Nghiên Cứu Cơ Sở Khoa Học Xây Dựng Web Atlas Quản Lý Hành Chính Thành Phố Hà Nội

Trong bối cảnh hiện đại, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất bản đồ, đặc biệt là các loại bản đồ… 173 trang · Trường đại học Mỏ - Địa chất · 2013.

• Tác giả: Bùi Ngọc Quý
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Trường Xuân
• Trường học: Trường đại học Mỏ - Địa chất
• Chuyên ngành: Kỹ thuật Trắc địa - Bản đồ
• Đề tài: Nghiên Cứu Cơ Sở Khoa Học Xây Dựng Web Atlas Quản Lý Hành Chính Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu, phát triển Atlas điện tử
• 1.2. Tình hình nghiên cứu, phát triển Atlas điện tử trên thế giới
• 1.3. Tình hình nghiên cứu, phát triển Atlas điện tử ở Việt Nam
• 1.4. Tình hình nghiên cứu xây dựng Atlas thành phố Hà Nội
• 1.5. Khái quát về Atlas điện tử
• 1.6. Khái quát về Atlas mạng – Web Atlas
• 1.7. Khái quát về Web map
• 1.8. Khái quát về Web Atlas
• 1.9. Đặc điểm chung của Web Atlas. Các loại Web Atlas
• 1.10. Tính ưu việt của Web Atlas
• 1.11. Vai trò của Web Atlas trong khoa học và thực tiễn
• 1.12. Những vấn đề được giải quyết trong luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC THÀNH LẬP WEB ATLAS HỖ TRỢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH
• 2.1. Cơ sở lý thuyết Web Atlas
• 2.2. Thiết kế Web Atlas. Biên tập Web Atlas
• 2.3. Cơ sở dữ liệu của Web Atlas
• 2.4. Cơ sở công nghệ
• 2.5. Các công nghệ thành lập bản đồ
• 2.6. Công nghệ tin học lập trình
• 2.7. Công nghệ mạng toàn cầu - Web
• 2.8. Các công nghệ hỗ trợ khác
• 2.9. Một số phần mềm thiết kế Web Atlas. Lựa chọn phần mềm thiết kế cho Web Atlas
• 2.10. Cơ sở khoa học của Web Atlas hỗ trợ quản lý hành chính
• 2.11. Công tác quản lý hành chính nhà nước
• 2.12. Xu hướng hiện đại hóa công tác quản lý hành chính
• 2.13. Đặc điểm Web Atlas trong công tác quản lý hành chính
• 2.14. Quy trình công nghệ thành lập Web Atlas hỗ trợ quản lý hành chính
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG WEB ATLAS HỖ TRỢ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Đặc điểm địa lý thành phố Hà Nội. Sơ lược về hành chính Hà Nội
• 3.2. Hành chính Hà Nội trước 01 tháng 08 năm 2008
• 3.3. Hành chính Hà Nội sau 01 tháng 08 năm 2008
• 3.4. Xây dựng Web Atlas hỗ trợ công tác quản lý hành chính TP Hà Nội
• 3.5. Mục đích và yêu cầu của Web Atlas hành chính Hà Nội
• 3.6. Mô tả sản phẩm
• 3.7. Quy trình công nghệ xây dựng sản phẩm
• 3.8. Công tác chuẩn bị. Công tác thành lập bản đồ
• 3.9. Xây dựng các thành phần của Web Atlas Hành chính Hà Nội
• 3.10. Phương thức quản lý và sử dụng Web Atlas hỗ trợ công tác quản lý hành chính thành phố Hà Nội
• 3.11. Khả năng ứng dụng Web Atlas hành chính Hà Nội hỗ trợ công tác quản lý hành chính
• 3.12. Đánh giá kết quả thử nghiệm vận hành Web Atlas hành chính Hà Nội
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Hệ thống ký hiệu dùng cho thành lập các trang bản đồ của Web Atlas
• Phụ lục 2. Cấu trúc nội dung bản đồ chương Hành chính của Web Atlas

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Web Atlas Quản Lý Hành Chính Hà Nội

Trong bối cảnh hiện đại, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất bản đồ, đặc biệt là các loại bản đồ số, bản đồ Multimedia và Atlas điện tử, ngày càng trở nên quan trọng. Atlas điện tử và Web Atlas cung cấp khả năng mô hình hóa, phân tích không gian và mô phỏng thực tế một cách hiệu quả. Trên thế giới, việc ứng dụng GIS để thành lập Atlas tin học (Informatic Atlas) và Atlas điện tử đã trở thành phương pháp phổ biến. Việt Nam cũng đã áp dụng công nghệ bản đồ số và GIS để xây dựng Atlas điện tử ở một số tỉnh. Tuy nhiên, Hà Nội, với vai trò là thủ đô, lại thiếu một công trình Web Atlas hành chính chuyên biệt, đây là một thiếu sót cần khắc phục. Việc nghiên cứu và xây dựng Web Atlas là nhu cầu cấp thiết để phục vụ cho sự phát triển của thành phố, đặc biệt trong bối cảnh các dự án Chính phủ điện tử đang được triển khai.

1.1. Tình Hình Phát Triển Atlas Điện Tử Trên Thế Giới

Atlas điện tử đã được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia, từ Canada, Thụy Sỹ, Hà Lan đến Mỹ, Nga, Trung Quốc. Thuật ngữ "Atlas điện tử" được Ewa Siekierska đề xuất vào năm 1984, mở ra một hướng đi mới trong bản đồ học Atlas. Các vấn đề như tự động khái quát hóa nội dung bản đồ, xây dựng cơ sở dữ liệu theo hướng đối tượng, và tích hợp chức năng phân tích GIS và multimedia trở nên quan trọng. Sự phát triển của công nghệ thông tin đã thúc đẩy việc xây dựng các Atlas điện tử tích hợp với GIS và multimedia.

1.2. Thực Trạng Nghiên Cứu Atlas Điện Tử tại Việt Nam

Ở Việt Nam, công nghệ bản đồ số và GIS đã được ứng dụng để thành lập Atlas điện tử, ví dụ như Atlas điện tử Lào Cai, Đồng Nai, Đăk Nông. Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có dự án điện tử hóa Atlas Quốc gia từ năm 2002, tuy nhiên, tiến độ còn chậm. Các dự án về Chính phủ điện tử thúc đẩy nhu cầu xây dựng Web Atlas cho các tỉnh, thành phố, đặc biệt là về tài nguyên và môi trường. Việc nghiên cứu một cách hệ thống về cơ sở khoa học và quy trình thành lập Web Atlas còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo chuyên ngành Trắc địa - Bản đồ.

II. Xác Định Vấn Đề Thiếu Web Atlas Quản Lý Hành Chính Hà Nội

Hiện nay, Hà Nội chưa có một Web Atlas hành chính chuyên biệt. Điều này gây khó khăn trong việc cung cấp thông tin một cách trực quan và hiệu quả cho các nhà quản lý, các tổ chức và người dân. Việc thiếu một công cụ hỗ trợ quản lý hành chính trực tuyến khiến cho quá trình ra quyết định và điều hành trở nên chậm chạp và kém hiệu quả. Ngoài ra, nó cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thông tin của người dân về các vấn đề liên quan đến hành chính và quy hoạch đô thị. Vì vậy, việc xây dựng một Web Atlas hành chính là một nhu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả quản lý và cung cấp thông tin cho xã hội.

2.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Hành Chính Hiệu Quả

Quản lý hành chính hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của một thành phố. Nó đảm bảo sự minh bạch, công khai và hiệu quả trong các hoạt động của chính quyền. Một hệ thống quản lý hành chính tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việc cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời là yếu tố then chốt để có một hệ thống quản lý hành chính hiệu quả.

2.2. Hạn Chế Của Các Phương Pháp Quản Lý Truyền Thống

Các phương pháp quản lý hành chính truyền thống thường dựa trên các tài liệu giấy tờ và các quy trình thủ công. Điều này dẫn đến sự chậm trễ, tốn kém và khó khăn trong việc truy cập và chia sẻ thông tin. Các phương pháp này cũng thiếu tính trực quan và khó khăn trong việc phân tích dữ liệu không gian. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng Web Atlas là một giải pháp hiệu quả để khắc phục những hạn chế này.

III. Phương Pháp Xây Dựng Web Atlas Quản Lý Hành Chính Hiện Đại

Việc xây dựng Web Atlas đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức về bản đồ học, GIS, công nghệ thông tin và quản lý hành chính. Quá trình này bao gồm việc thu thập và xử lý dữ liệu, thiết kế giao diện, xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển các chức năng tương tác. Việc lựa chọn phần mềm phù hợp và áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng và tính tương thích của sản phẩm. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc bảo mật thông tin và đảm bảo khả năng truy cập dễ dàng cho người dùng.

3.1. Thiết Kế Cơ Sở Dữ Liệu Cho Web Atlas Hành Chính

Thiết kế cơ sở dữ liệu là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng Web Atlas. Cơ sở dữ liệu cần phải được tổ chức một cách khoa học và hiệu quả để đảm bảo khả năng lưu trữ, truy xuất và cập nhật thông tin. Dữ liệu cần được chuẩn hóa và mã hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế. Cần xây dựng các mối quan hệ giữa các bảng dữ liệu để đảm bảo tính nhất quán và toàn vẹn của thông tin. Việc sử dụng các hệ quản trị cơ sở dữ liệu (DBMS) như MySQL, PostgreSQL là rất cần thiết.

3.2. Phát Triển Giao Diện Tương Tác Người Dùng UI UX

Giao diện người dùng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm tốt cho người dùng. Giao diện cần phải được thiết kế một cách trực quan, dễ sử dụng và thân thiện với người dùng. Các chức năng tìm kiếm, truy vấn và hiển thị thông tin cần được bố trí một cách hợp lý. Cần sử dụng các công nghệ web hiện đại như HTML5, CSS3, JavaScript để tạo ra giao diện động và tương tác cao. Thiết kế cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng truy cập (accessibility) để đảm bảo người khuyết tật cũng có thể sử dụng được.

3.3. Ứng dụng MapXtreme Trong Xây Dựng Web Atlas Hành Chính

MapXtreme là một công cụ phát triển ứng dụng bản đồ web mạnh mẽ, cho phép xây dựng Web Atlas một cách hiệu quả. MapXtreme cung cấp các chức năng quản lý dữ liệu không gian, hiển thị bản đồ, và xây dựng các chức năng tương tác. MapXtreme còn hỗ trợ nhiều định dạng dữ liệu khác nhau và tích hợp dễ dàng với các hệ thống GIS khác. Việc sử dụng MapXtreme giúp giảm thời gian phát triển và nâng cao chất lượng của sản phẩm Web Atlas.

IV. Ứng Dụng Web Atlas Hỗ Trợ Quản Lý Hành Chính Tại Hà Nội

Web Atlas hành chính có thể được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực quản lý hành chính. Nó có thể được sử dụng để quản lý đất đai, quy hoạch đô thị, giao thông, dân cư và các dịch vụ công cộng. Web Atlas cung cấp một cái nhìn tổng quan về tình hình của thành phố, giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời. Nó cũng giúp người dân tiếp cận thông tin một cách dễ dàng và tham gia vào quá trình quản lý và phát triển của thành phố. Web Atlas cần tích hợp dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính một cách hiệu quả.

4.1. Quản Lý Đất Đai và Quy Hoạch Đô Thị Bằng Web Atlas

Web Atlas có thể cung cấp thông tin chi tiết về các thửa đất, quy hoạch sử dụng đất, và các dự án xây dựng. Điều này giúp cho việc quản lý đất đai và quy hoạch đô thị trở nên minh bạch, hiệu quả và bền vững. Người dân có thể dễ dàng tra cứu thông tin về quy hoạch và các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai.

4.2. Hỗ Trợ Ra Quyết Định Trong Quản Lý Giao Thông

Web Atlas có thể hiển thị thông tin về mạng lưới giao thông, tình hình giao thông, các điểm ùn tắc và các sự cố giao thông. Điều này giúp cho các nhà quản lý giao thông đưa ra các quyết định kịp thời để giảm thiểu ùn tắc và cải thiện an toàn giao thông. Người dân có thể sử dụng Web Atlas để lựa chọn lộ trình di chuyển phù hợp và tránh các khu vực ùn tắc.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Xây Dựng Web Atlas Hành Chính Hà Nội

Kết quả nghiên cứu này là Web Atlas hành chính Hà Nội. Web Atlas này cung cấp thông tin về các đơn vị hành chính cấp quận, huyện, thị xã, cũng như các thông tin thuộc tính liên quan. Web Atlas này được xây dựng dựa trên phần mềm MapXtreme và có giao diện thân thiện, dễ sử dụng. Các chức năng tìm kiếm, truy vấn và hiển thị thông tin được thiết kế một cách khoa học và hiệu quả. Web Atlas này có thể được sử dụng để hỗ trợ công tác quản lý hành chính và cung cấp thông tin cho người dân.

5.1. Mô Tả Chi Tiết Về Web Atlas Hành Chính Hà Nội

Web Atlas bao gồm 29 bản đồ hành chính của các quận huyện và thị xã trên nền web, được quản lý chặt chẽ. Kết hợp với thông tin thuộc tính quan trọng để hỗ trợ quản lý các đơn vị hành chính và dân cư trong thành phố. Có khả năng truy vấn và tìm kiếm thông tin theo nhiều tiêu chí khác nhau. Thiết kế giao diện người dùng được tối ưu cho trải nghiệm người dùng tốt nhất. Hệ thống quản trị cho phép dễ dàng cập nhật dữ liệu và thông tin.

5.2. Đánh Giá Khả Năng Ứng Dụng Thực Tế Của Web Atlas

Web Atlas cho phép người dùng dễ dàng truy cập thông tin về các đơn vị hành chính, quy hoạch, và các dịch vụ công cộng. Điều này giúp nâng cao hiệu quả quản lý và ra quyết định của chính quyền, đồng thời cung cấp thông tin minh bạch cho người dân. Web Atlas còn có thể được sử dụng trong các hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và du lịch.

VI. Kết Luận Triển Vọng Web Atlas Quản Lý Hành Chính Tương Lai

Việc xây dựng Web Atlas hành chính là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển của công nghệ thông tin và yêu cầu ngày càng cao về quản lý đô thị thông minh. Web Atlas không chỉ cung cấp thông tin một cách trực quan và hiệu quả, mà còn giúp cho việc quản lý và ra quyết định trở nên chính xác và kịp thời. Trong tương lai, Web Atlas sẽ tiếp tục được phát triển và hoàn thiện, tích hợp thêm nhiều chức năng và dữ liệu mới, trở thành một công cụ không thể thiếu trong quản lý hành chính và phát triển đô thị.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Cập Nhật Phát Triển Web Atlas

Cần thường xuyên cập nhật dữ liệu, nâng cấp chức năng và cải thiện giao diện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dùng. Cần tích hợp thêm các dữ liệu mới như dữ liệu về môi trường, an ninh, và các dịch vụ công cộng khác. Cần phát triển các chức năng phân tích không gian để hỗ trợ các nhà quản lý ra quyết định.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Web Atlas

Nghiên cứu về tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào Web Atlas để tự động phân tích dữ liệu và đưa ra các khuyến nghị. Nghiên cứu về ứng dụng thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) trong Web Atlas. Nghiên cứu về xây dựng Web Atlas cho các thiết bị di động để người dùng có thể truy cập thông tin mọi lúc mọi nơi.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kỹ thuật mang tên "Nghiên cứu cơ sở khoa học xây dựng Web Atlas quản lý hành chính thành phố Hà Nội", chuyên ngành Kỹ thuật Trắc địa - Bản đồ (mã số: 62520503), do nghiên cứu sinh Bùi Ngọc Quý thực hiện tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Trường Xuân và PGS.TS Nguyễn Cẩm Vân, bảo vệ năm 2013.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Công nghệ thông tin và Hệ thống thông tin địa lý (GIS) phát triển đã thúc đẩy sự chuyển dịch từ bản đồ giấy truyền thống sang bản đồ số, bản đồ đa phương tiện (Multimedia), bản đồ điện tử và bản đồ mạng (Web Map/Web Atlas). Trên thế giới, việc nghiên cứu xuất bản Atlas điện tử và Web Atlas đã trở thành phương thức phổ biến phục vụ quản lý, quy hoạch và đào tạo. Tại Việt Nam, nhiều địa phương đã xuất bản Atlas điện tử dưới dạng đĩa CD/DVD hoặc ứng dụng trên máy tính đơn lẻ (Desktop), tuy nhiên việc triển khai trên môi trường Internet (Web Atlas) còn hạn chế về mặt lý luận, phương pháp luận và công nghệ thành lập.

Đối với thành phố Hà Nội – trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước – sau khi mở rộng địa giới hành chính từ ngày 01 tháng 08 năm 2008, nhu cầu quản lý thông tin không gian và thuộc tính của các đơn vị hành chính đặt ra cấp thiết. Mặc dù đã có một số ấn phẩm bản đồ và Atlas được xuất bản trước đó, Hà Nội vẫn thiếu một hệ thống Web Atlas hành chính chuyên biệt phản ánh toàn diện hiện trạng ranh giới và số liệu quản lý sau sáp nhập. Đồng thời, nguồn tài liệu giảng dạy chuyên sâu về Web Atlas trong các cơ sở đào tạo đại học và sau đại học ngành Trắc địa - Bản đồ tại Việt Nam còn thiếu hụt. Do đó, việc xây dựng cơ sở khoa học và quy trình công nghệ thành lập Web Atlas quản lý hành chính cho Thủ đô Hà Nội là yêu cầu thực tiễn và học thuật quan trọng.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài gồm các nội dung cụ thể:

1. Làm sáng tỏ cơ sở khoa học xây dựng Web Atlas nói chung và Web Atlas hỗ trợ quản lý hành chính nói riêng.
2. Xác lập các tiêu chí cụ thể cho thể loại Web Atlas hỗ trợ công tác quản lý hành chính.
3. Xây dựng thử nghiệm Web Atlas hỗ trợ quản lý hành chính thành phố Hà Nội, làm mô hình cơ sở khoa học để phát triển các hệ thống tương tự cho các tỉnh và thành phố khác.

Nhiệm vụ nghiên cứu được phân chia thành 4 nội dung:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và xây dựng Atlas điện tử, Web Atlas trên thế giới và tại Việt Nam.
2. Nghiên cứu, phân tích cơ sở khoa học thành lập Web Atlas (lý thuyết bản đồ, công nghệ bản đồ mạng, hạ tầng kỹ thuật số và nền tảng xã hội).
3. Nghiên cứu đặc thù của quản lý hành chính, xác định vai trò của Web Atlas trong quản lý hành chính.
4. Thu thập tài liệu, số liệu để thiết kế và xây dựng sản phẩm thử nghiệm Web Atlas hành chính thành phố Hà Nội.

Các luận điểm bảo vệ

• Luận điểm 1: Web Atlas hành chính là một dạng sản phẩm mới được phát triển trên cơ sở khoa học của Bản đồ học và Tin học cũng như nền tảng kỹ thuật và nền tảng xã hội cho phát triển công nghệ số, có thể hỗ trợ công tác quản lý hành chính các cấp thống nhất và hiệu quả.
• Luận điểm 2: Quy trình công nghệ thành lập Web Atlas hành chính bao gồm hai hệ thống (quy trình) độc lập nhưng liên kết chặt chẽ và quy định lẫn nhau: quy trình thành lập bản đồ số và quy trình lập trình thiết kế đưa bản đồ lên mạng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Bản đồ và Atlas điện tử phát hành trên mạng (Web Atlas); các cơ sở lý luận khoa học về Atlas điện tử/Web Atlas; hệ thống bản đồ và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý hành chính.
• Phạm vi khoa học: Cơ sở khoa học, cấu trúc nội dung chuyên đề quản lý hành chính; quy trình công nghệ thành lập Web Atlas ứng dụng phần mềm MapXtreme; xây dựng cơ sở dữ liệu bản đồ hành chính hỗ trợ tra cứu trực quan trên Internet.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ lãnh thổ thành phố Hà Nội theo địa giới hành chính sau ngày 01 tháng 08 năm 2008, đi sâu vào cấp quận, huyện, thị xã.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và xử lý số liệu địa lý, thống kê hành chính đến thời điểm nghiên cứu (năm 2013).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Thuật ngữ "Atlas điện tử" (Electronic Atlas) được Ewa Siekierska đưa ra lần đầu tiên tại Hội nghị Hiệp hội Bản đồ quốc tế (ICA) năm 1984. Kể từ thập niên 1990, các hội nghị của ICA liên tục xác định Atlas điện tử là một hướng phát triển trọng tâm của Bản đồ học Atlas. Các nghiên cứu quốc tế tập trung giải quyết vấn đề tự động khái quát hóa nội dung bản đồ đa tỷ lệ, cấu trúc cơ sở dữ liệu hướng đối tượng và tích hợp chức năng phân tích GIS với công nghệ đa phương tiện (multimedia).

Khi World Wide Web (WWW) phát triển, ngành bản đồ chuyển sang giai đoạn bản đồ mạng (Web Cartography). Các công trình tiêu biểu trên thế giới bao gồm:

• Electronic Atlas of Canada (1993): Gồm 93 bản đồ song ngữ Anh - Pháp ở tỷ lệ 1:7.500.000, tích hợp dữ liệu tự nhiên và kinh tế - xã hội.
• Arizona Electronic Atlas (2003) của Đại học Tổng hợp Arizona (Mỹ): Cho phép người dùng tương tác, tùy biến, tải dữ liệu tài nguyên, môi trường, dân số và xã hội.
• Electronic National Atlas of USA: Hệ thống Atlas điện tử quốc gia Hoa Kỳ với đầy đủ các nhóm bản đồ chuyên đề.

Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

Lịch sử phát triển Atlas ở Việt Nam trải qua 3 giai đoạn: thời kỳ phong kiến (nổi bật là tập bản đồ Hồng Đức năm 1490), thời kỳ Pháp thuộc (chủ yếu do người Pháp thành lập phục vụ điều tra) và thời kỳ từ năm 1945 đến nay.

Từ thập niên 1990 đến năm 2013, các công trình Atlas giấy và Atlas điện tử chính tại Việt Nam gồm:

• Atlas Quốc gia Việt Nam (1996): Công trình gồm 14 chương, 114 bản đồ (tỷ lệ từ 1:2.500.000 đến 1:8.000.000), 49 trang thuyết minh song ngữ Việt - Anh. Năm 2002, Bộ Tài nguyên và Môi trường triển khai điện tử hóa nhưng mới hoàn thành phần mở đầu và chương địa hình; năm 2011 tiếp tục lập dự án hiện đại hóa.
• Atlas Lịch sử Việt Nam (2000, Nhà xuất bản Bản đồ): Tỷ lệ 1:10.000.000, 32 trang bản đồ.
• Atlas Kinh tế - Xã hội Việt Nam (2004): Thể hiện dữ liệu tổng điều tra dân số và nhà ở năm 1999 đến cấp xã, sử dụng phương pháp nền đồ giải.
• Atlas Giao thông (2005) và Atlas Thế giới (2007) do Nhà xuất bản Bản đồ phát hành.
• Atlas Hành chính Việt Nam (2007): Xuất bản 2.000 cuốn phục vụ tra cứu địa giới và đơn vị hành chính.
• Các Atlas điện tử địa phương: Atlas Đồng Nai (2001, xuất bản dạng giấy và điện tử), Atlas Bắc Ninh (dạng giấy và Web Atlas), Atlas Đắk Nông (2007), Atlas Phú Thọ, Atlas điện tử môi trường các vùng Việt Nam (2000, Cục Môi trường), Atlas điện tử môi trường Đông Bắc.
• Nghiên cứu học thuật: Luận án của Lê Minh Vĩnh (2005, Đại học Bách khoa TP.HCM) về cơ sở lý luận xây dựng Atlas điện tử phục vụ quản lý hành chính cấp tỉnh, nhưng chỉ dừng ở ứng dụng Desktop và chưa thực nghiệm trên nền web.

Tình hình nghiên cứu Atlas thành phố Hà Nội

• Atlas Hà Nội (1984): Thành lập bằng công nghệ truyền thống nhân kỷ niệm 30 năm giải phóng Thủ đô, gồm 6 bản đồ kinh tế - xã hội.
• Atlas thông tin địa lý thành phố Hà Nội (2002): Hợp tác giữa Trung tâm Viễn thám và GEOMATIC (VTGEO) với CNRS/Bordeaux (Pháp), xử lý dạng số nhưng in tương tự dạng giấy song ngữ Việt - Pháp.
• Atlas Dân số, Gia đình và Trẻ em Hà Nội (2006): UBND TP Hà Nội phối hợp thực hiện, in giấy dựa trên dữ liệu số năm 2004.
• Atlas đường phố Hà Nội (2007, tỷ lệ 1:7.500) và Atlas Thăng Long - Hà Nội (2010, GS.TS Trương Quang Hải chủ biên): Phiên bản Web Atlas dùng công nghệ Flash/ASP với định dạng ảnh, chỉ thể hiện địa giới Hà Nội trước khi mở rộng.
• Đề tài nghiên cứu khác: Nhữ Thị Xuân (2010) với xê-ri bản đồ điện tử dân cư, văn hóa - xã hội Hà Nội (số liệu 2007, MapInfo); Đoàn Thị Xuân Hương (2011) ứng dụng WebGIS quản lý CSDL du lịch Hà Nội; các nghiên cứu ban đầu của Bùi Ngọc Quý (2009, 2010) về Atlas điện tử hành chính (MapXtreme) và Web Atlas quản lý đất đai.

Công trình / Tác giả	Năm	Dạng xuất bản / Nền tảng	Phạm vi không gian / Dữ liệu	Hạn chế chính được luận án chỉ ra
Atlas Hà Nội	1984	In giấy truyền thống	Hà Nội cũ (trước 2008)	Công nghệ cũ, nội dung không còn phù hợp hiện tại
Atlas thông tin địa lý Hà Nội (VTGEO - Pháp)	2002	Số hóa, in giấy (Việt - Pháp)	Hà Nội cũ	Không cập nhật được trực tuyến, dạng in tĩnh
Atlas Thăng Long - Hà Nội (Trương Quang Hải)	2010	In giấy & Web Atlas (Flash/ASP)	Hà Nội trước 01/08/2008	Dữ liệu dạng ảnh, chưa mở rộng địa giới, khó tương tác GIS
Xê-ri bản đồ điện tử (Nhữ Thị Xuân)	2010	Bản đồ điện tử (MapInfo)	Hà Nội số liệu 2007	Công cụ phân tích, tìm kiếm và đo đạc còn hạn chế
Atlas điện tử QLHC cấp tỉnh (Lê Minh Vĩnh)	2005	Đề xuất lý luận (Desktop)	Cấp tỉnh nói chung	Dừng ở lý luận, chưa thực nghiệm hệ thống Web Atlas
Web Atlas hành chính Hà Nội (Bùi Ngọc Quý)	2013	Web Atlas tương tác (MapXtreme/GIS)	Toàn bộ Hà Nội sau mở rộng 2008 (29 quận/huyện)	Giải quyết khoảng trống về công nghệ web, CSDL thống nhất và quản lý hành chính sau mở rộng

Khoảng trống luận án giải quyết

Luận án tập trung giải quyết khoảng trống: chưa có công trình nào nghiên cứu có hệ thống về cơ sở khoa học, phương pháp luận và quy trình công nghệ đồng bộ để xây dựng Web Atlas hành chính tương tác trực tuyến; đồng thời chưa có hệ thống Web Atlas hành chính nào bao quát toàn bộ 29 đơn vị hành chính cấp quận, huyện, thị xã của thành phố Hà Nội sau mốc mở rộng ngày 01/08/2008.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khái niệm

1. Khái niệm Atlas điện tử và Web Atlas:
   • Theo Uang Y và cộng sự (ICA 1999): Atlas điện tử là phương tiện trực quan hóa kết hợp giao diện đồ họa, dữ liệu địa lý với mô hình bản đồ, có chức năng phân tích và truy xuất dữ liệu không gian.
   • Theo van Elzakker (1993): Atlas điện tử là một hệ thống thông tin địa lý trên máy tính về một vùng hoặc chuyên đề, trong đó bản đồ chiếm ưu thế.
   • Định nghĩa tổng hợp của luận án: Web Atlas là một dạng Atlas điện tử được thiết kế, lưu trữ và xuất bản trên mạng Internet thông qua máy chủ bản đồ và các trình duyệt web (Firefox, Internet Explorer, Google Chrome), tích hợp dữ liệu không gian, thông tin thuộc tính (GIS) và dữ liệu đa phương tiện (Multimedia).
2. Dịch vụ bản đồ Web (Web Map Service - WMS):
   • Cấu trúc gồm Web Map Server (cung cấp bản đồ dưới dạng đồ họa/ảnh/dữ liệu và phản hồi truy vấn) và Web Map Client (gửi yêu cầu URL về phạm vi địa lý, hệ tọa độ, lớp thông tin).
3. Phân loại Web Atlas:
   • Theo tiêu chí truyền thống: Theo lãnh thổ (thế giới, quốc gia, vùng, tỉnh, thành phố); theo nội dung (địa lý chung, chuyên đề); theo mục đích (tra cứu, giáo khoa, quân sự, du lịch).
   • Theo tiêu chí hiện đại: Web Atlas tĩnh (ảnh PNG, JPEG, TIFF), Web Atlas tương tác (Interactive), Web Atlas phân tích (tích hợp công cụ phân tích GIS), Web Atlas động (hiệu ứng biến đổi theo thời gian bằng SVG, Flash, Java) và Web Atlas mở (người dùng tham gia biên tập như OSM, WikiMapia).
4. Phương pháp biểu thị nội dung bản đồ hành chính:
   • Luận án phân tích 10 phương pháp truyền thống trong bản đồ học, trong đó tập trung vào 2 phương pháp cốt lõi cho Web Atlas hành chính:
     • Phương pháp nền chất lượng: Thể hiện các vùng hành chính đồng nhất (xã/phường, quận/huyện) bằng màu sắc tương phản giữa các đơn vị liền kề theo nguyên tắc khoanh vùng riêng biệt.
     • Phương pháp biểu đồ: Thể hiện quy mô số lượng (dân số, diện tích, mật độ, chỉ tiêu kinh tế - xã hội) trên từng đơn vị lãnh thổ thông qua các biểu đồ đặt tại vị trí không gian tương ứng.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu lý thuyết bản đồ học, bản đồ điện tử, hệ thống GIS và công nghệ Web.
• Phương pháp thu thập thông tin: Thu thập tài liệu chuyên khảo, tạp chí, báo cáo lưu trữ, dữ liệu bản đồ địa hình, bản đồ hành chính và số liệu thống kê.
• Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp: Xử lý, đối chiếu các nguồn dữ liệu không gian và thuộc tính của Hà Nội qua các thời kỳ.
• Phương pháp điều tra khảo sát: Khảo sát thực tế các sản phẩm Atlas đã xuất bản để đánh giá ưu nhược điểm giao diện và tính năng.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn các chuyên gia thuộc Viện Địa lý, NXB Tài nguyên Môi trường và Bản đồ Việt Nam, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Văn phòng UBND TP Hà Nội.
• Phương pháp lập trình và ứng dụng công nghệ tin học: Sử dụng môi trường lập trình Microsoft Visual Studio 2005, công nghệ máy chủ bản đồ MapXtreme, hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server, kết hợp MapInfo để biên tập dữ liệu không gian.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu không gian: Bản đồ nền địa hình số, bản đồ ranh giới hành chính các cấp của thành phố Hà Nội.
• Dữ liệu thuộc tính: Số liệu thống kê diện tích, dân số, các chỉ tiêu hành chính - kinh tế - xã hội của 29 quận, huyện, thị xã thuộc Hà Nội.
• Dữ liệu đa phương tiện: Hình ảnh, văn bản thuyết minh, từ điển địa danh tiếng Việt phục vụ hiển thị trên giao diện web.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong nước và trên thế giới

Chương 1 hệ thống hóa lịch sử hình thành và phát triển của Atlas điện tử từ năm 1984 đến nay. Tác giả phân tích các giai đoạn phát triển bản đồ học Atlas thế giới khi tích hợp GIS và Multimedia, đồng thời tổng kết 3 giai đoạn phát triển Atlas tại Việt Nam.

Nội dung chương đi sâu đánh giá các công trình Atlas quốc gia, Atlas chuyên đề, Atlas cấp tỉnh (Đồng Nai, Bắc Ninh, Đắk Nông, Phú Thọ) và các ấn phẩm bản đồ về Hà Nội qua các thời kỳ (1984, 2002, 2006, 2007, 2010). Tác giả làm rõ các hạn chế tồn tại của các ấn phẩm trước đó: phần lớn xuất bản ở dạng giấy tĩnh hoặc ảnh số thuần túy, chưa có khả năng truy vấn dữ liệu thuộc tính hai chiều, thiếu công cụ phân tích không gian và tạo chuyên đề trực tuyến, chưa cập nhật địa giới Hà Nội sau mở rộng ngày 01/08/2008. Từ đó, chương 1 xác lập cơ sở thực tiễn cho việc triển khai đề tài.

Chương 2: Cơ sở khoa học thành lập Web Atlas hỗ trợ quản lý hành chính

Chương 2 thiết lập khung lý luận và mô hình kỹ thuật hoàn chỉnh cho việc thành lập Web Atlas hành chính:

1. Nguyên tắc thiết kế giao diện: Đề xuất mô hình giao diện chuẩn gồm 2 hợp phần: Trang chủ (tương ứng bìa Atlas) và Trang nội dung bản đồ. Trang nội dung được chuẩn hóa thành 5 phân khu chức năng:
   • Khu vực A: Tiêu đề Atlas, tên cơ quan chủ quản, hướng dẫn sử dụng.
   • Khu vực B: Mục lục hệ thống, danh mục chương và cây thư mục bản đồ.
   • Khu vực C: Cửa sổ hiển thị bản đồ chính, tích hợp thanh công cụ (phóng to, thu nhỏ, di chuyển, đo đạc, tìm kiếm, in ấn).
   • Khu vực D: Cửa sổ hiển thị thông tin thuộc tính bổ trợ, thuyết minh, hình ảnh, video đa phương tiện.
   • Khu vực E: Thanh điều hướng chuyển tiếp giữa các trang bản đồ.

+-------------------------------------------------------------------+
|  A: Tên Web Atlas, Đơn vị sản xuất, Trợ giúp, Điều hướng chung   |
+-------------------+-----------------------------------------------+
|                   |  C: Màn hình hiển thị bản đồ trung tâm        |
|  B: Mục lục,      |     (Tích hợp công cụ: Zoom, Pan, Đo khoảng   |
|     Cây thư mục   |      cách, Truy vấn không gian, In ấn)        |
|     các cấp       +-----------------------------------------------+
|     đơn vị        |  D: Cửa sổ thông tin thuộc tính, Multimedia,  |
|     hành chính    |     Thuyết minh, Biểu đồ thống kê liên kết    |
+-------------------+-----------------------------------------------+
|  E: Thanh công cụ điều hướng lật trang (Trang trước / Trang sau)   |
+-------------------------------------------------------------------+

2. Nguyên tắc thiết kế bản đồ đa tỷ lệ: Xác định 3 cấp độ hiển thị: tỷ lệ nhỏ nhất (bao quát toàn vẹn lãnh thổ), tỷ lệ trung bình (mức chuyển tiếp) và tỷ lệ lớn nhất (hiển thị chi tiết theo tỷ lệ bản đồ gốc).
3. Cơ sở công nghệ và quy trình hai hệ thống: Luận án khẳng định quy trình thành lập Web Atlas gồm 2 quy trình nhánh độc lập nhưng tương hỗ chặt chẽ:
   • Quy trình 1: Thành lập bản đồ số (chuẩn hóa dữ liệu không gian, phân lớp thông tin, thiết kế ký hiệu, chuẩn hóa topology trên phần mềm chuyên ngành GIS/MapInfo).
   • Quy trình 2: Lập trình và thiết kế Web (xây dựng kiến trúc máy chủ MapXtreme, thiết kế CSDL không gian và thuộc tính, lập trình giao diện ASP.NET, tối ưu hóa tốc độ truyền tải trên mạng).

Chương 3: Xây dựng Web Atlas hỗ trợ quản lý hành chính thành phố Hà Nội

Chương 3 là phần thực nghiệm xây dựng hoàn chỉnh sản phẩm Web Atlas cho Thủ đô Hà Nội:

• Hiện trạng địa giới: Phân tích sự thay đổi cơ cấu hành chính Hà Nội trước và sau ngày 01/08/2008 (sáp nhập toàn bộ tỉnh Hà Tây, huyện Mê Linh thuộc tỉnh Vĩnh Phúc và 4 xã thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình).
• Cấu trúc sản phẩm: Hệ thống quản lý toàn bộ 29 quận, huyện, thị xã trực thuộc Hà Nội. Mỗi đơn vị hành chính cấp huyện được thành lập một trang bản đồ riêng biệt đi kèm bản đồ tổng thể cấp thành phố.
• Cấu trúc cơ sở dữ liệu:
  • CSDL Đơn vị hành chính (ĐVHC): Lưu trữ ranh giới không gian (vector) và liên kết với bảng số liệu thuộc tính (diện tích, dân số, đơn vị trực thuộc).
  • CSDL Cấu hình hệ thống (Atlas_config): Quản lý thông số đầu vào, danh mục nhóm lớp, đường dẫn bản đồ.
  • CSDL Từ điển tiếng Việt: Đảm bảo hiển thị font chữ tiếng Việt chính xác trên môi trường web.
  • CSDL Multimedia: Lưu trữ bài viết thuyết minh, hình ảnh, biểu đồ kinh tế - xã hội.
• Các chức năng của hệ thống:
  • Phân quyền quản trị: Phân hệ dành cho người quản trị (thêm/sửa/xóa ĐVHC, cập nhật số liệu thống kê, tải bản đồ mới) và phân hệ người dùng.
  • Tra cứu và tìm kiếm: Tìm kiếm ĐVHC theo từ khóa chính xác, theo phân nhóm hoặc truy vấn theo giá trị thuộc tính.
  • Thành lập bản đồ chuyên đề tự động: Người dùng lựa chọn trường dữ liệu (ví dụ: diện tích, dân số) và thiết lập chỉ tiêu phân cấp, hệ thống tự động sinh bản đồ chuyên đề phân tầng màu trên nền web.

Bảng cơ sở dữ liệu	Chức năng kỹ thuật trong hệ thống Web Atlas
Atlas_config	Lưu trữ cấu hình hệ thống, quản lý danh mục lớp và nhóm lớp bản đồ
CSDL Đơn vị hành chính	Quản lý quan hệ giữa đối tượng đồ họa không gian và bảng dữ liệu thuộc tính cấp quận/huyện/thị xã/xã
CSDL Từ điển	Chuẩn hóa bảng mã và hiển thị font tiếng Việt trên giao diện web
CSDL Multimedia	Lưu trữ và liên kết hình ảnh, video, bài thuyết minh với các đối tượng bản đồ

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học

1. Đã tổng hợp và xây dựng có hệ thống cơ sở khoa học, tiêu chí thiết kế và phương pháp biên tập Web Atlas hỗ trợ công tác quản lý hành chính cấp tỉnh/thành phố.
2. Xác lập quy trình công nghệ thành lập Web Atlas dựa trên sự kết hợp giữa công nghệ biên tập bản đồ số (GIS) và công nghệ máy chủ bản đồ mạng (MapXtreme, ASP.NET).
3. Đề xuất mô hình thiết kế giao diện chuẩn và cấu trúc cơ sở dữ liệu đa phương tiện tích hợp thông tin thuộc tính phục vụ quản lý nhà nước.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Lần đầu tiên xây dựng hoàn chỉnh sản phẩm Web Atlas hành chính thành phố Hà Nội sau khi mở rộng địa giới (sau ngày 01/08/2008), bao gồm 29 bản đồ hành chính cấp quận, huyện, thị xã.
2. Xây dựng các công cụ tương tác trực tuyến: tra cứu địa danh, tìm kiếm đơn vị hành chính theo thuộc tính, quản lý dữ liệu đa cấp và tự động tạo bản đồ chuyên đề (theo diện tích, dân số) phục vụ công tác quản lý của chính quyền và nhu cầu tra cứu của cộng đồng.
3. Đóng góp tài liệu khoa học và mô hình thực nghiệm phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu đại học và sau đại học chuyên ngành Trắc địa - Bản đồ tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất và các cơ sở đào tạo liên quan.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất của tác giả

• Ứng dụng mô hình công nghệ của luận án để tiếp tục xây dựng các Web Atlas chuyên đề khác cho Hà Nội (tài nguyên, môi trường, quy hoạch đất đai).
• Triển khai áp dụng quy trình thành lập Web Atlas hành chính cho các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trên phạm vi toàn quốc.
• Thường xuyên cập nhật, đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu thống kê hành chính định kỳ vào hệ thống Web Atlas để duy trì tính thời sự của dữ liệu.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế được ghi nhận

• Phạm vi thực nghiệm của luận án tập trung chủ yếu vào nhóm bản đồ hành chính và quản lý ranh giới các đơn vị hành chính cấp quận/huyện/thị xã của Hà Nội, chưa mở rộng sang toàn bộ các nhóm bản đồ chuyên đề kinh tế - xã hội chuyên sâu.
• Nền tảng công nghệ phụ thuộc vào môi trường MapXtreme và yêu cầu cấu hình hệ thống máy chủ xác định tại thời điểm nghiên cứu.
• Khả năng tích hợp dịch vụ web không gian mở (như WFS đa nguồn) và tự động đồng bộ số liệu thời gian thực giữa các sở, ban, ngành còn cần hoàn thiện thêm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Nghiên cứu mở rộng hệ thống Web Atlas sang các lĩnh vực chuyên đề khác như: quản lý hiện trạng và quy hoạch đất đai, tài nguyên nước, môi trường và du lịch.
• Nâng cấp công nghệ hiển thị và tương tác trên nền tảng các chuẩn web mã nguồn mở (Open Source Software - OSS) và dịch vụ WFS/WMS tiêu chuẩn của OGC.
• Hoàn thiện thuật toán tự động khái quát hóa dữ liệu không gian khi chuyển đổi linh hoạt giữa các chuỗi tỷ lệ trên trình duyệt web.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị sử dụng cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Cơ sở đào tạo và nghiên cứu: Giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Bản đồ, Viễn thám, Hệ thống thông tin địa lý (GIS) tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và các cơ sở đào tạo trắc địa - bản đồ. Luận án cung cấp tài liệu tham khảo về quy trình công nghệ đưa bản đồ lên mạng và cấu trúc CSDL Web Atlas.
• Cơ quan quản lý hành chính nhà nước: Cán bộ quản lý tại Văn phòng UBND TP Hà Nội, Sở Nội vụ, Sở Tài nguyên và Môi trường có thể ứng dụng mô hình Web Atlas để tra cứu ranh giới, diện tích, dân số và hỗ trợ công tác quản lý địa giới hành chính.
• Cơ quan sản xuất bản đồ: Các đơn vị như Nhà xuất bản Tài nguyên, Môi trường và Bản đồ Việt Nam có thể tham khảo quy trình công nghệ và cấu trúc thiết kế để sản xuất các dòng sản phẩm Web Atlas cho các địa phương khác.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án giải quyết vấn đề gì đối với địa giới hành chính thành phố Hà Nội?

Luận án xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống bản đồ số trực tuyến phản ánh toàn diện hiện trạng địa giới hành chính thành phố Hà Nội sau mốc mở rộng ngày 01/08/2008, bao gồm 29 trang bản đồ chi tiết của 29 quận, huyện, thị xã.

2. Hai luận điểm bảo vệ chính của luận án là gì?

• Luận điểm 1: Web Atlas hành chính là sản phẩm phát triển trên cơ sở Bản đồ học và Tin học, đáp ứng yêu cầu quản lý hành chính thống nhất và hiệu quả.
• Luận điểm 2: Quy trình công nghệ thành lập Web Atlas hành chính gồm hai hệ thống độc lập nhưng liên kết chặt chẽ: quy trình thành lập bản đồ số và quy trình lập trình thiết kế đưa bản đồ lên mạng.

3. Nền tảng công nghệ chính được tác giả lựa chọn để xây dựng Web Atlas là gì?

Tác giả sử dụng công nghệ máy chủ bản đồ MapXtreme kết hợp môi trường phát triển Microsoft Visual Studio 2005 (ASP.NET), phần mềm biên tập bản đồ MapInfo và hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server.

4. Giao diện trang nội dung của Web Atlas được phân chia theo cấu trúc nào?

Giao diện trang nội dung bản đồ được chuẩn hóa thành 5 khu vực:

• Khu A: Tên Atlas và thông tin cơ quan thành lập.
• Khu B: Mục lục và cây thư mục đơn vị hành chính.
• Khu C: Khung hiển thị bản đồ trung tâm cùng các công cụ tương tác GIS.
• Khu D: Cửa sổ thông tin thuộc tính, thuyết minh và đa phương tiện.
• Khu E: Thanh công cụ điều hướng lật trang.

5. Web Atlas thử nghiệm của luận án cung cấp những tính năng tương tác nào cho người dùng?

Hệ thống cho phép phóng to, thu nhỏ, di chuyển, đo khoảng cách, tìm kiếm đơn vị hành chính theo từ khóa/phân nhóm, truy vấn thông tin thuộc tính của từng đối tượng, quản lý phân quyền dữ liệu và tự động tạo bản đồ chuyên đề dựa trên các trường số liệu thống kê (diện tích, dân số).

---

Kết luận

Luận án của tác giả Bùi Ngọc Quý đã hoàn thành việc xây dựng cơ sở khoa học, phương pháp luận và quy trình công nghệ thành lập Web Atlas phục vụ quản lý hành chính. Sản phẩm thực nghiệm Web Atlas hành chính thành phố Hà Nội đã số hóa và tích hợp thành công dữ liệu không gian của 29 quận, huyện, thị xã sau thời điểm mở rộng địa giới năm 2008. Công trình đã chứng minh tính khả thi của mô hình công nghệ kết hợp giữa GIS và MapXtreme, đóng góp tài liệu học thuật cho ngành Bản đồ học và cung cấp công cụ phục vụ công tác quản lý đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bằng chương Dân cư (10 trang) phản ánh về con người; tiếp đó là 4 chương mô tả kết quả các mặt hoạt động kinh tế và bức tranh kinh tế chung: chương Nông nghiệp (11 trang), chương Công nghiệp (11 trang), chương Giao thông vận tải - Bưu điện - Thương nghiệp (7 trang), chương Kinh tế chung (3 trang); cuối cùng là chương Giáo dục - Y tế - Văn hóa - Du lịch (7 trang) giới thiệu một số hoạt động văn hóa - xã hội chủ yếu. Số liệu của phần Kinh tế - xã hội đã được cập nhật đến năm 1990 và cấu trúc lại theo tổ chức hành chính mới và mô hình kinh tế đổi mới chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Các số liệu được xử lý và trình bày trên cơ sở phân tích các mô hình toán học. Atlas quốc gia Việt Nam được xuất bản là một thành công của các nhà khoa học thuộc các ngành khác nhau trong cả nước.

Bài viết của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nhận xét: “Atlas quốc gia Việt Nam là một công trình khoa học tổng hợp, toàn diện, dựng lên một bức tranh tổng thể của đất nước, một bộ chuyên khảo địa lý tổng hợp lớn bằng ngôn ngữ bản đồ, mang nhiều ý nghĩa khoa học và thực tiễn” 11 [35]. Thông qua các trang bản đồ, Atlas đã đưa đến người đọc một cái nhìn tổng quan nhất về cả tự nhiên lẫn kinh tế - xã hội của Việt Nam ở thời kỳ trước năm 1995. Bố cục của các bản đồ được trình bày hợp lý, hình thức đẹp, khoa học. Các phương pháp thể hiện nội dung trên bản đồ khá đa dạng và sinh động.

Mỗi trang bản đồ bao gồm bản đồ chính và bản đồ phụ, kèm theo đó là các biểu đồ, đồ thị và sự kết hợp của các phương pháp thể hiện nội dung, giúp biểu thị rõ hơn về các chỉ tiêu mà trang bản đồ thể hiện. Thuyết minh đồng thời bằng 2 thứ tiếng: Việt và Anh do đó nội dung Atlas không chỉ người Việt Nam mà bạn bè quốc tế cũng có thể hiểu được. Tuy nhiên, nên có thuyết minh của từng chương trước khi giới thiệu các bản đồ cụ thể. Việc này sẽ giúp cho người đọc có cái nhìn bao quát, nắm bắt vấn đề nhanh hơn về ý đồ mà các bản đồ trong chương đó muốn thể hiện.

Vì là Atlas giấy nên không cập nhật được dữ liệu, khó khăn trong việc lưu trữ, bảo quản, vận chuyển. Trong Atlas Quốc gia Việt Nam này có thể hiện thủ đô Hà Nội, nhưng ở tỷ lệ rất nhỏ, mọi chỉ tiêu thể hiện trên các bản đồ trong các Atlas trên chỉ mang tính tổng thể của toàn thành phố Hà Nội. Vì là Atlas của toàn lãnh thổ quốc gia, nên chúng không có khả năng cho phép khai thác các thông tin chi tiết về các quận, huyện trong thành phố Hà Nội. Năm 2000 Nhà xuất bản Bản đồ (nay là nhà xuất bản Tài nguyên, Môi trường và Bản đồ Việt Nam) đã xuất bản Atlas lịch sử Việt Nam [17] tỉ lệ: 1/10 000 000 với kích thước: 14,4 x 22 (cm) gồm 32 trang bản đồ được thể hiện với hình thức sử dụng bản đồ kết hợp với biểu đồ, hình ảnh, số liệu và lời trích, Atlas lịch sử Việt Nam đã phản ánh được những sự kiện lịch sử trọng đại trong quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của nhân dân ta như cuộc vận động giải phóng dân tộc 1939 - 1945, cuộc cách mạng Tháng Tám năm 1945, âm mưu và tội ác của đế quốc Mỹ, nền kinh tế chung của nước ta,… Atlas giúp người đọc tiếp nhận cả quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước của cha ông ta từ khi có Đảng lãnh đạo đến khi hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, thống nhất đất nước năm 1975 trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.một cách trực quan sinh động.

12 Năm 2004 Nhà xuất bản bản đồ đã xuất bản Atlas Kinh tế xã hội Việt Nam [18]. Atlas đã giới thiệu bao quát nhiều mặt kinh tế xã hội của dân cư Việt Nam. Lần đầu tiên số liệu tổng điều tra dân số được trình bày dưới dạng bản đồ với mục đích phân tích theo không gian ở cấp độ chi tiết, các chỉ tiêu thể hiện tới cấp xã, cung cấp cho người đọc bức tranh chi tiết về mô hình không gian của dân cư, giáo dục và đời sống xã hội của Việt Nam. Về trình bày, hầu hết các bản đồ trong Atlas có nền màu đồ giải phân chia tới cấp xã.

Màu được chọn trên các bản đồ cho phép so sánh tối đa giữa các bản đồ, đồng thời duy trì tính đa dạng về màu sắc trên từng bản đồ. Màu đỏ nhìn chung được dùng để thể hiện các biến về nữ giới. Màu xanh lam cho các biến về nam giới và màu xanh lá cây thể hiện các biến tổng (cả nam và nữ). Vì mục đích của Atlas là xác định các mô hình đặc điểm kinh tế xã hội theo không gian địa lý, không yêu cầu chỉ ra giá trị phân chia chính xác cụ thể giữa các xã, nên ranh giới các xã không vẽ đường ranh giới, chỉ thể hiện xu hướng chung trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Atlas Kinh tế xã hội Việt Nam thể hiện rõ ràng, chi tiết và khá đầy đủ các chỉ tiêu về dân cư, kinh tế, xã hội Việt Nam, đưa ra một bức tranh toàn cảnh mô tả tổng điều tra dân số và nhà ở năm 1999. Các số liệu trong từng trang bản đồ được thể hiện tới cấp xã. Hình thức bản đồ đẹp (nền màu tạo hiệu ứng nổi). Có thuyết minh chung giới thiệu từng chương.

Ưu điểm nổi bật của Atlas là có thuyết minh chung cho từng trang bản đồ, nêu rõ đặc điểm phân bố và phân tích, nhận xét về các chỉ tiêu thể hiện trên bản đồ. Giúp người đọc bản đồ có thêm kiến thức về địa lý kinh tế xã hội của Việt Nam. Hiếm khi gặp được một Atlas có sự phân tích về các đối tượng thể hiện trên bản đồ như Atlas này. Bố cục các chương, các bản đồ trong các chương rõ ràng, hợp lý.

Tất cả các bản đồ cùng tỷ lệ, dễ cho việc so sánh và đối chiếu giữa các chỉ tiêu khác nhau trên các trang bản đồ. Thuyết minh bằng 2 thứ tiếng: Việt và Anh do đó Atlas là nguồn tài liệu tham khảo không những cho người Việt Nam mà còn cho cả bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, Atlas nghèo nàn trong việc chọn lựa các phương pháp thể hiện, phần lớn các trang bản đồ đều sử dụng lặp lại phương pháp nền đồ giải. Các biểu đồ, đồ thị gần như là không xuất hiện trên các 13 trang bản đồ nên không thể hiện được các số liệu thống kê trong toàn vùng.

Tất cả bản đồ cùng một tỷ lệ nên không thể hiện được chi tiết và nhấn mạnh tới từng vùng. Số liệu điều tra dân số từ năm 1999 cho tới năm 2005 mới được xuất bản, khi đó đã có rất nhiều sự thay đổi như ranh giới hành chính, mật độ phân bố của các yếu tố địa lý. Năm 2005 Nhà xuất bản bản đồ đã cho ra đời Atlas Giao thông [19] có kích thước: 21 x 29,7 (cm) gồm 121 trang bản đồ. Atlas thể hiện chi tiết hệ thống giao thông đường bộ với các thông tin về tên đường, số đường, loại đường, khoảng cách giữa các nút giao thông, các cầu, phà, đường hầm, trạm thu phí.

Atlas được coi là người bạn đường tin cậy đối với tất cả mọi người khi đi tới các tỉnh thành Việt Nam. Năm 2007 Nhà xuất bản Bản đồ đã xuất bản Atlas thế giới [20] với kích thước: 14 x 20 (cm). Đây là cuốn cẩm nang tra cứu về tự nhiên, hành chính của các châu lục, các vùng biển trên toàn thế giới. Bên cạnh các bản đồ về tự nhiên, hành chính với nhiều tỷ lệ khác nhau, Atlas thế giới còn cung cấp các thông tin về sơ đồ cấu tạo hành tinh mặt trời, sơ đồ cấu tạo trái đất, sơ đồ các mùa trong năm, quốc kỳ, tên quốc gia, thủ đô, diện tích và dân số của các quốc gia; một số thông tin về châu lục và phần tra cứu các địa danh.

Atlas thế giới ra đời thực sự trở thành người bạn không thể thiếu trong giá sách của các gia đình. Tháng 8 năm 2007, nhằm hỗ trợ tích cực cho hoạt động nghiên cứu các địa danh, địa giới, các khu vực dân cư, các đơn vị hành chính và trung tâm hành chính các cấp, hệ thống giao thông thuỷ hệ và địa hình. Nhà xuất bản bản đồ đã xuất bản 2000 cuốn Atlas hành chính Việt Nam [21] để đáp ứng nhu cầu tra cứu của cán bộ thuộc các ngành, các cấp trong lãnh thổ Việt Nam. Sự phát triển của công nghệ thông tin đã làm thay đổi diện mạo mới cho hầu hết các ngành, các lĩnh vực trong đó có ngành Trắc địa – Bản đồ.

Việc ứng dụng công nghệ tin học trong nghiên cứu đã tạo ra các sản phẩm bản đồ mang tính công nghệ cao như: bản đồ số, bản đồ điện tử, các loại bản đồ mạng, bản đồ đa phương tiện, song song với quá trình này các thể loại Atlas điện tử - Atlas mạng cũng được hình thành và phát triển. 14 Thực tế ở nước ta đã có nhiều tỉnh, thành phố triển khai xây dựng Atlas điện tử như: Đồng Nai, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Lào Cai, Đắk Nông, Phú Thọ,.[34], [37], [38], [39], [40], [42], [43] nhằm phục vụ cho việc quy hoạch và phát triển kinh tế xã hội của mỗi địa phương. Tỉnh Đồng Nai là đơn vị sớm bắt tay vào nghiên cứu và xây dựng Atlas điện tử. Năm 2001 Tỉnh Đồng Nai đã cho ra mắt bộ Atlas Đồng Nai [39], đây là một tập hợp có hệ thống các bản đồ, phản ánh toàn diện các hoạt động về tự nhiên, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của tỉnh.

Atlas xuất bản dưới 2 dạng: Atlas điện tử và Atlas in trên giấy. Atlas có giao diện bản đồ đẹp, bố cục rõ ràng, hợp lý. Nội dung bản đồ phong phú và khá đầy đủ về tất cả các lĩnh vực tự nhiên cũng như dân cư, kinh tế - xã hội của toàn tỉnh.