phần Mở đầu, kết luận – kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục…Luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và các mô hình nghiên cứu trƣớc đây Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu Chƣơng 4: Kết luận và hàm ý chính sách 7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu a. Nghiên cứu giáo trình - Giáo trình “Marketing Căn bản” - Nhà xuất bản Lao Động của Philip Kotler giúp tác giả hệ thống các kiến thức căn bản về marketing, hành vi tiêu dùng, các yếu tố ảnh hƣởng và tiến trình ra quyết định mua hàng của khách hàng cá nhân, từ đó tác giả có thể xây dựng lý thuyết cho đề tài nghiên cứu của mình. - Giáo trình “Hành vi người tiêu dùng” - Nhà xuất bản Tài Chính của nhóm tác giả TS Nguyễn Xuân Lãn, TS Phạm Thị Lan Hƣơng TS Đƣờng Thị Liên Hà giúp tác giả bổ sung kiến thức về những khái niệm về hành vi tiêu dùng trong nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn.
Cụ thể là hiểu nền tảng tâm lý hành vi ngƣời tiêu dùng và cơ chế ảnh hƣởng dẫn dắt đến sự thay đổi thái độ, niềm tin và trên hết là hành động của họ. Tài liệu giới thiệu các vấn đề: + Hành vi ngƣời tiêu dùng: theo tài liệu hành vi tiêu dùng phản ánh 6 tổng thể các quyết định của ngƣời tiêu dùng đối với việc thu nhận, tiêu dùng, loại bỏ hàng hóa, bao gồm sản phẩm dịch vụ, hoạt động ý tƣởng bởi các đơn vị quyết định theo thời gian. + Các kiểu ra tiến trình quyết định của ngƣời tiêu dùng: thuật ngữ ra quyết định của ngƣời tiêu dung chỉ rằng ngƣời tiêu dùng đánh giá cẩn thận những thuộc tính phù hợp các sản phẩm thƣơng hiệu hay dịch vụ và lựa chọn một các lý trí những phƣơng and cho phép đáp ứng nhu cầu với chi phí thấp nhất. Tiến trình ra quyết định của ngƣời tiêu dùng đƣợc chia ra thành ba loại: ra quyết định theo thói quen, ra quyết định giới hạn và ra quyết định mở rộng.
- Giáo trình “Quản trị Marketing” - Nhà xuất bản Tài Chính của nhóm tác giả PGS.TS Lê Thế Giới, TS Nguyễn Xuân Lãn, ThS Võ Quang Trí, ThS Đinh Thị Lệ Trâm, ThS Phạm Ngọc Ái giúp tác giả bổ sung những kiến thức căn bản về marketing, hành vi tiêu dùng và các yếu tố ảnh hƣởng dƣới góc độ của ngƣời làm marketing, tiến trình ra quyết định năm bƣớc: nhận biết nhu cầu, tìm kiếm thông tin đánh giá các lựa chọn, lựa chọn và mua đánh giá sau khi mua về qua đó góp phần hệ thống và xây dựng cơ sở lý thuyết cho đề tài nghiên cứu. Về mặt lý thuyết khi mua một sản phẩm ngƣời tiêu dùng trải qua năm giai đoạn nhƣng thực tế ngƣời tiêu dùng có thể bỏ qua hay đảo lại một số giai đoạn. - Giáo trình “Retailing Management”- Nhà xuất bản The McGraw-Hill Companies của M. Tài liệu giới thiệu quá trình ngƣời tiêu dùng lựa chọn kênh, lựa chọn điểm bán và lựa chọn sản phẩm.
Theo tài liệu thì tiến trình lựa chọn cửa hàng cũng giống nhƣ tiến trình ra quyết định mua và gồm có 5 giai đoạn: nhận thức, nhu cầu, tìm kiếm thông tin đánh giá và lựa chọn, quyết định mua, hành vi sau mua. - Giáo trình “Nghiên cứu Marketing: Lý thuyết và ứng dụng” - Nhà xuất bản Thống Kê của nhóm tác giả PGS.TS Lê Thế Giới, TS Nguyễn Xuân Lãn, 7 ThS Đặng Công Tuấn ThS Lê Văn Huy ThS Nguyễn Thị Bích Thủy đƣợc tác giả dùng để hỗ trợ cho việc lập kế hoạch nghiên cứu, lựa chọn phƣơng pháp nghiên cứu, cách xây dựng bảng câu hỏi phỏng vấn và xử lý số liệu nghiên cứu. Nghiên cứu thực tế - Poornima Pugazhenthi, “Factors influencing customer loyalty and choice of retail while buying fast moving consumer goods” (Các nhân tố ảnh hưởng tới sự lựa chọn và lòng trung thành của khách hàng trong việc lựa chọn cửa hàng mua sắm hàng tiêu dùng nhanh”, School of Management, Bleklnge of Technology, 2010. Mục tiêu của nghiên cứu này là tìm kiếm những nhân tố ảnh hƣởng đến sự lựa chọn cửa hàng bán lẻ của khách hàng mua sắm các mặt hàng tiêu dùng nhanh, dễ hỏng.
Bài nghiên cứu đƣợc tiến hành khảo với 100 phiếu câu hỏi khảo sát đƣợc phát ra nhƣng chỉ có 50 phiếu trả lời của đáp viên đƣợc chấp nhận. Trong đó nghiên cứu định tính sử dụng kỹ thuật thảo luận tay đôi về các yếu tố mà khách hàng sẽ cân nhắc khi lựa chọn cửa hàng bán lẻ đƣợc xác định và xếp hạng dựa vào kết quả sau khi phân tích câu trả lời của những khách hàng đã sử dụng bảng câu hỏi. Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 8 yếu tố quan trọng ảnh hƣởng tới sự lựa chọn và lng trung thành của khách hàng đối với cửa hàng mua sắm hàng tiêu dùng nhanh là: (1) giá cả; (2) hàng hóa; (3) không gian cửa hàng; (4) cách thức bài trí; (5) dịch vụ khách hàng; (6) bãi đậu xe; (7) thanh toán nhanh; (8) khuyến mại và chiết khấu thƣơng mại. Ngoài ra, các yếu tố về nhân khẩu học nhƣ: độ tuổi, giới tính, mức thu nhập và tình trạng hôn nhân gia đình v.v cũng ảnh hƣởng đến quyết định lựa chọn cửa hàng mua sắm hàng tiêu dùng nhanh và lòng trung thành của khách hàng.Batt “Factors influencing consumers’ choice of retail store when purchasing fresh meat in Malaysia” (Các nhân tố ảnh 8 hưởng đến việc lựa chọn cửa hàng bán lẻ của người tiêu dùng khi mua thịt tươi sống ở Malaysia), International Food and Agribusiness Management Review Volume 16, Special Issue 3, 2013.
Nghiên cứu này khảo sát nơi mua sắm ƣa thích của ngƣời tiêu dùng Malaysia trong việc mua thịt tƣơi sống. Bằng phƣơng pháp thảo luận nhóm tập trung, tác giả đã tiến hành khảo sát 250 đáp viên là ngƣời tiêu dùng ở khu vực thung lũng Klang. Những ngƣời tham gia khảo sát đã chỉ ra rằng có 8 nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn nơi mua thịt tƣơi sống của họ là: (1) mức độ tƣơi sống; (2) chứng nhận đảm bảo Halal (Halal: sự giết mổ gia súc theo luật Hồi giáo); (3) mối quan hệ tốt với các nhà bán lẻ; (4) thịt có chất lƣợng tốt; (5) giá cả cạnh tranh, (6) sự thuận tiện, (7) sự đa dạng của sản phẩm; (8) môi trƣờng mua sắm. Mặc dù, có sự gia tăng số về lƣợng siêu thị và trung tâm thƣơng mại ở khu vực nhƣng chợ truyền thống vẫn là nơi lựa chọn ƣa thích của ngƣời dân Malaysia trong việc mua thịt tƣơi sống.
- Jaravaza, Divaries Comas; Chitando, Patience, “The role of store location in influencing customers’ store choice” (Vai trò của vị trí cửa hàng trong việc ảnh hưởng đến sự lựa chọn nơi mua sắm của khách hàng), Journal of emerging trends in economics and management sciences, 2013. Nghiên cứu này điều tra vai trò vị trí cửa hàng ảnh hƣởng đến sự lựa chọn nơi mua sắm của khách hàng. Bài nghiên cứu tiến hành chọn mẫu thuận tiện và khảo sát 40 khách hàng của hai cửa hàng cùng thuộc một hệ thống siêu thị. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có 4 yếu tố quan trọng ảnh hƣởng đến quyết định lựa chọn nơi mua sắm của ngƣời tiêu dùng là: (1) gần nhà; (2) vị trí thuận tiện; (3) bãi giữ xe miễn phí; (4) cửa hàng dễ nhận diện.
Trong đó địa điểm đặt cửa hàng đóng vai trò then chốt trong quyết định lựa chọn nơi mua sắm của khách hàng và có tầm quan trọng chiến lƣợc trong hoạt động kinh doanh của các nhà bán lẻ. - Chu Mộng Ngọc; Phạm Tấn Nhật (2013), Nghiên cứu “Phân tích các nhân tố tác động tới quyết định chọn kênh siêu thị khi mua thực phẩm tươi 9 sống của người tiêu dùng Tp.Hồ Chí Minh” đăng trong tạp chí Phát Triển & Hội Nhập 2013, 10(20), tr. Mục tiêu bài nghiên cứu này nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa các nhân tố tới quyết định lựa chọn kênh siêu thị của ngƣời tiêu dùng Tp. HCM khi mua thực phẩm tƣơi sống.
Bài nghiên cứu tiến hành khảo sát 120 đáp viên là những khách hàng mua sắm thực phẩm tƣơi sống tại các siêu thị ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh thông tin đƣợc thu thập qua thang đo Likert 5 mức độ và sử dụng hai công cụ chủ yếu: phân tích nhân tố EFA và Cronbach’s Alpha. Kết quả nghiên cứu cho thấy 5 nhân tố: (1) Sản phẩm, (2) Hình thức bao bì, (3) Giá cả (4) Địa điểm, (5) Chiêu thị có ảnh hƣởng đến việc ngƣời tiêu dùng có chọn kênh siêu thị khi mua thực phẩm tƣơi sống hay không. Đối với nhân tố “sản phẩm” nếu siêu thị đảm bảo luôn đạt chất lƣợng tốt, sự đa dạng của sản phẩm và đáng tin cậy thì ngƣời tiêu dùng sẽ càng ƣu tiên chọn kênh siêu thị hơn. Nhân tố “hình thức bao bì” cũng là yếu tố quan trọng tác động đến quyết định của khách hàng, sản phẩm có bao bì bắt mắt và đóng gói cẩn thận là lợi thế của siêu thị trong việc lôi kéo khách hàng.
Đối với nhân tố “địa điểm” siêu thị càng gần nhà hay nằm trên các tuyến giao thông thuận tiện sẽ ảnh hƣởng tích cực đến việc lựa chọn kênh siêu thị của ngƣời tiêu dùng. Nhân tố “giá cả” cho thấy giá cả dễ dàng so sánh cũng nhƣ đƣợc thể hiện rõ ràng hợp lý thì ngƣời tiêu dùng sẽ ƣu tiên trong việc lựa chọn kênh siêu thị hơn. Qua đó tác giả kiến nghị các nhà quản lý siêu thị cần quan tâm đến nhiều hơn về chất lƣợng sản phẩm cũng nhƣ sự đa dạng về chủng loại sản phẩm khi đƣa ra các chiến lƣợc marketing. - Nguyễn Thị Phƣơng Dung và Bùi Thị Kim Thanh (2011), Nghiên cứu “So sánh hành vi lựa chọn mua sắm của người tiêu dùng đối với loại hình siêu thị và chợ truyền thống: trường hợp ngành hàng tiêu dùng tại thành phố Cần Thơ”, Tạp chí Khoa học 2011:20b 225-236 Trƣờng Đại học Cần Thơ.
10 Nghiên cứu đã so sánh hành vi lựa chọn nơi mua sắm đối với loại hình siêu thị và chợ truyền thống của ngành hàng tiêu dùng ở thành phố Cần Thơ. Với số liệu đƣợc thu thập từ 150 mẫu trong đó đối tƣợng là ngƣời tiêu dùng 95 mẫu, tiểu thƣơng bán hàng ở chợ là 50 mẫu và ngƣời quản lý siêu thị là 5, đề tài đã sử dụng phƣơng pháp thống kê mô tả và mô hình phân tích phân biệt. Kết quả cho thấy đối tƣợng khách hàng đến siêu thị bị tác động bởi: sản phẩm đƣợc giao hàng tận nơi giá cố định, tốn chi phí đi lại vì xa nhà; đối tƣợng khách hàng đến chợ truyền thống bị tác động bởi: sản phẩm đƣợc làm tại chỗ đƣợc mua thiếu, giá cả có thể thƣơng lƣợng.