phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC VẬN DỤNG CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP. Chƣơng 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Chƣơng 4: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Việc thực hiện các nghiên cứu liên quan đến chính sách kế toán đã đƣợc rất nhiều tác giả thực hiên qua nhiều năm. Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả nhận thấy một số tài liệu nghiên cứu cơ bản nhƣ sau: Một số đề tài nghiên cứu việc vận dụng chính sách kế toán tại một đơn vị cụ thể.
- Tác giả Nguyễn Thị Kim Oanh (năm 2012) với đề tài “ Đánh giá sự vận dụng các chính sách kế toán tại Công ty CP lương thực và thực phẩm Quảng Nam”. Luận văn đã hệ thống hóa đƣợc lý luận chung về chính sách kế toán. Qua nghiên cứu tác giả đã mô tả và đánh giá thực trạng việc vận dụng chính sách kế toán tại công ty CP lƣơng thực thực phẩm Quảng Nam. Tác giả đã chỉ ra các chính sách kế toán vận dụng tại Công ty nhằm né tránh thuế nhƣng đồng thời cũng luôn cân nhắc giữa lợi nhuận và chi phí thu nhập doanh nghiệp để duy trì ROE hợp lý.
- Tác giả Lê Thị Chi (năm 2012) với đề tài: “ Hoàn thiện chính sách kế toán tại Công ty Cp vật tư tổng hợp Phú Yên. Tác giả cũng đã chỉ ra rằng để quản trị lợi nhuận, Công ty đã sử dụng một số chính sách nhƣ: thay đổi thời gian phân bố chi phí trả trƣớc, hoàn nhập dự phòng nợ phải thu khó đòi… Kế Luan van 4 toán viên vẫn chỉ sử dụng những chính sách kế toán đơn giản, chƣa chú trọng đến việc vận dụng các chính sách kế toán nhƣ vậy đã thực sự hợp lý chƣa, đã đáp ứng đƣợc nhu cầu quản trị hay chƣa… Các nghiên cứu trên dựa vào BCTC và qua phỏng vấn nhân viên kế toán tại DN để nghiên cứu các chính sách kế toán đang vận dụng tại DN; đồng thời so sánh, đối chiếu với các chuẩn mực kế toán về các chính sách kế toán. Nghiên cứu cho thấy việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp bao gồm các nhân tố khách quan cũng nhƣ chủ quan đã ảnh hƣởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp nhƣ thế nào. Bằng việc nêu ra ƣu nhƣợc điểm của việc vận dụng các chính sách kế toán, tác giả tiến hành xây dựng và hoàn thiện việc lựa chọn các chính sách kế toán của DN.
Các đề tài mới chỉ dừng lại ở việc phân tích các ảnh hƣởng và đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện các chính sách kế toán áp dụng tại doanh nghiệp cho phù hợp với tình hình kinh doanh và đặc thù của DN mà chƣa tìm hiểu xem các đặc điểm của DN có ảnh hƣởng đến việc vận dụng các chính sách kế toán tại DN nhƣ thế nào hay không. Một số đề tài nghiên cứu viêc vận dụng chính sách kế toán trên pham vi một địa phương hoặc một ngành - Tác giả Nguyễn Hồng Hạnh (2015) với đề tài “Nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chính sách kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Tuy Hòa, Phú Yên”. Đề tài đƣợc thực hiện theo phƣơng pháp thu thập dữ liệu thông qua bảng câu hỏi. Nghiên cứu đƣợc thực hiện bằng cách sử dụng phân tích hồi quy logistics đa biến theo mô hình.
Kết quả nghiên cứu cho thấy việc lựa chọn các chính sách kế toán tại các DN bị tác động bởi nhiều yếu tố. Do đó có thể nói khi lựa chọn các chính sách kế toán bất kỳ nào thì DN đều bị tác động bởi nhiều vấn đề, lý do khác nhau. Luan van 5 - Tác giả Đặng Thị Kim Thanh (2014) với đề tài “Nghiên cứu vận dụng các chính sách kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”. Luận văn này đạt đƣợc một số kết quả nhƣ: Nghiên cứu thực trạng áp dụng chính sách kế toán tại các DN vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Mô tả ảnh hƣởng của các yếu tố có liên quan đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp này. Tuy nhiên nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc thống kê mô tả chứ chƣa đi sâu vào phân tích ảnh hƣởng đặc điểm của các DN này đến việc lựa chọn áp dụng các chính sách kế toán, ngoài ra phạm vi của đề tài cũng chỉ nghiên cứu trên các DN vừa và nhỏ, chƣa nghiên cứu tại các DN lớn trên địa bàn. - Tác giả Huỳnh Thị Cẩm Nhung (2015) với đề tài “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp xây lắp trên địa bàn Thành Phố Đà Nẵng”. Đây là đề tài nghiên cứu định lƣợng và phân tích mô hình các nhân tố ảnh hƣởng đến sự lựa chọn chính sách kế toán trong doanh nghiệp ngành xây lắp tại Đà Nẵng.
Tác giả sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng dựa trên các kỹ thuật phân tích thống kê mô tả, phân tích độ tin cậy của thang đo, phân tích nhân tố khám phá, và phân tích hồi quy. Mục tiêu là tìm ra mối quan hệ ảnh hƣởng của các nhân tố đến việc áp dụng chính sách và chuẩn mực kế toán của các doanh nghiệp xây lắp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Luận văn này đạt đƣợc một số kết quả nhƣ: Nghiên cứu thực trạng áp dụng chính sách kế toán tại các công ty xây lắp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Nghiên cứu ảnh hƣởng của các yếu tố có liên quan đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp xây lắp trên địa bàn TP.
Đƣa ra các khuyến nghị nhằm nâng cao tính hiệu quả trong việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp xây lắp trên địa bàn TP. Hầu hết các đề tài trƣớc đây, khi nghiên cứu các tác giả đều sử dụng Luan van 6 mô hình với biến phụ thuộc là các doanh nghiệp cố tình khai khống hay khai thiếu lợi nhuận. Tuy nhiên, việc đo lƣờng biến phụ thuộc mang tính chủ quan của ngƣời thực hiện nghiên cứu vì khó có cơ sở để xác định đƣợc rằng tại các DN, từng chính sách kế toán của họ lựa chọn là nhằm mục đích khai khống hay khai thiếu lợi nhuận. Liên quan đến phạm vi các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, các đề tài chỉ tập trung nghiên cứu việc vận dụng chính sách kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoặc một ngành có tính chất đặc thù riêng nên chƣa thể hiện đƣợc bao quát việc vận dụng chính sách kế toán tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Từ đó, trong luận văn này, tác giả tập trung nghiên cứu một phạm vi khác của việc vận dụng các chính sách kế toán, cụ thể là việc vận dụng các chính sách kế toán tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng bao gồm cả doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ. Luận văn không chỉ mô tả thực trạng vận dụng chính sách kế toán mà còn phân tích ảnh hƣởng của đặc điểm doanh nghiệp đến việc vận dụng chính sách kế toán tại doanh nghiệp, cụ thể là việc vận dụng chính sách kế toán liên quan đến các chỉ tiêu quan trọng trên báo cáo tài chính nhƣ hàng tồn kho, tài sản cố định và doanh thu. Luan van 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ VẬN DỤNG CÁC CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1. CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN VÀ VAI TRÒ ĐỐI VỚI QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP 1.
Khái niệm về chính sách kế toán Trong chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 [1] – “Thay đổi chính sách kế toán, ƣớc tính kế toán và các sai sót” thì khái niệm chính sách kế toán là các nguyên tắc, cơ sở và phƣơng pháp kế toán cụ thể đƣợc doanh nghiệp áp dụng trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính. Các chính sách kế toán quy định việc vận dụng các nguyên tắc kế toán và phƣơng pháp kế toán nhƣ thế nào trong từng đơn vị. Mỗi doanh nghiệp cần áp dụng những chính sách kế toán thích hợp với tình hình kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đảm bảo báo cáo tài chính của doanh nghiệp đƣợc trình bày hợp lý, cung cấp thông tin hữu ích, đáng tin cậy cho việc ra quyết định của các bên liên quan cũng nhƣ của nhà quản trị doanh nghiệp. Việc áp dụng các chính sách kế toán nhƣ thế nào phụ thuộc vào quy mô, đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và trình độ quản lý của doanh nghiệp, đơn vị kinh tế… Ngoài ra có một khái niệm chúng ta cần xem xét đó là Ƣớc tính kế toán.
Theo chuẩn mực kế toán số 29 [1], đoạn số 15 “Ước tính kế toán là một quá trình xét đoán dựa trên những thông tin tin cậy nhất và mới nhất tại thời điểm đó. Các ƣớc tính kế toán trong doanh nghiệp cũng đƣợc xem là những chính sách kế toán, vì đây cũng là những xét đoán dựa trên những thông tin tin cậy nhất tại thời điểm cụ thể do nhiều khoản mục không thể xác định đƣợc con số chính xác mà chỉ có thể đo lƣờng trên cơ sở các ƣớc tính đáng tin cậy này. Luan van 8 Mỗi doanh nghiệp đều phải lựa chọn và áp dụng chính sách kế toán nhất quán đối với các giao dịch, sự kiện tƣơng tự, trừ khi có chuẩn mực kế toán khác yêu cầu hoặc cho phép phân loại các giao dịch, sự kiện tƣơng tự thành các nhóm nhỏ và áp dụng chính sách kế toán khác nhau cho các nhóm này. Trƣờng hợp này, một chính sách kế toán phù hợp sẽ đƣợc lựa chọn và áp dụng nhất quán đối với mỗi nhóm.
Vai trò của chính sách kế toán đối với quản trị tại doanh nghiệp Các chính sách kế toán ảnh hƣởng lớn đến chất lƣợng thông tin trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là thông tin về lợi nhuận. - Về khía cạnh quản trị lợi nhuận, doanh nghiệp có thể vận dụng các chính sách kế toán, thay đổi hoặc thậm chí vận dụng sai để làm sai lệch thông tin trên báo cáo tài chính nhằm đạt đƣợc lợi nhuận mục tiêu.