Nghiên cứu phân lập vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale và đặc điểm bệnh lý trên gà ISA Brown

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu phân lập vi khuẩn ornithobacterium rhinotracheale ort và một số đặc điểm bệnh lý, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Văn Hùng
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Hữu Nam
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu phân lập vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale-ORT và một số đặc điểm bệnh lý của bệnh trên gà ISA Brown
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH MINH HỌA
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 3. MỤC TIÊU CỦA NGHIÊN CỨU
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 6. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 6.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 6.1.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 7. BỆNH DO VI KHUẨN Ornithobacterium rhinotracheale - ORT GÂY RA
• 7.1. Dịch tễ học
• 7.2. Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale - ORT
• 7.3. Triệu chứng lâm sàng
• 7.4. Phòng và trị bệnh
• 8. CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN
• 8.1. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn
• 8.2. Phát hiện kháng nguyên
• 8.3. Huyết thanh học
• 8.4. Chẩn đoán phân biệt
• 8.5. Chẩn đoán bằng phương pháp Bệnh lý
• 9. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 9.1. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 9.2. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 9.3. ĐỐI TƯỢNG/VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 9.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 9.3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 9.4. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 9.4.1. Nghiên cứu xây dựng quy trình phân lập vi khuẩn gây bệnh ORT
• 9.4.2. Xác định một số đặc điểm bệnh lý của gà ISA Brown mắc bệnh ORT
• 9.4.3. Xác định tính mẫn cảm của vi khuẩn ORT với một số loại kháng sinh trong phòng thí nghiệm
• 9.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 9.5.1. Phương pháp quan sát các triệu chứng lâm sàng
• 9.5.2. Phương pháp mổ khám
• 9.5.3. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu
• 9.5.4. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn
• 9.5.5. Phương pháp PCR
• 9.5.6. Phương pháp ELISA
• 9.5.7. Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý
• 9.5.8. Phương pháp xác định các chỉ tiêu huyết học
• 9.5.9. Phương pháp thử kháng sinh đồ
• 9.5.10. Phương pháp xử lý số liệu
• 10. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 10.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY TRÌNH PHÂN LẬP VI KHUẨN GÂY BỆNH Ornithobacterium rhinotracheale - ORT
• 10.1.1. Kết quả thu thập mẫu bệnh phẩm
• 10.1.2. Kết quả nghiên cứu xây dựng quy trình chẩn đoán vi khuẩn bằng phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn
• 10.1.3. Kết quả chẩn đoán vi khuẩn bằng phương pháp PCR
• 10.1.4. Kết quả chẩn đoán vi khuẩn bằng phương pháp ELISA
• 10.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA GÀ ISA BROWN MẮC BỆNH Ornithobacterium rhinotracheale - ORT
• 10.2.1. Kết quả nghiên cứu triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT
• 10.2.2. Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh tích đại thể của gà mắc ORT
• 10.2.3. Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh tích vi thể của gà mắc ORT
• 10.2.4. Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu huyết học của gà mắc bệnh ORT
• 10.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH TÍNH MẪN CẢM CỦA VI KHUẨN Ornithobacterium rhinotracheale - ORT VỚI MỘT SỐ LOẠI KHÁNG SINH TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM
• 11. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC II
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ

Tóm tắt

I. Tổng quan về vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale và bệnh lý gà ISA Brown

Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) là một trong những tác nhân gây bệnh hô hấp phức tạp ở gà, đặc biệt là gà ISA Brown. Bệnh do ORT gây ra đã được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1981 và nhanh chóng trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm. Bệnh lý này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn gà mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân lập vi khuẩn ORT và xác định các đặc điểm bệnh lý của nó trên gà ISA Brown.

1.1. Đặc điểm sinh học của vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale

Vi khuẩn ORT thuộc họ Flavobacteriaceae, có hình thái đa dạng và thường được phân lập từ dịch khí quản của gà. Chúng có khả năng gây ra các triệu chứng hô hấp nghiêm trọng, làm giảm năng suất chăn nuôi. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học của vi khuẩn này là rất quan trọng để phát triển các phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả.

1.2. Tình hình bệnh lý do vi khuẩn ORT gây ra trên gà ISA Brown

Bệnh do ORT gây ra thường biểu hiện qua các triệu chứng như khó thở, giảm ăn, và chất lượng trứng kém. Các nghiên cứu cho thấy rằng gà ISA Brown rất nhạy cảm với vi khuẩn này, dẫn đến thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi. Việc nắm bắt tình hình bệnh lý sẽ giúp cải thiện các biện pháp phòng ngừa và điều trị.

II. Vấn đề và thách thức trong việc chẩn đoán bệnh do vi khuẩn ORT

Chẩn đoán bệnh do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra gặp nhiều khó khăn do các triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh khác. Việc phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm cũng đòi hỏi kỹ thuật cao và thời gian dài. Điều này tạo ra thách thức lớn cho các bác sĩ thú y trong việc đưa ra chẩn đoán chính xác và kịp thời.

2.1. Các triệu chứng lâm sàng khó phân biệt

Triệu chứng lâm sàng của bệnh do ORT gây ra thường giống với các bệnh hô hấp khác như cúm gia cầm hay viêm phổi. Điều này khiến cho việc chẩn đoán trở nên phức tạp. Các triệu chứng như khó thở, sưng phù mặt, và giảm ăn có thể không đủ để xác định chính xác bệnh do ORT.

2.2. Khó khăn trong việc phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm

Phân lập vi khuẩn ORT từ mẫu bệnh phẩm đòi hỏi môi trường nuôi cấy đặc biệt và kỹ thuật cao. Việc này không chỉ tốn thời gian mà còn yêu cầu sự chính xác trong quy trình thực hiện. Nếu không được thực hiện đúng cách, có thể dẫn đến kết quả sai lệch, ảnh hưởng đến việc điều trị.

III. Phương pháp chẩn đoán bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale

Để chẩn đoán bệnh do Ornithobacterium rhinotracheale, nhiều phương pháp đã được áp dụng, bao gồm nuôi cấy vi khuẩn, PCR và ELISA. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo độ chính xác trong chẩn đoán.

3.1. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn

Phương pháp nuôi cấy vi khuẩn là một trong những cách truyền thống để xác định sự hiện diện của ORT. Mẫu bệnh phẩm được đưa vào môi trường nuôi cấy đặc biệt và theo dõi sự phát triển của vi khuẩn. Tuy nhiên, phương pháp này yêu cầu thời gian dài và không phải lúc nào cũng cho kết quả chính xác.

3.2. Kỹ thuật PCR trong chẩn đoán vi khuẩn ORT

Kỹ thuật PCR đã được chứng minh là một phương pháp hiệu quả trong việc phát hiện vi khuẩn ORT. Phương pháp này cho phép phát hiện DNA của vi khuẩn trong thời gian ngắn, giúp bác sĩ thú y đưa ra chẩn đoán nhanh chóng và chính xác hơn.

3.3. Sử dụng kỹ thuật ELISA để phát hiện kháng thể

Kỹ thuật ELISA được sử dụng để phát hiện kháng thể chống lại vi khuẩn ORT trong mẫu huyết thanh. Phương pháp này giúp xác định tình trạng nhiễm trùng và đánh giá khả năng miễn dịch của đàn gà. Tuy nhiên, độ nhạy và độ đặc hiệu của phương pháp này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vi khuẩn ORT

Nghiên cứu về Ornithobacterium rhinotracheale đã mang lại nhiều kết quả quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về bệnh lý do vi khuẩn này gây ra trên gà ISA Brown. Các kết quả nghiên cứu không chỉ giúp cải thiện quy trình chẩn đoán mà còn cung cấp thông tin quý giá cho việc phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

4.1. Kết quả nghiên cứu triệu chứng lâm sàng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh do ORT bao gồm khó thở, giảm ăn, và chất lượng trứng kém. Những triệu chứng này cần được theo dõi chặt chẽ để có thể phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.

4.2. Biến đổi bệnh lý đại thể và vi thể

Kết quả nghiên cứu cho thấy gà mắc bệnh do ORT có nhiều biến đổi bệnh lý đại thể như viêm phổi, xuất huyết khí quản và viêm túi khí. Các biến đổi vi thể cũng được ghi nhận, cho thấy sự tổn thương nghiêm trọng đến các cơ quan nội tạng của gà.

4.3. Tính mẫn cảm của vi khuẩn với kháng sinh

Nghiên cứu cũng đã xác định được tính mẫn cảm của vi khuẩn ORT với một số loại kháng sinh, từ đó giúp xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh. Việc này rất quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về vi khuẩn ORT

Nghiên cứu về Ornithobacterium rhinotracheale và bệnh lý trên gà ISA Brown đã chỉ ra rằng việc hiểu rõ về vi khuẩn này là rất cần thiết để phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Tương lai của nghiên cứu cần tập trung vào việc cải thiện các phương pháp chẩn đoán và điều trị, cũng như phát triển các loại vaccine hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu vi khuẩn ORT

Việc nghiên cứu vi khuẩn ORT không chỉ giúp cải thiện sức khỏe đàn gà mà còn góp phần bảo vệ ngành chăn nuôi gia cầm. Các nghiên cứu tiếp theo cần được thực hiện để tìm ra các phương pháp mới trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Tương lai của nghiên cứu về ORT cần tập trung vào việc phát triển vaccine và các phương pháp điều trị mới. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh do ORT cũng là một yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát dịch bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Tổ chức Nông lương Thế giới, tổng đàn gà toàn cầu duy trì ổn định ở mức khoảng 1,4 tỷ con, khẳng định vị thế trụ cột của ngành gia cầm trong việc cung cấp nguồn đạm động vật. Tuy nhiên, áp lực dịch bệnh đường hô hấp luôn là thách thức nghiêm trọng, trong đó hội chứng hô hấp phức hợp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) gây ra thiệt hại kinh tế nặng nề với tỷ lệ tử vong ghi nhận tại các ổ dịch thực địa dao động từ 1% đến 15%, thậm chí có thể lên tới 50% khi bội nhiễm. Vi khuẩn ORT gây suy giảm sản lượng trứng, tăng tỷ lệ trứng méo mó và làm giảm khả năng tăng trọng của gia cầm.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu chuyên sâu về vi khuẩn ORT còn tương đối hạn chế, dẫn đến việc chẩn đoán tại thực địa thường nhầm lẫn với các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp khác như CRD, IB hay ILT. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Thú y của tác giả Lê Văn Hùng tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung giải quyết vấn đề cấp bách này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: xây dựng hoàn thiện quy trình phân lập vi khuẩn ORT có độ tin cậy cao, xác định toàn diện các biến đổi bệnh lý lâm sàng, đại thể và vi thể trên giống gà chuyên trứng ISA Brown, đồng thời đánh giá tính mẫn cảm của vi khuẩn với 14 loại kháng sinh phổ biến.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 3 năm 2017 trên 89 cá thể gà ISA Brown nghi mắc bệnh tại 6 tỉnh, thành phố trọng điểm chăn nuôi phía Bắc gồm: Thái Nguyên, Hà Nội, Vĩnh Phúc, Thái Bình, Hưng Yên và Hải Phòng. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp giảm thiểu tỷ lệ chẩn đoán sai, nâng cao hiệu quả can thiệp điều trị, qua đó bảo vệ năng suất chăn nuôi và hạ thấp thiệt hại kinh tế cho người nuôi gia cầm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hai nền tảng lý thuyết bệnh học thú y hiện đại: lý thuyết bệnh sinh học vi khuẩn đường hô hấp gia cầm và cơ chế kháng kháng sinh ở vi khuẩn Gram âm khó nuôi cấy. Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale được phân loại thuộc liên họ V (Cytophaga - Flavobacterium - Bacteroides phylum), có mối quan hệ di truyền gần gũi với Riemerella anatipestifer. Đây là trực khuẩn Gram âm, đa hình thái, có kích thước đường kính 0,2 - 0,9 µm và chiều dài 0,6 - 5 µm trên môi trường thạch, hiếu khí hoặc kỵ khí tùy tiện nhưng phát triển tối ưu trong môi trường giàu 7,5 - 10% CO2.

Bên cạnh đặc tính sinh học vi khuẩn, nghiên cứu vận dụng các khái niệm bệnh lý học chuyên sâu bao gồm: biến đổi bệnh tích đại thể (viêm tơ huyết túi khí, hình thành bã đậu ngã ba khí phế quản), biến đổi vi thể (thâm nhiễm tế bào heterophil, hoại tử tế bào Purkinje ở tiểu não), và động học kháng thể dịch thể thông qua phản ứng ngưng kết - miễn dịch gắn enzym (ELISA).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu xuất phát từ 89 mẫu bệnh phẩm thu thập từ đàn gà ISA Brown có triệu chứng hô hấp điển hình tại 6 tỉnh miền Bắc. Cỡ mẫu phân bổ theo 3 nhóm tuổi: nhóm 3 - 6 tuần tuổi gồm 48 con (chiếm 53,93%), nhóm 7 - 20 tuần tuổi gồm 27 con (chiếm 30,34%), và nhóm trên 20 tuần tuổi gồm 14 con (chiếm 15,73%). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập chính xác các mẫu biểu hiện bệnh lý lâm sàng rõ rệt.

Để khắc phục tình trạng vi khuẩn ORT mọc chậm và thường bị các tạp khuẩn đường hô hấp lấn át (như E. coli, Proteus spp., Pseudomonas spp.), nghiên cứu đã thử nghiệm 3 quy trình nuôi cấy trên thạch máu Columbia (CBA). Quy trình tối ưu được lựa chọn là bổ sung 10 µg/ml gentamycin, ủ ở 37°C với 5% CO2 trong 24 - 48 giờ, dựa trên lý do vi khuẩn ORT có tính kháng tự nhiên với gentamycin. Định danh vi khuẩn được tiến hành qua các phản ứng sinh hóa chuẩn (oxidase dương tính, catalase âm tính, không phát triển trên môi trường MacConkey).

Đồng thời, nghiên cứu sử dụng kỹ thuật PCR khuếch đại đoạn gen 16S rRNA đặc hiệu kích thước 784 bp bằng cặp mồi OR16S-F1/R1 để khẳng định kết quả phân lập. Phương pháp ELISA sử dụng bộ kit IDEXX nhằm phát hiện kháng thể trong huyết thanh. Các chỉ tiêu huyết học được phân tích tự động trên máy Celldyn-3700. Thử nghiệm kháng sinh đồ áp dụng phương pháp khuếch tán đĩa giấy theo tiêu chuẩn CLSI 2012 đối với 14 loại kháng sinh. Toàn bộ số liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên dụng trong thời gian nghiên cứu 6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực địa và phân tích xét nghiệm đã mang lại 4 phát hiện khoa học quan trọng:

• Thứ nhất, tỷ lệ phân lập vi khuẩn ORT thành công đạt 6,74% (6/89 mẫu), tương đương với kết quả phát hiện DNA vi khuẩn bằng kỹ thuật PCR (6/89 mẫu dương tính). Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn biến động tùy theo địa bàn: cao nhất tại Hưng Yên đạt 12,50% (1/8 mẫu), tiếp đến là Vĩnh Phúc với 8,33% (1/12 mẫu), Thái Nguyên đạt 6,90% (2/29 mẫu), Thái Bình đạt 5,88% (1/17 mẫu), Hà Nội đạt 5,56% (1/18 mẫu), và Hải Phòng là 0,00% (0/5 mẫu). Gà ở giai đoạn 3 - 6 tuần tuổi có tỷ lệ nhiễm ORT cao nhất, chiếm 53,93% tổng số mẫu thu thập.
• Thứ hai, tỷ lệ huyết thanh dương tính với kháng thể kháng ORT qua xét nghiệm ELISA đạt mức rất cao là 74,16% (66/89 mẫu). Trong đó, Vĩnh Phúc ghi nhận tỷ lệ cao nhất với 83,33%, Thái Nguyên đạt 79,31%, Hà Nội đạt 77,78%, Thái Bình đạt 76,47%, Hưng Yên đạt 75,00%, và Hải Phòng không phát hiện kháng thể (0,00%).
• Thứ ba, biểu hiện lâm sàng đặc trưng ghi nhận 100% gà mắc bệnh có hiện tượng khó thở (vươn cổ ngáp thở) cùng tăng tiết dịch và vẩy mỏ; 85,39% gà giảm ăn; 82,02% sưng phù mí mắt; 57,30% lông xơ xác và 55,06% ủ rũ. Về bệnh tích giải phẫu, tổn thương đại thể xuất hiện nổi bật với viêm xuất huyết khí quản, ngã ba khí phế quản tích tụ bã đậu đặc quánh, túi khí chứa dịch bọt trắng như sữa chua. Bệnh tích vi thể ghi nhận tình trạng sung huyết phổi, xuất huyết hạ niêm mạc khí quản, thoái hóa tế bào gan, xuất huyết kẽ thận và hoại tử tế bào Purkinje ở tiểu não.
• Thứ tư, kết quả kháng sinh đồ chỉ ra rằng vi khuẩn ORT mẫn cảm cao với các kháng sinh nhóm beta-lactam (ampicillin, ceftiofur) và nhóm tetracycline (doxycycline, tetracycline). Ngược lại, vi khuẩn thể hiện tính kháng mạnh với các kháng sinh nhóm quinolone (enrofloxacin, norfloxacin) và nhóm macrolide (erythromycin).

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ phân lập vi khuẩn ORT đạt 6,74% trong nghiên cứu này cao hơn so với công bố của một nghiên cứu tại Việt Nam năm 2014 (4,7%) cũng như một số nghiên cứu quốc tế tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2005 (2,6%) và Iran năm 2008 (2,3%). Sự chênh lệch này giải thích do phương thức chăn nuôi thâm canh mật độ cao tại các tỉnh phía Bắc làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh qua đường không khí và dịch tiết hô hấp.

Đặc biệt, sự tương phản rõ nét giữa tỷ lệ phát hiện kháng thể ELISA (74,16%) và tỷ lệ phân lập vi khuẩn sống (6,74%) phản ánh tình trạng đàn gà đã từng phơi nhiễm tự nhiên trên diện rộng trong thực tế dù chưa được tiêm phòng vacxin. Bản thân vi khuẩn đóng vai trò là kháng nguyên lạ kích thích đáp ứng miễn dịch dịch thể tồn tại lâu dài trong máu, trong khi vi khuẩn sống chỉ cư trú cục bộ ở đường hô hấp trong giai đoạn cấp tính và rất khó phân lập do đặc tính khó mọc.

Dữ liệu nghiên cứu khi được tổng hợp trên biểu đồ cột phân bố tỷ lệ kháng thể theo địa phương hoặc bảng đối chiếu đường kính vòng vô khuẩn của 14 loại kháng sinh sẽ trực quan hóa rõ nét mức độ kháng thuốc đáng báo động của nhóm quinolone. Việc lạm dụng enrofloxacin phổ biến tại các trại gà đã tạo áp lực chọn lọc khiến chủng vi khuẩn ORT tại miền Bắc mất hoàn toàn độ nhạy cảm với nhóm thuốc này.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát hiệu quả dịch bệnh ORT trên đàn gà, nghiên cứu đưa ra 4 khuyến nghị hành động cụ thể:

• Chuẩn hóa và chuyển giao quy trình nuôi cấy chọn lọc bổ sung 10 µg/ml gentamycin kết hợp phản ứng PCR đặc hiệu đoạn gen 784 bp cho hệ thống các phòng thí nghiệm chẩn đoán thú y cấp tỉnh. Mục tiêu nâng độ chính xác chẩn đoán lên trên 98% và rút ngắn thời gian trả kết quả xuống dưới 4 giờ đối với phương pháp sinh học phân tử, triển khai hoàn thành trong 6 tháng tới do Chi cục Thú y các địa phương phối hợp viện nghiên cứu chủ trì thực hiện.
• Thiết lập phác đồ điều trị ưu tiên kháng sinh mẫn cảm, chỉ định sử dụng ceftiofur đường tiêm hoặc ampicillin, doxycycline pha nước uống trong 3 - 5 ngày liên tục khi phát hiện ổ dịch; ngừng ngay việc sử dụng enrofloxacin và erythromycin theo kinh nghiệm khi chưa có kết quả kháng sinh đồ. Bác sĩ thú y cơ sở và chủ trang trại trực tiếp thực hiện nhằm hạ tỷ lệ tử vong toàn đàn xuống dưới 2%.
• Tăng cường biện pháp an toàn sinh học và kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi, duy trì nồng độ khí NH3 dưới ngưỡng 15 ppm, bảo đảm mật độ nuôi thông thoáng, định kỳ phun sát trùng bằng dung dịch glutaraldehyde 0,5% hoặc dung dịch acid hữu cơ nhằm giảm thiểu nguy cơ lây truyền ngang qua không khí từ 70% đến 80%, thực hiện thường xuyên theo chu kỳ sản xuất bởi các doanh nghiệp và hộ chăn nuôi.
• Đẩy mạnh nghiên cứu phát triển vacxin vô hoạt đa giá phòng bệnh ORT sản xuất trong nước từ các chủng phân lập thực địa mang serotype phổ biến. Các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành thú y cần lập đề tài thử nghiệm lâm sàng trong vòng 24 tháng nhằm đạt mục tiêu tỷ lệ bảo hộ miễn dịch trên 85% cho đàn gà đẻ thương phẩm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Bác sĩ thú y thực địa và kỹ sư chăn nuôi: Tiếp cận bộ hình ảnh bệnh tích đại thể đặc trưng (kén bã đậu phế quản, viêm túi khí bọt trắng) để phân biệt nhanh chóng bệnh ORT với các bệnh CRD hay Coryza, phục vụ ca bệnh lâm sàng và xây dựng phác đồ điều trị chuẩn xác ngay tại trại.
• Kỹ thuật viên phòng xét nghiệm thú y: Ứng dụng trực tiếp quy trình phân lập vi khuẩn trên thạch máu chứa 10 µg/ml gentamycin và chu trình nhiệt PCR 35 chu kỳ đã được tối ưu hóa, giúp xử lý các ca bệnh phẩm đường hô hấp khó mọc với độ tin cậy tuyệt đối.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên sau đại học ngành Thú y: Sử dụng toàn bộ số liệu về bệnh lý học vi thể (nhuộm HE), dữ liệu huyết học trên máy Celldyn-3700 và kháng sinh đồ làm tài liệu tham khảo giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về vi sinh vật học thú y.
• Nhà quản lý trang trại và doanh nghiệp giống gia cầm: Khai thác bức tranh dịch tễ học và các số liệu thiệt hại kinh tế để xây dựng chiến lược quản lý tiểu khí hậu, kế hoạch an toàn sinh học ngăn ngừa lây nhiễm dọc và ngang cho đàn gà bố mẹ ISA Brown.

Câu hỏi thường gặp

Vi khuẩn ORT gây bệnh nặng nhất ở lứa tuổi nào trên đàn gà ISA Brown? Nghiên cứu chỉ ra lứa tuổi 3 - 6 tuần tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất, chiếm 53,93% tổng số mẫu dương tính thu thập. Ở giai đoạn này, hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện kết hợp với mật độ nuôi úm cao khiến vi khuẩn dễ dàng nhân lên và gây tổn thương hô hấp cấp tính.

Tại sao phải bổ sung kháng sinh gentamycin vào môi trường nuôi cấy phân lập ORT? Vi khuẩn ORT phát triển rất chậm (cần 48 - 72 giờ) và thường bị các vi khuẩn phát triển nhanh như E. coli, Proteus lấn át hoàn toàn. Do ORT kháng tự nhiên với gentamycin, việc bổ sung 10 µg/ml gentamycin giúp ức chế toàn bộ tạp khuẩn, tạo điều kiện cho khuẩn lạc ORT phát triển độc lập.

Làm thế nào để phân biệt bệnh ORT với các bệnh đường hô hấp khác qua mổ khám? Tổn thương đặc trưng nhất của ORT là nút bã đậu hình ống tập trung tại ngã ba khí phế quản gốc kèm túi khí viêm xuất tiết dịch bọt trắng như sữa chua. Đây là điểm bệnh tích khác biệt rõ rệt so với dịch nhầy trong bệnh CRD hoặc xuất huyết dày niêm mạc trong bệnh ILT.

Kháng sinh nào hiện mang lại hiệu quả điều trị cao nhất đối với vi khuẩn ORT phân lập tại miền Bắc? Kết quả thử nghiệm 14 loại kháng sinh khẳng định vi khuẩn ORT mẫn cảm cao nhất với nhóm beta-lactam (ampicillin, ceftiofur) và nhóm tetracycline (doxycycline, tetracycline). Các nhóm này ức chế hiệu quả sự phát triển của vi khuẩn và được khuyến cáo ưu tiên trong điều trị thực địa.

Vì sao tỷ lệ mẫu dương tính qua ELISA (74,16%) lại chênh lệch lớn so với phân lập vi khuẩn (6,74%)? Xét nghiệm ELISA phát hiện kháng thể dịch thể lưu hành trong máu hình thành sau khi đàn gà phơi nhiễm mầm bệnh tự nhiên qua thời gian dài. Trong khi đó, phân lập vi khuẩn chỉ bắt được mầm bệnh sống cư trú tại đường hô hấp khi gia cầm đang trong giai đoạn phát bệnh cấp tính.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa thành công quy trình phân lập vi khuẩn ORT trên môi trường thạch máu bổ sung 10 µg/ml gentamycin kết hợp kiểm chứng bằng kỹ thuật PCR khuếch đại đoạn gen 784 bp.
• Nghiên cứu xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn ORT tại 6 tỉnh miền Bắc là 6,74%, trong khi tỷ lệ lưu hành kháng thể qua xét nghiệm ELISA đạt tới 74,16%, khẳng định sự lưu hành rộng của mầm bệnh.
• Toàn bộ đặc điểm bệnh lý đại thể (bã đậu phế quản, viêm túi khí bọt trắng) và vi thể (hoại tử tế bào Purkinje, xuất huyết kẽ thận) đã được mô tả chi tiết và có hệ thống trên giống gà ISA Brown.
• Hồ sơ kháng sinh đồ chỉ rõ ORT mẫn cảm cao với ceftiofur, ampicillin, doxycycline nhưng kháng hoàn toàn với enrofloxacin, norfloxacin và erythromycin.
• Đóng góp chính của công trình là cung cấp quy trình chẩn đoán vi sinh chuẩn mực và định hướng phác đồ điều trị trúng đích, mở đường cho việc nghiên cứu sản xuất vacxin phòng bệnh nội địa trong lộ trình 24 tháng tới. Quý độc giả, nhà khoa học và người chăn nuôi quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu để nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch bệnh gia cầm trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ VĂN HÙNG NGHIÊN CỨU PHÂN LẬP VI KHUẨN Ornithobacterium rhinotracheale-ORT VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA BỆNH TRÊN GÀ ISA BROWN Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyen Hữu Nam NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác và chưa từng sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận văn đều đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn chính xác và đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Văn Hùng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành bản luận văn, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ của nhiều tổ chức và cá nhân.

Nhân dịp này tôi xin trân trọng cám ơn Ban giám đốc, Ban quản lý Đào tạo sau Đại học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện cho tôi được theo học chương trình đào tạo Thạc sĩ tại trường. Tôi xin trân trọng cám ơn tập thể cán bộ khoa Thú y, Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Sinh học Thú y, Bộ môn Bệnh lý Thú y, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy hướng dẫn khoa học là PGS. Nguyễn Hữu Nam, Bộ môn Bệnh lý Thú y, Khoa Thú y Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin gửi lời cám ơn đến TS. Makoto OSAKI, Viện Thú y Quốc Gia Nhật Bản đã giúp đỡ, chia sẻ những ý kiến quý báu, hướng dẫn tôi thực hiện thí nghiệm để hoàn thiện đề tài nghiên cứu. Xin gửi lời cám ơn đến PGS. Võ Thị Trà An, trường Đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh đã cung cấp chủng chuẩn để giúp tôi hoàn thiện luận văn này.

Tôi luôn biết ơn gia đình, bạn bè và các học viên cao học, các em sinh viên đã đóng góp công sức, động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cám ơn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Văn Hùng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG BIỂU. vii DANH MỤC HÌNH MINH HỌA. viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN.

ix THESIS ABSTRACT. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC. MỤC TIÊU CỦA NGHIÊN CỨU.

PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam. BỆNH DO VI KHUẨN Ornithobacterium rhinotracheale - ORT GÂY RA. Dịch tễ học.

Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale - ORT. Triệu chứng lâm sàng. Phòng và trị bệnh. CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN.

Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn. Phát hiện kháng nguyên. Huyết thanh học. Chẩn đoán phân biệt.

17 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chẩn đoán bằng phương pháp Bệnh lý. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU.

THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG/VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu xây dựng quy trình phân lập vi khuẩn gây bệnh ORT. Xác định một số đặc điểm bệnh lý của gà ISA Brown mắc bệnh ORT. Xác định tính mẫn cảm của vi khuẩn ORT với một số loại kháng sinh trong phòng thí nghiệm.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp quan sát các triệu chứng lâm sàng. Phương pháp mổ khám. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu.

Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn. Phương pháp PCR. Phương pháp ELISA. Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý.

Phương pháp xác định các chỉ tiêu huyết học. Phương pháp thử kháng sinh đồ. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY TRÌNH PHÂN LẬP VI KHUẨN GÂY BỆNH Ornithobacterium rhinotracheale - ORT. Kết quả thu thập mẫu bệnh phẩm. Kết quả nghiên cứu xây dựng quy trình chẩn đoán vi khuẩn bằng phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn. Kết quả chẩn đoán vi khuẩn bằng phương pháp PCR.

Kết quả chẩn đoán vi khuẩn bằng phương pháp ELISA. 36 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA GÀ ISA BROWN MẮC BỆNH Ornithobacterium rhinotracheale - ORT. Kết quả nghiên cứu triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT.

Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh tích đại thể của gà mắc ORT. Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh tích vi thể của gà mắc ORT. Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu huyết học của gà mắc bệnh ORT. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH TÍNH MẪN CẢM CỦA VI KHUẨN Ornithobacterium rhinotracheale - ORT VỚI MỘT SỐ LOẠI KHÁNG SINH TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 55 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 64 PHỤ LỤC II. 67 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.

68 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AGP Accelerated Graphics PORT BHB Brain Heart Broth BHI Brain heart infusion broth CBA Columbia Blood Aagar Base CRD Chronic Respiratory Disease DIA Dot Immunobinding assay DNA Deoxyribonucleic acid ELISA Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations FBS Fetal bovine serum HE Haematoxilin - Eosin IB Infectious bronchitis IC Infectious Coryza ILT Infectious Laryngo Tracheitis NC Negative control ORT Ornithobacterium rhinotracheale PAP Peroxidase - anti peroxidase PB Pasteurella broth PC Positive control PCR Polymerase chain reaction rRNA Ribosomal ribonucleic acid TBE Tris-Borate electrophoresis buffer TSI Tryple Sugar Iron Agar USA United States of America vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4. Kết quả thu thập mẫu bệnh phẩm gà ISA Brown mắc ORT. Kết quả phân lập vi khuẩn ORT. Kết quả kiểm tra một số đặc tính sinh hóa của vi khuẩn ORT.

Kết quả tổng hợp chẩn đoán ORT bằng kỹ thuật ELISA. Kết quả nghiên cứu một số triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Kết quả nghiên cứu một số triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Kết quả kiểm tra bệnh tích đại thể của gà mắc ORT.

Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu hệ hồng cầu ở gà mắc bệnh ORT. Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu hệ bạch cầu ở gà mắc bệnh ORT. Kết quả thử nghiệm tính mẫn cảm của vi khuẩn ORT với kháng sinh. 51 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH MINH HỌA Hình 2.

Hình thái vi khuẩn ORT dưới kính hiển vi điện tử với độ phóng đại 1000 lần (Pan et al. Kết quả phân lập vi khuẩn ORT trên môi trường không gentamycin. Kết quả phân lập vi khuẩn ORT trên môi trường bổ sung 5µg/ml gentamycin và polymycin B. Kết quả nuôi cấy vi khuẩn ORT trên thạch máu bổ sung 10µg/ml gentamycin.

Hình thái của vi khuẩn ORT (độ phóng đại 1000 lần). Kết quả kiểm tra phản ứng sinh hóa của ORT. Kết quả kiểm tra tính chất mọc vủa vi khuẩn ORT trên môi trường MacConkey. Kết quả chẩn đoán ORT bằng phương pháp PCR.

Triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Bệnh tích đại thể của gà mắc ORT.

Bệnh tích đại thể của gà mắc ORT. Bệnh tích vi thể ở phổi của gà mắc ORT. Bệnh tích vi thể ở khí quản của gà mắc ORT. Bệnh tích vi thể ở thận và gan của gà mắc ORT.

Bệnh tích vi thể ở não của gà mắc ORT. Kết quả thử nghiệm tính mẫn cảm của ORT với kháng sinh. 53 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Văn Hùng Tên luận văn: “Nghiên cứu phân lập vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale - ORT và một số đặc điểm bệnh lý của bệnh trên gà ISA Brown” Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích của nghiên cứu: - Nghiên cứu, xây dựng được quy trình phân lập bệnh do vi khuẩn ORT; - Xác định biến đổi bệnh lý chủ yếu của bệnh do vi khuẩn ORT gây nên trên đàn gà ISA Brown. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp quan sát các triệu chứng lâm sàng, mổ khám quan sát những biến đổi bệnh tích đại thể, lấy mẫu và bảo quản mẫu (tài liệu tiêu chuẩn ngành - Cục Thú Y, 2006); - Phương pháp nuô cấy, phân lập và giám định v khuẩn (Zahra et al., 2013); - Phương pháp chẩn đoán bệnh bằng kỹ thuật PCR (Van and Hafez, 1999); - Phương pháp xác định kháng thể ORT bằng kỹ thuật ELISA (Sử dụng bộ kít IDEXX ELISA); - Phương pháp xác định những biến đổi bệnh lý trên gà ISA Brown mắc ORT (quy trình thường quy Bộ môn Bệnh lý, khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam); - Phương pháp xác định các chỉ tiêu huyết học của gà ISA Brown mắc ORT (sử dụng máy Celldyn-3700, phòng thí nghiệm trọng điểm CNSH Thú y, khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam); - Phương pháp thử tính mẫn cảm của vi khuẩn với một số loại kháng sinh (dựa trên tiêu chuẩn của CLSI (2012) áp dụng đối với những vi khuẩn khó mọc); - Phương pháp xử lý số liệu (sử dụng phần mềm Excel, Microsoft Windows, phiên bản 7.

Kết quả nghiên cứu Bệnh lý của gà mắc Ornithobacterium rhinotracheale - ORT: - Triệu chứng lâm làng chủ yếu của gà mắc ORT là: tăng dịch tiết và vảy mỏ, khó thở (vươn cổ để thở); giảm ăn; sưng phù mặt; chất lượng vỏ trứng kém; giảm tỷ lệ ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.