Chương 1: Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu nhằm đưa ra khái niệm về mua sắm xanh, các nguyên tắc chính và những lợi ích của việc áp dụng mua sắm xanh. Đồng thời cũng đưa ra một số thách thức ban đầu khi áp dụng mua sắm xanh. Chương 2: Trình bày những đối tượng chính của nghiên cứu này và các phương pháp thực hiện nghiên cứu này có hiệu quả. Chương 3: Đề cập đến các nội dung chính của Luận văn bao gồm: cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế về mua sắm xanh, phân tích sơ bộ tình hình nhận thức, áp dụng mua sắm xanh, đánh giá cơ hội và rào cản đối với việc áp dụng mua sắm xanh tại Việt Nam, bước đầu đề xuất định hướng xây dựng chính sách mua sắm xanh tại Việt Nam.
Phần Kết luận và kiến nghị: sẽ đưa ra kết luận chung của nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp chính nhằm giải quyết những rào cản trong việc áp dụng và thúc đẩy mua sắm xanh tại Việt Nam. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm về mua sắm xanh Mua sắm xanh là một khái niệm khá trừu tượng, với nhiều thuật ngữ và định nghĩa khác nhau. Có nhiều tiêu chí được gọi là "xanh", trong đó một số thuật ngữ đã được sử dụng như mua s m xanh, thân thi n với i ng, có trách nhi m với i ng và bền vững.
Trong mua sắm công, các thuật ngữ như mua s m công bền vững và mua s m công xanh cũng được sử dụng. Theo báo cáo thống kê thường niên về mua sắm của Liên hợp quốc 2008 (UN, 2008), mua sắm có trách nhiệm với môi trường hay mua sắm xanh là quá trình lựa chọn các sản phẩm và dịch vụ ít tác động lên môi trường hơn so với sản phẩm và dịch vụ có mục đích tương tự. Ngoài ra, nó cũng nhấn mạnh rằng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường ở tất cả các giai đoạn của vòng đời sản phẩm. Điều này cũng có nghĩa là phải xem xét tất cả các chi phí môi trường từ khâu chuẩn bị nguyên liệu thô đến khâu sản xuất, vận chuyển, bảo quản, xử lý, sử dụng và thải loại sản phẩm.
Trong Sắc lệnh 13101 của Mỹ về Xanh hóa Chính phủ thông qua Chương trình phòng ngừa, tái chế và thu mua chất thải, sản phẩm thân thiện môi trường được định nghĩa là những sản phẩm hoặc dịch vụ giảm tác động tới môi trường và sức khoẻ con người so với các sản phẩm hoặc dịch vụ khác có cùng mục đích sử dụng trên thị trường. Sự so sánh này cần cân nhắc đến toàn bộ vòng đời sản phẩm từ khâu thu mua nguyên liệu thô đến khâu sản xuất, đóng gói, phân phối, tái sử dụng, vận hành, bảo dưỡng hoặc thải loại (Federal Register vol. Ngoài ra, theo định nghĩa của Ban Công tác về mua sắm bền vững của Anh 2006 (UK Sustainable Procurement Task Force), mua sắm bền vững là một quy trình mà theo đó “các tổ chức tham gia phải đảm bảo nhu cầu của họ đối với các sản phẩm, dịch vụ, công trình và các tiện ích dựa trên các tiêu chí nhằm đạt được lợi ích lâu dài cho tổ chức đó, cho xã hội và kinh tế trong đó phải giảm thiểu tối đa các tác 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động tiêu cực đến môi trường ". Trong khu vực công, Maarten Bouwer và cộng sự (2005) định nghĩa Mua sắm công xanh (Green Public Procurement) là “cách tiếp cận mà theo đó các cơ quan chính phủ phải lồng ghép các tiêu chí môi trường vào tất cả các giai đoạn của quá trình mua sắm.
Vì vậy, có tác dụng khuyến khích sự phát triển công nghệ môi trường và các sản phẩm thân thiện môi trường thông qua việc tìm kiếm, lựa chọn sản phẩm và các giải pháp giảm tác động tới môi trường trong suốt vòng đời của nó” (Bouwer, de Jong và cộng sự, 2005). Gần đây, mua sắm công xanh được định nghĩa là quá trình các cơ quan Nhà nước mua sắm các sản phẩm, dịch vụ có ít tác động tới môi trường trong suốt vòng đời sản phẩm so với những sản phẩm, dịch vụ có mục đích tương tự” (Commission Proposal COM (2008). Ngoài ra, còn có các thuật ngữ khác được đưa ra như Mua sắm sản phẩm môi trường (Environmental Product Procurement ) (Ủy ban châu Âu, 2004), Mua sắm công có trách nhiệm với môi trường (Environmental Responsible Public Procurement) (Li và Geiser, 2005), Mua sắm công bền vững (Preuss, 2007), Mua sắm xanh và Mua sắm sinh thái (Green Purchasing and Eco- Procurement) (Bolton, 2008). Như vậy, có thể thấy rằng đồng thời với việc cân nhắc những tiêu chí về giá cả và hiệu quả sử dụng khi quyết định mua sắm, các khía cạnh môi trường cũng ngày càng được chú trọng, xem xét, cân nhắc sao cho ít tác động tiêu cực tới sức khoẻ và môi trường cũng như giảm thiểu ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả năng lượng, giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế chất thải, sử dụng tài nguyên tái tạo.
Ngoài ra, các khía cạnh về mặt xã hội bao gồm: bình đẳng giới, giảm nghèo và tôn trọng các tiêu chuẩn lao động cũng được tính đến. Hiện nay khái niệm mua sắm xanh ngày càng phổ biến trên thế giới, trong đó phạm vi ứng dụng được mở rộng cho nhiều sản phẩm và dịch vụ khác nhau, ví dụ các thiết bị văn phòng, máy tính, các sản phẩm công nghệ thông tin, các công trình xây dựng, phương tiện giao thông, đồ dùng và nhiều sản phẩm khác (Bouwer, de Jong và cộng sự, 2006; Leire, 2009). Mặc dù đã có nhiều khái niệm khác nhau về mua sắm xanh được đưa ra, tuy 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiên tại Việt Nam, khái niệm về mua sắm xanh vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Trong nghiên cứu này, tác giả thống nhất với khái niệm do Mạng lưới mua sắm xanh, theo đó “M x nh (GP) nh n h h ặ dị h vụ ó ùng hứ năng gây ộng ến i ng, ùng ứ gi ạnh nh vẫn hể hi n ợ h nhi x hội v ạ ứ ”(Yamamoto, 2010).
Các nguyên tắc chính của mua sắm xanh Mua sắm xanh đòi hỏi chính phủ, công chúng và doanh nghiệp cân nhắc trước khi đưa ra quyết định mua sắm về sự cần thiết của việc mua sắm và các tác động môi trường trong suốt vòng đời của sản phẩm và dịch vụ. Nhằm thực hiện mua sắm xanh một cách hiệu quả và thành công, Mạng lưới mua sắm xanh (GPN) (Green purchasing basic principles, 2001) đã xác định bốn nguyên tắc chính của mua sắm xanh như sau: Nguyên tắc 1: Tính cần thiết của việc mua sắm sản phẩm Bước đầu tiên trước khi mua sắm là cân nhắc kỹ xem sản phẩm hay dịch vụ có cần thiết mua hay không? Việc sửa chữa và thay thế cũng nên được cân nhắc đối với các sản phẩm đang được sử dụng. Bên cạnh đó, giải pháp thuê hoặc cho thuê sản phẩm cũng nên được xem xét và nên mua với số lượng vừa đủ đáp ứng với nhu cầu. Nguyên tắc 2: Cung cấp thông tin đầy đủ về vòng đời của sản phẩm và dịch vụ Khi quyết định mua sắm, phải xem xét, cân nhắc đến các tác động tới môi trường của toàn bộ vòng đời sản phẩm từ việc thu mua nguyên liệu thô cho tới khi sản xuất, sử dụng…cuối cùng là thải bỏ: + Gi hiể các chất có hại.
Người tiêu dùng có thể làm giảm thiểu sự phát sinh các chất có hại bằng cách lựa chọn các sản phẩm thân thiện môi trường, những sản phẩm chứa ít các chất độc hại. Điều này có tác động đến các nhà sản xuất tiến tới loại bỏ sử dụng các chất có khả năng gây hại đến môi trường và sức khỏe con người như phát thải hóa chất độc hại, kim loại nặng và các chất phá hủy tầng ozone. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Sử dụng hi u qu tài nguyên, năng ợng/b o tồn năng ợng. Khuyến khích người tiêu dùng mua các sản phẩm tiết kiệm tài nguyên và năng lượng.
Với tốc độ khai thác và sử dụng tài nguyên như hiện nay, một số kim loại và nhiên liệu hóa thạch sẽ có thể bị cạn kiệt trong vòng vài thập kỷ tới. Thêm vào đó, việc sử dụng quá nhiều nhiên liệu hóa thạch sẽ gây phát thải khí nhà kính CO2 và làm trái đất nóng lên. Vì vậy, người tiêu dùng nên lựa chọn các sản phẩm tiêu thụ ít tài nguyên và tiết kiệm năng lượng. + Sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên.
Người tiêu dùng nên chọn các sản phẩm sử dụng tài nguyên thiên nhiên tái tạo một cách bền vững, theo đó các tài nguyên tái tạo phải được sử dụng hiệu quả và giảm thiểu tối đa tác động đến hệ sinh thái. Một số tài nguyên thiên nhiên có khả năng tái tạo nếu được quản lý tốt như tài nguyên đất, nước, rừng… + Độ bền Người tiêu dùng nên lựa chọn các sản phẩm có tuổi thọ sử dụng lâu dài. Ngoài ra, trước khi mua các sản phẩm, người tiêu dùng cũng nên cân nhắc đến việc sử dụng các bộ phận thay thế, khả năng sửa chữa và thời gian bảo trì. Nên tránh mua các sản phẩm có yêu cầu thay thế các bộ phận quá thường xuyên.
+ Thiế kế ể tái sử dụng. Người tiêu dùng nên lựa chọn các sản phẩm có thể tái sử dụng mà không cần phải sản xuất lại cho cùng một mục đích sử dụng. Điều này sẽ làm giảm đáng kể gánh nặng cho môi trường. + Thiế kế ể tái chế.
Giải pháp tốt nhất cho những sản phẩm khi không thể sử dụng tiếp là tái chế. Trước khi quyết định mua một sản phẩm, người tiêu dùng cũng nên cân nhắc hệ thống thu hồi và tái chế s n có cho những vật liệu đó. +S n h ó hứ vật li u tái chế. Sản phẩm có chứa các vật liệu tái chế hoặc những bộ phận có thể tái sử dụng sẽ góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm thiểu phát sinh chất thải và thúc đẩy phục hồi tài nguyên.
Vì vậy, người tiêu dùng nên lựa chọn các sản phẩm này. + Tính th i loại. Với những sản phẩm không thể sử dụng nhiều lần hoặc tái chế, người tiêu dùng nên chọn sản phẩm cho phép xử lý hiệu quả sau khi thải bỏ nhằm giảm tối đa khối lượng cho các lò đốt hoặc các bãi chôn lấp. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.