tiếp góp phần kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với củng cố vững chắc quốc phòng, an ninh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Địa bàn Quân khu 7 gồm 09 tỉnh, thành phố có diện tích rộng lớn và đa dạng địa hình (đô thị đặc biệt, công nghiệp, trung du, cao nguyên, biên giới, hải đảo), tuy nhiên do điều kiện nghiên cứu, luận án tập trung khảo sát thực địa chuyên sâu tại 04 đơn vị hành chính cấp tỉnh đại diện (Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu). Dữ liệu thực tiễn được giới hạn chủ yếu từ năm 2008 đến thời điểm hoàn thành luận án (2021).
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng khảo sát thực tiễn tại toàn bộ 09 tỉnh, thành phố trên địa bàn Quân khu 7 và các địa bàn lân cận (Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên).
  • Nghiên cứu sâu cơ chế phối hợp liên tỉnh, liên vùng trong lãnh đạo tác chiến và xây dựng thế trận liên hoàn KVPT.
  • Cập nhật, đánh giá tác động của các văn bản pháp luật, quy định mới về quốc phòng, an ninh và xây dựng Đảng được ban hành sau Đại hội XIII của Đảng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan lãnh đạo, chỉ huy: Cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn phục vụ Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 7 cùng các tỉnh ủy, thành ủy trong quá trình ban hành nghị quyết, chỉ thị, đề án xây dựng KVPT.
• Đối với các cơ sở đào tạo, học viện: Làm tài liệu tham khảo cho giảng viên, học viên, nghiên cứu sinh trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu các môn học Xây dựng Đảng, Công tác đảng - công tác chính trị, Nghệ thuật quân sự tại các học viện, trường sĩ quan Quân đội và các trường chính trị tỉnh, thành phố.
• Đối với cán bộ cấp ủy, chính quyền địa phương: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp luận và kỹ năng lãnh đạo, chỉ đạo kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với xây dựng tiềm lực, thế trận quốc phòng tại cơ sở.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Địa bàn Quân khu 7 có những đặc điểm địa lý - hành chính và kinh tế nổi bật nào ảnh hưởng đến xây dựng khu vực phòng thủ?

Địa bàn QK7 gồm 09 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (TP. Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Bình Thuận, Đồng Nai, Lâm Đồng, Long An, Tây Ninh) với diện tích 45.689,1 km², dân số khoảng 22 triệu người. Địa bàn có tứ giác kinh tế năng động (TP.HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương), trong đó TP.HCM đóng góp hơn 22,2% kinh tế cả nước. Về an ninh - quốc phòng, địa bàn có 615,52 km đường biên giới giáp Campuchia và 322 km bờ biển với vùng biển rộng 112.000 km², giữ vị trí địa - chính trị xung yếu ở phía Nam.

2. Luận án định nghĩa như thế nào về xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố trên địa bàn Quân khu 7?

Xây dựng KVPT tỉnh, thành phố trên địa bàn QK7 là tổng thể những hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành của cấp ủy, chính quyền cấp tỉnh; hoạt động tham mưu và tổ chức thực hiện của các cơ quan, ban, ngành, cấp ủy, chính quyền cấp dưới, các tổ chức chính trị - xã hội của địa phương, nòng cốt là cơ quan quân sự, công an, biên phòng cấp tỉnh; sự tham gia của tất cả các tổ chức, lực lượng, quân và dân trên địa bàn theo một kế hoạch thống nhất, nhằm tích lũy tiềm lực mọi mặt, giữ vững ổn định chính trị, môi trường hòa bình để phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ vững chắc địa phương trong mọi tình huống, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.

3. Nội dung xây dựng KVPT tỉnh, thành phố trên địa bàn QK7 gồm những thành phần nào?

Nội dung xây dựng KVPT gồm 05 thành phần: (1) Xây dựng tiềm lực chính trị, tinh thần, văn hóa, xã hội; (2) Xây dựng tiềm lực kinh tế, khoa học và công nghệ; (3) Xây dựng tiềm lực quân sự, an ninh, đối ngoại; (4) Xây dựng các lực lượng trong KVPT (trọng tâm là LLVT địa phương gồm bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, dự bị động viên); (5) Xây dựng thế trận quân sự trong KVPT (công trình phòng thủ, căn cứ chiến đấu, căn cứ hậu phương, quy hoạch đất quốc phòng).

4. Luận án đã tiến hành khảo sát thực tế tại những địa phương và cơ quan quân sự nào?

Luận án tiến hành điều tra, khảo sát thực tế tại 04 địa phương đại diện trên địa bàn Quân khu 7: Thành ủy và UBND Thành phố Hồ Chí Minh; Tỉnh ủy và UBND các tỉnh Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu; cùng các cơ quan quân sự tương ứng: Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Bình Phước, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

5. Những nhóm giải pháp chủ yếu được luận án đề xuất nhằm nâng cao chất lượng lãnh đạo xây dựng KVPT là gì?

Luận án đề xuất hệ thống giải pháp gồm: nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể; đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của tỉnh ủy, thành ủy đối với các tiềm lực, lực lượng và thế trận KVPT; nâng cao năng lực cụ thể hóa chủ trương và hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, điều hành; phát huy vai trò tham mưu nòng cốt của cơ quan quân sự và sự phối hợp giữa các ban, ngành; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết thực tiễn.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Văn Dương là một công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu, có hệ thống về chất lượng lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ của các tỉnh ủy, thành ủy trên địa bàn Quân khu 7. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa lý luận Xây dựng Đảng với thực tiễn quốc phòng - an ninh tại địa bàn trọng điểm phía Nam từ năm 2008 đến năm 2021, luận án đã làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng, đúc rút các bài học kinh nghiệm và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo có tính khả thi. Công trình là nguồn tư liệu khoa học hữu ích phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, nghiên cứu và giảng dạy về lĩnh vực xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước trong sự nghiệp củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, 4 chương (9 tiết), kết luận, danh mục các công trình khoa học của tác giả đã công bố liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. 10 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu ở nƣớc ngoài có liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình nghiên cứu về công tác quân sự, quốc phòng, phòng thủ dân sự và khu vực phòng thủ 1.

Các công trình nghiên cứu về công tác quân sự, quốc phòng, phòng thủ dân sự A. An-tu-nin (1980), Phòng thủ dân sự [1]. Tác giả cuốn sách đã đề cập đến một hoạt động hết sức quan trọng của công tác QS, QP địa phương, đó là hoạt động phòng thủ dân sự, khẳng định: Phòng thủ dân sự là sự nghiệp của toàn dân. Việc chuẩn bị cho nhân dân thực hiện các nhiệm vụ phòng thủ dân sự bao gồm một hệ thống các biện pháp đồng bộ, trong đó, biện pháp quan trọng nhất là huấn luyện, luyện tập, xây dựng lực lượng, trang bị, phương tiện, các công trình phòng thủ dân sự và hướng dẫn cho nhân dân các biện pháp phòng tránh, cấp cứu cho nhau và tự cấp cứu.

Bảo vệ nhân dân bằng các công trình được xây dựng từ trước là hiệu quả nhất, sơ tán, phân tán nhân dân là biện pháp tích cực, quan trọng, bảo đảm cho mỗi người dân luôn có tâm thế chủ động, sẵn sàng hành động đúng đáp ứng các yêu cầu, nhiệm vụ và điều kiện đặc biệt của chiến tranh.Nie-kra-xốp (1987), Công tác tổ chức giáo dục thể thao quốc phòng trong trường học [122]. Cuốn sách đã tổng kết quá trình hoạt động của Hội tình nguyện giúp đỡ hải, lục, không quân toàn Liên Xô (gọi tắt là hội Đô- xáp Liên Xô) trong các trường học với mục đích giáo dục truyền thống yêu nước, nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, bồi dưỡng, huấn luyện những kiến thức, kỹ năng QS, QP cần thiết cho học sinh. Tác giả khẳng định mỗi người Xô-viết yêu nước, bất kỳ ở cương vị nào đều cần thiết phải được chuẩn bị về mặt quốc phòng, việc huấn luyện cho học sinh những kiến thức cơ bản về quân sự sẽ góp phần củng cố khả năng phòng thủ đất nước.Vôn-cô-gô-nốp (1998), Học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội [159]. Tác giả cuốn sách đã khẳng định tổ chức xây dựng lực lượng dân quân để tiến hành CTND, bảo vệ Tổ quốc XHCN là cần thiết, xuất phát từ luận điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tính chất chính nghĩa và vai trò của quần chúng nhân dân trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc XHCN, vấn đề này xuất phát từ kinh nghiệm lịch sử và truyền thống của dân tộc Nga.

Về tổ chức xây dựng lực lượng, công trình này đã nêu rõ ngay từ những ngày đầu của cuộc chiến tranh cùng với việc động viên quân đội, Đảng và Chính phủ Liên Xô đã thành lập các sư đoàn dân quân. Các tác giả cuốn sách đã đề cập một cách toàn diện về giáo dục quân sự ở Nga bao gồm: mục đích, ý nghĩa, đối tượng, nội dung, phương pháp tiến hành. Về mục đích giáo dục quốc phòng ở Nga được các tác giả chỉ rõ là nhằm bồi dưỡng tinh thần yêu nước và tinh thần sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ nền độc lập cho mọi người dân, đồng thời ở Nga quan niệm quốc phòng được hiểu theo nghĩa rộng, đó không chỉ là lĩnh vực của quân đội và chính quyền nhà nước mà có liên quan đến mọi công dân và mọi lĩnh vực hoạt động của đất nước. Vì thế, hệ thống và nội dung giáo dục quốc phòng ở Nga được tổ chức chặt chẽ, toàn diện, sâu sắc, được bao quát trên nhiều lĩnh vực, tập trung vào các vấn đề như chiến lược quốc phòng, chính sách quốc phòng, kinh tế quân sự, sự phát triển công nghiệp quốc phòng… Lý Xương Giang, Tiểu Kính Dân, Vương Bảo Tôn (1999), Chiến lược phát triển giáo dục quốc phòng ở Trung Quốc [96].

Ngoài việc đề cập các nội dung chủ yếu như quan niệm về giáo dục quốc phòng, mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục quốc phòng… nhóm tác giả nhấn mạnh yêu cầu phải giáo dục quốc phòng cho toàn dân, coi trọng giáo dục ý thức quốc phòng đến mọi người dân, xây dựng củng cố thế trận lòng dân là cơ sở, nền tảng cho xây dựng thế trận quốc phòng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, kế koạch phát triển KT - XH; thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, chính sách dân tộc, tôn giáo, nâng cao 12 đời sống cho nhân dân, thu hẹp khoảng cách chênh lệch giàu, nghèo giữa các tầng lớp nhân dân, giữa các vùng miền. Các tác giả xác định đây là giải pháp hữu hiệu để tăng cường sức mạnh bảo vệ Tổ quốc ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Học viện Khoa học quân sự Trung Quốc (2013), Lý luận chiến lược quân sự Trung Quốc [99]. Đây là một trong những tài liệu quan trọng trong hệ thống lý luận quân sự quốc gia của Trung Quốc, nội dung cuốn sách tập trung tổng kết thực tiễn, bổ sung lý luận chiến lược quân sự hiện đại mang màu sắc Trung Quốc, gồm: lý luận cơ bản về chiến lược, dự báo hình thái chiến lược và xây dựng kế hoạch chiến lược trong sử dụng lực lượng quân sự.

Cuốn sách gồm có 12 chương, 412 trang, đặc biệt trong Chương 5: Làm phong phú và phát triển tư tưởng chiến lược phòng ngự tích cực của Trung Quốc thực hiện tư tưởng: phòng ngự từ xa: “về nội dung chiến lược quân sự đòi hỏi phải xóa bỏ tư duy chiến lược truyền thống đơn thuần, chỉ phòng thủ biên giới lãnh thổ sang phòng ngự từ xa” [99, tr. Trong cuốn sách này, ở Chương 12 xây dựng lực lượng quân sự hiện đại đặc sắc Trung Quốc có bàn sâu về thúc đẩy xây dựng lực lượng dự bị động viên và lực lượng chi viện chiến lược để góp phần hỗ trợ ứng phó tình huống khẩn cấp trong thời bình. Sỉ-phon-keo-sa May (2013), Xây dựng tiềm lực quốc phòng toàn dân ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào [119], tác giả luận án đã luận giải làm rõ vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng của xây dựng nền QPTD đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Lào; làm rõ mục tiêu, yêu cầu, nội dung và các quan điểm, chủ trương của Đảng Nhân dân cách mạng Lào về xây dựng tiềm lực quốc phòng trong tình hình mới. Theo tác giả, xây dựng tiềm lực QPTD là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân và cả hệ thống chính trị.

Vì vậy, để nâng cao chất lượng, hiệu quả của việc xây dựng này, vấn đề có ý nghĩa quyết định là phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của chính quyền; phát huy vai trò làm tham mưu, tổ chức thực hiện của các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, nòng cốt là CQQS địa phương đối với xây dựng tiềm lực quốc phòng. Các công trình nghiên cứu về khu vực phòng thủ Sống-ca-bun-khun (2006), “Một số vấn đề xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân của Lào trong thời kỳ mới” [136]. Tác giả bài báo đã khẳng định những điều kiện thuận lợi và khó khăn của nước Lào trong thời kỳ mới, nhất là các thế lực thù địch chống phá trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng. Qúa trình xây dựng thế trận QPTD của Lào, tác giả đã nêu lên một số kinh nghiệm như: Vấn đề thực hiện xây dựng KVPT tỉnh ở một số địa bàn chiến lược; thế trận QPTD của KVPT địa phương bằng sự liên kết, đan xen chặt chẽ giữa tiềm lực, lực lượng và thế trận; xây dựng thế trận vững mạnh, vấn đề cốt lõi là xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc; có nhiều chính sách khuyến khích đưa người dân ra định canh, định cư sinh sống trên những địa bàn chiến lược về quốc phòng; xây dựng các công trình phòng thủ nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ KVPT của địa phương.

Phôn-thong Phăn-cha-lơn-phôn (2011), Nghiên cứu xây dựng và hoạt động của bộ đội địa phương trong khu vực phòng thủ tỉnh ở Bắc Lào [126]. Tác giả luận án nghiên cứu luận giải rõ vị trí, vai trò, nhiệm vụ của bộ đội địa phương trong KVPT tỉnh ở Bắc Lào, trên cơ sở đó xác định yêu cầu, nội dung, giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng và hoạt động của bộ đội địa phương tham gia xây dựng KVPT tỉnh, góp phần củng cố nhiệm vụ QP, AN ở Lào. Khăm-phun Lươn-sôm-vẳng (2016), “Xây dựng tiềm lực quân sự khu vực phòng thủ các tỉnh ở địa bàn Nam Lào trong tình hình mới” [116]. Tác giả bài báo nhận định, trong giai đoạn hiện nay, đất nước Lào có nhiều thuận lợi, song cũng gặp không ít khó khăn, thách thức nhất là âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch trong chiến lược “diễn biến hòa bình” chống phá cách mạng Lào.

Vì vậy, xây dựng nền QPTD vững mạnh; xây dựng KVPT ở các tỉnh vững chắc; chú trọng xây dựng và phát triển LLVT nhân dân Lào nói chung, lực lượng DQTV nói riêng rộng khắp, vững mạnh về mọi mặt, lấy xây dựng vững mạnh về chính trị làm cơ sở đảm bảo giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào là yếu tố quan trọng hàng đầu đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Lào trong giai đoạn hiện nay. 14 Panhothon Keo-visit (2019), “Xây dựng tiềm lực vận tải trong khu kinh tế - quốc phòng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” [107]. Tác giả bài báo nhấn mạnh, quá trình xây dựng tiềm lực vận tải khu kinh tế - quốc phòng gồm nhiều công việc, liên quan tới nhiều cấp, nhiều ngành trong và ngoài quân đội với nhiều lực lượng tham gia, nhiều khó khăn phức tạp, kinh phí đầu tư lớn, thời gian dài. Để thực hiện tốt vấn đề này, đòi hỏi phải phát huy vai trò chủ trì của đoàn kinh tế - quốc phòng; giải quyết tốt các vấn đề của đoàn kinh tế - quốc phòng trong quá trình tổ chức thực hiện các dự án các cấp, các ngành, các địa phương cũng có trách nhiệm tham gia đầy đủ và tích cực, theo đó cần tiến hành một số nội dung như: xây dựng lực lượng vận tải; xây dựng lực lượng sửa chữa máy móc, sản xuất phượng tiện vận tải thô sơ của hậu cần nhân dân cụm bản; xây dựng mạng đường giao thông vận tải.

Các công trình nghiên cứu về Đảng Cộng sản lãnh đạo công tác quân sự, quốc phòng và khu vực phòng thủ 1. Các công trình nghiên cứu về Đảng Cộng sản lãnh đạo công tác quân sự, quốc phòng A.