Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về thu hút đầu tư phát triển kinh tế. Chương 2: Thực trạng công tác thu hút đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn huyện Mường Nhé, tỉnh Điện iên. Chương 3: Một số giải pháp thu hút đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn huyện Mường Nhé, tỉnh Điện iên. 10 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1.
THU HÚT ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1. Khái niệm thu hút đầu tư phát triển kinh tế Để đƣa ra khái niệm thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế, ta cần tìm hiểu khái niệm về đầu tƣ và phát triển, cụ thể nhƣ sau: - Khái niệm đầu tƣ Theo Bách khoa toàn thƣ mở Wikipedia: Đầu tƣ là đặt tiền vào một tài sản với kỳ vọng của vốn đánh giá cao, thƣờng là trong tƣơng lai dài hạn. Theo Mai Văn Bƣu (2011), “Giáo trình Hiệu quả và quản lý dự án Nhà nước”, NXB Khoa học kỹ thuật: Đầu tƣ là hoạt động kinh tế gắn với việc sử dụng vốn dài hạn nhằm mục đích sinh lời. (11) Theo Luật đầu tƣ số 67/2014/QH13 ngày 29/11/2014 của Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Đầu tƣ là việc nhà đầu tƣ bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tƣ theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.(9) Tóm lại: Đầu tƣ là hoạt động sử dụng các nguồn lực tài chính, nguồn lực vật chất, nguồn lực lao động và trí tuệ để sản xuất kinh doanh trong một thời gian tƣơng đối dài nhằm thu về lợi nhuận và lợi ích kinh tế xã hội.
- Khái niệm Phát triển Có nhiều quan niệm khác nhau về phát triển kinh tế: Theo Bách khoa toàn thƣ mở Wikipedia: Phát triển là một phạm trù thể hiện quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật. Quá trình vận động đó diễn ra vừa dần dần, vừa nhảy vọt để đƣa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái 11 cũ. Sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần về lƣợng dẫn đến sự thay đổi về chất, quá trình diễn ra theo đƣờng xoắn ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dƣờng nhƣ sự vật ban đầu nhƣng ở mức (cấp độ) cao hơn. Theo Ngân hàng thế giới: Phát triển là những thuộc tính quan trọng có liên quan đến hệ thống giá trị của con ngƣời, đó là "sự bình đẳng hơn về cơ hội, sự tự do về chính trị và các quyền tự do công dân để củng cố niềm tin trong cuộc sống của con ngƣời trong các mối quan hệ với nhà nƣớc, với cộng đồng".
Phạm Ngọc Linh (2015),“Giáo trình kinh tế phát triển”, trƣờng Đại học kinh tế quốc dân, NXB ĐHKTQD: Phát triển là phạm trù thể hiện những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tính của vật chất. Mọi sự vật và hiện tƣợng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong.(26) Tóm lại: Phát triển là một quá trình lớn lên hay tăng tiến về mọi mặt của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định. Trong đó bao gồm cả sự tăng thêm về quy mô sản lƣợng và sự tiến bộ về cơ cấu kinh tế xã hội.
Thông qua khái niệm đầu tư và phát triển ta có thể hiểu rằng: Thu hút đầu tƣ là hoạt động thu hút nguồn lực của các cá nhân, tổ chức kinh tế xã hội vào một lĩnh vực nhất định nhằm thu đƣợc lợi ích trong tƣơng lai (24). Và thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế đƣợc hiểu là các hoạt động nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tƣ của doanh nghiệp, tổ chức bằng việc Nhà nƣớc tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tƣ thông qua các chính sách khuyến khích đầu tƣ nhƣ đất đai, thuế, vốn, đăng ký kinh doanh đƣợc tiếp cận các nguồn vốn tín dụng trên cơ sở bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế; bảo lãnh vay vốn đối với các dự án đầu tƣ, thông qua đó thúc đẩy nền kinh tế địa phƣơng phát triển. Đặc điểm của hoạt động thu hút đầu tư phát triển kinh tế Hoạt động thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế đòi hỏi một số chi phí để xúc tiến mời chào các nhà đầu tƣ, cải thiện môi trƣờng thể chế và số tiền bỏ ra nằm khê đọng trong suốt quá trình thực hiện. Thời gian để tiến hành một hoạt động thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế đến khi các thành quả của nó phát huy tác dụng thƣờng đòi hỏi nhiều năm, tháng và nhiều biến động xẩy ra.
Thời gian cần hoạt động để có thể thu hồi đủ vốn đã bỏ ra đối với các cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ sản xuất kinh doanh thƣờng đòi hỏi nhiều năm, tháng do đó không tránh khỏi sự tác động hai mặt tích cực và tiêu cực của các yếu tố không ổn định về tự nhiên, xã hội, chính trị, kinh tế. Các thành quả của hoạt động thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế có giá trị sử dụng lâu dài nhiều năm, có khi hàng trăm năm, hành ngàn năm. Các thành quả của hoạt động thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế là các công trình, Nhà máy đƣợc xây dựng sẽ hoạt động ở ngay nơi mà nó đƣợc tạo dựng nên. Do đó, các điều kiện về địa lý, địa hình tại đó có ảnh hƣởng lớn đến quá trình thực hiện thu hút đầu tƣ cũng nhƣ tác dụng sau này của các kết quả đầu tƣ.
Mọi thành quả và hậu quả của quá trình thực hiện thu hút đầu tƣ chịu ảnh hƣởng nhiều của các yếu tố không ổn định theo thời gian và điều kiện địa lý của không gian. Để đảm bảo cho mọi công cuộc đầu tƣ đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao đòi hỏi phải làm tốt công tác chuẩn bị đầu tƣ. Vai trò của thu hút đầu tư phát triển kinh tế Hoạt động thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế góp phần giải quyết đƣợc khó khăn về thiếu vốn cho đầu tƣ phát triển nền kinh tế quốc dân; thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; đồng thời, góp phần đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ sản xuất, rút ngắn quá trình CNH– HĐH. Hoạt động thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế là nhân tố quan trọng để phát triển kinh tế, là chìa khoá của sự tăng trƣởng; góp phần mở rộng quan hệ quốc tế, góp phần phát triển nguồn nhân lực, tạo công ăn việc làm và thu nhập 13 cho ngƣời lao động; đảm bảo quá trình thực hiện đầu tƣ, xây dựng công trình theo quy hoạch kiến trúc và thiết kế kỹ thuật đƣợc duyệt, đảm bảo sự bền vững và mỹ quan, áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, đảm bảo chất lƣợng và thời hạn.
Hoạt động thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế góp phần đẩy mạnh dịch chuyển cơ cấu kinh tế; tác dụng giải quyết những mất cân đối về phát triển giữa các vùng lãnh thổ. Đồng thời, đáp ứng tốt nhất việc thực hiện các mục tiêu của chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội trong từng thời kỳ của quốc gia; đảm bảo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đẩy nhanh tốc độ tăng trƣởng kinh tế; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của ngƣời lao động. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG THU HÚT ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1. Nội dung thu hút đầu tư phát triển kinh tế 1.
Các chính sách thu hút đầu tư phát triển kinh tế Chính sách thu hút đầu tƣ là công cụ nhằm thu hút đầu tƣ của Nhà nƣớc hoặc định hƣớng đầu tƣ theo những mục tiêu phát triển nhất định. Chính sách thu hút đầu tƣ sẽ tạo điều kiện để các địa phƣơng tham gia vào việc phân công chuyên môn hóa, qua đó thu đƣợc lợi ích tổng thể lớn hơn cho dân cƣ trong vùng kinh tế; làm tăng vị thế đàm phán, thỏa thuận của chính quyền với nhà đầu tƣ, hạn chế cạnh tranh bất lợi giữa các địa phƣơng; tạo điều kiện tập trung nguồn lực kết nối hệ thống kết cấu hạ tầng, phân công trách nhiệm của mỗi địa phƣơng trong vùng nhằm tạo môi trƣờng có tổ chức, có sức cạnh tranh, có thị trƣờng lớn, qua đó phát huy lợi thế của vùng kinh tế, hấp dẫn các nhà đầu tƣ. Các chính sách thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế bao gồm: - Nhóm chính sách thuế, phí sử dụng đất: Chính Phủ ban hành Nghị định 129/2015/NĐ-CP ngày 03/01/2015 về việc miễn giảm thuế sử dụng đất; Nghị định 61/2016/NĐ-CP ngày 04/06/2016 về việc khuyến khích doanh nghiệp đầu tƣ vào các dự án có miễn giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp; 14 Nghị định 20/2011/NĐ-CP ngày 23/03/2011 về việc miễn giảm thuế sử dụng đất trong giai đoạn 2011-2020. - Nhóm các chính sách tín dụng thƣơng mại: Quyết định 67/1999 về chính sách tín dụng ngân sách; Nghị định 41/2010/NĐ-CP đƣợc ban hành ngày 12/04/2010 quy định cụ thể các đối tƣợng vay vốn để phát triển kinh tế và cho phép các tổ chức tín dụng cho vay không có tài sản đảm bảo lên đến 500 triệu đồng cho một số đối tƣợng đầu tƣ vào các dự án; Quyết định 497/QĐ-TTg ngày 17/04/2019 về việc hỗ trợ lãi suất vốn vay mua máy móc, thiết bị, vật tƣ phục vụ sản xuất kèm Thông tƣ 02/2010/TT-NHNN ngày 22/01/2010 quy định chi tiết việc hỗ trợ lãi suất vay vốn; Thông tƣ 22/2012/TT-NHNN hƣớng dẫn chính sách hỗ trợ nhằm giảm thiệt hại sau khi thu hoạch đối với dự án công về cung cấp và hỗ trợ dịch vụ trong sản xuất - Nhóm chính sách thuế, phí khác: Chính Phủ áp dụng thuế suất ƣu đãi, miễn thuế, giảm thuế có thời hạn cho các dự án đầu tƣ công vào các địa bàn kinh tế đặc biệt khó khăn, các dự án đầu tƣ vào kết cấu hạ tầng đặc biệt quan trọng, miễn thuế thu nhập từ các hoạt động chăn nuôi, trồng trọt nuôi trồng thuỷ sản, dịch vụ kỹ thuật phục vụ trực tiếp vào sản xuất nông nghiệp.
Về số lượng dự án và tổng vốn đầu tư đăng ký Hoạt động thu hút đầu tƣ đƣợc thể hiện bằng số lƣợng dự án đăng ký qua các năm và số lƣợng vốn đăng ký tại Sở kế hoạch đầu tƣ (15).