ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP.HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN BOÄ MOÂN VAÊN HOÙA HOÏC ===ε⌠φ=== NGUYEÃN KIM HÖÔNG LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ VAÊN HOÙA HOÏC MAÕ SOÁ: 60.70 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC TS. PHAN THÒ YEÁN TUYEÁT TP.HOÀ CHÍ MINH – 2005 MUÏC LUÏC DAÃN NHAÄP. Lyù do choïn ñeà taøi vaø muïc ñích nghieân cöùu. YÙù nghóa khoa hoïc vaø thöïc tieãn.
Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà. Phaïm vi vaø ñoái töôïng nghieân cöùu. Phöông phaùp nghieân cöùu. Cô sôû lyù luaän.
Boá cuïc cuûa luaän vaên .12 U U QUAÙ TRÌNH HÌNH THAØNH VAØ PHAÙT TRIEÅN NGHEÀ THUÛ COÂNG TRUYEÀN THOÁNG TÆNH BÌNH DÖÔNG 1. Vaøi neùt veà lòch söû – vaên hoùa vuøng Ñoâng Nam boä vaø Tænh Bình Döông. Cô sôû hình thaønh vaø phaùt trieån ngheà thuû coâng truyeàn thoáng Tænh Bình Döông. Ñieàu kieän töï nhieân.
Ñieàu kieän nguoàn nhaân löïc. Ñieàu kieän kinh teá – vaên hoùa – xaõ hoäi. 31 U U CAÙC LAØNG NGHEÀ THUÛ COÂNG TRUYEÀN THOÁNG TIEÂU BIEÅU CUÛA TÆNH BÌNH DÖÔNG 2. Khaùi quaùt veà ngheà goám taïi Tænh Bình Döông.
Nhöõng laøng ngheà goám tieâu bieåu. Ngheà ñieâu khaéc myõ thuaät:. Nhöõng vaán ñeà chung veà ngheà ñieâu khaéc myõ thuaät Bình Döông. Laøng ngheà ñieâu khaéc goã Phuù Thoï.
Ngheà sôn maøi:. Nhöõng vaán ñeà chung veà ngheà sôn maøi taïi Bình Döông. Laøng ngheà sôn maøi Töông Bình Hieäp. 96 U U VAI TROØ VAØ THÖÏC TRAÏNG CUÛA LAØNG NGHEÀ THUÛ COÂNG TRUYEÀN THOÁNG TÆNH BÌNH DÖÔNG TRONG BOÁI CAÛNH COÂNG NGHIEÄP HOÙA – HIEÄN ÑAÏI HOÙA 3.
Vai troø vaø yù nghóa cuûa laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng Tænh Bình Döông trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa. Giaù trò kinh teá – xaõ hoäi. Giaù trò vaên hoùa. Caùc vaán ñeà cô baûn veà söï toàn taïi vaø phaùt trieån cuûa laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng Bình Döông.
Giaûi phaùp kieán nghò goùp phaàn baûo toàn vaø phaùt trieån laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng tænh Bình Döông trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa. 150 U U TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI VAØ MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU: U 1. Lyù do choïn ñeà taøi: - Ngheà thuû coâng truyeàn thoáng laø tinh hoa cuûa daân toäc, laø keát tinh cuûa nhöõng giaù trò vaên hoùa coå truyeàn ñöôïc löu giöõ cho ñeán ngaøy nay.
Nhöõng tinh hoa aáy ñöôïc gaén vôùi teân nhöõng laøng ngheà, xoùm ngheà vaø ñöôïc bieåu hieän thoâng qua nhöõng saûn phaåm ñaëc saéc töø ñoâi baøn tay kheùo leùo, taøi hoa cuûa caùc ngheä nhaân. Trong thôøi ñaïi ngaøy nay, khi khoa hoïc kyõ thuaät ngaøy caøng phaùt trieån, vieäc aùp duïng kyõ thuaät coâng ngheä trong saûn xuaát ñaõ khieán cho nhöõng saûn phaåm thuû coâng daàn daàn ñöôïc thay theá baèng haøng loaït nhöõng saûn phaåm coâng nghieäp. Laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng hieän nay ñang ñöùng tröôùc nguy cô bò mai moät neáu khoâng coù nhöõng chính saùch kòp thôøi nhaèm baûo toàn, khoâi phuïc vaø phaùt trieån cho phuø hôïp vôùi tình hình chung cuûa ñaát nöôùc. - Cuøng vôùi nhöõng ñieàu kieän chung cuûa laøng ngheà caû nöôùc thì laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi tænh Bình Döông cuõng coù nhöõng ñaëc ñieåm rieâng, ñoù laø yeâu caàu toàn taïi, phaùt trieån trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa vaø xu theá giao löu, hoäi nhaäp cuûa moät trong nhöõng tænh troïng ñieåm cuûa Nam Boä.
Tuy ngheà thuû coâng Bình Döông coù quaù trình lòch söû khaù laâu ñôøi vaø noåi tieáng, nhöng hieän nay do moät soá lyù do khaùch quan laãn chuû quan, trong quaù trình phaùt trieån, laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi tænh naøy vaãn coøn nhöõng khoù khaên vöôùng maéc lôùn, thöïc teá laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng tænh Bình Döông ñaõ vaø ñang gaëp nhieàu khoù khaên trong vieäc khaúng ñònh söï toàn taïi cuûa mình. 2 Trong nghieân cöùu veà laøng ngheà ñaõ coù nhieàu coâng trình ñeà caäp cuï theå töøng laøng ngheà, coù nhöõng coâng trình nghieân cöùu toång hôïp veà laøng ngheà ôû nhöõng vuøng mieàn khaùc nhau, song vieäc nghieân cöùu laøng ngheà moät caùch toång hôïp döôùi nhieàu lónh vöïc vaên hoùa, kinh teá, xaõ hoäi taïi moät tænh nhö Bình Döông vaãn coøn laø vaán ñeà khaù môùi meû, nhaát laø choïn caùch tieáp caän döôùi goùc ñoä Vaên hoùa hoïc. Töø nhöõng lyù do treân, chuùng toâi choïn ñeà taøi: "Laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi tænh Bình Döông trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa” ñeå laøm luaän vaên thaïc só chuyeân ngaønh Vaên hoùa hoïc, vôùi mong muoán goùp phaàn vaøo vieäc baûo toàn vaø phaùt huy nhöõng giaù trò vaên hoùa daân toäc cuûa laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi tænh Bình Döông noùi rieâng vaø cuûa ñaát nöôùc Vieät Nam noùi chung. Muïc ñích nghieân cöùu: Ñeà taøi nhaèm muïc ñích nghieân cöùu, khaûo saùt, nhaän dieän laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi tænh Bình Döông, phaân tích vai troø vaø thöïc traïng cuûa laøng ngheà trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa, töø ñoù ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp goùp phaàn tham vaán cho caùc ngaønh chöùc naêng trong vieäc ñeà ra chính saùch cuûa ngaønh ngheà thuû coâng nhaèm phaùt trieån kinh teá cuõng nhö baûo toàn di saûn vaên hoùa vaø phaùt huy nhöõng giaù trò vaên hoùa daân toäc.
Ñeå thöïc hieän muïc tieâu treân, nhieäm vuï nghieân cöùu ñaët ra cho ñeà taøi laø: • Tìm hieåu veà quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån ngheà thuû coâng truyeàn thoáng tænh Bình Döông. 3 • Tìm hieåu veà nguoàn goác, kyõ thuaät cheá taùc, ñeà taøi trang trí, toå chöùc saûn xuaát, caùc loaïi saûn phaåm… cuûa caùc laøng ngheà goám, ñieâu khaéc myõ thuaät, sôn maøi. • Phaân tích nhöõng giaù trò kinh teá, vaên hoùa, xaõ hoäi cuõng nhö thöïc traïng cuûa laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi tænh Bình Döông trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa. YÙ NGHÓA KHOA HOÏC VAØ THÖÏC TIEÃN CUÛA ÑEÀ TAØI: U 2.
YÙ nghóa khoa hoïc cuûa ñeà taøi: Treân cô sôû taøi lieäu thö tòch vaø taøi lieäu ñieàn daõ, taùc giaû luaän vaên ñaõ heä thoáng vaø phaùc thaûo toång quaùt veà laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi tænh Bình Döông. Noäi dung cuûa luaän vaên moâ taû vaø phaân tích nhöõng giaù trò thaåm myõ, ngheä thuaät, phong tuïc taäp quaùn, baûn saéc vaên hoùa truyeàn thoáng cuûa cö daân ñòa phöông… thoâng qua caùc saûn phaåm cuûa ngheà thuû coâng truyeàn thoáng. Veà yù nghóa khoa hoïc, luaän vaên ñoùng goùp moät phaàn cô sôû lyù luaän vaø tö lieäu môùi veà caùc ngaønh ngheà tieåu thuû coâng nghieäp truyeàn thoáng ôû Bình Döông trong moái lieân heä vôùi caùc vaán ñeà lòch söû, vaên hoùa xaõ hoäi vaø kinh teá cuûa vuøng vaên hoùa Nam Boä. YÙ nghóa thöïc tieãn cuûa ñeà taøi: - Qua vieäc nghieân cöùu, phaân tích thöïc traïng laøng ngheà thuû coâng ôû Bình Döông, cuøng vôùi vieäc tìm hieåu, vaän duïng chính saùch ñöôøng loái cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc veà chieán löôïc phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi vaø chieán löôïc phaùt trieån ngheà thuû coâng, luaän vaên naøy neâu leân moät soá giaûi phaùp trong vieäc gìn giöõ vaø phaùt huy nhöõng giaù trò vaên hoùa cuûa laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi Bình Döông trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa hieän ñaïi hoùa.
4 - Keát quaû ñeà taøi nghieân cöùu naøy coù theå öùng duïng trong moät soá cô quan cuûa tænh Bình Döông nhö Sôû Coâng nghieäp, Baûo taøng tænh, Sôû Vaên hoùa Thoâng tin… vaø ñaëc bieät coù theå öùng duïng taïi caùc cô sôû saûn xuaát haøng thuû coâng myõ ngheä. LÒCH SÖÛ NGHIEÂN CÖÙU VAÁN ÑEÀ: U Nghieân cöùu thaønh moät taøi lieäu mang tính heä thoáng, toaøn dieän taát caû caùc laøng ngheà thuû coâng taïi tænh Bình Döông haàu nhö tröôùc ñaây chöa coù coâng trình nghieân cöùu khoa hoïc naøo, nhöng raûi raùc trong moät soá saùch, taïp chí, luaän vaên cuõng coù giôùi thieäu veà caùc ngheà truyeàn thoáng ôû Bình Döông. Trong coâng trình “Ñòa chí Soâng Beù” do nhaø nghieân cöùu Traàn Baïch Ñaèng chuû bieân, hay “Thuû Daàu Moät – Bình Döông ñaát laønh chim ñaäu” (Nhaø xuaát baûn Vaên ngheä Tp.HCM) ñeàu coù ñeà caäp ñeán caùc ngaønh thuû coâng nghieäp nhö goám söù, sôn maøi, ñieâu khaéc goã cuûa Bình Döông, nhöng taøi lieäu chæ döøng laïi ôû vieäc giôùi thieäu khaùi quaùt chöù chöa nghieân cöùu saâu veà moïi lónh vöïc, ñaëc bieät laø goùc ñoä vaên hoùa cuûa ngheà thuû coâng. Coâng trình “Myõ thuaät Bình Döông xöa vaø nay” cuûa Hoäi Vaên hoïc ngheä thuaät tænh Bình Döông coù ñeà caäp veà ngheà vaø laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi Bình Döông, song coâng trình naøy chæ phaân tích sô neùt veà lónh vöïc myõ thuaät cuûa ngheà truyeàn thoáng taïi ñòa phöông.
Taùc giaû Huyønh Thò Ngoïc Tuyeát trong luaän aùn Phoù tieán só Khoa hoïc lòch söû veà “Tieåu thuû coâng nghieäp vuøng Saøi Goøn - Chôï Lôùn – Gia Ñònh vaø phuï caän töø naêm 1954 ñeán naêm 1975”; Nguyeãn Minh Giao trong luaän vaên thaïc só Khoa hoïc lòch söû veà “Söï phaùt trieån cuûa ngaønh tieåu thuû coâng nghieäp goám söù tænh Bình Döông trong thôøi kyø 1986-2000”; hay Nguyeãn Vaên Hieäp 5 trong khoùa luaän toát nghieäp ñaïi hoïc “Söï hình thaønh vaø phaùt trieån ngaønh sôn maøi ôû thò xaõ Thuû Daàu Moät (Soâng Beù)” ñeàu coù ñeà caäp ñeán caùc ngaønh tieåu thuû coâng nghieäp truyeàn thoáng cuûa Bình Döông. Nhöõng coâng trình treân ñeàu tieáp caän theo höôùng khaûo saùt lòch söû caùc ngheà thuû coâng truyeàn thoáng, chöa quan taâm nghieân cöùu nhieàu döôùi goùc ñoä vaên hoùa hoïc cuûa ngheà thuû coâng, ñaëc bieät trong boái caûnh coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa. Taùc giaû Nguyeãn An Döông coù coâng trình “Goám söù Soâng Beù” vaø Nguyeãn Xuaân Duõng vôùi luaän vaên thaïc só “Laøng ngheà goám Laùi Thieâu huyeän Thuaän An – tænh Bình Döông” nghieân cöùu ngheà goám söù Bình Döông trong quaù trình lòch söû cuõng nhö nhöõng kyõ thuaät vaø saûn phaåm cuûa ngheà goám. Taùc phaåm “Laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng Vieät Nam” cuûa taùc giaû Buøi Vaên Vöôïng coù ñeà caäp ñeán ngheà goám, ngheà sôn maøi, ñieâu khaéc cuûa caû nöôùc, trong ñoù coù ngheà goám ôû Laùi Thieâu, nhöng do ñaây laø moät coâng trình giôùi thieäu raát nhieàu ngaønh ngheà thuû coâng cuûa caû nöôùc neân taùc giaû chæ ñeà caäp sô löôïc ñeán ngheà thuû coâng truyeàn thoáng ôû Bình Döông.
Gaàn ñaây, PGS.TS Toân Nöõ Quyønh Traân vaø taäp theå taùc giaû coù xuaát baûn quyeån “Laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi Thaønh phoá Hoà Chí Minh”, coâng trình ñaõ taäp hôïp vaø khaûo cöùu veà toaøn caûnh laøng ngheà thuû coâng truyeàn thoáng taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh. Ñaây laø nguoàn taøi lieäu coù giaù trò ñeå taùc giaû luaän vaên tham khaûo veà cô sôû lyù luaän cuõng nhö caùc vaán ñeà lòch söû, kinh teá, xaõ hoäi cuûa caùc laøng ngheà trong khoâng gian chung cuûa khu vöïc Ñoâng Nam Boä.