ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam là một nước có nền nông nghiệp chiếm vai trò chủ đạo, có tới 80 % dân cư sống dựa vào nghề nông nghiệp. Nền nông nghiệp nước ta bao gồm ngành trồng trọt và ngành chăn nuôi. Trong đó, chăn nuôi là một trong hai lĩnh vực rất quan trọng. Nó đã trở nên phổ biến và phát triển mạnh mẽ ở nước ta với nhiều quy mô lớn nhỏ khác nhau, từ các hộ gia đình chăn nuôi nhỏ lẻ đến các trang trại chăn nuôi lớn.
Đáng kể là chăn nuôi gia cầm, nó đã trở thành nghề chăn nuôi truyền thống ở Việt Nam. Sản phẩm gia cầm (thịt, trứng,…) đã đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cần thiết cho con người, đặc biệt thịt gà không chỉ là nguồn cung cấp thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao mà còn in đậm trong đời sống xã hội bởi một nền văn hóa ẩm thực với cả yếu tố tâm linh, nó được sử dụng nhiều trong những ngày giỗ, ngày tết và lễ hội. Ngoài ra, chăn nuôi gia cầm còn tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các ngành nghề khác và đóng góp một phần rất lớn cho nền kinh tế quốc dân. Bên cạnh đó, dịch bệnh luôn là mối nguy hiểm không ngừng đe dọa đến đàn gia cầm.
Chúng là một trong những yếu tố gây thiệt hại nặng nề nhất, ảnh hưởng không nhỏ cho ngành chăn nuôi về năng suất và chất lượng cũng như làm cho hiệu quả kinh tế thấp. Một trong những bệnh thường xuyên gặp nhất cho đàn gia cầm phải kể đến là bệnh CRD ở gà. Đây là bệnh do vi khuẩn gây ra và gà làm cho gà chậm lớn, tiêu tốn thức ăn cao, thuốc điều trị tốn kém. Bệnh CRD phát triển quanh năm, tuy nhiên bệnh thường phát triển mạnh hơn khi chuồng trại không sạch sẽ, thoáng mát vào mùa hè và kín gió, ấm áp vào mùa đông.
Xuất phát từ thực tiễn trên em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ứng dụng Tetracyclin trong phòng và điều trị bệnh Hen(CRD) ở gà nuôi bán chăn thả tại huyện Phú Bình – tỉnh Thái Nguyên” n 14 * Mục tiêu nghiên cứu - Xác định tỷ lệ nhiễm bệnh CRD trên đàn gà thả vườn theo lứa tuổi. - Xác định hiệu lực của thuốc Tetracyclin và Lincomycin trong phòng và trị bệnh CRD ở gà thí nghiệm. Kết quả thu được là cơ sở khoa học để đưa ra các giải pháp kỹ thuật thích hợp nhằm nâng cao khả năng sản xuất của đàn gà cơ sở. - Đánh giá ảnh hưởng của thuốc Tetracyclin và Lincomycin tới tỷ lệ nuôi sống và khả năng sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm - Làm quen với việc tiến hành đề tài nghiên cứu khoa học - Tìm hiểu một số kỹ năng ở người cán bộ chuyên môn thú y sau khi ra trường.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Một vài nét về giống gà thí nghiệm * Nguồn gốc, đặc điểm gà Lương Phượng - Nguôn gốc: Gà Lương Phượng là giống gà kiêm dụng lông mầu có xuất xứ từ vùng ven sông Lương Phượng, do xí nghiệp nuôi gà thành phố Nam ninh, tỉnh Quảng Tây(Trung Quốc) lai tạo thành cồn sau hơn chục năm nghiên cứu, sử dụng dòng trống địa phương và dòng mái nhập ngoại từ nước ngoài như kakir, Discan… Gà Lương Phượng được nhập vào nước ta trong những năm gần đây. Gà Lương Phượng dễ nuôi, tính thích nghi cao, chịu đựng tốt với điều kiện khí hậu nóng ẩm và nhất là thịt thơm ngon nên được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng.
- Đặc điểm: Con mái lông màu vàng nhạt, điểm các đốm đen ở cổ, cánh. Con trống lông sặc sỡ nhiều mầu: sắc tía ở cổ, nâu cánh dán ở lưng, nâu xanh đen ở đuôi. Da, mỏ, chân đều màu vàng. Mào, tích, tai phát triển; mào đơn, đỏ tươi, ức sâu nhiều thịt, thịt thơm ngon.
Gà thích nghi cao với nuôi chăn thả và bán chăn thả. - Chỉ tiêu năng suất gà Lương Phượng Theo tài liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (2007) [1] cho biết: khối lượng gà lương phượng nuôi thịt đến 12 tuần tuổi là 2,0 – 2,5kg; tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng là 3,0 – 3,2 kg. Khối lượng gà vào n 15 lúc đẻ: 1,9 – 2,1 kg ( gà mái); 2,8 – 3,2 kg ( gà trống). Sản lượng trứng/ 10 tháng đẻ là 150 – 170 quả/mái.
Tỷ lệ ấp nở 80 – 85%. * Nguồn gốc, đặc điểm gà Mía Nguyễn Hữu Vũ và Nguyễn Đức Lưu (1999) [2] cho biết: Gà Mía có nguôn gốc từ Trùng thiên, Sơn Tây. Con trống có màu lông đỏ sẫm xen kẽ lông đen ở đuôi, đùi, lườn, hai hàng lông cánh chính xanh biếc. Con mái có màu lông vàng nhạt xen kẽ lông đen ở cánh và đuôi, lông cổ có màu nâu.
Gà Mía là giống gà hướng thịt, có tầm vóc to, ngoại hình thô, đi lại chậm. - Trọng lượng trưởng thành: gà mái 2,5 – 3kg; gà trống 4,4,kg. - Thời gian đạt trọng lượng thịt: 5 tháng - Sản lượng trứng thấp: 55 – 60 quả/ năm. - Thời gian gà mái bắt đầu đẻ: 7 tháng.
* Đặc điểm gà lai F1 (trống Mía × mái Lương Phượng): Gà lai F1 giữa trống Mía và mái Lương Phượng là gà giống màu có chất lượng cao, có khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu nước ta, tốc độ sinh trưởng và trao đổi chất nhanh, sức kháng bệnh tốt, chất lượng thịt thơm ngon, hiệu quả kinh tế lớn, thích hợp với phương thức nuôi nhốt, bán chăn thả, chăn thả. Đặc điểm sinh lý, giải phẫu cơ quan hô hấp của gia cầm Theo Nguyễn Duy Hoan và cs (1999) [3] cho biết: hệ hô hấp của gia cầm gồm: lỗ mũi, xoang mũi, khí quản, 2 phế quản, 2 phổi + 9 túi khí. - Hai lỗ mũi nằm ở gốc mỏ và có đường kính rất nhỏ. Ở gà, phía ngoài hai lỗ mũi có “van mũi hóa sừng bất động” và xung quanh lỗ mũi có lông cứng nhằm ngăn ngừa bụi và nước.
- Xoang mũi được phát triển từ xoang miệng sơ cấp ở ngày ấp thứ 7. Xoang mũi ngắn, chia ra 2 phần: phần xương và phần sụn. Xoang mũi nằm ở mỏ trên. Xoang mũi là cơ quan thu nhận và lọc khí rồi chuyển vào khí quản, ở gà thanh quản dưới có hai nếp gắp liên kết, hai nếp gấp đó bị dao động bởi không khí và tạo nên âm thanh.
n 16 - Khí quản là ống tương đối dài bao gồm nhiều vòng sụn và nhiều vòng hóa xương. Số vòng khí quản ở gà là 110 – 120 và hầu hết là sụn, còn ở thủy cầm hầu hết đã hóa xương. Khí quản tương đối cong queo, thành khí quản được cấu tạo bởi màng nhầy, màng xo đàn hồi và màng thanh dịch ngoài. - Khí quản chia ra làm hai phế quản ở xoang ngực phía sau xương ngực.
Mỗi phế quản dài 6 – 7 cm và có đượng kính 5 – 6 mm. Một ống phế quản nối với lá phổi bên trái, còn một ống nối với là phổi bên phải. Thành phế quản cấu tạo bởi màng nhầy ( ở đó có nhiều tuyến nhỏ tạo ra các dịch nhầy, màng xơ đàn hồi), có các bán khuyên sụn trong suốt và thanh dịch ngoài. - Phổi và phế quản được hình thành từ các nếp gấp ống hầu ở cuối khí quản vào ngày ấp thứ 4, ở ngày ấp thứ 5 xuất hiện túi phổi có mầu dạng phế quản.
Ở ngày ấp thứ 9 phổi đang phát triển và chia ra mạng lưới phế quản, ở phần cưới của nó hình thành các ống hô hấp. Phổi của gia cầm mầu đỏ tươi, cấu trúc xốp, có dạng bọc nhỏ kéo dài, ít đàn hồi. - Túi khí là tổ chức mỏng bên trong chứa đầy khí. Các túi khí là sự mở rộng và tiếp dài của phế quản.
Cơ thể gia cầm có 9 túi khí chính, trong đó có 4 đôi xếp đối xứng, còn 1 túi khí đơn. Các đôi túi khí xếp đối xứnglà đôi túi khí xương đòn, đôi túi khí ngực trước, đôi túi khí ngực sau, đôi túi khí bụng. Túi khí đơn là túi khí cổ. Các túi khí thực ra không phải xoang tận cùng của phế quản sơ cấp và phế quản thứ cấp mà tất cả chỉ là phế nang khổng lồ.
- Theo Hoàng Toàn Thắng và cs (2006) [4]: Tần số hô hấp dao động trong khoảng rất lớn, nó phụ thuộc vào loài, tuổi, sức sản xuất, trạng thái sinh lý của gia cầm và điều kiện thức ăn, nuôi dưỡng, nhiệt độ, độ ẩm, thành phần không khí. Trong điều kiện nuôi dưỡng tốt, tần số hô hấp tương đối ổn định. Gia cầm càng lớn thì tần số hô hấp càng nhỏ. Ban đêm tần số hô hấp giảm chậm xuống30 – 40%.
Nhiệt độ tăng tần số hô hấp cũng tăng. Nếu nhiệt độ tăng tới 37ºC thì nhịp thở của gà lên tới 150 lần/ phút. Tần số hô hấp ở gà trưởng thành là 25 – 45 lần/ phút. Gà từ 4 – 20 ngày tuổi là 30 – 40 lần/phút.
- Cơ chế hô hấp của gia cầm gồm động tác hít vào và động tác thở ra với sự hoạt động của phổi và hệ thống 9 túi khí chính. n 17 - Vận động xương sườn đóng vai trò quan trọng trong cử động hô hấp. Lúc giãn, không khí xoang ngực giãn và mở rộng làm cho áp lực xoang ngực thấp hơn áp lực bên ngoài, do đó không khí từ ngoài đi vào trong phổi. Lúc hít vào, không khí qua phổi vào các nhánh nhỏ và vào các túi khí.
Lúc thở ra thì ngược lại, không khí đi từ các túi khí đi ra ngoài qua phổi lần thứ hai, vì vậy người ta gọi là cơ chế hô hấp kép. Vì phổi gia cầm nhỏ nhưng do không khí tuần hoàn hai lần nên lượng oxygen cung cấp vẫn đảm bảo. - Trong thời gian ngủ quá trình trao đổi chất nói chung giảm xuống 50 %. Trong thời gian hoạt động mạnh ( bay, chạy, nhảy…) quá trình trao đổi chất tăng lên và mức độ trao đổi khí tăng lên 60 – 100%.
- Hoạt động của phổi và túi khí của gia cầm bao gồm: khí lưu thông, khí hít thêm, khí thở ra thêm. Hoạt động của phổi và túi khí nói lên khả năng hô hấp lớn nhất của gia cầm. - Sau khi thở ra thêm, trong phổi vẫn còn một lượng khí nhỏ lưu lại gọi là khí cặn. Hoạt động phổi và túi khí của gà tổng cộng là 169 cm³.