CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NGHIỆP VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU (FCL ) BẰNG CONTAINER ĐƯỜNG BIỂN. Khái niệm chung về nghiệp vụ giao nhận: 1. Khái niệm: Theo quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quóc tế (FIATA): Dịch vụ giao nhận (Freight fofwarding service) là bất cứ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ hoặc có liên quan đến các dịch vụ trên kể cả các vấn đề Hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa. Theo Điều 233 Luật Thương Mại Việt Nam Số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005: Dịch vụ Logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao.
Dịch vụ Logistics được phiên âm theo tiếng Việt là dịch vụ lô-gi-stíc. Như vậy, về cơ bản: giao nhận hàng hóa là tập hợp những công việc có liên quan đến quá trình vận tải nhằm mục đích thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng). Đặc điểm của giao nhận hàng hóa: Không tạo ra sản phẩm vật chất: chỉ tác động làm cho đối tượng thay đổi vị trí về mặt không gian chứ không thay đổi đối tượng. Mang tính thụ động: Do phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng, các quy định của người vận chuyển, các ràng buộc về pháp luật, tập quán của nước người xuất khẩu, nhập khẩu, nước thứ ba.
Mang tính thời vụ: hoạt động giao nhận phụ thuộc vào hoạt động nhập khẩu. Mà hoạt động nhập khẩu mang tính thời vụ nên hoạt động giao nhận mang tính thời vụ. Phụ thuộc vào cơ sở vật chất và trình độ của người giao nhận. Tầm quan trọng của giao nhận hàng hóa Tầm quan trọng của giao nhận ngày càng được thể hiện rõ trong xu thế toàn cầu hóa như hiện nay.
Giao nhận tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm mà không cần có sự tham gia của người gửi cũng như người nhận tác nghiệp. Giao nhận giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của phương tiện vận tải tận dụng tối đa và hiệu quả sử dụng của các phương tiện vận tải cũng như các phương tiện hỗ trợ khác. Giao nhận giúp giảm giá thành các hàng hóa nhập khẩu do giúp các nhà nhập khẩu giảm bớt chi phí như: chi phí đi lại, chi phí đào tạo nhân công, chi phí cơ hội. Mục đích của giao nhận hàng hóa bằng đường biển: Tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm mà không cần có sự tham gia của người gửi cũng như người nhận tác nghiệp.
Giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của phương tiện vận tải tận dụng tối đa và hiệu quả sử dụng của phương tiện vận tải cũng như các phương tiện hỗ trợ khác. Giảm giá thành hàng hóa xuất nhập khẩu do giúp các nhà xuất nhập khẩu giảm bớt chi phí như: chi phí đi lại, chi phí đào tạo nhân công, chi phí cơ hội… e. Nhiệm vụ giao nhận hàng hóa bằng đường biển: Chuẩn bị hàng hóa để chuyên chở, gom hàng, lựa chọn ttuyến đường vận chuyển, phương thức vận tải và người chuyên chở thích hợp. Tổ chức xếp dỡ, chuyên chở hàng hóa.
Tư vấn, nhận và kiểm tra các chứng từ cần thiết liên quan đến hàng hóa.Ký hợp đồng vận tải với người chuyên chở, thuê tàu, lưu cước. Làm thủ tục nhận gửi hàng, thủ tục hải quan, kiểm nghiệm, kiểm dịch. Mua bảo hiểm cho hàng hóa, thanh toán thu đổi ngoại tệ. Lập các chứng từ cần thiết trong quá trình gửi hàng, nhận hàng, thanh toán.
Nhận hàng từ chủ hàng, gửi cho người chuyên chở, giao cho người nhận hàng, nhận hàng từ người chuyên chở và giao hàng cho người nhận hàng. 6 Thu xếp chuyển tải hàng hóa. Thông báo tổn thất với người chuyên chở. Đóng gói bao bì, bảo quản hàng hóa.
Thanh toán cước phí, chi phí xếp dỡ, lưu kho, lưu bãi… Thông báo tình hình đi đến của phương tiện vận tải, giúp cho chủ hàng trong việc khiếu nại đòi bồi thường.2 Người giao nhận: a. Khái niệm: Theo quy tắc mẫu của FIATA: người giao nhận là người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hành động hành vì lợi ích của người ủy thác mà bản thân anh ta không phải là người chuyên chở. Người giao nhận cũng đảm nhận việc thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như: bản quản, lưu kho, trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hóa. Người giao nhận là thương nhân có giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh về dịch vụ giao nhận hàng hóa.
Người giao nhận cũng có thể là: Chủ hàng: khi chủ hàng đứng ra đảm nhận công việc giao nhận hàng hóa của mình. Chủ tàu: khi chủ tàu thay mặt người chủ hàng thực hiện dịch vụ giao nhận. Đại lý hàng hóa, công ty xếp dỡ hay kho hàng , người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ người nào khác có đăng kí kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Vậy, người giao nhận là người: Hoạt động theo hợp đồng ủy thác với chủ hàng, bảo vệ lợi ích của chủ hàng.
Lo việc Vận tải chưa hẳn là công việc của người vận tải. Anh ta có thể là có hoặc không có phương tiện vận tải, có thể sử dụng thuê mướn người vận tải hoặc trực tiếp tham gia vận tải. Nhưng anh ta kí kêt hợp đồng ủy thác giao nhận với chủ hàng là người giao nhận chứ không phải là người vận tải. Làm một số việc khác trong phạm vi ủy thác của chủ hàng.
Phạm vi hoạt động của người giao nhận: Tại cảng trước khi nhận hàng: chuẩn bị hàng hóa để chuyên chở, gom hàng, lựa chọn tuyến đường vận tải, phương thức vận tải và người chuyên chở thích hợp. Tổ chức xếp dỡ, chuyên chở hàng hóa trong phạm vi ga, cảng. Công việc của người giao nhận khi chuẩn bị nhận hàng: Tư vấn, nhận và kiểm tra các chứng từ cần thiết liên quan đến hàng hóa. Ký kết hợp đồng vận tải với người chuyên chở, thuê tàu, lưu cước, làm thủ tục nhận, gửi hàng, thủ tục hải quan, kiểm nghiệm, kiểm dịch.
Mua bảo hiểm cho hàng hóa, thanh toán thu đổi ngoại tệ, sau đó lập các chứng từ cần thiết trong quá trình gửi hàng, nhận hàng, thanh toán. Khi nhận hàng và hoàn tất công việc: Nhận hàng từ chủ hàng, giao cho người chuyên chở và giao cho người nhận hàng, nhận hàng từ người chuyên chở và giao cho người nhận hàng, thu xếp chuyển tải hàng hóa, thông báo tổn thất với người chuyên chở. Đóng gói bao bì, phân loại, tái chế hàng hóa, lưu kho, bảo quản hàng hóa và cuối cùng người nhận hàng phải thanh toán cước phí, chi phí xếp dỡ, lưu kho, lưu bãi và, thông báo tình hình đi và đến của phương tiện vận tải, giúp chủ hàng trong việc khiếu nại đòi bồi thường. Ngoài ra, người giao nhận còn cung cấp các dịch vụ đặc biệt theo yêu cầu của chủ hàng như: vận chuyển máy móc thiết bị cho các công trình xây dựng lớn (giao nhận công trình), vận chuyển hàng triển lãm.
Vai trò của người giao nhận: Môi giới hải quan: Người giao nhận thay mặt người xuất khẩu hoặc người nhập khẩu làm thủ tục hải quan như một môi giới hải quan. Đại lý: Người giao nhận đóng vai trò như một đại lý của người chuyên chở để thực hiện các hoạt động khác nhau như: nhận hàng, giao hàng, lập chứng từ, làm thủ tục hải quan, lưu kho. trên cơ sở hợp đồng ủy thác. Người gom hàng: người chuyên chở đóng vai trò là đại lý hoặc người chuyên chở.
Đặc biệt là không thể thiếu trong vận tải container nhằm thu gom hàng lẻ thành hàng nguyên để tận dụng sức chở của container và giảm cước phí vận tải. 8 Người chuyên chở: Trong nhiều trường hợp người giao nhận đóng vai trò là người chuyên chở (người thầu chuyên chở hoặc người chuyên chở thực tế). Hoặc trong trường hợp người giao nhận cung cấp vận tải đa phương thức. Trách nhiệm của người giao nhận: Khi là đại lý của chủ hàng: Tuỳ theo chức năng của người giao nhận, người giao nhận phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng đã ký kết và phải chịu trách nhiệm về: Giao hàng không đúng chỉ dẫn Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm cho hàng hoá mặc dù đã có hướng dẫn.
Thiếu sót trong khi làm thủ tục hải quan Chở hàng đến sai nơi quy định Giao hàng cho người không phải là người nhận Giao hàng mà không thu tiền từ người nhận hàng Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế Những thiệt hại về tài sản và người của người thứ ba mà anh ta gây nên. Tuy nhiên, chứng ta cũng cần chú ý người giao nhận không chịu trách nhiệm về hành vi lỗi lầm của người thứ ba như người chuyên chở hoặc người giao nhận khác. nếu anh ta chứng minh được là đã lựa chọn cần thiết. Khi là đại lý người giao nhận phải tuân thủ “Điều kiện Kinh doanh tiêu chuẩn” (Standard Trading Conditions) của mình.
Khi là người chuyên chở: Khi là một người chuyên chở, người giao nhận đóng vai trò là một nhà thầu độc lập, nhân danh mình chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ mà khách hàng yêu cầu. Anh ta phải chịu trách nhiệm về những hành vi và lỗi lầm của người chuyên chở, của người giao nhận khác mà anh ta thuê để thực hiện hợp đồng vận tải như thể là hành vi và thiếu sót của mình. Quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của anh ta như thế nào là do luật lệ của các phương thức vận tải quy định. Người chuyên chở thu ở khách hàng khoản tiền theo giá cả của dịch vụ mà anh ta cung cấp chứ không phải là tiền hoa hồng.