Thực Trạng Văn Hóa An Toàn Người Bệnh Tại Bệnh Viện Quân Y 211

Chuyên khảo y tế phân tích Luận văn thực trạng văn hóa an toàn người bệnh và một số yếu tố ảnh hưởng tại các khoa lâm sàng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Văn Thoại
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Quang Vịnh
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Thực Trạng Văn Hóa An Toàn Người Bệnh Tại Bệnh Viện Quân Y 211
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm văn hóa, ATNB và văn hóa ATNB
• 1.2. Thang đo nghiên cứu VHATNB trong bệnh viện
• 1.3. Thực trạng văn hóa an toàn người bệnh
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến VHATNB
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp chọn mẫu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Biến số nghiên cứu
• 2.7. Tiêu chuẩn đánh giá
• 2.8. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.9. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng văn hóa an toàn người bệnh tại 15 khoa lâm sàng
• 3.2. Kết quả đánh giá 12 yếu tố về văn hóa ATNB tại các khoa lâm sàng
• 3.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ATNB
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Thực trạng văn hóa ATNB tại Bệnh viện Quân y 211
• 4.1.1. Làm việc nhóm trong khoa LS
• 4.1.2. Lên kế hoạch và thực hiện của trưởng khoa
• 4.1.3. Đối với hoạt động cải tiến VHATNB ở các khoa lâm sàng
• 4.1.4. Thông báo phản hồi mỗi khi có SCSS ở các khoa lâm sàng
• 4.1.5. Sẵn sàng trao đổi thông tin VHATNB trong khoa lâm sàng
• 4.1.6. Nguồn nhân lực trong các khoa lâm sàng
• 4.1.7. Hành xử buộc tội khi có SCSS
• 4.1.8. Hỗ trợ của Ban Giám đốc bệnh viện về VHATNB
• 4.1.9. Sự phối hợp làm việc giữa các khoa lâm sàng
• 4.1.10. Bàn giao kíp trực và chuyển ca bệnh
• 4.1.11. Quan điểm của NVYT về ATNB
• 4.1.12. Số lần báo cáo SCSS
• 4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ATNB
• 4.2.1. Nguồn nhân lực
• 4.2.2. Môi trường làm việc
• 4.3. Hạn chế của nghiên cứu
• 4.4. Thực trạng VHATNB của NVYT tế các khoa lâm sàng tại Bệnh viện Quân Y 211 năm 2021
• 4.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa an toàn người bệnh
• VỀ VĂN HÓA AN TOÀN NGƯỜI BỆNH CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ
• HƯỚNG DẪN THẢO LUẬN NHÓM
• HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU
• HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU
• BẢNG BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Nghiên Cứu Văn Hóa An Toàn Người Bệnh VHATNB

Nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh (VHATNB) đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hệ thống y tế toàn cầu hướng đến chất lượng và an toàn. VHATNB không chỉ là một khái niệm trừu tượng mà là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả hoạt động và sự tin tưởng của người bệnh đối với cơ sở y tế. Đặc biệt, trong các bệnh viện, nơi diễn ra các hoạt động khám chữa bệnh phức tạp, nguy cơ xảy ra sự cố y khoa luôn tiềm ẩn. Vì vậy, việc nghiên cứu và xây dựng VHATNB trở thành một nhiệm vụ cấp thiết, cần sự quan tâm của cả đội ngũ y tế và ban quản lý. Nghiên cứu này tập trung vào Bệnh viện Quân Y 211, một bệnh viện đa khoa hạng I, nhằm đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa an toàn. Từ đó, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ và đảm bảo an toàn cho người bệnh. Các yếu tố ảnh hưởng đến VHATNB rất đa dạng, bao gồm cả yếu tố cá nhân, tổ chức và môi trường làm việc.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Về Văn Hóa An Toàn

Nghiên cứu về VHATNB cung cấp thông tin quan trọng để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe. Nó giúp xác định các điểm yếu trong hệ thống và đưa ra các biện pháp khắc phục. Một nền văn hóa an toàn mạnh mẽ giúp giảm thiểu sai sót y khoa, cải thiện sự hài lòng của người bệnh và nâng cao hiệu quả hoạt động của bệnh viện. Đồng thời, nó cũng tạo môi trường làm việc an toàn và hỗ trợ cho nhân viên y tế, khuyến khích họ báo cáo các sự cố và tham gia vào quá trình cải tiến chất lượng. Nghiên cứu VHATNB giúp các bệnh viện xây dựng một hệ thống phòng ngừa sự cố chủ động, thay vì chỉ phản ứng sau khi sự cố xảy ra.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Văn Hóa An Toàn tại Bệnh Viện 211

Mục tiêu chính của nghiên cứu tại Bệnh viện Quân Y 211 là đánh giá thực trạng VHATNB và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến nó. Nghiên cứu tập trung vào các khoa lâm sàng, nơi trực tiếp tiếp xúc và điều trị cho người bệnh. Việc xác định các yếu tố ảnh hưởng giúp bệnh viện xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp, nhằm cải thiện VHATNB và nâng cao chất lượng dịch vụ. Nghiên cứu cũng hướng đến việc tạo ra một môi trường làm việc an toàn và hỗ trợ cho nhân viên y tế, khuyến khích họ tham gia vào quá trình cải tiến chất lượng và đảm bảo an toàn cho người bệnh.

II. Thách Thức Xây Dựng Văn Hóa An Toàn Người Bệnh VHATNB

Xây dựng VHATNB không phải là một quá trình đơn giản. Nó đòi hỏi sự thay đổi về nhận thức, thái độ và hành vi của tất cả các thành viên trong bệnh viện. Một trong những thách thức lớn nhất là vượt qua tâm lý đổ lỗi và trừng phạt khi xảy ra sự cố. Thay vào đó, cần tạo ra một môi trường khuyến khích báo cáo sự cố và học hỏi từ những sai lầm. Thách thức khác là sự thiếu hụt nguồn lực, bao gồm nhân lực, thời gian và kinh phí. Để xây dựng VHATNB hiệu quả, cần đầu tư vào đào tạo, cải tiến quy trình và trang bị cơ sở vật chất. Ngoài ra, sự phối hợp giữa các khoa phòng và các cấp quản lý cũng đóng vai trò quan trọng. Cần xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc hiệu quả, đảm bảo thông tin về an toàn được chia sẻ và tiếp nhận kịp thời.

2.1. Vượt Qua Tâm Lý Đổ Lỗi và Trừng Phạt trong Y Khoa

Tâm lý đổ lỗi và trừng phạt là một rào cản lớn đối với việc xây dựng VHATNB. Khi nhân viên y tế lo sợ bị khiển trách hoặc trừng phạt, họ có thể che giấu hoặc không báo cáo các sự cố. Điều này làm mất đi cơ hội học hỏi và cải tiến hệ thống. Để vượt qua tâm lý này, cần xây dựng một nền văn hóa không trừng phạt, nơi nhân viên y tế được khuyến khích báo cáo sự cố mà không sợ bị khiển trách. Thay vào đó, cần tập trung vào việc phân tích nguyên nhân gốc rễ của sự cố và đưa ra các biện pháp phòng ngừa.

2.2. Giải Quyết Thiếu Hụt Nguồn Lực Cho An Toàn Người Bệnh

Thiếu hụt nguồn lực là một thách thức phổ biến trong các bệnh viện, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ an toàn và chất lượng. Để giải quyết vấn đề này, cần ưu tiên đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng như đào tạo nhân viên, cải tiến quy trình và trang bị cơ sở vật chất. Đồng thời, cần tìm kiếm các nguồn tài trợ bên ngoài và hợp tác với các tổ chức quốc tế để nâng cao năng lực và cải thiện VHATNB.

III. Phương Pháp Đánh Giá Văn Hóa An Toàn Người Bệnh VHATNB

Đánh giá VHATNB là bước quan trọng để xác định thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng. Có nhiều phương pháp đánh giá khác nhau, bao gồm khảo sát, phỏng vấn, quan sát và phân tích dữ liệu. Khảo sát là phương pháp phổ biến nhất, sử dụng bảng câu hỏi chuẩn hóa để thu thập thông tin từ nhân viên y tế. Phỏng vấn cho phép thu thập thông tin chi tiết hơn về nhận thức, thái độ và kinh nghiệm của nhân viên. Quan sát giúp đánh giá hành vi và tương tác của nhân viên trong môi trường làm việc. Phân tích dữ liệu, như báo cáo sự cố, giúp xác định các xu hướng và vấn đề cần giải quyết. Trong nghiên cứu tại Bệnh viện Quân Y 211, phương pháp kết hợp định lượng và định tính đã được sử dụng để có cái nhìn toàn diện về VHATNB.

3.1. Sử Dụng Khảo Sát AHRQ Đánh Giá VHATNB tại Bệnh viện

Khảo sát của Cơ quan Nghiên cứu và Chất lượng Y tế Hoa Kỳ (AHRQ) là một công cụ chuẩn hóa được sử dụng rộng rãi để đánh giá VHATNB trong các bệnh viện. Bảng câu hỏi bao gồm các câu hỏi về các khía cạnh khác nhau của VHATNB, như làm việc nhóm, giao tiếp, báo cáo sự cố và phản hồi từ quản lý. Kết quả khảo sát cung cấp thông tin về điểm mạnh và điểm yếu của VHATNB trong bệnh viện, giúp xác định các lĩnh vực cần cải thiện. Nghiên cứu tại Bệnh viện Quân Y 211 đã sử dụng phiên bản Việt hóa của khảo sát AHRQ để thu thập dữ liệu từ nhân viên y tế.

3.2. Phỏng Vấn Sâu và Thảo Luận Nhóm Để Hiểu Sâu Về VHATNB

Phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm là các phương pháp định tính được sử dụng để thu thập thông tin chi tiết hơn về VHATNB. Phỏng vấn sâu cho phép nhà nghiên cứu khám phá các nhận thức, thái độ và kinh nghiệm của nhân viên y tế về VHATNB. Thảo luận nhóm tạo ra một diễn đàn để nhân viên chia sẻ ý kiến, kinh nghiệm và thảo luận về các vấn đề liên quan đến VHATNB. Kết quả phỏng vấn và thảo luận nhóm cung cấp thông tin bổ sung cho kết quả khảo sát, giúp hiểu sâu hơn về VHATNB và các yếu tố ảnh hưởng đến nó.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Văn Hóa An Toàn VHATNB Tại Bệnh Viện 211

Nghiên cứu tại Bệnh viện Quân Y 211 cho thấy VHATNB ở mức khá tốt, với điểm trung bình cộng là 3,94 ± 0,68 và tỷ lệ đánh giá tích cực chung đạt 87,36%. Tuy nhiên, vẫn còn một số lĩnh vực cần cải thiện. Các yếu tố được đánh giá cao bao gồm làm việc nhóm trong khoa lâm sàng, lên kế hoạch và thực hiện của trưởng khoa, hoạt động cải tiến trong khoa lâm sàng, thông báo phản hồi khi có SCSS, sẵn sàng trao đổi thông tin VHATNB trong khoa lâm sàng, hỗ trợ của Ban Giám đốc bệnh viện, sự phối hợp giữa các khoa lâm sàng, bàn giao ca trực và chuyển bệnh, quan điểm của NVYT về ATNB và số lần báo cáo SCSS. Các yếu tố cần cải thiện là nguồn nhân lực và hành xử buộc tội khi có SCSS.

4.1. Điểm Mạnh Về VHATNB Làm Việc Nhóm và Lãnh Đạo

Kết quả nghiên cứu cho thấy làm việc nhóm trong khoa lâm sàng và sự hỗ trợ của lãnh đạo là những điểm mạnh của VHATNB tại Bệnh viện Quân Y 211. Nhân viên y tế đánh giá cao sự hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau trong công việc. Sự quan tâm và hỗ trợ của lãnh đạo cũng được đánh giá cao, cho thấy sự cam kết của bệnh viện đối với VHATNB.

4.2. Điểm Yếu Về VHATNB Nguồn Nhân Lực và Xử Lý Sự Cố

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nguồn nhân lực và hành xử buộc tội khi có SCSS là những điểm yếu của VHATNB tại Bệnh viện Quân Y 211. Nhân viên y tế cảm thấy áp lực do thiếu nhân lực và lo sợ bị khiển trách khi xảy ra sự cố. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ an toàn và chất lượng.

V. Giải Pháp Nâng Cao Văn Hóa An Toàn Người Bệnh VHATNB

Để nâng cao VHATNB tại Bệnh viện Quân Y 211, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ, tập trung vào cả yếu tố tổ chức và cá nhân. Về tổ chức, cần tăng cường nguồn nhân lực, cải tiến quy trình, xây dựng hệ thống báo cáo sự cố hiệu quả và tạo môi trường không trừng phạt. Về cá nhân, cần tăng cường đào tạo về an toàn người bệnh, khuyến khích nhân viên y tế tham gia vào quá trình cải tiến chất lượng và tạo điều kiện để họ trao đổi thông tin và kinh nghiệm.

5.1. Tăng Cường Nguồn Nhân Lực và Đào Tạo về An Toàn

Tăng cường nguồn nhân lực là giải pháp quan trọng để giảm áp lực cho nhân viên y tế và cải thiện VHATNB. Bệnh viện cần tuyển dụng thêm nhân viên, đặc biệt là điều dưỡng và kỹ thuật viên. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo về an toàn người bệnh cho tất cả nhân viên y tế. Đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng như giao tiếp, làm việc nhóm, báo cáo sự cố và quản lý rủi ro.

5.2. Xây Dựng Văn Hóa Không Trừng Phạt và Khuyến Khích Báo Cáo

Xây dựng văn hóa không trừng phạt là yếu tố then chốt để khuyến khích nhân viên y tế báo cáo sự cố. Bệnh viện cần ban hành các quy định rõ ràng về báo cáo sự cố và đảm bảo rằng nhân viên y tế sẽ không bị khiển trách khi báo cáo. Thay vào đó, cần tập trung vào việc phân tích nguyên nhân gốc rễ của sự cố và đưa ra các biện pháp phòng ngừa. Đồng thời, cần khen thưởng những nhân viên y tế có đóng góp tích cực vào việc cải thiện VHATNB.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Văn Hóa An Toàn VHATNB

Nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn tổng quan về VHATNB tại Bệnh viện Quân Y 211. Kết quả nghiên cứu cho thấy VHATNB ở mức khá tốt, nhưng vẫn còn một số lĩnh vực cần cải thiện. Các giải pháp đề xuất có thể giúp bệnh viện nâng cao VHATNB và cải thiện chất lượng dịch vụ. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về VHATNB để đánh giá hiệu quả của các giải pháp và xác định các yếu tố ảnh hưởng khác. Đồng thời, cần mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các bệnh viện khác để có cái nhìn toàn diện hơn về VHATNB trong hệ thống y tế Việt Nam.

6.1. Tổng Kết Các Phát Hiện Chính Về VHATNB

Các phát hiện chính của nghiên cứu bao gồm: VHATNB tại Bệnh viện Quân Y 211 ở mức khá tốt; làm việc nhóm và sự hỗ trợ của lãnh đạo là những điểm mạnh; nguồn nhân lực và hành xử buộc tội khi có SCSS là những điểm yếu; cần tăng cường nguồn nhân lực, cải tiến quy trình, xây dựng hệ thống báo cáo sự cố hiệu quả và tạo môi trường không trừng phạt.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Để Nâng Cao VHATNB

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp nâng cao VHATNB, xác định các yếu tố ảnh hưởng khác và mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các bệnh viện khác. Đồng thời, cần nghiên cứu về vai trò của công nghệ thông tin trong việc cải thiện VHATNB, như sử dụng hệ thống báo cáo sự cố trực tuyến và cung cấp thông tin về an toàn cho người bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Y học Hoa Kỳ, mỗi năm có khoảng 98.000 trường hợp tử vong bắt nguồn từ các sự cố y khoa ngoài ý muốn, làm gia tăng chi phí điều trị từ 2.262 USD đến 2.595 USD cho mỗi người bệnh bị tai biến. Đảm bảo an toàn người bệnh là thước đo cốt lõi của chất lượng dịch vụ y tế, trong đó xây dựng văn hóa an toàn người bệnh đóng vai trò nền tảng nhằm chuyển đổi tư duy quản lý từ trừng phạt cá nhân sang nhận diện, khắc phục lỗi hệ thống. Luận văn Thạc sĩ Quản lý bệnh viện mã số chuyên ngành 8720802 thực hiện nghiên cứu thực tiễn tại Bệnh viện Quân y 211, cơ sở y tế đa khoa hạng I với quy mô 200 giường kế hoạch, 300 giường thực kê và đội ngũ hơn 200 nhân viên y tế tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là mô tả thực trạng văn hóa an toàn người bệnh tại 15 khoa lâm sàng và phân tích các yếu tố tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ của nhân viên y tế trong giai đoạn từ tháng 01/2021 đến tháng 12/2021. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập hệ thống dữ liệu khoa học chuẩn mực với điểm số trung bình đạt 3,94 trên thang điểm 5 cùng tỷ lệ phản hồi tích cực tổng thể đạt 87,36%. Kết quả nghiên cứu cung cấp căn cứ chiến lược giúp ban lãnh đạo bệnh viện tối ưu hóa quy trình điều trị, kiểm soát rủi ro lâm sàng và bảo đảm an toàn tính mạng cho cả đối tượng quân nhân lẫn nhân dân trên địa bàn Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng khung lý thuyết văn hóa an toàn người bệnh của Cơ quan Nghiên cứu và Chất lượng Chăm sóc Sức khỏe Hoa Kỳ kết hợp cùng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng bệnh viện hiện đại theo định hướng tiêu chuẩn ISO 2008-2015. Khung phân tích tập trung vào ba khái niệm nền tảng: Văn hóa an toàn người bệnh (tập hợp các giá trị, niềm tin và hành vi chuẩn mực vì sự an toàn của người bệnh), Sự cố y khoa (các tai biến không mong muốn phát sinh trong quá trình chẩn đoán, điều trị, dùng thuốc có thể phòng ngừa hoặc không thể phòng ngừa), và Văn hóa không trừng phạt (môi trường làm việc khuyến khích báo cáo sai sót minh bạch nhằm hoàn thiện quy trình thay vì xử phạt cá nhân). Mô hình khảo sát chuẩn hóa bao hàm 12 nhóm yếu tố chia làm hai cấp độ: cấp độ khoa lâm sàng (tinh thần làm việc nhóm, phản hồi sự cố, phân bổ nhân lực, sẵn sàng trao đổi thông tin) và cấp độ toàn bệnh viện (hỗ trợ của ban giám đốc, phối hợp liên khoa, bàn giao ca trực).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp phương pháp định lượng và định tính. Trong nghiên cứu định lượng, phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng trên 162 nhân viên y tế đang trực tiếp làm việc tại 15 khoa lâm sàng của Bệnh viện Quân y 211, đảm bảo 100% đối tượng tham gia đều tiếp xúc chuyên môn trực tiếp với người bệnh. Cơ cấu mẫu định lượng bao gồm 79,6% điều dưỡng, kỹ thuật viên, y sĩ; 19,8% bác sĩ; 51,9% có trình độ đại học, cao đẳng và 49,4% có thâm niên công tác trên 15 năm.

Trong nghiên cứu định tính, cỡ mẫu gồm 12 cán bộ thông qua 06 cuộc phỏng vấn sâu (01 thành viên Ban Giám đốc, 03 Trưởng ban chức năng gồm Quản lý chất lượng, Kế hoạch tổng hợp, Y tá điều dưỡng và 02 Trợ lý chuyên trách Quân lực, Cán bộ) cùng 02 cuộc thảo luận nhóm với 06 cán bộ chủ trì (03 trưởng khoa và 03 điều dưỡng trưởng). Lý do lựa chọn kết hợp phần mềm EpiData 3.1 và SPSS 20.0 cùng hệ số tin cậy Cronbach's alpha là nhằm lượng hóa chuẩn xác thang đo Likert 5 mức, trong khi phương pháp phân tích chủ đề định tính giúp làm sáng tỏ nguyên nhân gốc rễ và rào cản quản trị trong mốc thời gian từ tháng 01/2021 đến tháng 12/2021, tuân thủ nghiêm ngặt phê duyệt đạo đức y sinh học số 310/2021/YTCC-HD3.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng chỉ ra điểm trung bình chung của 12 nhóm yếu tố văn hóa an toàn người bệnh đạt 3,94 ± 0,68 điểm, tương ứng tỷ lệ phản hồi tích cực toàn diện đạt mức cao 87,36%. Dữ liệu trình bày qua Bảng tổng hợp 12 nhóm yếu tố cho thấy có 10/12 khía cạnh vượt ngưỡng tích cực (> 75%). Trong đó, khía cạnh làm việc nhóm trong khoa lâm sàng đứng đầu với tỷ lệ tích cực 98,57% (điểm trung bình 4,31 ± 0,53; riêng tiêu chí nhân viên hỗ trợ nhau đạt tuyệt đối 100%), hoạt động sáng kiến cải tiến đạt 97,70% (điểm trung bình 4,14 ± 0,46), và sự hỗ trợ của Ban Giám đốc đạt 96,07% (điểm trung bình 4,29 ± 0,60).

Ngược lại, nghiên cứu phát hiện 2 khía cạnh then chốt có tỷ lệ tích cực dưới 75% cần ưu tiên can thiệp: Nguồn nhân lực tại các khoa chỉ đạt 64,83% (điểm trung bình 3,36 ± 0,84; tiêu chí không cần sử dụng nhân viên thực tập chỉ đạt 32,70%) và Hành xử buộc tội khi xảy ra sự cố sai sót đạt 72,43% (điểm trung bình 3,56 ± 0,90; mức độ lo lắng sự cố bị ghi vào hồ sơ cá nhân chỉ đạt 53,10%). Đáng chú ý, dữ liệu từ Biểu đồ phân bố số lần báo cáo sự cố phản ánh có tới 54,3% nhân viên y tế (88 người) chưa từng báo cáo sự cố trong 12 tháng qua, 38,3% báo cáo từ 1-3 lần và chỉ có 7,4% báo cáo từ 4-6 lần, dù 93,2% nhân viên đánh giá mức độ an toàn chung của bệnh viện ở mức xuất sắc và tốt.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ tích cực chung 87,36% tại Bệnh viện Quân y 211 cao hơn rõ rệt so với nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 năm 2014 (69%), các bệnh viện tại Đài Loan (64%) và Hoa Kỳ (61%), đồng thời tương đồng với các nghiên cứu công bố năm 2019 tại Việt Nam. Tinh thần kỷ luật quân đội và sự gắn kết nội bộ vững chắc là nguyên nhân cốt lõi giúp các chỉ số hỗ trợ đồng nghiệp và điều hành của trưởng khoa đạt trên 94%. Tuy nhiên, khoảng cách lớn giữa nhận thức an toàn và hành vi báo cáo bắt nguồn từ rào cản tâm lý sợ bị khiển trách, trừ điểm thi đua hàng tháng hoặc điều chuyển công tác, khiến nhân viên có xu hướng xử lý nội bộ tại khoa thay vì kích hoạt hệ thống báo cáo chính thức.

Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế tại Slovenia và Bỉ, khi tâm lý buộc tội và thiếu hụt nhân lực luôn là điểm nghẽn phổ biến (dưới 40% đến 70%). Thêm vào đó, việc nhân sự bị phân tán cho các nhiệm vụ phòng chống dịch bệnh và tỷ lệ nghỉ thai sản cao tại một số khoa đã gây quá tải cục bộ, làm gia tăng nguy cơ bỏ sót các bước kỹ thuật trong quy trình cấp cứu khẩn cấp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chính sách "Văn hóa không trừng phạt" và chuẩn hóa quy trình báo cáo sự cố tự nguyện: Ban Giám đốc bệnh viện chủ trì ban hành quy chế miễn trừ kỷ luật, bảo mật thông tin người báo cáo và xóa bỏ hình thức trừ điểm thi đua đối với các sai sót được phát hiện sớm, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ nhân viên y tế chủ động báo cáo sự cố lên trên 80% trong 6 tháng đầu năm 2022.
2. Tối ưu hóa phân bổ định biên nhân lực lâm sàng: Phòng Kế hoạch tổng hợp phối hợp cùng Trợ lý Quân lực và Trợ lý Cán bộ tiến hành rà soát khối lượng công việc định kỳ hàng quý, chủ động đề xuất tuyển dụng lao động hợp đồng và thiết lập cơ chế điều phối linh hoạt giữa các khoa nhằm loại bỏ tình trạng nhân viên phải trực bù, đặt mục tiêu nâng mức đánh giá tích cực về nguồn nhân lực từ 64,83% lên trên 85% vào cuối năm 2022.
3. Hoàn thiện quy trình bàn giao ca trực và chuyển khoa: Hội đồng Quản lý chất lượng chủ trì ban hành bảng kiểm chuẩn hóa 100% quy trình bàn giao người bệnh nặng và hồ sơ bệnh án theo tiêu chuẩn ISO 2008-2015, khắc phục triệt để nguy cơ bỏ sót y lệnh khi chuyển giao điều trị trong vòng 3 tháng.
4. Đẩy mạnh đào tạo phân tích nguyên nhân gốc rễ và kỹ năng an toàn lâm sàng: Ban Y tá điều dưỡng phối hợp với các khoa tổ chức tập huấn định kỳ 2 lần/năm cho 100% nhân viên mới tuyển dụng và điều dưỡng dưới 1 năm kinh nghiệm về giao tiếp ứng xử, quản trị rủi ro và nhận diện sớm các mối nguy điều trị.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám đốc và lãnh đạo các bệnh viện đa khoa: Ứng dụng nguồn dữ liệu thực chứng để hoạch định chính sách chất lượng, thiết lập cơ chế quản trị rủi ro và chuyển dịch thành công sang mô hình văn hóa không trừng phạt.
2. Cán bộ quản lý phòng Quản lý chất lượng và phòng Điều dưỡng: Khai thác quy trình khảo sát chuẩn hóa để định kỳ đánh giá nội bộ, nhận diện các điểm nghẽn về nhân lực và quy trình bàn giao ca trực tại từng khoa lâm sàng.
3. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý bệnh viện, Y tế công cộng: Tham khảo khung phương pháp luận kết hợp định lượng - định tính, kỹ thuật xử lý dữ liệu SPSS và cách tiếp cận bộ công cụ chuẩn quốc tế trong nghiên cứu an toàn y tế.
4. Bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế trực tiếp khám chữa bệnh: Nâng cao ý thức tự giác báo cáo sự cố y khoa, thấu hiểu giá trị của việc phản hồi lỗi hệ thống và tuân thủ các quy chuẩn an toàn trong chăm sóc người bệnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Bộ công cụ khảo sát HSOPSC đánh giá những nội dung trọng tâm nào? Bộ công cụ chuẩn hóa của AHRQ gồm 42 câu hỏi đo lường 12 nhóm yếu tố cốt lõi, bao quát từ tinh thần làm việc nhóm, sự hỗ trợ của lãnh đạo, hoạt động cải tiến liên tục, nguồn nhân lực cho đến quy trình bàn giao và chính sách xử lý sự cố y khoa.

2. Tại sao tỷ lệ báo cáo sự cố y khoa thực tế lại thấp dù nhân viên nhận thức rất cao về an toàn? Dù 90,33% nhân viên đồng thuận với tầm quan trọng của việc báo cáo, nhưng có 54,3% chưa từng báo cáo do lo sợ bị ghi lỗi vào hồ sơ cá nhân (chỉ 53,10% phản hồi tích cực), bị trừ điểm thi đua hoặc e ngại sự thành kiến từ đồng nghiệp.

3. Ngưỡng đánh giá tích cực của văn hóa an toàn người bệnh được xác định ra sao? Theo quy chuẩn thang đo Likert 5 mức, một khía cạnh được xem là điểm mạnh khi đạt tỷ lệ đánh giá tích cực từ 75% trở lên (tương đương điểm trung bình từ 4,0 trở lên). Những khía cạnh dưới 75% được xác định là điểm yếu cần ưu tiên can thiệp.

4. Nghiên cứu kiểm soát tính chuẩn xác và độ tin cậy của dữ liệu bằng cách nào? Đề tài khảo sát toàn bộ 162 nhân viên tại 15 khoa lâm sàng, nhập liệu độc lập hai lần trên EpiData 3.1, phân tích thống kê qua SPSS 20.0, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's alpha và kết hợp phân tích chuyên sâu từ 12 chuyên gia phỏng vấn định tính.

5. Bệnh viện Quân y 211 đã áp dụng những giải pháp công nghệ nào để nâng cao an toàn người bệnh? Bệnh viện đã vận hành Tổ quản lý chất lượng từ tháng 6/2020, áp dụng hệ thống chuẩn hóa ISO 2008-2015, nâng cấp phần mềm quản lý bệnh viện tổng thể trong chẩn đoán, kê đơn và đầu tư đồng bộ hệ thống lọc nước RO phục vụ điều trị.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng văn hóa an toàn người bệnh tại Bệnh viện Quân y 211 đạt mức tích cực cao với điểm trung bình 3,94/5 và tỷ lệ hài lòng 87,36%.
• Ghi nhận 10/12 nhóm yếu tố đạt điểm mạnh vượt trội (> 75%), dẫn đầu là tinh thần làm việc nhóm trong khoa (98,57%) và sự hỗ trợ của Ban Giám đốc (96,07%).
• Xác định 2 điểm nghẽn cốt lõi cần giải quyết cấp bách là định biên nguồn nhân lực (64,83%) và tâm lý lo sợ bị trừng phạt khi báo cáo sai sót (72,43%).
• Phản ánh rõ khoảng cách thực tế khi có tới 54,3% nhân viên y tế chưa từng ghi nhận báo cáo sự cố y khoa trong vòng 12 tháng công tác.
• Đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện, định hình rõ lộ trình chuyển đổi sang "Văn hóa không trừng phạt" gắn liền với chuẩn hóa quy trình chuyên môn.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi ban lãnh đạo các cơ sở y tế khẩn trương hiện thực hóa các khuyến nghị trên ngay trong năm 2022. Hãy chủ động triển khai hệ thống quản trị rủi ro và văn hóa an toàn người bệnh để xây dựng môi trường điều trị chuẩn mực, chất lượng và nhân văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ An toàn người bệnh (ATNB) là vấn đề phổ biến và là mối quan tâm của toàn xã hội. Mọi khâu trong mọi quy trình khám chữa bệnh đều tiềm ẩn những rủi ro đối với người bệnh (NB). Nếu xảy ra sai sót sự cố y khoa, người bệnh phải gánh chịu hậu quả ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc bị tàn tật tạm thời hoặc không thể hồi phục, thậm chí mất cả tính mạng chẳng khác gì một tai nạn đè lên tai nạn. Đảm bảo ATNB là mục tiêu để giảm đến mức thấp nhất các SCSS.

Nâng cao hiểu biết và hoạt động quản lý của cán bộ quản lý bệnh viện về lĩnh vực văn hóa ATNB quyết định sự ATNB trong bệnh viện. Xây dựng văn hóa an toàn người bệnh là hoạt động cần thiết nhằm thay đổi suy nghĩ, thái độ, hành vi của cán bộ y tế về an toàn người bệnh. Và đó cũng là một yêu cầu cấp thiết của các bệnh viện cả nước và cũng là yêu cầu của người dân đối với ngành y tế [1] Văn hóa ATNB của bệnh viện là sản phẩm có giá trị của mọi cá nhân và tập thể trong bệnh viện, bao gồm thái độ, khả năng nhận thức và hành vi đối với mỗi NVYT và ban lãnh đạo Bệnh viện. Một bệnh viện có văn hóa an toàn người bệnh, uy tín và chất lượng hiệu quả thì mọi liên kết thông tin đều được thực hiện hiệu quả dựa trên sự tin tưởng.

Và các NVYT trong bệnh viện đều biết được sự quan trọng và ý nghĩa của VHATNB và từ đó tin tưởng, mạnh dạn tiến hành các biện pháp phòng ngừa SCSS, đảm bảo ATNB[2]. Tổ chức Y tế Thế giới luôn tìm các hướng giải quyết để mang lại ATNB và các biện pháp ngăn chặn các SCSS có thể xảy ra cho bệnh nhân trong quá trình chăm sóc và điều trị, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị và giải pháp ATNB nhưng các cải cách này vẫn chưa đem lại kết quả khả quan. Vấn đề mấu chốt để điều hành một bệnh viện đảm bảo an toàn là thiết lập môi trườngvăn hóa ATNB cho các NVYT. Để NVYT chủ động thông báo sự cố y khoa để tìm ra nguyên nhân nhằm giảm thiểu sự cố y khoa trong điều trị và chăm sóc.

Vì lý do này, bệnh viện nên chuyển hình thức xử phạt nếu nhân viên vi phạm để xây dựng văn hóa an toàn cho NVYT. Lúc đó sai sót không được coi là lỗi của cá nhân mà là cơ hội để nhân viên thay đổi, sửa sai[3] Trên thế giới, Tổ chức Nghiên cứu Chất lượng và Chăm sóc Sức khỏe Hoa Kỳ (AHRQ) đã tiến hành một cuộc khảo sát và nghiên cứu về văn hóa ATNB của các NVYT. Các nghiên cứu trên đã vẽ lên bức tranh chung về hiện trạng văn 2 hóa an toàn người bệnh của NVYT và đưa ra các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa an toàn người bệnh của NVYT, từ đó cải thiện VHATNB và thực hành an toàn người bệnh trong môi trường bệnh viện. Bệnh viện Quân y 211 là bệnh viện đa khoa hạng I, tọa lạc gần trung tâm thành phố Pleiku nên hàng ngày tiếp nhận một khối lượng lớn bộ đội và nhân dân trong vùng đến khám và điều trị nội trú.

Bệnh viện với 200 giường kế hoạch. 300 giường thực kê và 200 nhân viên y tế. Bệnh viện Quân y 211 hướng tới việc thiết lập văn hóa ATNB trong bệnh viện nhằm tăng cường mối quan hệ giữa bệnh nhân và NVYT nhằm nâng cao uy tín của bệnh viện. Nhưng cho đến nay ở bệnh viện vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu về văn hóa ATNB của NVYT.

Câu hỏi được đặt ra: - Văn hóa ATNB được NVYT các khoa lâm sàng thực hiện như thế nào? - Những yếu tố nào đã ảnh hưởng đến văn ATNB của nhân viên y tế tại các khoa lâm sàng của bệnh viện? Vì vậy, với mong muốn trả lời các câu hỏi nghiên cứu trên, chúng tôi thực hiện nghiên cứu “Thực trạng văn hóa an toàn ngƣời bệnh và một số yếu tố ảnh hƣởng tại các khoa lâm sàng Bệnh viện Quân y 211 năm 2021” 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mô tả thực trạng văn hóa an toàn người bệnh tại các khoa lâm sàng tại bệnh viện Quân y 211 năm 2021.Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa an toàn người bệnh tại các khoa lâm sàng tại bệnh viện Quân y 211 năm 2021. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm văn hóa, ATNB và văn hóa ATNB 1.

Khái niệm về văn hóa Theo GS Trần Ngọc Thêm, văn hóa là một hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần, vật thể và phi vật thể đều do con người tạo ra, điều chỉnh, cải thiện và tổng hợp trong quá trình lao động thực tiễn với sự tương tác giữa môi trường tự nhiên và xã hội của chính mình. Văn hóa có 3 chức năng cơ bản: giao tiếp, điều chỉnh và giáo dục để trở thành con người hoàn thiện [9] 1. An toàn người bệnh An toàn người bệnh tại một bệnh viện là thuộc tính chức năng của ngành y tế, để đảm bảo an toàn cho NB. Bởi vì sự cố y khoa có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong quá trình thực hiện hoạt động chuyên môn, chăm sóc và điều trị người bệnh[1] Hàng năm, tại Hoa Kỳ có tới 98000 người tử vong liên quan tới sự cố y khoa không mong muốn.

Tại bệnh viện ở Utah các sự cố y khoa không mong muốn đã để lại hậu quả cho 2,4% người bệnh nhập viện, tăng chi phí 2262 Đô la Mỹ (USD)/người bệnh, và tăng thêm 1,9 ngày điều trị so với số liệu của nhóm chứng. Trong nghiên cứu của Harvard về sự cố không mong muốn do dùng thuốc, chi phí tăng 2595 USD/người bệnh và thời gian nằm viện kéo dài hơn 2,2 ngày/người bệnh. Ước tính chi phí cho các sự cố không mong muốn do dùng thuốc của một bệnh viện thực hành có qui mô 700 giường bệnh lên tới 5,6 triệu USD hàng năm[10] 1. Văn hóa an toàn người bệnh Văn hóa ATNB trong môi trường bệnh viện là bao gồm tất cả giá trị, niềm tin, nhận thức, thái độ và các quy tắc vì sự an toàn của tất cả NVYT và NB trong bệnh viện.

Tất cả nhân viên y tế trong bệnh viện cần phải được giáo dục, thực hiện văn hóa an toàn người bệnh trong bệnh viện. Việc tổ chức các hoạt động để đảm bảo VHATNB gồm 5 nội dung cụ thể như sau: [11], [12], [13] - Một nền văn hóa mà mọi NVYT (bao gồm cả những người điều trị trực tiếp cho NB và người quản lý ) phải chịu trách nhiệm chính về sự đảm bảo an toàn của chính họ, của đồng nghiệp và của NB. - Văn hóa luôn ưu tiên và đặt an toàn lên trước mục tiêu về tài chính; 5 - Văn hóa luôn khích lệ, khuyến khích và khen thưởng tích cực phát hiện và giải quyết các vấn đề về an toàn; - Văn hóa phát triển nguồn lực và trách nhiệm giải trình phù hợp để duy trì hiệu quả các bộ phận, hệ thống đảm bảo an toàn. Văn hóa an toàn cho NB trong các khoa lâm sàng tại bệnh viện là bao gồm người bệnh tại khoa nội trú và người bệnh ngoại trú.

Đối với một bệnh viện có văn hóa ATNB tốt, mỗi người trong tổ chức phải thể hiện vai trò tích cực trong phòng ngừa SCSS và vai trò chủ động của NVYT luôn được sự ủng hộ và khuyến khích của Ban Giám đốc bệnh viện[13], [12], [7], [11]. Văn hóa ATNB trong bệnh viện giữ vị trí, vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao chất lượng ATNB. Báo cáo của hiệp hội sức khỏe về VHATNB được đo lường và kiểm soát tại Anh năm 2013 thì VHATNB có ảnh hưởng rất lớn đến người bệnh cũng như nhân viên y tế. Thực tế, đối với người bệnh, văn hóa ATNB giúp giảm tỷ lệ sai sót trong quá trình sử dụng thuốc, thời gian NB nằm viện và các biến chứng đến từ phẫu thuật.

Còn đối với nhân viên y tế, sẽ tích cực báo cáo sự cố y khoa, giảm rủi ro cho điều dưỡng và giảm tỷ lệ NVYT xin nghỉ việc[7], [11], [12] 1. Thang đo nghiên cứu VHATNB trong bệnh viện Mục đích của các nghiên cứu về VHATNB là để cung cấp chỉ số rõ ràng về mức độ hoạt động ATNB của mỗi bệnh viện. Và cũng là cơ sở, căn cứ để theo dõi, can thiệp, nhận xét và đưa ra các giải pháp cần thiết để nâng cao chất lượng bệnh viện[7], [2]. Đến nay, nhiều bộ công cụ khảo sát VHATNB đã được tạo ra và sử dụng trên khắp thế giới.

Nhưng Bộ Công cụ khảo sát văn hóa ATNB của cơ quan nghiên cứu chất lượng Y tế Hoa Kỳ (AHRQ) đang được phát triển và sử dụng rộng rãi. Bộ công cụ này được thiết kế giành cho các bệnh viện có tính khả thi rất cao, có thể lấy kết quả đánh giá của bộ công cụ này để so sánh với kết quả đánh giá của các bệnh viện khác trên thế giới. Đặc biệt hơn là bộ công cụ này còn đánh giá tất cả các hoạt động văn hóa ATNB trong bệnh viện, không giống như các bộ công cụ khác chỉ khảo sát thái độ ATNB. Bảng câu hỏi HSOPSC của AHRQ bao gồm tổng cộng 42 câu hỏi và đánh giá 12 nhóm yếu tố.

Với thang điểm Likert 5 điểm được tính từ 1 điểm đến 5 điểm. Đối với 6 những câu hỏi tích cực, câu trả lời là rất đồng ý có giá trị 5 điểm và câu trả lời rất không đồng ý có giá trị 1 điểm. Ngược lại, một câu hỏi phủ định (đảo ngược) với câu trả lời rất đồng ý có giá trị 1 điểm và câu trả lời rất không đồng ý có giá trị 5 điểm. Mỗi câu hỏi được đưa ra trên thang điểm Likert 5 điểm.

Nếu kết quả đánh giá từ 4 điểm trở lên (> 75%) thì được quy ước là tích cực cao (Phụ lục 1). Bộ công cụ cũng được dịch thành 16 ngôn ngữ và khảo sát, nghiên cứu ở nhiều bệnh viện khác nhau trên thế giới. Bản khảo sát của HSOPSC đƣợc việt hóa tại Việt Nam Ở Việt Nam bộ câu hỏi này cũng được khảo sát ở một số bệnh viện và được sử dụng trong các nghiên cứu liên quan đến thực trạng văn hóa ATNB của NVYT, kết quả thu thập được đề xuất các giải pháp để thay đổi phương thức hoạt động ở một số bệnh viện rất có giá trị [7], [12], [11]. Đây là bộ công cụ khảo sát được sử dụng rộng rãi với mục đích khảo sát VHATNB không chỉ ở cấp bệnh viện mà ở cả khuông khổ nhỏ hơn như từng khoa trong bệnh viện.