Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU.Tình hình bảo hiểm y tê thê giới: Bảo hiểm y tê (BHYT) trong nãm qua có những biến đổi lớn. Những nước trước đây chưa có BHYT nay đang triển khai thực hiện BHYT. Xu hướng chung của nhiều nước đã thực hiện BHYT là mở rộng đối tượng tham gia BHYT và dần dán triển khai BHYT toàn dân. ơ những nước phát triển đã có bề dầy lịch sử về chính sách BHYT thì những thay đổi nằm trong lình vực cải cách tiết kiệm về giá thành dịch vụ y tế, quan tâm tới y học dụ phòng và chãm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi, ơ nhiều nước, cải cách trong hệ thống hành chính quản lý của BHYT được thực hiện nhàm giảm bót chi phí hành chính.
Năm 1980 nhiều nước trên thế giới quan tâm tới việc tìm những giải pháp đế ngăn chặn sự bùng nổ về chi phí y tế, thì trong thời gian qua các nước dó tiếp tục tìm biện pháp giữ giá thành chi phí y tế, không cho phép tăng trưởng về chi phí y tế cao hon tăng trưởng thu nhập quốc dân. Đổng thời quan tàm nhiều đến chất lượng y tê mà ngưòi dân được hường và tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở y tê' bán thẻ BHYT cho người dán và phục vụ người dân có hiệu quà. Sau đây là tình hình hoạt động BHYT cùa một số nước trên thê giới. 4 Cộng Hoà Liên Bang Đức: Chính phủ triển khai BHYT với phương thức cùng trả “copayment” cho người có thẻ BHYT khi sử dụng dịch vụ y tế, mọi trường hợp sử dụng thuốc người bệnh có BHYT đều phải trả thêm 10% giá trị theo đơn thuốc cấp, mỗi ngày điều trị nội trú trong b ệnh viện, bệnh nhân được hưởng BHYT phái trả 1 1 denmark, đồng thời chính ph ủ h ạn ch ế tăng giá các chi phí y tế của các bệnh viện cho l ới khi m ức thu BHYT đ ược tăng thêm, chính phủ cũng đang dự định những loại thuốc mới được chi trả từ quĩ BHYT [34].
BHYT của Đức mang tính nhân đạo rất cao. Chỉ một người hay nhiều người có lương mua thẻ thì những người ăn theo khi ốm được dùng chung thẻ, nhưng mức nộp là 13.4% tiền lương tháng chi cho bệnh nhân ốm đau tại cơ sở y tế và 1% tiền lương tháng chi cho chăm sóc tại nhà khi ốm đau , như vậy nhũng gia đình có đông con được giúp đỡ khi ốm đau dù gia đình chi có một người mua thẻ [1]. Cộng Hoà Phần Lan: Từ năm 1990 người tham gia BHYT bắt đầu phái trả một số tiền khi khám chữa bệnh, 1 đơn thuốc bệnh nhân phải trả 30-40 Curon, 1 lán xét nghiệm hoặc điều trị vật lý phái trả thêm 30-40 Curon. Biện pháp nêu trên nhàm giâm bói chi phí cho quĩ BHYT.
Từ 1/7/1992 BHYT về răng được thực hiện toàn dân [35]. Cộng Hoà Pháp: Từ 1992 tiếp tục thực hiện các biện pháp nhằm giám bớt chi phí y tế, nguyên tắc cùng trà các chi phí xét nghiệm, các phân tích sinh hoá bắt đấu được thực hiện. Quĩ BHYT quan tâm đến hiệu quá cùa các xét nghiệm, hạn chê mức tăng giá chi phí cho các xét nghiệm 7%[12]. Người công nhân có thể tham gia 2 tổ chức sau: 5 - Tổ chức tư nhân hàng tháng đóng góp một số tiền nhất định là 19.6% lương, trong đó công nhân phải đóng 6.8% lương, còn người chủ đóng 12.
- Tổ chức công cộng: do Chính phủ đưa ra, hàng tháng công nhân đóng 50%, người chu đóng 50% [36], Na uy: Một số biện pháp nhằm chống lại sự gia tăng chi phí khám chiữa bệnh đã được tiến hành từ tháng 5/1991. Các bác sĩ chỉ được kê đơn thuốc giá cả hợp lý. Những đề án thí điểm để kiểm soát chi phí y tế của các bệnh viện được thực hiện: một số bệnh viện được chọn thí điểm. Nhà nước chi trả 60% kinh phí, BHYT trả 40%, đã được thực hiện trên tùng bệnh án và 1 đề án khác nghiên cứu viêc sử dụng thái quá thuốc đắt tiền để cấp cứu nhũng bệnh nhân nặng đế so sánh với phương pháp điều trị phổ thông mà hầu như bệnh nhân nào cũng được áp dụng trong điều trị 1371.
Thụy sỹ: Từ đầu năm 1990 đã tiên hành nhũng cải cách chi phí y tế, những điểm chính của cái cách bao gồm triển khai bảo hiểm bắt buộc toàn dân; Hạn chê cung cấp dịch vụ y tế; Kế hoạch hoá mạng lưới bệnh viện vừa đủ nhu cầu phục vụ. đổng thời yêu cẩu người bệnh cùng chi trà khi điều trị nội trú và Nhà nước cúng tham gia đóng BHYT để giảm bót mức đóng góp BHYT cùa toàn dán [38]. Nga: Từ tháng 1/1993 thực hiên luật BHYT bắt buộc và tự nguyện. BHYT bắt buộc là nguyên tác đoàn kết đó là người giàu giúp người nghèo, người khoẻ giúp người ốm.
Người có thé BHYT được hường những dịch vu y tế tối thiểu: Cấp cứu: chữa bệnh câp tính: bệnh mãn tính nặng; sinh đẻ; trẻ em: ngtrời già ; thương binh: đối với người không làm việc phần dịch vụ này do Nhà nước trả; với những người đang làm việc thì các xí nghiệp, cơ quan phải trả tiền cho 6 dịch vụ tối thiểu. BHYT bắt buộc đóng 10% lương [13]. Việc thực hiện trả BHYT là h ết sức khó khăn vì từ trước Liên Xô cũ có nền y tế tru việt nhất thê’ giới , đó là toàn dân khám chữa bệnh không mất tiền. Vì vậy khi phân rô “Loại hưởng dịch vụ tối thiểu “ sẽ vừa gây phiền toái cho cả bệnh nhân và nhân viên y tế khi vào viện, và cũng hết sức khó khăn cho những ngưới quản lý kinh tế trong bệnh viện, dẫn đến thất thoát quĩ BHYT là điều không thể tránh khỏi.
Cộng hoà liên bang úc: Từ 1984 uý ban BHYT (Health insurance commission) có trách nhiệm trá các trợ cấp cho bệnh nhân hay trả trực tiếp cho chuyên viên y tế. Mọi công dân có qu ốc t ịch úc đều được hưởng chế độ Medicare (Chương trình chăm sóc y tê của Chính phủ). Hiện nay Chính phủ đã trừ 1.25% lương hàng năm của mỗi người, những người thất nghiệp không phải nộp. Chính phủ úc dự định sẽ thu tăng lên 1,5% lương vì chi phí y tê ngày m ột tăng [15].
Như vậy BHYT Uc mang tính nhân đạo cao. Medicare đã giúp đỡ những người nghèo khi vào viện. Vương quốc Anh: Từ 1948 đến nay chính sách y tê mọi người cư ngụ vĩnh viễn tại Anh đều đ ược hường quyền lợi về y tế. miễn phí một cách bình đẳng và đồng đều.
Mỗi trẻ em sinh ra sẽ được cấp một sô đăng ký sức khoẻ để dùng suốt đời (National Health Seivice Number) [29]. Mọi người có thể đăng ký với một Bác sỹ mà họ chọn hoặc chuyển sang đăng ký với bác sỹ khác bất kỳ lúc nào họ muốn, hổ SO' y tế được chuyển tới bác sỹ mới để dược tiếp tục theo dõi. Khi khám bệnh họ không phai trá một khoán tiền nào. họ có thể yêu cầu bác sỳ đến khám tại nhà hoặc di chuyến tới dịch vụ khác và hoàn toàn miễn phí.
Những người sau đây hoàn toàn miễn phí [38]: 7 - Trẻ em dưới 16 tuổi, hoặc còn học bậc trung học tới 19 tuổi. - Phụ nữ trên 60 tuổi. - Nam giới trên 65 tuổi. - Đang hưởng trợ cấp that nghiệp hoặc an sinh xã hội.
- Tù nhân chiến tranh hoặc phê’ binh. - Mắc bệnh mãn tính. - Phụ nữ đang mang thai, hoặc con dưới 12 tháng tuổi. -Những người có việc làm phái trả một khoán viện phí nhất định cho Iđơn thuốc là 4,25 bảng Anh.
- Mọi người đều được miễn phí hoàn toàn khi tới điều trị tại bệnh viện Như vậy nền y tê' của Anh mang tính tru việt rất cao người bệnh được đãi ngộ và đối xử tử tế. Hợp Chủng Quốc Hoa kỳ: 30 năm qua phục vụ những người hưu trí (chương trình Medicare) đã có nhiều thay đổi, ngân sách chương trình Medicare là 154 tỷ đò la Mỹ (USD), trong một năm con số này tăng lên 13%, chương trình Medicare trợ cấp BHYT cho mọi người từ 65 tuổi trở lên; Những người bị thận hư vĩnh viễn và một số trường hợp tàn phế [39]. - Báo hiểm bệnh viện: Sẽ trang trãi chi phí cho 60 ngày điều trị đầu tiên tại bệnh viện, sau khi bệnh nhân trả 628 USD, để khấu trừ dần nếu tiếp tục đi ều tr ị sau 60 này bệnh nhân phải trả 157 USD cho mỗi ngày điều trị trong 30 ngày tiếp theo. T ừ ngày 91 đến ngày 150 bệnh nhân phải trả 314 USD/ ngày.
- Tại nhà dưỡng lão: Bệnh nhàn phái ở bệnh viện ít nhất 3 ngày truớc khi đèn nhà dưỡng lão. Medicare trá tốn phí trong 20 ngày đầu. từ ngày 21 đến ngày thứ 100 bệnh nhàn phái trá 78.5 USD/ ngày, từ ngày 101 bệnh nhân phai trà mọi tổn phí. 8 - Chăm sóc sức khoẻ tại nhà: Medicare trả mọi tổn phí và 80% tổn phí về dụng cụ y tế.
Những chi phí chăm sóc ăn uống, tắm rửa không được BHYT trả. - Viện tế bần: Dành cho những căn bệnh không chữa được, chỉ có thể sống cao nhất là 6 tháng, Medicare trả mọi tổn phí và 95% tiền thuốc; Viện này không điều trị mà chi giúp bệnh nhân sống bình thường những ngày cuối đời của họ [23]. BHYT Mỹ chi phí một khoản rất lớn, đứng sau chi phí quốc phòng và an sinh xã hội nhung chỉ phục vụ được rất ít đối tượng mà bệnh nhân khi nằm viện phải trả thêm rất nhiều khoản như tiền báo hiểm, tiền khấu trừ, tiền tổn phí chung, tiền thù lao quá mức (nằm ở trong phần BHYT phụ trội: Supplementary medical insurance). Trong khi đó ngân sách 25% của Medicare đánh vào công nhân và chủ nhân.
Cộng Hoà Hàn Quốc: Mức đóng 3,8 % tiền công chuẩn mực hàng tháng, đối vói quân nhân đóng 2. về lợi ích khám chữa bệnh (KCB) Khi ốm đau, tai nạn người có BHYT và người ăn theo được chăm sóc tại các cơ sở KCB được qui định như sau: Khám bệnh, cấp thuốc, vật tư y tê’ khác, điều trị ngoại trú. phẫu thuật, thu thuật, điều dưỡng, chi phí vận chuyển đi lại. Chi phí KCB khi người có BH hoặc người ăn theo được chăm sóc, cấp cứu hoặc vì một lý do nào đó đều được thanh toán những chi phí đó dù có điều trị ở ngoài cơ sở KCB đã qui định.
Nhưng phía bệnh nhàn phải nộp thêm 40 - 55% viện phí. Lọi ích thai sàn: Khi người phụ nữ có BH hoặc vợ của người có BH sinh con tại cơ sò' KCB qui định thì được chãm sóc khi sinh con lán 1 và lẩn 2.