Nghiên Cứu Vật Liệu Kiến Trúc Thế Kỷ XV-XVIII Tại Khu Vực Chính Điện Kính Thiên

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Luận văn vật liệu kiến trúc thế kỷ xv xviii tại khu vực chính điện kính thiên hoàng thành thăng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Bùi Văn Sơn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Tống Trung Tín
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Khảo cổ học
• Đề tài: Vật Liệu Kiến Trúc Thế Kỷ XV-XVIII Tại Khu Vực Chính Điện Kính Thiên (Hoàng Thành Thăng Long) Qua Tài Liệu Khai Quật Năm 2017-2019
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẬT LIỆU KIẾN TRÚC THẾ KỶ XV-XVIII TẠI KHU VỰC CHÍNH ĐIỆN KÍNH THIÊN QUA CÁC ĐỢT KHAI QUẬT 2017-2019
• 1.1. Tổng quan tình hình phát hiện và nghiên cứu vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII
• 1.2. Những phát hiện và nghiên cứu trước năm 1954
• 1.3. Những phát hiện và nghiên cứu sau năm 1954
• 1.4. Tình hình phát hiện và nghiên cứu vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại khu vực Chính điện Kính Thiên qua các đợt khai quật
• 1.5. Vài nét về tình hình nghiên cứu khu vực trung tâm và Chính điện Kính Thiên
• 1.6. Khai quật ở khu vực điện Kính Thiên trong các năm 2017-2019
• 1.7. Vị trí khai quật
• 1.8. Tầng văn hóa và dấu tích kiến trúc tiêu biểu các thời kỳ trong đợt khai quật thám sát từ 2017 đến 2019
• 1.9. Các dấu tích kiến trúc phát hiện từ 2017-2019
• 1.10. Di vật và vật liệu xây dựng thế kỷ XV – XVIII năm 2017-2019
• 2. VẬT LIỆU KIẾN TRÚC THẾ KỶ XV-XVIII TẠI KHU VỰC CHÍNH ĐIỆN KÍNH THIÊN QUA CÁC ĐỢT KHAI QUẬT NĂM 2017-2019
• 2.1. Vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVI
• 2.1.1. Vật liệu đất nung
• 2.1.2. Một số loại hình ngói khác
• 2.1.3. Trang trí kiến trúc
• 2.1.4. Vật liệu xây dựng bằng đá
• 2.1.5. Vật liệu gỗ. Hiện vật liên quan đến xà/dầm (梁) và hoành (桁-hành), rui (椽 -chuyên, 榑 -phục)
• 2.1.6. Cấu kiện thuộc cấu trúc đấu củng
• 2.2. Vật liệu kiến trúc thế kỷ XVII-XVIII
• 2.2.1. Vật liệu đất nung
• 2.2.2. Các loại hình trang trí kiến trúc
• 2.2.3. Vật liệu xây dựng bằng đá
• 2.2.4. Nhóm chân tảng có lỗ đặt cột đèn, cột đá
• 2.2.5. Nhóm chân tảng đặt chân cột
• 2.2.6. Đá hình chữ nhật
• 3. ĐẶC TRƯNG VÀ GIÁ TRỊ CỦA VẬT LIỆU KIẾN TRÚC THẾ KỶ XV-XVIII TẠI KHU VỰC CHÍNH ĐIỆN KÍNH THIÊN QUA CÁC ĐỢT KHAI QUẬT 2017-2019
• 3.1. Đặc trưng vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại khu vực điện Kính Thiên
• 3.1.1. Đặc trưng vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVI
• 3.1.1.1. Chất liệu và loại hình
• 3.1.1.2. Hoa văn trang trí
• 3.1.1.3. Kỹ thuật sản xuất
• 3.1.2. Đặc trưng vật liệu kiến trúc thế kỷ XVII-XVIII
• 3.1.2.1. Chất liệu và loại hình
• 3.1.2.2. Hoa văn trang trí
• 3.1.2.3. Kỹ thuật sản xuất
• 3.2. Giá trị của loại hình vật liệu kiến trúc tại khu vực điện Kính Thiên
• 3.2.1. Góp phần tìm hiểu diện mạo kiến trúc thế kỷ XV-XVIII
• 3.2.2. Diện mạo kiến trúc Việt Nam thế kỷ XV-XVI
• 3.2.3. Diện mạo kiến trúc Việt Nam thế kỷ XVII-XVIII
• 3.2.4. Vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII phản ánh tính chất, đặc trưng của khu di tích Chính điện Kính Thiên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Vật Liệu Kiến Trúc Điện Kính Thiên

Nghiên cứu vật liệu kiến trúc là yếu tố then chốt để hiểu rõ lịch sử xây dựng và văn hóa Việt Nam. Các di tích kiến trúc cổ thường chỉ còn lại vật liệu xây dựng, do đó việc nghiên cứu chúng có vai trò quan trọng. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về kiến trúc đương thời mà còn có giá trị trong việc nghiên cứu lịch sử mỹ thuật, điêu khắc, lịch sử nghề thủ công và lịch sử văn hóa dân tộc. Các cuộc khai quật khảo cổ học đã tạo điều kiện tiếp cận với loại hình vật liệu kiến trúc, và một số công trình nghiên cứu đã đề cập đến chúng qua các triều đại. Các nghiên cứu về vật liệu kiến trúc Việt Nam thế kỷ XV-XVIII đã góp phần nhận diện các loại hình vật liệu kiến trúc. Khu vực Điện Kính Thiên là một di tích quan trọng bậc nhất của Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, nơi có điện Kính Thiên là Chính điện của Cấm thành. Việc nghiên cứu vật liệu kiến trúc tại đây ngày càng trở nên cấp thiết.

1.1. Lịch Sử Nghiên Cứu Vật Liệu Xây Dựng Hoàng Thành Thăng Long

Các nghiên cứu về vật liệu xây dựng tại Hoàng thành Thăng Long đã được thực hiện từ lâu, với những đóng góp quan trọng của các nhà nghiên cứu như Louis Bezacier, H.Mecier và Tống Trung Tín. Các công trình này đã đi sâu vào nghiên cứu về loại hình vật liệu kiến trúc Việt Nam thế kỷ XV-XVIII. Luận án tiến sĩ của Ngô Thị Lan về "Gạch - ngói thế kỷ XV-XVIII ở Bắc Việt Nam qua nguồn tư liệu khảo cổ học" cũng là một đóng góp quan trọng. Các nghiên cứu này đã góp phần nhận diện các loại hình vật liệu kiến trúc và cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo. Theo tài liệu gốc, "Đã có nhiều bài viết rất hay đi sâu vào nghiên cứu về loại hình vật liệu kiến trúc Việt Nam thế kỷ XV-XVIII sớm nhất là Louis Bezacier (1944, 1955), tiếp theo là H.Mecier (1954), tiếp theo là Tống Trung Tín đã có bài…"

1.2. Tầm Quan Trọng Của Điện Kính Thiên Trong Nghiên Cứu Kiến Trúc

Điện Kính Thiên là một khu di tích có tầm quan trọng bậc nhất của Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Nơi đây có điện Kính Thiên là Chính điện của Cấm thành - nơi thiết triều của nhà Lê Sơ, nhà Mạc và nhà Lê Trung hưng. Các kết quả khai quật đã thu được một khối lượng di vật rất lớn, bao gồm nhiều loại hình từ đồ gốm sứ, đồ sành và vật liệu kiến trúc. Việc phân loại di vật này có thể góp phần tìm hiểu thêm diện mạo kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XV-XVIII nói chung và ở khu vực Thăng Long nói riêng. Hơn nữa, từ việc góp phần nhận diện kiến trúc thế kỷ XV-XVIII ở khu vực trung tâm, việc nghiên cứu vật liệu ở đây cũng góp phần vào việc tìm hiểu một vấn đề mà giới khoa học quan tâm là vị trí trung tâm của Hoàng thành Thăng Long thế kỷ XV-XVIII ở đâu?

II. Thách Thức Nghiên Cứu Vật Liệu Xây Dựng Thế Kỷ XV XVIII

Việc nghiên cứu vật liệu xây dựng thế kỷ XV-XVIII tại Chính điện Kính Thiên đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, sự phân bố không đồng đều của di vật và vật liệu kiến trúc qua các lớp văn hóa đòi hỏi phương pháp phân tích tỉ mỉ và chính xác. Thứ hai, việc xác định niên đại chính xác cho từng loại vật liệu là một khó khăn, đặc biệt khi chúng có thể đã được sử dụng lại qua nhiều thời kỳ. Thứ ba, sự thiếu hụt các nguồn tư liệu tham khảo đồng đại cũng gây trở ngại cho việc so sánh và đánh giá. Cuối cùng, việc bảo tồn và phục dựng các vật liệu kiến trúc này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khảo cổ học, kiến trúc sư và các chuyên gia bảo tồn.

2.1. Khó Khăn Trong Phân Loại Vật Liệu Kiến Trúc Cổ

Việc phân loại vật liệu kiến trúc cổ gặp nhiều khó khăn do sự đa dạng về loại hình, chất liệu và kỹ thuật chế tác. Các loại gạch, ngói, đá và gỗ có thể có nhiều biến thể khác nhau, và việc xác định chức năng ban đầu của chúng không phải lúc nào cũng dễ dàng. Hơn nữa, các hoa văn trang trí kiến trúc trên vật liệu cũng có thể bị mờ hoặc hư hỏng theo thời gian, gây khó khăn cho việc nhận diện và phân tích. Theo tài liệu gốc, "Trong các di tích kiến trúc ở Việt Nam, nhiều khi chỉ còn lại có vật liệu xây dựng. Chính vì vậy nghiên cứu vật liệu kiến trúc góp phần quan trọng trong việc nghiên cứu lịch sử xây dựng Việt Nam truyền thống."

2.2. Vấn Đề Bảo Tồn Di Sản Kiến Trúc Điện Kính Thiên

Bảo tồn di sản kiến trúc tại Điện Kính Thiên là một nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và các biện pháp kỹ thuật. Các vật liệu xây dựng cổ thường rất dễ bị hư hỏng do tác động của thời tiết, môi trường và con người. Việc bảo tồn chúng đòi hỏi các phương pháp đặc biệt để ngăn chặn sự xuống cấp và phục hồi lại hình dáng ban đầu. Ngoài ra, việc bảo tồn cũng cần phải đảm bảo tính xác thực của di sản, tránh làm sai lệch hoặc thay đổi quá mức so với nguyên gốc.

III. Phương Pháp Phân Tích Vật Liệu Kiến Trúc Thế Kỷ XV XVIII

Nghiên cứu vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại Chính điện Kính Thiên đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau. Đầu tiên, phương pháp khảo cổ học được sử dụng để thu thập và phân loại vật liệu từ các cuộc khai quật. Tiếp theo, phương pháp phân tích vật lý và hóa học được áp dụng để xác định thành phần, nguồn gốc và kỹ thuật chế tác của vật liệu. Phương pháp so sánh đối chiếu được sử dụng để so sánh vật liệu từ Điện Kính Thiên với vật liệu từ các di tích khác cùng thời. Cuối cùng, phương pháp lịch sử và văn hóa được sử dụng để giải thích ý nghĩa của vật liệu trong bối cảnh lịch sử và văn hóa.

3.1. Ứng Dụng Khảo Cổ Học Trong Nghiên Cứu Vật Liệu Xây Dựng

Khảo cổ học đóng vai trò then chốt trong việc nghiên cứu vật liệu xây dựng cổ. Các cuộc khai quật cung cấp nguồn tư liệu trực tiếp về các loại vật liệu được sử dụng trong quá khứ, cũng như bối cảnh và vị trí của chúng trong các công trình kiến trúc. Các nhà khảo cổ học sử dụng các kỹ thuật khai quật, ghi chép và phân loại để thu thập thông tin chi tiết về vật liệu, từ đó giúp tái hiện lại quá trình xây dựng và sử dụng các công trình cổ. Theo tài liệu gốc, "Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khảo cổ học như: điều tra, thám sát, khai quật và lấy tư liệu tại hiện trường… cũng như các kỹ thuật nghiên cứu khảo cổ học trong phòng: miêu tả, thống kê, đo vẽ, chụp và xử lý ảnh bằng chương trình Photoshop…"

3.2. Phân Tích Hóa Học Xác Định Nguồn Gốc Vật Liệu Kiến Trúc

Phân tích hóa học là một công cụ quan trọng để xác định thành phần và nguồn gốc của vật liệu kiến trúc. Các phương pháp như phân tích thành phần nguyên tố, phân tích đồng vị và phân tích khoáng vật có thể cung cấp thông tin về nguồn gốc địa lý của vật liệu, cũng như các kỹ thuật chế tác được sử dụng. Thông tin này có thể giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về mạng lưới thương mại và trao đổi vật liệu trong quá khứ, cũng như các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến quá trình sản xuất vật liệu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Vật Liệu Kiến Trúc Thế Kỷ XV XVIII

Kết quả nghiên cứu vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại Chính điện Kính Thiên cho thấy sự đa dạng về loại hình, chất liệu và kỹ thuật chế tác. Các loại gạch, ngói, đá và gỗ được sử dụng trong xây dựng có nhiều biến thể khác nhau, phản ánh sự phát triển của kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật trang trí qua các thời kỳ. Nghiên cứu cũng cho thấy sự ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa đến kiến trúc Việt Nam, đặc biệt là trong việc sử dụng các hoa văn trang trí kiến trúc như rồng, phượng và hoa sen. Các vật liệu cũng phản ánh sự thay đổi trong kinh tế và xã hội, với sự xuất hiện của các loại vật liệu mới và kỹ thuật chế tác tiên tiến.

4.1. Đặc Điểm Gạch Ngói Thời Lê Sơ Tại Điện Kính Thiên

Gạch ngói thời Lê Sơ tại Điện Kính Thiên có những đặc điểm riêng biệt, phản ánh sự phát triển của kỹ thuật sản xuất và nghệ thuật trang trí trong giai đoạn này. Gạch thường có kích thước lớn, được làm từ đất sét chất lượng cao và nung ở nhiệt độ cao, đảm bảo độ bền và khả năng chịu lực tốt. Ngói có nhiều loại khác nhau, bao gồm ngói ống, ngói máng và ngói lót, với các hoa văn trang trí kiến trúc tinh xảo như rồng, phượng và hoa sen. Theo tài liệu gốc, "Vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVI . Vật liệu đất nung . Một số loại hình ngói khác . Trang trí kiến trúc . Vật liệu xây dựng bằng đá . Vật liệu gỗ."

4.2. Vật Liệu Gỗ Và Đá Trong Kiến Trúc Điện Kính Thiên

Gỗ và đá là hai loại vật liệu quan trọng trong kiến trúc Điện Kính Thiên. Gỗ được sử dụng để xây dựng các cột, kèo và mái nhà, với các loại gỗ quý như lim, sến và táu được ưa chuộng. Đá được sử dụng để xây dựng các nền móng, bậc thềm và lan can, với các loại đá xanh, đá trắng và đá hoa cương được sử dụng. Các hoa văn trang trí kiến trúc trên gỗ và đá thường rất tinh xảo, phản ánh sự tài hoa của các nghệ nhân và giá trị thẩm mỹ của thời đại.

V. Giá Trị Của Vật Liệu Kiến Trúc Trong Lịch Sử Việt Nam

Vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại Chính điện Kính Thiên có giá trị to lớn trong việc nghiên cứu lịch sử và văn hóa Việt Nam. Chúng cung cấp thông tin về kỹ thuật xây dựng, nghệ thuật trang trí, kinh tế và xã hội của thời đại. Chúng cũng phản ánh sự giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và các nước khác, đặc biệt là Trung Hoa. Nghiên cứu vật liệu kiến trúc giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và phát triển của kiến trúc Việt Nam, cũng như vai trò của kiến trúc trong việc định hình bản sắc văn hóa dân tộc. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của vật liệu kiến trúc là một nhiệm vụ quan trọng để bảo tồn di sản văn hóa của đất nước.

5.1. Phản Ánh Diện Mạo Kiến Trúc Việt Nam Thế Kỷ XV XVIII

Vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII phản ánh diện mạo kiến trúc Việt Nam trong giai đoạn này. Chúng cho thấy sự kết hợp giữa các yếu tố truyền thống và các yếu tố mới, tạo nên một phong cách kiến trúc độc đáo và đặc sắc. Các công trình kiến trúc thời kỳ này thường có quy mô lớn, được xây dựng bằng các vật liệu chất lượng cao và trang trí bằng các hoa văn tinh xảo. Chúng thể hiện sự giàu có và quyền lực của triều đình, cũng như sự phát triển của nghệ thuật và văn hóa dân tộc. Theo tài liệu gốc, "Góp phần tìm hiểu diện mạo kiến trúc thế kỷ XV-XVIII . Diện mạo kiến trúc Việt Nam thế kỷ XV-XVI . Diện mạo kiến trúc Việt Nam thế kỷ XVII-XVIII ."

5.2. Góp Phần Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa Dân Tộc

Nghiên cứu và bảo tồn vật liệu kiến trúc là một phần quan trọng trong việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc. Các vật liệu này là những chứng tích lịch sử, phản ánh quá trình hình thành và phát triển của kiến trúc Việt Nam. Việc bảo tồn chúng giúp chúng ta duy trì và phát huy giá trị của di sản văn hóa, truyền lại cho các thế hệ sau. Ngoài ra, việc bảo tồn vật liệu kiến trúc cũng có thể góp phần phát triển du lịch văn hóa, tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng và nâng cao nhận thức về giá trị của di sản.

VI. Hướng Nghiên Cứu Vật Liệu Kiến Trúc Điện Kính Thiên Tương Lai

Nghiên cứu vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại Chính điện Kính Thiên vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Trong tương lai, cần tập trung vào việc ứng dụng các công nghệ mới như quét 3D, phân tích hình ảnh và mô phỏng máy tính để tái hiện lại các công trình kiến trúc cổ. Cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khảo cổ học, kiến trúc sư, các chuyên gia bảo tồn và các nhà khoa học để có được cái nhìn toàn diện về vật liệu kiến trúc. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của vật liệu kiến trúc và tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản văn hóa.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Nghiên Cứu Kiến Trúc Cổ

Ứng dụng công nghệ mới là một xu hướng tất yếu trong nghiên cứu kiến trúc cổ. Các công nghệ như quét 3D, phân tích hình ảnh và mô phỏng máy tính có thể giúp các nhà nghiên cứu tái hiện lại các công trình kiến trúc cổ một cách chính xác và chi tiết. Chúng cũng có thể giúp phân tích các yếu tố kỹ thuật và thẩm mỹ của kiến trúc, cũng như dự đoán các tác động của môi trường và thời gian đến vật liệu kiến trúc. Việc ứng dụng công nghệ mới đòi hỏi sự đầu tư về trang thiết bị và đào tạo nhân lực, nhưng sẽ mang lại những kết quả nghiên cứu có giá trị cao.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Nghiên Cứu Liên Ngành Về Kiến Trúc

Nghiên cứu kiến trúc là một lĩnh vực liên ngành, đòi hỏi sự hợp tác giữa các nhà khảo cổ học, kiến trúc sư, các chuyên gia bảo tồn và các nhà khoa học. Sự hợp tác này giúp các nhà nghiên cứu có được cái nhìn toàn diện về kiến trúc, từ quá trình xây dựng đến quá trình sử dụng và bảo tồn. Nó cũng giúp chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, cũng như phát triển các phương pháp nghiên cứu và bảo tồn tiên tiến. Việc tăng cường hợp tác liên ngành đòi hỏi sự cởi mở, tôn trọng và sẵn sàng học hỏi lẫn nhau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn thế kỷ XV-XVIII, vật liệu kiến trúc đóng vai trò then chốt trong việc hình thành và phát triển các công trình kiến trúc cung đình tại khu vực Chính điện Kính Thiên, Hoàng thành Thăng Long. Qua các đợt khai quật khảo cổ từ năm 2017 đến 2019, tổng số hiện vật thu thập được lên tới 119.238 mảnh, trong đó có 54.456 mảnh gạch, 46.956 mảnh ngói, 16.459 mảnh trang trí kiến trúc và 70 tiêu bản gỗ cùng 297 mảnh đá. Những con số này phản ánh sự phong phú và đa dạng của vật liệu kiến trúc thời kỳ này. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa, phân loại và phân tích đặc trưng của các loại vật liệu kiến trúc nhằm làm sáng tỏ diện mạo kiến trúc cung đình thế kỷ XV-XVIII, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Thăng Long – Hà Nội.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là: (1) hệ thống và phân loại vật liệu kiến trúc qua các đợt khai quật tại khu vực điện Kính Thiên; (2) tìm hiểu đặc trưng về loại hình, hoa văn và kỹ thuật sản xuất của vật liệu kiến trúc; (3) so sánh và đánh giá mối tương quan giữa vật liệu kiến trúc tại khu vực này với các khu vực phụ cận và các di tích cùng thời kỳ nhằm xác định giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khu vực Chính điện Kính Thiên, với dữ liệu khai quật từ năm 2017 đến 2019, đồng thời so sánh với các di tích khác trong khu vực Thăng Long và miền Bắc Việt Nam. Thời gian nghiên cứu chủ yếu tập trung vào hai thời kỳ Lê Sơ và Lê Trung Hưng, do các loại vật liệu của thời Mạc và Tây Sơn chưa được phát hiện đầy đủ.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu khoa học có giá trị cho công tác phục dựng kiến trúc cung đình, đồng thời góp phần làm rõ lịch sử xây dựng và nghệ thuật điêu khắc truyền thống Việt Nam trong giai đoạn thế kỷ XV-XVIII.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu trong khảo cổ học, lịch sử kiến trúc và mỹ thuật truyền thống Việt Nam. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết khảo cổ học về vật liệu kiến trúc: Tập trung vào phân loại, niên đại và kỹ thuật sản xuất vật liệu xây dựng truyền thống, bao gồm gạch, ngói, đá và gỗ. Lý thuyết này giúp xác định đặc điểm vật liệu qua các lớp địa tầng và mối quan hệ giữa vật liệu với kiến trúc.

2. Lý thuyết lịch sử mỹ thuật và nghệ thuật trang trí: Phân tích các hoa văn trang trí trên vật liệu kiến trúc như rồng, hoa dây, nhũ đinh, nhằm làm rõ giá trị nghệ thuật và biểu tượng văn hóa trong kiến trúc cung đình.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: vật liệu đất nung (gạch, ngói), vật liệu gỗ, vật liệu đá, hoa văn trang trí kiến trúc, kỹ thuật sản xuất vật liệu, niên đại khảo cổ, và địa tầng văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ kết quả khai quật khảo cổ học tại khu vực Chính điện Kính Thiên trong các năm 2017-2019 với tổng diện tích khai quật gần 3.000 m2. Cỡ mẫu hiện vật thu thập lên tới hơn 119.000 mảnh, bao gồm gạch, ngói, trang trí kiến trúc, gỗ và đá.

Phương pháp chọn mẫu là khai quật có hệ thống, phân chia theo các hố khai quật và lớp địa tầng nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu. Các hiện vật được phân loại theo niên đại, loại hình và đặc điểm kỹ thuật.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Miêu tả và thống kê: Đo đạc kích thước, số lượng, chất liệu và hoa văn của từng loại vật liệu.
• So sánh đối chiếu: Đối chiếu vật liệu thu thập với các di tích cùng thời kỳ và các nghiên cứu trước đây để xác định đặc trưng và sự biến đổi.
• Phân tích kỹ thuật sản xuất: Nghiên cứu kỹ thuật nung, tạo hình, trang trí và chất liệu đất nung.
• Phân tích địa tầng: Xác định niên đại và diễn biến phát triển của vật liệu qua các lớp văn hóa.
• Sử dụng các phương pháp bổ trợ: Khu vực học, Hán Nôm học, lịch sử mỹ thuật và lịch sử kiến trúc để làm rõ bối cảnh văn hóa và lịch sử.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2019 với các đợt khai quật liên tục, sau đó là quá trình phân tích, chỉnh lý và tổng hợp dữ liệu trong các năm tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng và đa dạng vật liệu kiến trúc: Qua ba năm khai quật, thu thập được 119.238 hiện vật, trong đó gạch chiếm 54.456 mảnh, ngói 46.956 mảnh, trang trí kiến trúc 16.459 mảnh, gỗ 70 tiêu bản và đá 297 mảnh. Điều này cho thấy sự phong phú và đa dạng của vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại khu vực Chính điện Kính Thiên.

2. Phân loại vật liệu đất nung thế kỷ XV-XVI: Gạch được chia thành 5 loại hình chính gồm gạch chữ nhật (gạch vồ và gạch bìa), gạch vuông, gạch hình thang, gạch thẻ và gạch hộp (thông gió). Trong đó, gạch vồ chiếm số lượng lớn với 35 viên còn nguyên dạng, có kích thước tương đương với gạch vồ thời Lê ở các di tích khác như cổng Đoan Môn và Lam Kinh. Gạch thẻ trang trí hoa văn gồm các loại rồng, hoa dây, nhũ đinh với tổng số 1.730 mảnh, trong đó gạch thẻ trang trí nhũ đinh chiếm 1.690 mảnh.

3. Vật liệu ngói phong phú về loại hình và chất liệu: Ngói gồm ngói ống (dương), ngói lòng máng (âm) với các loại men vàng, men xanh và không men. Số lượng ngói ống men vàng thu được là 7.476 mảnh, trong đó thân ngói chiếm 4.136 mảnh và đuôi ngói 2.313 mảnh. Các hoa văn trang trí trên ngói thể hiện kỹ thuật tinh xảo với các mô típ rồng, hoa cúc, hoa sen.

4. Đặc trưng kỹ thuật và hoa văn trang trí: Vật liệu kiến trúc thời Lê sơ và Lê Trung hưng có kỹ thuật nung cao, chất liệu đất sét mịn, hoa văn trang trí phong phú và tinh tế. Các hoa văn như rồng năm móng, hoa dây cách điệu, nhũ đinh được thể hiện rõ nét trên gạch thẻ và gạch hộp thông gió, phản ánh nghệ thuật điêu khắc và mỹ thuật cung đình đương thời.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự đa dạng và phong phú vật liệu kiến trúc có thể liên quan đến vai trò trung tâm chính trị và văn hóa của Hoàng thành Thăng Long trong các triều đại Lê Sơ và Lê Trung hưng. Việc sử dụng nhiều loại vật liệu và hoa văn trang trí khác nhau phản ánh sự phát triển kỹ thuật xây dựng và mỹ thuật cung đình đạt đến trình độ cao.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả khai quật tại khu vực Chính điện Kính Thiên bổ sung và làm rõ hơn về đặc trưng vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII, đồng thời khẳng định vị trí trung tâm của khu vực này trong hệ thống kiến trúc cung đình. Các số liệu thống kê chi tiết về kích thước, loại hình và hoa văn cung cấp cơ sở khoa học cho việc phục dựng kiến trúc và nghiên cứu lịch sử văn hóa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố số lượng hiện vật theo loại hình, bảng thống kê kích thước và hoa văn, cũng như sơ đồ địa tầng thể hiện sự phân bố niên đại của vật liệu. Điều này giúp minh họa rõ ràng diễn biến phát triển và sự biến đổi kỹ thuật qua các thời kỳ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường khai quật và nghiên cứu chuyên sâu: Tiếp tục các đợt khai quật có hệ thống tại khu vực Chính điện Kính Thiên và các khu vực phụ cận nhằm bổ sung dữ liệu vật liệu kiến trúc, đặc biệt là các lớp văn hóa chưa được khai thác đầy đủ. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm tới, do Viện Khảo cổ học và Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long chủ trì.

2. Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và phục dựng: Sử dụng công nghệ 3D, mô hình hóa kỹ thuật số để phục dựng các loại vật liệu kiến trúc và hoa văn trang trí, giúp bảo tồn giá trị nguyên bản và hỗ trợ công tác giáo dục, quảng bá di sản. Thời gian triển khai trong 2 năm, phối hợp với các viện nghiên cứu công nghệ và bảo tồn.

3. Xây dựng cơ sở dữ liệu vật liệu kiến trúc: Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử về vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII, bao gồm hình ảnh, kích thước, chất liệu và hoa văn, phục vụ nghiên cứu và quản lý di sản. Chủ thể thực hiện là Viện Khảo cổ học, hoàn thành trong 1-2 năm.

4. Tăng cường đào tạo và hợp tác quốc tế: Đào tạo chuyên sâu về khảo cổ học vật liệu kiến trúc và mỹ thuật truyền thống, đồng thời mở rộng hợp tác nghiên cứu với các chuyên gia quốc tế để nâng cao chất lượng nghiên cứu và bảo tồn. Thời gian liên tục, do các trường đại học và viện nghiên cứu đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu khảo cổ học và lịch sử kiến trúc: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về vật liệu kiến trúc và kỹ thuật xây dựng, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử kiến trúc cung đình Việt Nam thế kỷ XV-XVIII.

2. Chuyên gia bảo tồn di sản văn hóa: Thông tin về đặc trưng vật liệu và hoa văn trang trí giúp xây dựng phương án bảo tồn, phục dựng các công trình kiến trúc cổ tại Hoàng thành Thăng Long và các di tích tương tự.

3. Giảng viên và sinh viên ngành khảo cổ học, mỹ thuật và kiến trúc: Tài liệu tham khảo quý giá cho việc giảng dạy và học tập về khảo cổ học vật liệu, mỹ thuật truyền thống và lịch sử kiến trúc Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý di sản và phát triển du lịch văn hóa: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức về giá trị di sản, hỗ trợ xây dựng các chương trình giới thiệu, quảng bá di sản văn hóa Thăng Long đến công chúng và du khách.

Câu hỏi thường gặp

1. Vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại điện Kính Thiên có đặc điểm gì nổi bật?
   Vật liệu đa dạng gồm gạch, ngói, đá và gỗ với kỹ thuật nung cao, hoa văn trang trí tinh xảo như rồng năm móng, hoa dây, nhũ đinh. Số lượng hiện vật lớn và phong phú phản ánh trình độ xây dựng và mỹ thuật cung đình phát triển.

2. Phương pháp phân loại vật liệu được thực hiện như thế nào?
   Phân loại dựa trên hình dáng, kích thước, chất liệu và hoa văn. Ví dụ, gạch được chia thành gạch vồ, gạch bìa, gạch thẻ, gạch hộp; ngói phân theo loại men và hình dáng. Niên đại xác định qua địa tầng và so sánh với các di tích cùng thời.

3. Tại sao nghiên cứu vật liệu kiến trúc lại quan trọng trong khảo cổ học?
   Vật liệu kiến trúc cung cấp thông tin về kỹ thuật xây dựng, mỹ thuật và văn hóa xã hội thời kỳ nghiên cứu. Chúng giúp phục dựng kiến trúc cổ và hiểu rõ hơn về lịch sử phát triển đô thị và cung đình.

4. Có những loại hoa văn trang trí nào phổ biến trên vật liệu kiến trúc?
   Các hoa văn phổ biến gồm rồng năm móng, hoa dây cách điệu, nhũ đinh, hoa cúc, hoa sen. Những hoa văn này không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn biểu thị quyền lực và tín ngưỡng của triều đại.

5. Luận văn có đề xuất gì cho công tác bảo tồn di tích?
   Đề xuất tăng cường khai quật, ứng dụng công nghệ số trong phục dựng, xây dựng cơ sở dữ liệu vật liệu và đào tạo chuyên sâu nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản kiến trúc cung đình.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống và phân loại đầy đủ vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII tại khu vực Chính điện Kính Thiên qua các đợt khai quật 2017-2019 với hơn 119.000 hiện vật.
• Xác định đặc trưng về loại hình, hoa văn và kỹ thuật sản xuất vật liệu, góp phần làm rõ diện mạo kiến trúc cung đình thời Lê Sơ và Lê Trung Hưng.
• So sánh và đánh giá mối quan hệ giữa vật liệu tại điện Kính Thiên với các khu vực khác, khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa của di tích.
• Đề xuất các giải pháp bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị di sản dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học.
• Khuyến nghị tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và đào tạo chuyên môn để nâng cao hiệu quả bảo tồn di sản.

Tiếp theo, cần triển khai các dự án khai quật mở rộng và ứng dụng công nghệ số trong phục dựng kiến trúc, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu vật liệu kiến trúc phục vụ nghiên cứu và quản lý di sản. Mời các nhà nghiên cứu, chuyên gia bảo tồn và quản lý di sản cùng tham gia đóng góp và phát huy giá trị di sản văn hóa Hoàng thành Thăng Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẬT LIỆU KIẾN TRÚC THẾ KỶ XV-XVIII TẠI KHU VỰC CHÍNH ĐIỆN KÍNH THIÊN QUA CÁC ĐỢT KHAI QUẬT 2017-2019 1. Tổng quan tình hình phát hiện và nghiên cứu vật liệu kiến trúc thế kỷ XV-XVIII 1. Những phát hiện và nghiên cứu trước năm 1954 Năm 1951, trong công trình “Les Seultures royales de la dysastie des Le posterieus (Hậu Lê)”, L.

Bezacier ghi chép lại kết quả chuyến đi khảo sát của ông ở khu vực Lam Kinh (Thanh Hóa) trong năm 1942. Ông có nhắc đến những mảnh ngói bò và ngói cánh sen được lợp nhà bia Lê Thái Tổ. Gạch được sử dụng để xây mộ, xây tường bao quanh lăng mộ và sử dụng kết hợp với đá để xây bệ đặt tượng sư tử. Ông cũng đề cập đến việc phát hiện những mảnh gạch và ngói bò ở lăng Hoàng hậu thuộc làng Quần Đội và một vài mảnh ngói ở gần khu vực mộ vua Lê Dụ Tông [21, tr.

Mecier đã hệ thống hơn 10.000 hiện vật là những phát hiện lẻ tẻ của người Pháp ở Việt Nam thành công trình nghiên cứu “Éléments anciens d’ aechitecture au Nord Viet-nam”. Đây là công trình chuyên sâu nhất về các loại hình vật liệu xây dựng ở miền Bắc Việt Nam mà chủ yếu là ở khu vực Thăng Long (Hà Nội) thời kỳ này. Theo công bố này cho thấy việc phát hiện của người Pháp về gạch ngói thế kỷ 15-18 thực sự bắt đầu năm 1900, trong khi xây dựng sân Quần Ngựa ở phía Tây thành phố Hà Nội gần đường Hoàng Hoa Thám ngày nay đã phát hiện một số lượng lớn những mảnh gạch ngói thời Lê [21, tr. Trong công trình này cũng bao gồm rất nhiều loại hình di vật VLKT thế kỷ XV-XVIII gồm đủ các loại hình gạch, ngói và các bộ phận trang trí khác.

Tuy nhiên, do không có các cuộc điều tra và khai quật khảo cổ học nên 7 các kết quả nghiên cứu chỉ đề cập đến vấn đề nghệ thuật. Do hạn chế về nguồn tài liệu nên các học giả cũng chưa đưa ra được cách thức phân loại và phân kỳ, các đặc trưng và diễn biến của các loại di vật này. Những phát hiện và nghiên cứu sau năm 1954 Đến giai đoạn thập kỷ 70 của thế kỷ XX việc nghiên cứu khảo cổ học mới được bắt đầu với nhiều cuộc thám sát và khai quật tại khu vực nội thành Hà Nội. Năm 1970 - 1971, khoa Lịch Sử - trường Đại học Tổng hợp Hà Nội tiến hành khai quật với diện tích 28m2 ở khu vực sườn Tây Nam núi Cung của làng Đại Yên, đã tìm được các loại vật liệu kiến trúc như bộ phận trang trí trên ngói ống, diềm ngói nhiều thời kỳ [57, tr.

Năm 1972, BtLSVN khai quật diện tích 300m2 tại khu Đồng Gạch và Đồng Giếng (Ba Đình), tìm được nhiều loại hình di vật của nhiều thời kỳ [57, tr10]. Năm 1978, nhằm mục đích giải phóng mặt bằng ở Cung thiếu nhi trung ương, ba đơn vị là Viện KCH, BtLSVN, Sở VHTT Hà Nội đã tiến hành thám sát và khai quật tại khu Quần Ngựa – tương truyền có chùa Chân Giáo thời Lý. Tại đây đã tìm thấy nhiều di vật gạch, ngói, gốm sứ [57, tr10]. Năm 1992, Viện KCH và Sở VHTT Hà Nội tiến hành thám sát tại địa điểm 5 Hoàng Diệu đã tìm thấy tầng văn hoá dày (4,6m) và nhiều di vật [57, tr.

Năm 1996, khai quật “chữa cháy” địa điểm 11 Lê Hồng Phong với diện tích 30m2 đã tìm thấy nhiều di vật VLKT đất nung thuộc nhiều giai đoạn. Năm 1998 và 1999, Viện KCH tiến hành khai quật 3 địa điểm Hậu Lâu, Bắc Môn và Đoan Môn (Ba Đình, Hà Nội), thu được khá nhiều hiện vật VLKT đất nung có niên đại thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn [33-35]. 8 Trong những thập kỷ cuối của thế kỷ XX việc nghiên cứu và khai quật Khảo cổ học đã được thực hiện nhiều hơn. Các cuộc khai quật được tiến hành ở các vị trí trung tâm của Cấm thành Thăng Long như: Đoan Môn, Bắc Môn, Hậu Lâu, phát hiện được các di tích quan trọng, khẳng định được giá trị và lịch sử của Kinh thành.

Trên cơ sở đó, đã có một số bài viết đề cập đến vị trí của thành Thăng Long. Tại địa điểm Đoan Môn, với các di tích phát hiện được, các nhà nghiên cứu đều cho rằng vị trí trung tâm của thành Thăng Long không thay đổi qua các thời Lý, Trần, Lê [57, tr. Địa điểm 18 Hoàng Diệu được khai quật liên tục từ tháng 12/2002 đến tháng 12/2009, chia thành 5 khu vực (A, B, C, D, E) với tổng diện tích là 33. Đã phát hiện được dày đặc các loại hình di tích và di vật, trong đó các loại hình di vật giai đoạn thế kỷ XV-XVIII [42-43].

Tháng 8 năm 2002, khai quật thăm dò địa điểm 62 – 64 Trần Phú và tiếp tục sau đó đến năm 2008 - 2009 là khai quật mở rộng. Cuộc khai quật đã tìm được dấu tích móng tường thành và đoạn tường hào góc Tây - Nam của thành Hà Nội thời Nguyễn, dấu tích kiến trúc thời Trần – Lê, nhiều di vật từ Đại La đến thời Nguyễn [38, 49]. Cuối năm 2006, khai quật đàn Nam Giao ở địa điểm 114 Mai Hắc Đế với tổng diện tích 1805m2. Kết quả đã phát hiện có nhiều dấu tích kiến trúc và di vật thời Lý, Trần, Lê [40].

Từ tháng 12/2012 đến tháng 5/2014, Viện KCH kết hợp với các cơ quan đơn vị liên quan đã tiến hành khai quật khu vực ngầm của nhà Quốc hội, gọi là Vườn Hồng (khu G) với diện tích hơn 9000m2. Kết quả đã tìm thấy nhiều di tích và di vật của các thời kỳ [55]. Từ năm 2011 đến 2019, TTBTDSTLHN phối hợp với Viện KCH tiến hành khai quật liên tục khu vực chính điện Kính Thiên với tổng diện tích 9 7458m2 đã xác định được khu vực này có tầng văn hóa kéo dài liên tục qua các thời kỳ: Đại La, Đinh – Tiền Lê, Lý – Trần – Lê – Nguyễn, dày trung bình 3 – 3,5m với nhiều loại hình di vật [44-52]. Tình hình phát hiện và nghiên cứu vật liệu kiến trúc thế kỷ XV- XVIII tại khu vực Chính điện Kính Thiên qua các đợt khai quật 1.

Vài nét về tình hình nghiên cứu khu vực trung tâm và Chính điện Kính Thiên Khu vực điện Kính Thiên là một phần thuộc khu di sản thế giới HTTL, có diện tích 47.390m2 trong tổng số 13.865 ha của toàn bộ khu di sản, được giới hạn ở 4 phía: Bắc là di tích Hậu Lâu, phía Nam là cổng Đoan Môn, phía Đông là đường Nguyễn Tri Phương và phía Tây là đường Hoàng Diệu [56: tr16]. Hơn nữa, đây là khu vực có tầm quan trọng bậc nhất của Khu di tích Trung tâm HTTL - nơi có điện Kính Thiên là Chính điện thiết triều của thời Lê Sơ, thời Mạc, thời Lê Trung hưng và tồn tại ở thời Nguyễn với tên gọi là điện Long Thiên mà dấu tích nền móng còn tồn tại đến ngày nay [22, tr87] (sđ 01). Trong khu vực trục trung tâm và khu vực Chính điện Kính Thiên từ năm 1998 đến năm 2019 đã có 10 cuộc khai quật và thám sát ở các địa điểm Đoan Môn, Hậu Lâu, Bắc Môn, điện Kính Thiên… Riêng khu vực Chính điện Kính Thiên từ nền điện Kính Thiên đã khai quật liên tục trong các năm 2008, 2011 đến nay (2021) và hàng năm khu vực này vẫn đang tiếp tục được khai quật. Các cuộc khai quật đều tìm thấy những dấu vết của di tích và di vật các thời kỳ lịch sử từ Đại La đến Lý, Trần, Lê, Nguyễn (Sđ 02).

Địa điểm Hậu Lâu: khai quật thăm dò năm 1998, diện tích 206m2. Kết quả, tìm thấy dấu tích “hồ” hay “bến nước”, vết tích kiến trúc gạch, giếng, bể, móng nền. Di vật có rất nhiều các loại hình và niên đại từ Đại La đến Lý, Trần, Lê. Trong đó VLKT của các thời kỳ: Bắc thuộc như gạch ô trám, Giang 10 Tây quân; vật liệu thời Lý, Trần như gạch lát nền trang trí hoa văn các loại, gạch có in chữ Hán, ngói ống đỏ, đầu ngói ống, lá đề rồng/phượng, tượng uyên ương, chân tảng trang trí hoa sen và các loại gạch thẻ, trang trí khác thời Lê…[57, tr.

Địa điểm Đoan Môn: khai quật thăm dò năm 1999, diện tích 133,2m2, tìm thấy dấu tích sân nền lát gạch vồ thời Lê, đường (hay tường) thời Trần có lát gạch ngói trang trí “hoa chanh” và nhiều dấu vết kiến trúc khác thời Lê. Di vật lớn về số lượng và phong phú về loại hình, trong đó VLKT có 2025 mảnh thuộc nhiều thời kỳ [57, tr. Địa điểm Bắc Môn: khai quật thăm dò năm 1999, diện tích 60,40m2, tìm thấy dấu tích tường thành và nền kiến trúc thời Lê rất kiên cố nằm bên dưới Bắc Môn của thành Hà Nội thời Nguyễn. Di vật bao gồm vật liệu xây dựng và đồ gốm men.

Vật liệu gồm có 3833 mảnh chủ yếu là các mảnh ngói ống thời Lê, đầu ngói trang trí, yếm ngói, diềm ngói [35, 37] (Sđ03). Năm 2008, khai quật phía Nam nhà Cục Tác Chiến, diện tích 50m2 cách thềm rồng điện Kính Thiên khoảng 75m về phía Nam, nằm trên trục trung tâm chạy thẳng từ cửa Đoan Môn vào điện Kính Thiên. Cuộc khai quật đã xuất lộ nền gạch vồ ở phía Đông và phía Tây nằm cách bề mặt hố -1,1m (cao độ mực nước biển là +8,179). Kết cấu của nền được xây dựng bằng gạch vồ màu xám hoặc màu đỏ, gạch còn nguyên hoặc đã bị vỡ, kích thước trung bình 37,5cm x 17cm; giữa 2 nền gạch là khoảng đầm gia cố nền của đường đi.

Di vật tìm được không nhiều, VLKT chủ yếu là các di vật của thời Lê như các loại ngói men xanh, ngói men vàng, gạch vồ và các mảnh gốm sứ có niên đại thế kỷ XVII – XIX [57, tr. Năm 2011, tiến hành đào 5 hố thám sát với tổng diện tích 112m2. Tầng văn hóa: Vị trí khai quật có độ dày mỏng khác nhau nhưng trật tự giữa các lớp 11 văn hóa là khá rõ. Ở đây đã làm rõ được có lớp văn hóa thời hiện đại (22 - 45cm), lớp văn hóa thời Nguyễn và thời Pháp thuộc (40 - 45cm), lớp văn hóa thời Lê (25 - 60cm) [57, tr.

Năm 2012, hố khai quật có diện tích 500m2 nằm ở phía Bắc cổng Đoan Môn theo chiều Đông – Tây, cách mép trong Đoan Môn là 28,8m về phía Bắc. Hố đào ban đầu được chia thành 5 hố, mỗi hố 50m2 chạy thẳng hàng theo hướng Đông - Tây, sau đó được mở rộng thêm 250m2 về phía Bắc trên cơ sở nối liền 3 hố (H3, H4, H5) ở phía Tây.