Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Tiếp Tục Học Trực Tuyến Của Sinh Viên Khoa Quản Trị ...

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Học Trực Tuyến Của Sinh Viên Khoa Quản Trị Kinh Doanh
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN

Tóm tắt

I. Khám phá xu hướng ý định học trực tuyến của sinh viên

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, học tập trực tuyến đã trở thành một xu hướng tất yếu, đặc biệt được thúc đẩy mạnh mẽ sau đại dịch Covid-19. Nghiên cứu về ý định học trực tuyến của sinh viên khoa Quản trị Kinh doanh không chỉ là một đề tài học thuật mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Việc hiểu rõ các yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quyết định tiếp tục học tập trên nền tảng số của sinh viên giúp các cơ sở giáo dục đại học xây dựng chiến lược phát triển bền vững. Nghiên cứu của Bùi Thị Ánh Tuyết (2021) tại trường Đại học Công Nghiệp TP.HCM đã cung cấp một cái nhìn chi tiết về vấn đề này, tập trung vào việc xác định và đo lường các nhân tố tác động, từ đó đề xuất những hàm ý quản trị thiết thực. Bối cảnh chuyển đổi số trong giáo dục đại học đòi hỏi các trường phải nhanh chóng thích ứng, không chỉ về công nghệ mà còn về phương pháp sư phạm và cách thức hỗ trợ người học. Phân tích ý định học trực tuyến của sinh viên là bước đi quan trọng để tối ưu hóa trải nghiệm học tập, nâng cao sự hài lòng của sinh viên và đảm bảo kết quả học tập trực tuyến hiệu quả. Đề tài này sử dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, thông qua việc khảo sát sinh viên để thu thập dữ liệu sơ cấp, sau đó áp dụng các kỹ thuật phân tích hiện đại như phân tích nhân tố khám phá EFA và mô hình cấu trúc tuyến tính SEM để kiểm định các giả thuyết.

1.1. Tầm quan trọng của chuyển đổi số trong giáo dục đại học

Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO), đại dịch đã làm gián đoạn việc học của hơn 1,7 tỷ học sinh, sinh viên trên toàn cầu. Điều này đã thúc đẩy một làn sóng chuyển đổi số trong giáo dục đại học mạnh mẽ chưa từng có. Các trường đại học tại Việt Nam, trong đó có Đại học Công nghiệp TP.HCM, đã nhanh chóng chuyển sang hình thức giảng dạy trực tuyến để duy trì hoạt động. Sự chuyển đổi này không chỉ là giải pháp tình thế mà còn mở ra một hình thức đào tạo mới linh hoạt, hiệu quả, phá vỡ các giới hạn về không gian và thời gian. Việc đầu tư vào thiết kế hệ thống e-learning và nâng cao chất lượng khóa học trực tuyến trở thành ưu tiên hàng đầu.

1.2. Bối cảnh nghiên cứu ý định học e learning tại IUH

Tại khoa Quản trị Kinh doanh, trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, việc triển khai học trực tuyến qua các nền tảng như MS Teams, LMS đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, để đảm bảo sự bền vững của hình thức này, việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tiếp tục học trực tuyến là vô cùng cấp thiết. Nghiên cứu của Bùi Thị Ánh Tuyết (2021) được thực hiện nhằm mục tiêu: (1) Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định; (2) Đo lường mức độ tác động của từng yếu tố; (3) Đề xuất các hàm ý quản trị giúp nhà trường và khoa nâng cao hiệu quả đào tạo. Đối tượng khảo sát là 205 sinh viên đang theo học tại khoa, cung cấp nguồn dữ liệu đáng tin cậy cho việc phân tích.

II. Rào cản ảnh hưởng đến ý định học trực tuyến sinh viên

Mặc dù học trực tuyến mang lại nhiều lợi ích, không thể phủ nhận những thách thức và rào cản ảnh hưởng tiêu cực đến ý định học trực tuyến của sinh viên. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự phụ thuộc vào công nghệ và đường truyền Internet. Sự cố kỹ thuật có thể làm gián đoạn quá trình học, gây ra sự khó chịu và làm giảm động lực học tập. Bên cạnh đó, việc thiếu tương tác trong học tập trực tuyến trực tiếp giữa giảng viên và sinh viên, cũng như giữa các sinh viên với nhau, có thể dẫn đến cảm giác bị cô lập và giảm tính cộng đồng. Một hệ thống e-learning được thiết kế kém, khó sử dụng cũng là một rào cản đáng kể. Hơn nữa, học trực tuyến đòi hỏi sinh viên phải có năng lực bản thân (self-efficacy) cao, khả năng tự quản lý thời gian và tự giác học tập. Những sinh viên chưa quen với phương pháp này có thể cảm thấy bỡ ngỡ và khó theo kịp, từ đó ảnh hưởng đến sự hài lòng của sinh viên và quyết định có tiếp tục theo học hay không. Việc nhận diện và giải quyết các rào cản này là yếu tố sống còn để duy trì và phát triển thành công mô hình đào tạo trực tuyến.

2.1. Phân tích thách thức trong thiết kế hệ thống e learning

Một thiết kế hệ thống e-learning không tối ưu có thể là rào cản lớn nhất. Các vấn đề thường gặp bao gồm giao diện người dùng phức tạp, khó tìm kiếm tài liệu, và thiếu các công cụ hỗ trợ tương tác hiệu quả. Chất lượng nội dung bài giảng, video, và tài liệu học tập cũng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm người học. Nếu hệ thống không đảm bảo điều kiện thuận lợi về mặt kỹ thuật, như tốc độ tải trang chậm hay không tương thích với nhiều thiết bị, sinh viên sẽ nhanh chóng cảm thấy nản lòng. Việc thiếu một kênh hỗ trợ kỹ thuật nhanh chóng và hiệu quả cũng làm gia tăng sự bất mãn.

2.2. Động lực học tập và các yếu tố tâm lý cản trở

Động lực học tập là yếu tố cốt lõi. Trong môi trường học tập truyền thống, động lực được thúc đẩy bởi sự tương tác trực tiếp và không khí lớp học. Khi chuyển sang trực tuyến, những yếu tố này giảm đi. Sinh viên có thể cảm thấy thiếu sự kết nối, giảm ảnh hưởng xã hội từ bạn bè và giảng viên. Ngoài ra, năng lực bản thân (self-efficacy), tức là niềm tin vào khả năng hoàn thành nhiệm vụ học tập của chính mình, đóng vai trò quan trọng. Những sinh viên thiếu tự tin vào khả năng tự học với công nghệ sẽ có xu hướng từ bỏ hình thức học tập này.

III. Top mô hình lý thuyết về ý định học trực tuyến phổ biến

Để giải thích một cách khoa học về ý định học trực tuyến của sinh viên, nhiều nhà nghiên cứu đã dựa trên các mô hình lý thuyết nền tảng về hành vi và công nghệ. Các mô hình này cung cấp một khung sườn vững chắc để xác định các biến số quan trọng và kiểm định mối quan hệ giữa chúng. Trong đó, ba mô hình thường được trích dẫn và ứng dụng nhiều nhất trong lĩnh vực giáo dục trực tuyến là Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM), Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB), và Mô hình hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT). Nghiên cứu của Bùi Thị Ánh Tuyết (2021) cũng kế thừa và phát triển các yếu tố từ những lý thuyết này, đặc biệt là các khái niệm như nhận thức sự hữu ích và nhận thức tính dễ sử dụng. Việc áp dụng các mô hình lý thuyết này giúp lượng hóa các yếu tố tâm lý và xã hội, mang lại những kết quả có độ tin cậy cao thông qua các phương pháp như phân tích hồi quy tuyến tính và độ tin cậy Cronbach's Alpha, từ đó đưa ra những kết luận mang tính khoa học và thuyết phục.

3.1. Phân tích mô hình chấp nhận công nghệ TAM và TPB

Mô hình chấp nhận công nghệ TAM (Davis, 1989) là một trong những lý thuyết nền tảng nhất. Mô hình này cho rằng ý định sử dụng một công nghệ mới được quyết định bởi hai yếu tố chính: nhận thức sự hữu ích (mức độ tin rằng công nghệ giúp cải thiện hiệu suất) và nhận thức tính dễ sử dụng (mức độ tin rằng công nghệ không đòi hỏi nhiều nỗ lực). Trong khi đó, lý thuyết hành vi có kế hoạch TPB (Ajzen, 1991) mở rộng hơn, cho rằng ý định hành vi được quyết định bởi thái độ, chuẩn chủ quan (ảnh hưởng từ người xung quanh) và nhận thức kiểm soát hành vi (niềm tin vào khả năng thực hiện hành vi).

3.2. Ứng dụng mô hình UTAUT trong giáo dục đại học

Mô hình UTAUT là một sự tổng hợp và mở rộng từ các mô hình trước đó, bao gồm cả TAM và TPB. UTAUT đề xuất bốn yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến ý định sử dụng công nghệ: kỳ vọng về hiệu suất (tương tự nhận thức sự hữu ích), kỳ vọng về nỗ lực (tương tự nhận thức tính dễ sử dụng), ảnh hưởng xã hội, và điều kiện thuận lợi. Mô hình này được xem là toàn diện hơn và thường được áp dụng trong bối cảnh tổ chức, bao gồm cả các trường đại học, để đánh giá mức độ sẵn sàng và ý định của sinh viên và giảng viên đối với các hệ thống e-learning mới.

IV. 5 yếu tố cốt lõi ảnh hưởng ý định học trực tuyến SV

Dựa trên việc kế thừa các mô hình lý thuyết và thực hiện khảo sát sinh viên với cỡ mẫu 205, nghiên cứu của Bùi Thị Ánh Tuyết (2021) đã xác định 5 yếu tố then chốt tác động đến ý định học trực tuyến của sinh viên khoa Quản trị Kinh doanh. Các yếu tố này bao gồm: Sự hài lòng của sinh viên, Tính hữu ích, Tính thuận tiện, Tìm kiếm thông tin và Cộng đồng học tập. Kết quả từ phân tích hồi quy tuyến tính và mô hình cấu trúc tuyến tính SEM đã chỉ ra rằng tất cả các yếu tố này đều có tác động có ý nghĩa thống kê. Cụ thể, 'Tính thuận tiện' và 'Tính hữu ích' ảnh hưởng mạnh mẽ đến 'Sự hài lòng', trong khi 'Sự hài lòng' lại là biến trung gian quan trọng, tác động trực tiếp đến ý định tiếp tục học. Đáng chú ý, yếu tố 'Cộng đồng học tập' cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến ý định, cho thấy vai trò của tương tác trong học tập trực tuyến. Các phát hiện này cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị, giúp các nhà quản lý giáo dục nhận diện đâu là những điểm cần tập trung cải thiện để nâng cao hiệu quả đào tạo.

4.1. Vai trò của Tính hữu ích và Tính thuận tiện

Kết quả nghiên cứu cho thấy Tính hữu ích (β=0.243) và Tính thuận tiện (β=0.161) đều có tác động dương và có ý nghĩa thống kê đến ý định tiếp tục học. Sinh viên có xu hướng tiếp tục học trực tuyến nếu họ tin rằng hình thức này giúp họ cải thiện kết quả học tập (hữu ích) và có thể học mọi lúc, mọi nơi, tiết kiệm thời gian (thuận tiện). Đặc biệt, hai yếu tố này là tiền đề quan trọng nhất dẫn đến sự hài lòng của sinh viên, đóng vai trò là cầu nối đến ý định cuối cùng. Điều này khẳng định lại tầm quan trọng của các cấu phần cốt lõi trong mô hình chấp nhận công nghệ TAM.

4.2. Tác động của Tìm kiếm thông tin và Cộng đồng học tập

Yếu tố 'Tìm kiếm thông tin' (β=0.206) cũng cho thấy tác động đáng kể. Khả năng truy cập tài liệu, bài giảng và các thông báo một cách nhanh chóng và dễ dàng là một điều kiện thuận lợi quan trọng. Bên cạnh đó, 'Cộng đồng học tập' (β=0.210) nổi lên như một yếu tố mới nhưng có ảnh hưởng trực tiếp đến ý định. Điều này nhấn mạnh rằng ngay cả trong môi trường ảo, nhu cầu tương tác trong học tập trực tuyến, trao đổi với bạn bè và giảng viên vẫn là một phần không thể thiếu, có vai trò như một dạng ảnh hưởng xã hội tích cực thúc đẩy sinh viên tiếp tục tham gia.

V. Cách áp dụng kết quả nghiên cứu ý định học trực tuyến

Từ những kết quả phân tích, nghiên cứu đã đề xuất các hàm ý quản trị cụ thể nhằm nâng cao ý định học trực tuyến của sinh viên. Trọng tâm của các giải pháp này là cải thiện trải nghiệm người học thông qua việc tác động vào các yếu tố đã được chứng minh là có ảnh hưởng. Thay vì đầu tư dàn trải, các cơ sở giáo dục có thể tập trung nguồn lực vào những khía cạnh mang lại hiệu quả cao nhất. Việc nâng cao chất lượng khóa học trực tuyến không chỉ dừng lại ở nội dung mà còn bao gồm cả nền tảng công nghệ và các dịch vụ hỗ trợ đi kèm. Các hàm ý này không chỉ áp dụng cho khoa Quản trị Kinh doanh tại trường Đại học Công nghiệp TP.HCM mà còn có thể là tài liệu tham khảo giá trị cho các đơn vị đào tạo khác đang trên con đường chuyển đổi số trong giáo dục đại học. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một môi trường học tập trực tuyến hấp dẫn, hiệu quả, giúp gia tăng sự hài lòng của sinh viên và thúc đẩy họ gắn bó lâu dài với hình thức học tập này.

5.1. Cải thiện chất lượng khóa học trực tuyến để tăng hài lòng

Để tác động vào yếu tố 'Tính hữu ích' và 'Tính thuận tiện', nhà trường cần tập trung nâng cao chất lượng khóa học trực tuyến. Điều này bao gồm việc nâng cấp hạ tầng, đảm bảo đường truyền ổn định; ghi hình lại các bài giảng để sinh viên có thể xem lại; và xây dựng thư viện điện tử với nguồn học liệu phong phú, dễ dàng truy cập. Một thiết kế hệ thống e-learning thân thiện, trực quan sẽ làm tăng nhận thức tính dễ sử dụng, từ đó gián tiếp thúc đẩy sự hài lòng.

5.2. Hàm ý quản trị nhằm nâng cao kết quả học tập trực tuyến

Để thúc đẩy 'Cộng đồng học tập', khoa và nhà trường nên tạo ra các diễn đàn thảo luận trực tuyến cho mỗi môn học, khuyến khích các hoạt động làm việc nhóm. Vai trò của giảng viên trong việc khởi tạo và điều phối các hoạt động tương tác trong học tập trực tuyến là rất quan trọng. Đối với yếu tố 'Tìm kiếm thông tin', hệ thống thông báo của trường cần được đồng bộ và gửi đến sinh viên một cách nhanh chóng qua nhiều kênh. Việc thực hiện các biện pháp này không chỉ làm tăng sự hài lòng của sinh viên mà còn góp phần trực tiếp nâng cao kết quả học tập trực tuyến.

VI. Tương lai của việc học trực tuyến hướng nghiên cứu mới

Nghiên cứu về ý định học trực tuyến của sinh viên khoa Quản trị Kinh doanh đã khẳng định rằng đây không chỉ là một giải pháp tạm thời mà là một xu hướng phát triển bền vững của giáo dục hiện đại. Các yếu tố như tính hữu ích, sự thuận tiện, khả năng tìm kiếm thông tin và cộng đồng học tập là những trụ cột chính xây dựng nên sự thành công của mô hình này. Kết quả nghiên cứu cung cấp một cơ sở khoa học vững chắc, được kiểm định qua các phương pháp thống kê tiên tiến như phân tích nhân tố khẳng định CFA và mô hình SEM, giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, lĩnh vực này vẫn còn nhiều không gian để khám phá. Những hạn chế của nghiên cứu hiện tại mở ra các hướng đi mới cho tương lai, hứa hẹn sẽ làm phong phú thêm sự hiểu biết về hành vi học tập trong kỷ nguyên số. Việc tiếp tục theo dõi và phân tích ý định học trực tuyến sẽ giúp giáo dục đại học Việt Nam hội nhập sâu hơn với thế giới.

6.1. Tóm lược kết quả và những đóng góp chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã thành công trong việc xây dựng và kiểm định một mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tiếp tục học trực tuyến. Đóng góp quan trọng nhất là việc xác nhận vai trò trung gian của sự hài lòng của sinh viên và ảnh hưởng trực tiếp của các yếu tố như 'Tính hữu ích', 'Tính thuận tiện', và đặc biệt là 'Cộng đồng học tập'. Kết quả này cung cấp bằng chứng thực tiễn, cho thấy để sinh viên tiếp tục học online, trước hết phải làm cho họ cảm thấy hài lòng và thấy được lợi ích rõ ràng từ phương pháp học này.

6.2. Hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế nhất định, chẳng hạn như phạm vi chỉ giới hạn trong sinh viên một khoa của một trường đại học, và cỡ mẫu còn khiêm tốn. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi khảo sát ra nhiều trường, nhiều ngành học khác nhau để tăng tính khái quát hóa. Ngoài ra, có thể đưa thêm các yếu tố mới vào mô hình như năng lực bản thân (self-efficacy) của sinh viên đối với công nghệ, hoặc chất lượng của giảng viên dạy trực tuyến để có một bức tranh toàn diện hơn về các yếu tố quyết định ý định học trực tuyến.