Nghiên cứu về màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên

Khám phá ý nghĩa và vai trò của màu sắc đỏ đen trong không gian văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên, từ trang phục đến nghệ thuật truyền thống.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Dung
• Người hướng dẫn: Thạc Sĩ Phạm Đình Bình
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Mỹ Thuật
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Màu Sắc Trong Văn Hóa Nghệ Thuật Tây Nguyên
• Loại tài liệu: tiểu luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM VÙNG VĂN HÓA TÂY NGUYÊN
• 1.1. Đặc điểm tự nhiên- xã hội
• 1.1.1. Vị trí địa lý, địa hình, khí hậu
• 1.1.2. Tài nguyên- xã hội- môi trường
• 1.1.3. Dân cư
• 1.1.4. Đời sống, con người
• 1.1.5. Tín ngưỡng, phong tục tập quán
• 2. CHƯƠNG 2: MÀU SẮC ĐÁ- ĐEN TRONG KHÔNG GIAN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT TÂY NGUYÊN
• 2.1. Trang trí trong kiến trúc, tôn giáo tín ngưỡng
• 2.2. Trang trí trên đồ gia dụng
• 2.3. Trang trí trên trang phục
• 2.4. Trang trí trên điêu khắc
• 2.5. Trang trí trong lễ hội
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên

Màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên không chỉ đơn thuần là yếu tố thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về tâm linh và bản sắc dân tộc. Các sắc thái màu sắc như đỏ, đen, và vàng thường được sử dụng trong các tác phẩm nghệ thuật truyền thống, phản ánh quan niệm và tín ngưỡng của người dân nơi đây. Màu sắc không chỉ là biểu tượng mà còn là phương tiện giao tiếp văn hóa, thể hiện sự kết nối giữa con người và thiên nhiên.

1.1. Ý nghĩa màu sắc trong nghệ thuật truyền thống Tây Nguyên

Màu sắc trong nghệ thuật truyền thống Tây Nguyên mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Màu đỏ thường biểu trưng cho sức mạnh và sự sống, trong khi màu đen lại thể hiện sự bí ẩn và tâm linh. Những sắc màu này không chỉ được sử dụng trong trang phục mà còn trong các tác phẩm điêu khắc và trang trí nhà cửa.

1.2. Biểu tượng màu sắc trong văn hóa Tây Nguyên

Màu sắc không chỉ là yếu tố thẩm mỹ mà còn là biểu tượng văn hóa. Mỗi màu sắc đều gắn liền với các truyền thuyết, phong tục tập quán và tín ngưỡng của người dân Tây Nguyên. Ví dụ, màu đỏ thường được coi là màu của sự thịnh vượng và may mắn.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu màu sắc Tây Nguyên

Nghiên cứu về màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên gặp nhiều thách thức do sự đa dạng và phong phú của các nền văn hóa khác nhau. Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện đại là một vấn đề cần được quan tâm. Ngoài ra, sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai cũng ảnh hưởng đến cách nhìn nhận và sử dụng màu sắc trong nghệ thuật.

2.1. Thách thức trong việc bảo tồn văn hóa màu sắc

Việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, bao gồm màu sắc, đang gặp khó khăn do sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại. Nhiều nghệ nhân trẻ không còn mặn mà với các kỹ thuật truyền thống, dẫn đến nguy cơ mai một các giá trị văn hóa.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa ngoại lai đến màu sắc Tây Nguyên

Sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai đã làm thay đổi cách nhìn nhận và sử dụng màu sắc trong nghệ thuật Tây Nguyên. Nhiều nghệ sĩ trẻ đã bắt đầu áp dụng các xu hướng màu sắc hiện đại, làm giảm đi tính nguyên bản của nghệ thuật truyền thống.

III. Phương pháp nghiên cứu màu sắc trong nghệ thuật Tây Nguyên

Để nghiên cứu màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên, các phương pháp như khảo sát thực địa, phỏng vấn nghệ nhân và phân tích tác phẩm nghệ thuật được áp dụng. Những phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác và sâu sắc về cách mà màu sắc được sử dụng và hiểu trong bối cảnh văn hóa địa phương.

3.1. Khảo sát thực địa và phỏng vấn nghệ nhân

Khảo sát thực địa giúp ghi nhận cách sử dụng màu sắc trong các tác phẩm nghệ thuật. Phỏng vấn nghệ nhân cung cấp cái nhìn sâu sắc về ý nghĩa và cảm nhận của họ về màu sắc trong văn hóa của mình.

3.2. Phân tích tác phẩm nghệ thuật

Phân tích các tác phẩm nghệ thuật giúp hiểu rõ hơn về cách mà màu sắc được thể hiện và ý nghĩa của chúng trong bối cảnh văn hóa. Điều này cũng giúp nhận diện các xu hướng mới trong việc sử dụng màu sắc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu màu sắc Tây Nguyên

Nghiên cứu về màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc phát triển du lịch văn hóa và bảo tồn di sản. Việc hiểu rõ về màu sắc giúp các nhà quản lý và nghệ nhân có thể phát huy giá trị văn hóa địa phương một cách hiệu quả.

4.1. Phát triển du lịch văn hóa dựa trên màu sắc

Du lịch văn hóa có thể được phát triển thông qua việc giới thiệu các sản phẩm nghệ thuật mang màu sắc đặc trưng của Tây Nguyên. Điều này không chỉ thu hút du khách mà còn góp phần bảo tồn văn hóa địa phương.

4.2. Bảo tồn di sản văn hóa thông qua màu sắc

Việc bảo tồn di sản văn hóa có thể được thực hiện thông qua các chương trình giáo dục và truyền thông về ý nghĩa của màu sắc trong văn hóa Tây Nguyên. Điều này giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị văn hóa của mình.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu màu sắc Tây Nguyên

Nghiên cứu về màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên là một lĩnh vực đầy tiềm năng. Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thông qua màu sắc không chỉ giúp gìn giữ bản sắc dân tộc mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng. Tương lai của nghiên cứu này cần được chú trọng hơn nữa để đảm bảo rằng các giá trị văn hóa không bị mai một.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn màu sắc văn hóa

Bảo tồn màu sắc văn hóa là một phần quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc dân tộc. Điều này không chỉ giúp duy trì các giá trị văn hóa mà còn tạo ra sự kết nối giữa các thế hệ.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu màu sắc

Nghiên cứu màu sắc cần được mở rộng hơn nữa, không chỉ trong nghệ thuật mà còn trong các lĩnh vực khác như giáo dục và phát triển cộng đồng. Việc này sẽ giúp nâng cao nhận thức và giá trị của màu sắc trong văn hóa Tây Nguyên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Văn hóa nghệ thuật dân gian Tây Nguyên là một thành tố đặc sắc trong bức tranh văn hóa các dân tộc Việt Nam, được định hình qua quá trình cư trú và thích ứng lâu đời của các cộng đồng bản địa với địa hình rừng núi Trường Sơn. Trong không gian sinh hoạt cộng đồng, từ kiến trúc nhà Rông, nhà mồ, nghệ thuật tạc tượng gỗ, đan lát cho đến trang phục thổ cẩm và các lễ hội truyền thống, các yếu tố tạo hình luôn gắn bó mật thiết với đời sống tâm linh và thẩm mỹ của cư dân. Trong đó, sự hiện diện xuyên suốt của cặp màu Đỏ - Đen tạo nên một phong cách thị giác đặc trưng, thể hiện nhân sinh quan và thế giới quan sâu sắc.

Từ góc độ đào tạo chuyên ngành sư phạm mỹ thuật, việc tiếp cận, khảo cứu các giá trị tạo hình truyền thống của đồng bào Tây Nguyên không chỉ giúp người học mở rộng tri thức văn hóa - nghệ thuật dân gian mà còn tạo tiền đề vận dụng vào công tác giảng dạy mỹ thuật. Đó là lý do tác giả lựa chọn và thực hiện đề tài này.

Mục đích nghiên cứu của đề tài được cụ thể hóa qua 5 nhiệm vụ chính:

1. Tìm hiểu về đặc điểm tự nhiên - xã hội của vùng văn hóa Tây Nguyên.
2. Tìm hiểu mối quan hệ giữa tín ngưỡng với màu sắc, xác định quan niệm và ý nghĩa biểu tượng của màu sắc đối với cư dân Tây Nguyên.
3. Phân tích quan niệm về vẻ đẹp của cặp màu Đỏ - Đen trong nghệ thuật trang trí truyền thống Tây Nguyên.
4. Làm rõ nét đặc trưng của màu sắc trong không gian văn hóa nghệ thuật trang trí Tây Nguyên.
5. Đóng góp vào việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc thông qua các giá trị tạo hình của màu sắc và họa tiết.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các phong tục tập quán liên quan đến vòng đời người (sinh đẻ, trưởng thành, cưới xin, tang ma), nghi lễ liên quan đến nhà mồ và quan niệm hồn lúa; quan niệm tín ngưỡng gắn với màu Đỏ - Đen; sự biểu hiện của màu Đỏ - Đen trong nghệ thuật trang trí qua năm lĩnh vực: kiến trúc, trang trí đồ gia dụng/đồ đan, trang phục thổ cẩm, điêu khắc tượng gỗ và không gian lễ hội.
• Phạm vi không gian và tộc người: Không gian địa lý gồm 5 tỉnh Tây Nguyên (Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng) trên nền địa hình cao nguyên đất đỏ bazan; phạm vi tộc người tập trung vào các dân tộc bản địa tiêu biểu như Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, M'Nông, Mạ, Xơ Đăng, Cơ Ho.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận nghệ thuật tạo hình dân gian Tây Nguyên trên cơ sở lý thuyết nhân học văn hóa, mỹ thuật học và các quan niệm triết mỹ phương Đông:

• Khung lý thuyết và quan niệm tín ngưỡng: Vận dụng thuyết vạn vật hữu linh (Animism), hệ thống quan niệm về các vị thần linh (Yang / Brash) ngự trị ở cấu trúc vũ trụ 3 tầng (tầng trời, tầng trên mặt đất, tầng dưới mặt đất) dưới sự giám sát của Aê Diê (ông Trời). Bên cạnh đó, tác giả sử dụng cấu trúc quan niệm cộng đồng gồm hai nửa gắn kết hữu cơ: cộng đồng người đang sống ("hôm nay") và cộng đồng tổ tiên/người đã khuất ("hôm qua").
• Hệ thống phân tích triết lý âm dương: Khảo cứu sự tương quan màu sắc theo triết lý âm dương phương Đông: màu Đỏ thuộc Dương (tượng trưng cho Lửa, Mặt Trời, khát vọng, sự vươn lên), màu Đen thuộc Âm (tượng trưng cho Nước, Đất rừng phù sa, sự trầm lắng, huyền bí). Sự chuyển hóa âm dương được biểu diễn qua chu kỳ sắc độ: Đen $\rightarrow$ Trắng $\rightarrow$ Xanh $\rightarrow$ Vàng $\rightarrow$ Đỏ $\rightarrow$ Đen.
• Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phối hợp ba phương pháp nghiên cứu định tính:
  1. Phương pháp sưu tầm tài liệu: Thu thập, tập hợp tư liệu từ các công trình nghiên cứu dân tộc học, văn hóa học và mỹ thuật học đã xuất bản.
  2. Phương pháp phân tích mỹ thuật: Giải mã cấu trúc thị giác, hình khối, đường nét, bố cục hoa văn và thang độ tương phản sắc màu trên các hiện vật cụ thể.
  3. Phương pháp so sánh, đối chiếu: So sánh kỹ thuật dệt, tạo hoa văn, sử dụng màu sắc giữa các tộc người tại Tây Nguyên (Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, M'Nông) và đối chiếu với các tộc người thiểu số miền núi phía Bắc (Dao đỏ, H'Mông, Lô Lô Hoa, Phù Lá, Hà Nhì, Thái, Tày, Nùng).
• Nguồn dữ liệu: Nguồn dữ liệu thứ cấp gồm các ấn phẩm khoa học của các nhà nghiên cứu: Cơ sở văn hóa Việt Nam (Trần Quốc Vượng, 2006), Hoa văn cổ truyền Đắc Lắc (Chu Thái Sơn, 2000), Điêu khắc gỗ dân gian Gia Rai, Ba Na (Trần Phong), cùng tư liệu của Giáo sư Từ Chi và hệ thống hình ảnh hiện vật, lễ hội dân gian khảo cứu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đôi nét về vùng văn hóa Tây Nguyên

Chương này tập trung trình bày tổng quan về hệ sinh thái tự nhiên, bối cảnh kinh tế - xã hội và đời sống tinh thần của cư dân Tây Nguyên, làm nền tảng lý giải cội nguồn của các quan niệm thẩm mỹ.

Về đặc điểm tự nhiên và xã hội, Tây Nguyên là hệ thống các cao nguyên liền kề nằm ở phía Tây miền Trung, tiếp giáp Hạ Lào và Đông Bắc Campuchia, bao bọc phía Đông bởi các dãy núi cao. Khí hậu chia làm hai mùa rõ rệt: mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 10) và mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4, khô nóng nhất vào tháng 3 và tháng 4). Toàn vùng có diện tích cây cà phê hơn 290.000 ha, chiếm 4/5 diện tích cà phê cả nước. Tuy nhiên, tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp đang đối mặt với tình trạng suy giảm do khai thác và áp lực di dân.

Về phương thức cư trú và đời sống văn hóa, cư dân bản địa gồm nhiều nhóm dân tộc (Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, Cơ Ho, Mạ, Xơ Đăng, M'Nông...) phát triển nền nông nghiệp hỏa canh, canh tác lúa rẫy gắn liền với chu kỳ mùa vụ và các kiêng cữ tâm linh. Chu kỳ lễ hội nông nghiệp kéo dài từ đầu mùa mưa (làm lễ cầu an cho lúa, tạ thần sấm, tạ ơn mẹ lúa Yang Sri) đến khi lúa chín (lễ ăn cốm mới). Đời sống tinh thần lưu giữ các kho tàng sử thi quy mô lớn như sử thi Đam San, Đăm Noi (Khan của người Ê Đê, Hri của người Gia Rai).

Không gian văn hóa cồng chiêng đóng vai trò trục liên kết tâm linh trong toàn bộ vòng đời con người. Chiêng được coi là ngôn ngữ giao tiếp với siêu nhiên; mỗi chiếc chiêng hàm chứa một vị thần (Yang Chiêng). Tiếng chiêng xuất hiện từ lễ "chiêng thổi tai" khi đứa trẻ chào đời (bé trai tấu theo nhịp xung trận, bé gái tấu theo nhịp mùa gặt) cho đến lễ cưới hỏi, mừng nhà mới, đâm trâu và lễ bỏ mả.

Về quan niệm màu sắc, tác giả khẳng định người Tây Nguyên đặc biệt tôn sùng hai màu Đỏ và Đen xuất phát từ môi trường sinh tồn:

• Màu Đỏ là biểu tượng của Mặt Trời, ngọn lửa, máu của vật hiến sinh, sự sống và đam mê.
• Màu Đen là màu của Đất, rừng đại ngàn, sự huyền bí và cội nguồn che chở.

Trong các nghi thức hiến tế (như lễ đâm trâu), máu con vật hiến sinh màu đỏ được bôi lên cây nêu, chén rượu và cột tượng để truyền sinh lực; ngược lại, con vật hiến tế thường được chọn loại có lông màu đen nhằm cầu mong sự bình an, no đủ.

Chương 2: Màu sắc Đỏ - Đen trong không gian văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên

Chương 2 là phần trọng tâm của khóa luận, phân tích sự vận dụng và thể hiện cụ thể của cặp màu Đỏ - Đen qua 5 phân ngành nghệ thuật tạo hình dân gian:

1. Trang trí trong kiến trúc và tôn giáo tín ngưỡng:

   • Nhà Rông: Tấm phên đan của nhà Rông Ba Na sử dụng sắc đỏ nhạt chạy dọc từ nóc xuống mái dốc, vừa gia cố mái tranh vừa tạo dáng hình lưỡi rìu vươn cao; hoa văn trang trí mô phỏng dòng sông, cánh bướm, hòn đá.
   • Đàn tế và cây Nêu: Đàn tế đâm trâu của người M'Nông Gar phủ kín hoa văn cành đa (rơnôkmbrahji) và ngọn rau dớn với gam màu tương phản Đen - Trắng - Đỏ. Người Sre dựng cây nêu lớn (Ndah) kết hợp cây nêu nhỏ (Gonong) trong lễ hiến sinh và cây Doung trên ruộng lúa; thân cột vẽ các khoanh màu đỏ, đen hoặc trắng biểu thị âm dương.
   • Nhà mồ và cột tượng: Kiểu nhà ARRaps có phên đan lồ ô vẽ hoa văn đỏ - đen, đầu nóc có thanh Khau cút hình rau dớn. Khuôn viên nhà mồ Ê Đê có cột Gơng Klao (cao khoảng 50–60 cm) tạo hình trái bầu nậm, cối giã gạo hoặc tượng người ôm mặt khóc, người phụ nữ giã gạo, bồng con.

2. Trang trí trên đồ gia dụng và kỹ thuật chế tạo màu:

   • Đồ vật sinh hoạt (cán dao, cán rìu, xà gạc, bao kiếm, ống điếu, hộp thuốc) được khắc vạch họa tiết kỷ hà, tam giác, quả trám kết hợp các sợi mây cuộn tròn.
   • Các vật dụng đan lát (gùi cá nhân, nón, sọt, mẹt, nong nia) sử dụng sự đối chọi giữa màu nan tự nhiên và màu nan hun khói bếp (đen - trắng ngà hoặc đen - vàng). Người Ê Đê trang trí họa tiết khắc vạch trên các dãy ghế độc mộc lớn trong nhà dài như ghế chủ (Jung pô sang), ghế khách (Kpan), ghế nhạc công (Kpom Khakr).
   • Kỹ thuật chế tác màu truyền thống: Màu đỏ được chiết xuất từ bột đá non (Gur), đất đỏ bazan, lá doác, hoặc vỏ cây Tơ nung, rễ cây Nhau đun sôi với mỡ dê rồi nhúng nước Xa Bon; màu đen tạo từ than củi giã nhỏ hòa nước, nhựa cây Ti nấu quánh với than, hoặc ngâm lá chàm; màu trắng lấy từ bột gạo vê viên. Cọ vẽ chế tạo từ que tre đập dập đầu.

3. Trang trí trên trang phục và thổ cẩm:

   • Cấu trúc trang phục: Nữ Ê Đê mặc váy dài, áo ngắn chui đầu; nam đóng khố, mặc áo vạt sau dài hơn vạt trước, ngực xẻ 10–15 cm có hàng khuy đồng luồn chỉ đỏ và dải hoa văn chim đại bàng dang cánh (áo Ddeech kwich Grữ). Người Ba Na chuộng hoa văn đối xứng hình gai mây, tổ ong, đường quanh co. Người Gia Rai đặc tả màu đỏ rực rỡ ở hai đầu khố nam (hoa văn lá Đốt) và chân váy nữ.
   • Khóa luận lập bảng phân tích, so sánh kỹ thuật dệt, cấu trúc hoa văn và bảng màu giữa cư dân Tây Nguyên và các tộc người miền núi phía Bắc:

Tiêu chí so sánh	Cư dân Tây Nguyên (Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, M'Nông)	Cư dân miền núi phía Bắc (Dao đỏ, H'Mông, Lô Lô Hoa, Phù Lá, Thái, Tày, Nùng)
Kỹ thuật tạo hoa văn	Kỹ thuật dệt luồn sợi (thêu như đan), sắp đặt sợi màu trực tiếp trên khung dệt gỗ/tre theo bố cục định sẵn.	Phổ biến kỹ thuật thêu chéo mũi (chéo sợi), thêu lát, vẽ sáp ong (H'Mông, Dao) rồi nhuộm chàm, ghép vải màu.
Màu nền chủ đạo	Màu đen hoặc màu chàm sẫm của thảm sợi dọc; đóng vai trò "khoảng chìm" hút bớt độ gắt của màu nóng.	Vải mộc trắng dệt xong mới nhuộm chàm; nền chàm sẫm hoặc áo đen tuyền.
Sắc độ phối hợp	Gam nóng tương phản mạnh: Đỏ, Vàng, Trắng nổi bật trên nền Đen; mảng màu Đỏ giữ vai trò trung tâm thị giác.	- Dao đỏ, Lô Lô: Đỏ, Vàng rực rỡ trên nền chàm. - Tày, Nùng, Thái: Gam lạnh (chàm, đen, xanh, tím than, đỏ sẫm).
Bố cục hoa văn	Chạy thành các dải băng ngang ôm quanh thân thể hoặc chạy dọc theo thân khố, vạt áo.	Bố trí tập trung tại cổ áo, ngực, cổ tay, xà cạp, gấu váy hoặc thêu kín thân áo (Phù Lá).

4. Trang trí trong điêu khắc gỗ dân gian:

   • Nghệ thuật tạc tượng nhà mồ (Ba Na, Gia Rai, Ê Đê) sử dụng công cụ thô sơ (rìu, rựa) với những nhát vạt dứt khoát, mộc mạc, phi tỷ lệ giải phẫu nhưng giàu tính biểu cảm.
   • Sắc màu can thiệp trực tiếp vào điêu khắc: Màu đỏ (bột đá non, máu vật hiến sinh) tô điểm môi, cùi tay, khuỷu chân, đầu gối; màu đen (than củi) tô tóc, mắt, miệng tượng, phục vụ cho các nghi lễ tiễn đưa linh hồn trong lễ bỏ mả.

5. Trang trí trong không gian lễ hội:

   • Lễ hội mùa xuân ("mùa uống tháng, ăn nằm, trâu đâm, lợn mổ"), lễ thổi tai, lễ cúng lúa mới, lễ bỏ mả tạo nên không gian tổng hòa giữa âm thanh cồng chiêng, lửa trại và màu sắc thị giác. Sắc đỏ - đen xuất hiện đồng bộ trên cờ hội, cây nêu, bàn thờ tế lễ, trang phục múa Xoang, làm nổi bật tính thiêng và tính cộng cảm buôn làng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể dựa trên việc tổng hợp và phân tích tư liệu văn hóa nghệ thuật:

• Khái quát và hệ thống hóa ý nghĩa biểu tượng của cặp màu Đỏ - Đen trong nhân sinh quan người Tây Nguyên: Màu Đỏ là dương tính, lửa, mặt trời, sự sống; màu Đen là âm tính, đất, nước, sự bền vững và tĩnh lặng.
• Ghi nhận chi tiết quy trình chế tác các chất liệu màu tự nhiên từ thảo mộc, khoáng vật bản địa (đá bở Gur, than củi, nhựa cây Ti, vỏ cây Tơ nung, rễ cây Nhau, lá doác) và phương thức ứng dụng chúng trên bề mặt gỗ, tre nứa, sợi bông.
• Phân định rõ nét đặc thù phong cách tạo hình phương Nam (Tây Nguyên) với phương Bắc (Tây Bắc, Việt Bắc) thông qua sự phân tích kỹ thuật dệt luồn sợi so với kỹ thuật thêu chéo mũi và ghép vải.

Về mặt đóng góp và ứng dụng thực tiễn:

• Cung cấp tài liệu tổng hợp chuyên đề cho sinh viên ngành Sư phạm Mỹ thuật, hỗ trợ mở rộng hiểu biết về mỹ thuật truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam.
• Đề xuất định hướng vận dụng các kiến thức về hoa văn, bố cục dải viền và hòa sắc Đỏ - Đen vào nội dung giảng dạy phân môn Trang trí, Lịch sử Mỹ thuật và Vẽ tranh đề tài tại các cơ sở đào tạo mỹ thuật.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận là công trình tiểu luận tốt nghiệp bậc đại học, do đó phạm vi tiếp cận tư liệu chủ yếu dựa trên nguồn tài liệu thứ cấp đã xuất bản và các hình ảnh khảo sát hiện vật, chưa có điều kiện triển khai các đợt điền dã thực địa dài ngày tại toàn bộ 5 tỉnh Tây Nguyên.

Hướng nghiên cứu tiếp nối có thể mở rộng khảo sát thực tế sự biến đổi của chất liệu màu nhuộm tự nhiên sang màu công nghiệp trong nghề dệt thổ cẩm hiện nay, cũng như nghiên cứu sâu hơn về sự tiếp biến văn hóa trong nghệ thuật trang trí kiến trúc, lễ hội Tây Nguyên thời kỳ hiện đại hóa.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên, giảng viên ngành Sư phạm Mỹ thuật, Hội họa, Thiết kế Thời trang: Tham khảo nguồn tư liệu về nguyên lý phối màu tương phản, bố cục hoa văn kỷ hà, và phương pháp tạo hình truyền thống trên chất liệu tre, gỗ, vải sợi.
• Người nghiên cứu văn hóa, dân tộc học: Sử dụng các dẫn chứng so sánh chi tiết giữa trang phục, điêu khắc, kiến trúc Tây Nguyên với các nhóm dân tộc vùng cao phía Bắc.
• Giáo viên mỹ thuật phổ thông: Vận dụng xây dựng các bài giảng chuyên đề về mỹ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam trong chương trình giáo dục nghệ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Người Tây Nguyên quan niệm ý nghĩa biểu tượng của hai màu Đỏ và Đen như thế nào?
Người Tây Nguyên quan niệm màu Đỏ tượng trưng cho Mặt Trời, ngọn lửa, máu của sự sống, đam mê và khát vọng vươn lên (thuộc tính Dương). Màu Đen tượng trưng cho Đất rừng phù sa, nước, sự che chở, huyền bí và trầm lặng (thuộc tính Âm). Đây là hai yếu tố thiêng liêng gắn liền với sự tồn tại của con người giữa đại ngàn.

2. Các chất liệu màu tự nhiên (Đỏ, Đen, Trắng) được đồng bào Tây Nguyên điều chế từ đâu?

• Màu Đỏ: Chiết xuất từ khoáng chất đá bở (Gur), bột đá non hòa keo cây, đất đỏ bazan, lá doác, vỏ cây Tơ nung, rễ cây Nhau đun sôi với mỡ dê rồi nhúng nước Xa Bon, hoặc dùng máu vật hiến sinh (trâu, bò, lợn).
• Màu Đen: Chế từ than củi giã nhỏ hòa nước, than củi nấu với nhựa cây Ti thành chất bột nhão quánh, hoặc ngâm ủ lá chàm.
• Màu Trắng: Chế từ bột gạo giã mịn vê thành viên để mài vẽ.

3. Điểm khác biệt căn bản về kỹ thuật trang trí trang phục giữa các dân tộc Tây Nguyên và các dân tộc miền núi phía Bắc là gì?
Phụ nữ Tây Nguyên tạo hoa văn trực tiếp trong quá trình dệt vải bằng kỹ thuật luồn sợi màu (thêu như đan) trên thảm sợi dọc màu đen/chàm sẫm. Ngược lại, các dân tộc phía Bắc (như H'Mông, Dao, Lô Lô, Phù Lá) thường dệt nền vải mộc trắng hoặc nhuộm chàm trơn rồi mới tạo hoa văn bằng kỹ thuật thêu chéo mũi, vẽ sáp ong, hoặc cắt ghép các mảnh vải màu đè lên nền vải.

4. Nghi thức "chiêng thổi tai" có vai trò gì trong vòng đời của trẻ sơ sinh ở Tây Nguyên?
Khi một đứa trẻ chào đời, già làng đến bên cạnh gióng lên 3 hồi chiêng (theo nhịp xung trận nếu là bé trai, theo nhịp mùa gặt nếu là bé gái). Đồng bào quan niệm đứa trẻ là tặng phẩm của trời đất ban tặng nhưng tai còn "kín đặc", tiếng cồng chiêng mang sức mạnh của thần Chiêng (Yang Chiêng) sẽ thổi cho tai bé được "thông suốt" để chính thức trở thành thành viên của cộng đồng buôn làng.

5. Cột Klạo (Gơng Klao) ở khu vực nhà mồ người Ê Đê có đặc điểm tạo hình và trang trí như thế nào?
Cột Gơng Klao là cây cột đặt ở phía sau nhà mồ, cao khoảng 50–60 cm, ngọn cột được đẽo gọt tạo hình trái bầu nậm, cối giã gạo, con khỉ hoặc hình người phụ nữ ở nhiều trạng thái (ngồi ôm mặt khóc, đứng giã gạo, gùi địu con). Bề mặt cột được trang trí bằng các đường nét kỷ hà kết hợp các mảng màu Đỏ và Đen mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu về màu sắc trong văn hóa nghệ thuật Tây Nguyên" đã phân tích toàn diện vai trò, ý nghĩa biểu tượng và cách thức biểu đạt của cặp màu Đỏ - Đen trong nghệ thuật tạo hình dân gian bản địa. Thông qua việc khảo cứu kiến trúc, đồ gia dụng, trang phục, điêu khắc tượng gỗ và lễ hội, tác giả làm rõ mối liên hệ khăng khít giữa môi trường tự nhiên, tín ngưỡng vạn vật hữu linh với tư duy thẩm mỹ của cư dân miền núi Trường Sơn. Công trình là nguồn tài liệu hữu ích cho hoạt động học tập, giảng dạy chuyên ngành sư phạm mỹ thuật và đóng góp thiết thực vào nhận thức bảo tồn di sản văn hóa truyền thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi c¶m ¬n Em xin ®îc bµy tá lßng c¶m ¬n s©u s¾c ®Õn c¸c thÇy c« gi¸o khoa S ph¹m Mü thuËt- ¢m nh¹c ®· tËn t×nh d×u d¾t em trong nh÷ng n¨m häc võa qua. §Æc biÖt em xin ch©n thµnh c¶m ¬n Th¹c sÜ Ph¹m §×nh B×nh ®· tËn t×nh híng dÉn em hoµn thµnh bµi tiÓu luËn tèt nghiÖp nµy. Em xin tr©n träng c¶m ¬n. Hµ Néi, th¸ng 5 n¨m 2009 NguyÔn Thanh Tïng MôC LôC A: Më ®Çu………………………………………………………….

4 TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung 1. Môc ®Ých nghiªn cøu, nhiÖm vô nghiªn cøu……………………… 5 3. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu…………………………………. §èi tîng nghiªn cøu………………………………………….

Ph¹m vi nghiªn cøu……………………………………………. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu…………………………………………. Dù kiÕn nh÷ng ®ãng gãp cña ®Ò tµi………………………………. Bè côc cña tiÓu luËn……………………………………………….

7 Ch¬ng 1: §«i nÐt vÒ ®Æc ®iÓm vïng v¨n hãa T©y Nguyªn …………………………………………………………………………….1: §Æc ®iÓm tù nhiªn- x· héi T©y Nguyªn………………………. VÞ trÝ ®Þa lý, ®Þa h×nh, khÝ hËu………………………………. Tµi nghuyªn x· h«i m«i tr- êng………………………………. §êi sèng vµ con ng- êi……………………………………….

TÝn ngìng, phong tôc tËp qu¸n…………………………….9 Líp: K55A – Sp Mü thuËt 1 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung 1. Quan niÖm cña ngêi T©y Nguyªn vÒ hai mµu §á- §en…….12 Ch¬ng 2: Mµu §á- §en trong kh«ng gian v¨n hãa nghÖ thuËt T©y Nguyªn……………………………………………….1: Trang trÝ trong kiÕn tróc, t«n gi¸o tÝn ng- ìng……………….2: Trang trÝ trªn ®å gia dông………………………………….3: Trang trÝ trªn trang phôc………………………………….4: Trang trÝ trªn ®iªu kh¾c……………………………………….5: Trang trÝ trong lÔ héi……………………………………………29 C: KÕt luËn………………………………………………………….31 Tµi liÖu tham kh¶o…………………………………………… 34 A: më ®Çu 1.1 – N»m trªn d¶i ®Êt cao nguyªn miÒn Trung- T©y Nguyªn cã nhiÒu d©n téc ®Þnh c sinh sèng. G¾n bã víi nói rõng Trêng S¬n- T©y Nguyªn tõ rÊt xa xa nªn thiªn nhiªn ë vïng Trêng S¬n-T©y Nguyªn ®· ¶nh hëng ®Õn cuéc sèng c tró cña d©n téc nµy. Do ®Þa thÕ vµ ®Þa h×nh vµ ®Ó hßa nhËp víi thiªn nhiªn ngêi T©y Nguyªn ®· h×nh thµnh nh÷ng quan niÖm vµ tÝn ngìng riªng víi phong c¸ch sèng m¹nh mÏ, víi c¸i nh×n thÈm mü ®éc ®¸o kÕt hîp víi së thÝch lµm ®Ñp cña ngêi Thîng ®Ó tõ ®ã s¶n sinh ra nÒn nghÖ thuËt d©n gian ®éc ®¸o mang ®Ëm b¶n s¾c d©n téc.

Nã kh«ng chØ lµ trêng ca cæ, nh÷ng lµn ®iÖu d©n ca mît mµ vµ ®»m th¾m, nh÷ng lÔ héi cång chiªng víi nh÷ng ©m thanh cã søc vang Líp: K55A – Sp Mü thuËt 2 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung déi s©u xa g¾n liÒn víi rÊt nhiÒu lÔ thøc trong ®êi sèng céng ®ång, nh÷ng trang trÝ vµ ®iªu kh¾c, nghÖ thuËt dÖt hoa v¨n còng rÊt ®Æc s¾c, nh÷ng kiÕn tróc nhµ må. §Æc biÖt ®¸ng chó ý lµ truyÒn thèng ®Ïo tîng nhµ må b»ng nh÷ng khóc gç trßn mang nhiÒu gi¸ trÞ nghÖ thuËt vµ ®îc thÓ hiÖn vµo tõng nÕp sèng cña ®êi sèng con ngêi T©y Nguyªn. V× vËy ®èi víi ngêi T©y Nguyªn v¨n hãa nghÖ thuËt lµ mét yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu trong cuéc sèng cña hä.2 - T©y Nguyªn ®îc coi lµ m¸i nhµ cã vÞ trÝ khèng chÕ c¶ vïng Nam §«ng D¬ng víi dßng ch¶y con ngêi t¹o nªn mét khu vùc nh©n v¨n rÊt phong phó, lµ n¬i sinh tô l©u ®êi cña nhiÒu d©n téc thiÓu sè, s¾c chñ nh©n cña nh÷ng nÒn v¨n hãa ®éc ®¸o vµ ®Æc s¾c. §Êt T©y Nguyªn trong kh«ng gian ®Çy ¾p tiÕng cång chiªng víi nh÷ng c¸i n¾m tay nhón nh¶y trong ¸nh löa bËp bïng, ©m nh¹c ®Çy cång chiªng cña lÔ héi.

Trong kho¶ng kh«ng gian bao la Êy dêng nh cã sù hiÖn diÖn cña s¾c mµu huyÒn ¶o §á vµ §en; trong ¸nh löa bËp bïng xua tan ®i mµn ®ªm tèi mµu §á vµ §en lóc Èn lóc hiÖn trªn trang phôc cña c¸c chµng trai, c« g¸i ®ang say sa trong c¸c ®iÖu móa truyÒn thèng. Mµu §á §en lung linh thÊp tho¸ng trªn cét c©y nªu ngµy lÔ vµ rùc rì trªn m¸i nhµ må. Dêng nh chç nµo chóng ta còng thÊy cÆp mµu §á §en Êy. Ph¶i ch¨ng ®©y lµ nÐt ®éc ®¸o, ®Æc trng cho b¶n s¾c d©n téc cña ngêi T©y Nguyªn.3 – Tuy kh«ng ®îc sinh ra còng nh lín lªn t¹i m¶nh ®Êt T©y Nguyªn nhng lµ mét sinh viªn mü thuËt còng nh bao b¹n sinh viªn kh¸c ®Ó t×m hiÓu thªm vÒ ®Êt níc con ngêi ViÖt Nam vÉn lµ kho tµng kiÕn thøc v« cïng réng lín mµ qua phim Líp: K55A – Sp Mü thuËt 3 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung ¶nh, qua s¸ch b¸o…chóng ta ®· lÜnh héi ®îc.

B»ng nh÷ng s¶n phÈm, hiÖn vËt kh¸ phong phó cña ngêi T©y Nguyªn hßa quyÖn víi tÝn ngìng vµ së thÝch víi thÕ giíi mµu s¾c ®îc hiÖn diÖn trong kh«ng gian v¨n hãa nghÖ thuËt trang trÝ cña ngêi T©y Nguyªn. §Ó t×m hiÓu vÎ ®Ñp ®Æc trng Êy ®ã chÝnh lµ lý do t«i chän ®Ò tµi nµy. Môc ®Ých nghiªn cøu, nhiÖm vô nghiªn cøu: T×m hiÓu vÒ ®Æc ®iÓm tù nhiªn – x· héi vïng v¨n hãa T©y Nguyªn. T×m hiÓu mèi quan hÖ vÒ tÝn ngìng víi mµu s¾c, quan niÖm ý nghÜa vÒ mµu s¾c cña T©y Nguyªn.

Quan niÖm vÎ ®Ñp cña mµu ®á- ®en trong nghÖ thuËt trang trÝ T©y Nguyªn. Qua ®Ò tµi thÊy ®îc nÐt ®Ñp cña mµu s¾c riªng trong v¨n hãa nghÖ thuËt trang trÝ T©y Nguyªn. Gãp phÇn gi÷ g×n b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc qua c¸i ®Ñp cña mµu s¾c vµ häa tiÕt. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu: 3.1 §èi tîng nghiªn cøu: Tõ phong tôc tËp qu¸n liªn quan ®Õn vßng ®êi nh sinh ®Î, trëng thµnh, cíi xin tang ma, ®Æc biÖt lµ nghi lÔ liªn quan ®Õn nhµ må vµ quan niÖm hån lóa vïng ®Êt nµy.

Quan niÖm tÝn ngìng víi mµu ®á ®en trong cuéc sèng. Mµu §á - §en trong nghÖ thuËt trang trÝ T©y Nguyªn ®îc thÓ hiÖn qua: _KiÕn tróc _Trang trÝ _ §iªu kh¾c Líp: K55A – Sp Mü thuËt 4 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung _ LÔ héi 3.2: Ph¹m vi nghiªn cøu: T©y Nguyªn bao gåm l·nh thæ cña n¨m tØnh: Gia Rai, Kon Tum, L©m §ång, §¾c L¾c, §¾c N«ng. N»m gän trªn vïng cao nguyªn ®Êt ®á bazan phÝa T©y trung bé. TËp trung gÇn hai m¬i d©n téc anh em Gia Rai, £ §ª, M¹… Víi mµu s¾c §á- §en mang ®Ëm tÝn ngìng T©y Nguyªn ®· hiÖn diÖn trong v¨n hãa nghÖ thuËt.

Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: Ph¬ng ph¸p su tÇm tµi liÖu. Ph¬ng ph¸p so s¸nh. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch. Dù kiÕn nh÷ng ®ãng gãp cña ®Ò tµi - Gióp sinh viªn mü thuËt tÝch lòy kiÕn thøc vµ hiÓu biÕt thªm vÒ mµu s¾c còng nh c¸ch trang trÝ cña ngêi T©y Nguyªn - Nghiªn cøu , vËn dông vµo viÖc gi¶ng d¹y trong c¸c tr- êng nghÖ thuËt.

Bè côc cña tiÓu luËn Gåm 3 phÇn: A: Më ®Çu B: Néi dung: Ch¬ng 1: §«i nÐt vÒ vïng v¨n hãa T©y Nguyªn Ch¬ng 2: Mµu s¾c §á- §en trong kh«ng gian v¨n ho¸ nghÖ thuËt T©y Nguyªn C: KÕt luËn Líp: K55A – Sp Mü thuËt 5 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung B: Néi dung Ch¬ng 1: §«i nÐt vÒ vïng v¨n hãa T©y Nguyªn 1.1 §Æc ®iÓm tù nhiªn- x· héi 1.11: VÞ trÝ ®Þa lý, ®Þa h×nh, khÝ hËu: T©y Nguyªn lµ vïng cao nguyªn, gi¸p víi H¹ Lµo vµ §«ng B¾c Campuchia cã con ®êng ®Êt ®á T©y Nguyªn mét thêi huyÒn tho¹i. Thùc chÊt T©y Nguyªn kh«ng ph¶i lµ mét cao nguyªn duy nhÊt mµ lµ mét lo¹t cao nguyªn liÒn kÒ. TÊt c¶ c¸c cao nguyªn nµy ®Òu ®îc bao bäc vÒ phÝa §«ng bëi nh÷ng d·y nói vµ khèi nói cao. T©y Nguyªn cã nhiÒu ®åi nói trËp trïng réng lín víi nh÷ng v¸ch nói treo leo , cã nhiÒu c©y cao, nhiÒu con s«ng réng mªnh m«ng vµ dµi.

Cã thÓ nãi ®Þa h×nh ë ®©y v« cïng hiÓm trë vµ phøc t¹p. KhÝ hËu ë T©y Nguyªn ®îc chia lµm hai mïa: Mïa ma tõ th¸ng 5 ®Õn hÕt th¸ng 10 vµ mïa kh« tõ th¸ng 11 ®Õn thÊng 4, trong ®ã th¸ng 3 vµ th¸ng 4 lµ hai th¸ng nãng vµ kh« nhÊt.12:Tµi nguyªn- x· héi- m«i trêng: So víi c¸c vïng kh¸c trong c¶ níc ®iÒu kiÖn tù nhiªn x· héi T©y Nguyªn cã nhiÒu khã kh¨n nh thiÕu lao ®éng lµnh nghÒ, c¬ së h¹ tÇng kÐm ph¸t triÓn, sù chung ®ông cña nhiÒu s¾c d©n trong mét vïng ®Êt nhá víi møc sèng cßn thÊp. Tuy nhiªn T©y Nguyªn cã diÖn tÝch cµ phª h¬n 290 ngh×n ha, chiªm 4/5 diÖn tÝch cµ phª c¶ níc. Líp: K55A – Sp Mü thuËt 6 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung Tµi nguyªn rõng vµ diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp ë T©y Nguyªn ®ang ®øng tríc nguy c¬ ngµy cµng suy gi¶m nghiªm träng do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau nh mét phÇn nhá diÖn tÝch rõng s©u cha cã chñ vµ d©n c míi ®Õn lËp nghiÖp x©m lÊn rõng ®Ó ë vµ s¶n xuÊt còng nh n¹n ph¸ rõng, khai th¸c l©m s¶n tr¸i phÐp cha kiÓm so¸t ®îc.Do sù suy gi¶m tµi nguyªn rõng nªn s¶n lîng khai th¸c gç kh«ng ngõng, hiÖn nay chÝnh quyÒn ®Þa ph¬ng ®ang cã thö nghiÖm giao ®Êt, cho thuª ®Êt l©m nghiÖp cho c¸c tæ chøc, hé gia ®×nh, c¸ nh©n sö dông æn ®Þnh, giao rõng kho¸n b¶o vÖ rõng cho hé gia ®×nh vµ céng ®ång ngêi trong bu«n lµng.13: C d©n: NhiÒu d©n téc thiÓu sè chung sèng víi d©n téc ViÖt ë T©y Nguyªn nh Ba Na, Gia Rai, £ ®ª, C¬ Ho, M¹, X¬ §¨ng, Mn«ng…ChÝnh phñ ViÖt Nam céng hßa gäi chung nh÷ng d©n téc nµy lµ “ ®ång bµo s¾c téc” hoÆc “ ngêi Thîng”; “ Thîng” cã nghÜa lµ trªn, “ ngêi Thîng” lµ ngêi ë miÒn cao hay miÒn nói, mét c¸ch gäi ®Æc trng chØ nh÷ng s¾c d©n sinh sèng trªn cao nguyªn miÒn Trung.

Thiªn nhiªn T©y Nguyªn v« cïng kh¾c nghiÖt vµ cã nhiÒu lò quÐt, cã ¶nh hëng lín tíi con ngêi n¬i ®©y. M«i tr- êng ®· t¸c ®éng trùc tiÕp tíi con ngêi T©y Nguyªn t¹o cho con ngêi T©y Nguyªn cã tÝnh c¸ch m¹nh mÏ vµ bèc löa.21: §êi sèng, con ngêi: §êi sèng cña ngêi T©y Nguyªn g¾n chÆt víi thiªn nhiªn, con ngêi kh«ng t¸ch khái thiªn nhiªn, mµ lµ mét bé phËn cña thiªn nhiªn, mäi ho¹t ®éng cña con ngêi ®Òu võa Líp: K55A – Sp Mü thuËt 7 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TiÓu luËn tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Kim Dung t¸c ®éng lªn thiªn nhiªn, l¹i võa chÞu sù t¸c ®éng trë l¹i cña thiªn nhiªn, mèi quan hÖ cña con ngêi víi thÕ giíi thÇn linh ®ang cai qu¶n thÕ giíi tù nhiªn, ®ã chÝnh lµ c¬ së cña tÝn ngìng. Con ngêi vµ thiªn nhiªn ®· ®îc siªu nhiªn hãa, ®an xen gi÷a hiÖn thùc vµ huyÒn tho¹i, con ngêi sèng gi÷a c©n b»ng vµ æn ®Þnh.