Nghiên Cứu Tình Hình Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư Tại Bệnh Viện Ung Bướu Cần Thơ

Chuyên khảo y tế phân tích Nghiên cứu tình hình tuân thủ điều trị biện pháp điều trị và một số yếu tố liên quan ở bệnh nhân, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Phạm Quang Minh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Ngọc Dung
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Quản Lý Y Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư Ngoại Trú Tại Bệnh Viện Ung Bướu Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái quát bệnh ung thư
• 1.2. Tình hình bệnh ung thư trên thế giới và Việt Nam
• 1.3. Các phương pháp điều trị ung thư
• 1.4. Tuân thủ điều trị bệnh nhân ung thư
• 1.5. Các nghiên cứu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Tuân thủ điều trị và các yếu tố liên quan đến sự tuân thủ điều trị
• 3.2.1. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu
• 3.2.2. Tỉ lệ tuân thủ điều trị và các yếu tố liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư

Nghiên cứu về tuân thủ điều trị ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu Cần Thơ là một vấn đề quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân. Việc tuân thủ điều trị không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị mà còn quyết định đến sự sống còn của bệnh nhân. Theo thống kê, tỷ lệ tuân thủ điều trị ở bệnh nhân ung thư thường thấp, dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định tỷ lệ tuân thủ và các yếu tố liên quan đến việc điều trị ngoại trú tại bệnh viện.

1.1. Khái Niệm Về Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư

Tuân thủ điều trị ung thư được định nghĩa là việc bệnh nhân thực hiện đúng các chỉ định điều trị từ bác sĩ. Điều này bao gồm việc sử dụng thuốc đúng liều lượng, thời gian và thực hiện các phương pháp điều trị khác như xạ trị hay hóa trị. Nghiên cứu cho thấy rằng, việc tuân thủ điều trị có thể cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót của bệnh nhân.

1.2. Tình Hình Bệnh Nhân Ung Thư Tại Bệnh Viện Ung Bướu Cần Thơ

Bệnh viện Ung Bướu Cần Thơ là một trong những cơ sở y tế hàng đầu trong việc điều trị ung thư tại miền Tây Nam Bộ. Tại đây, số lượng bệnh nhân ung thư ngày càng tăng, đặc biệt là các loại ung thư phổ biến như ung thư vú, ung thư đại tràng. Việc nghiên cứu tình hình tuân thủ điều trị tại bệnh viện này sẽ giúp cải thiện quy trình chăm sóc và điều trị cho bệnh nhân.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư

Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả, nhưng tỷ lệ tuân thủ điều trị ung thư vẫn còn thấp. Các yếu tố như tâm lý bệnh nhân, sự hỗ trợ từ gia đình, và tình trạng tài chính đều ảnh hưởng đến khả năng tuân thủ. Nghiên cứu cho thấy rằng, nhiều bệnh nhân không hiểu rõ về quy trình điều trị, dẫn đến việc bỏ qua hoặc không thực hiện đúng chỉ định của bác sĩ.

2.1. Các Yếu Tố Tâm Lý Ảnh Hưởng Đến Tuân Thủ

Tâm lý của bệnh nhân đóng vai trò quan trọng trong việc tuân thủ điều trị. Nỗi lo sợ về tác dụng phụ của thuốc, sự hoài nghi về hiệu quả điều trị có thể khiến bệnh nhân không tuân thủ đúng chỉ định. Nghiên cứu cho thấy rằng, việc cung cấp thông tin đầy đủ và hỗ trợ tâm lý có thể cải thiện tỷ lệ tuân thủ.

2.2. Tình Trạng Tài Chính Của Bệnh Nhân

Tình trạng tài chính cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc tuân thủ điều trị. Nhiều bệnh nhân không đủ khả năng chi trả cho các phương pháp điều trị như hóa trị hay xạ trị, dẫn đến việc bỏ dở liệu trình. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho bệnh nhân ung thư để nâng cao tỷ lệ tuân thủ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp khảo sát để thu thập dữ liệu về tỷ lệ tuân thủ điều trị ung thư và các yếu tố liên quan. Các bệnh nhân được phỏng vấn trực tiếp và điền vào bảng hỏi. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, nhằm thu thập thông tin tại một thời điểm nhất định. Điều này giúp xác định tỷ lệ tuân thủ và các yếu tố liên quan một cách nhanh chóng và hiệu quả.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích bằng phần mềm thống kê để xác định mối liên hệ giữa các yếu tố như tuổi tác, giới tính, tình trạng tài chính và tỷ lệ tuân thủ điều trị. Phân tích hồi quy đa biến sẽ được sử dụng để xác định các yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến tuân thủ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tuân thủ điều trị ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu Cần Thơ là khá thấp. Nhiều bệnh nhân không thực hiện đúng chỉ định điều trị, dẫn đến hiệu quả điều trị không đạt yêu cầu. Các yếu tố như sự hỗ trợ từ gia đình và tình trạng tài chính có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ này.

4.1. Tỷ Lệ Tuân Thủ Điều Trị

Tỷ lệ tuân thủ điều trị được xác định là 60%, cho thấy một phần lớn bệnh nhân không thực hiện đúng chỉ định. Điều này cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

4.2. Các Yếu Tố Liên Quan Đến Tuân Thủ

Nghiên cứu chỉ ra rằng, sự hỗ trợ từ gia đình và khả năng tài chính là hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị. Bệnh nhân có sự hỗ trợ tốt từ gia đình có tỷ lệ tuân thủ cao hơn so với những bệnh nhân không có sự hỗ trợ.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Tuân Thủ Điều Trị Ung Thư

Nghiên cứu về tuân thủ điều trị ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu Cần Thơ đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Tỷ lệ tuân thủ còn thấp, và nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc này. Cần có các biện pháp can thiệp để nâng cao tỷ lệ tuân thủ, từ đó cải thiện hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần triển khai các chương trình giáo dục sức khỏe cho bệnh nhân và gia đình về tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho bệnh nhân để giảm bớt gánh nặng chi phí điều trị.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu Tuân Thủ

Nghiên cứu này mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo về tuân thủ điều trị ung thư. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng sẽ giúp các cơ sở y tế cải thiện quy trình chăm sóc và điều trị cho bệnh nhân ung thư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo công bố từ Cơ quan Quốc tế Nghiên cứu Ung thư (Globocan), gánh nặng ung thư toàn cầu ghi nhận sự gia tăng với 18,078 triệu ca mắc mới và 9,5 triệu trường hợp tử vong. Tại Việt Nam, sự biến đổi mô hình bệnh tật diễn ra mạnh mẽ khi các bệnh mạn tính không lây chiếm tới 71% tổng gánh nặng bệnh tật. Hằng năm, nước ta ghi nhận khoảng 164.671 ca mắc mới và 114.871 trường hợp tử vong do ung thư, chiếm gần 70% tổng số ca tử vong chung. Nhằm giảm tải tình trạng quá tải bệnh nhân nội trú, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 01/2017/TT-BYT quy định việc thực hiện hóa trị, xạ trị và điều trị kết hợp ban ngày tại các cơ sở khám chữa bệnh.

Bệnh viện Ung bướu Thành phố Cần Thơ đã triển khai điều trị ngoại trú từ tháng 6/2017. Tuy nhiên, việc duy trì sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân ngoại trú là một thách thức lớn trong công tác quản lý y tế. Luận văn chuyên khoa cấp II chuyên ngành Quản lý y tế của tác giả Phạm Quang Minh tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ tập trung giải quyết hai mục tiêu trọng tâm: Thứ nhất, xác định tỷ lệ và phương pháp điều trị ngoại trú một số bệnh ung thư thường gặp. Thứ hai, xác định tỷ lệ tuân thủ điều trị ngoại trú và phân tích một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 7/2020 đến tháng 6/2021. Nghiên cứu thực hiện trên 174 bệnh nhân ngoại trú, mang lại cơ sở dữ liệu thực chứng quan trọng giúp tối ưu hóa công tác quản lý chất lượng dịch vụ y tế, nâng cao tỷ lệ sống còn 5 năm và giảm thiểu chi phí chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng khung lý thuyết đánh giá tuân thủ dùng thuốc thông qua Thang đo tuân thủ điều trị Morisky 8 câu hỏi (Morisky Medication Adherence Scale - MMAS-8) được chuẩn hóa quốc tế. Thang đo này phân loại mức độ tuân thủ thành 3 nhóm: tuân thủ tốt (đạt 8 điểm), tuân thủ trung bình (đạt từ 6 đến 7 điểm) và tuân thủ kém (dưới 6 điểm). Bên cạnh đó, nghiên cứu áp dụng hệ thống phân loại giai đoạn bệnh TNM của Liên hiệp Quốc tế Chống Ung thư (UICC) và khung hướng dẫn chẩn đoán, phác đồ điều trị chuẩn của Bộ Y tế, bao gồm: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư vú (Quyết định số 3128/QĐ-BYT), ung thư đại - trực tràng (Quyết định số 2549/QĐ-BYT), ung thư dạ dày (Quyết định số 3127/QĐ-BYT), ung thư cổ tử cung (Quyết định số 2402/QĐ-BYT) và ung thư tiền liệt tuyến (Quyết định số 3130/QĐ-BYT). Các khái niệm then chốt được phân tích xuyên suốt đề tài bao gồm: điều trị ngoại trú ban ngày, hóa trị bổ trợ, hóa trị tân bổ trợ, xạ trị chiếu ngoài, điều trị nội tiết và kiểm soát biến cố bất lợi của thuốc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang mô tả có phân tích. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95% (hệ số Z = 1,96), tỷ lệ tuân thủ điều trị ngoại trú dự kiến p = 62,3% (tham chiếu từ nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hoàng Khởi năm 2018), khoảng sai lệch cho phép d = 0,08 và dự phòng 10% hao hụt mẫu, cho ra cỡ mẫu tính toán là 160 bệnh nhân. Trong thực tế triển khai từ tháng 7/2020 đến tháng 6/2021, tác giả đã thu thập thành công 174 bệnh nhân ung thư điều trị ngoại trú đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chọn mẫu. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng cho đến khi đủ số lượng.

Thu thập số liệu được tiến hành trực tiếp thông qua việc trích xuất hồ sơ bệnh án kết hợp phỏng vấn bằng phiếu điều tra chuẩn hóa chứa bộ câu hỏi MMAS-8. Toàn bộ số liệu được làm sạch và phân tích bằng phần mềm thống kê SPSS 20.0. Các biến định lượng có phân phối chuẩn được trình bày bằng giá trị trung bình và độ lệch chuẩn, trong khi các biến không phân phối chuẩn biểu diễn qua trung vị và khoảng tứ phân vị. Các biến định tính biểu diễn bằng tỷ lệ phần trăm. Nghiên cứu sử dụng phép kiểm Chi bình phương và kiểm định chính xác Fisher để so sánh tỷ lệ giữa các nhóm. Nhằm đánh giá tác động tổng thể và kiểm soát các yếu tố gây nhiễu, mô hình hồi quy logistic đa biến (Binary Logistic Regression) kết hợp kiểm định Wald Chi-square được thiết lập với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05. Đề tài tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc y đức, được Hội đồng Đạo đức Trường Đại học Y Dược Cần Thơ thông qua và người bệnh tự nguyện ký giấy đồng ý tham gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích 174 bệnh nhân ung thư điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Cần Thơ cho thấy độ tuổi trung bình của đối tượng là 57,7 ± 13,2 tuổi (lớn nhất là 85 tuổi, nhỏ nhất là 29 tuổi). Nhóm tuổi 50-59 chiếm tỷ lệ cao nhất với 36,2%, nhóm 60-69 tuổi chiếm 24,7%, nhóm 40-49 tuổi chiếm 21,8%, trong khi nhóm dưới 30 tuổi chỉ chiếm 1,7%. Về giới tính, nữ giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 63,8% so với nam giới là 36,2%. Về dân tộc, người Kinh chiếm 95,4%, người Hoa chiếm 3,4% và người Khmer chiếm 1,1%. Trình độ học vấn của bệnh nhân tập trung nhiều nhất ở bậc THPT với 50,6%, tiếp đến là tiểu học (19,5%), THCS (15,5%) và cao đẳng/đại học (13,2%). Đáng chú ý, 77,0% bệnh nhân phụ thuộc tài chính vào gia đình, trong khi chỉ có 23,0% tự chủ về kinh tế. Có 23,6% bệnh nhân ghi nhận mắc bệnh mạn tính kèm theo, trong đó tăng huyết áp/tim mạch chiếm 19,5%, bệnh gan chiếm 17,1%, đái tháo đường chiếm 12,2% và 24,4% bệnh nhân đã xuất hiện tình trạng di căn.

Về cơ cấu bệnh ung thư, ung thư vú chiếm tỷ lệ cao nhất với 48,0%, kế tiếp là ung thư đại tràng (13,0%), ung thư trực tràng (10,0%), ung thư dạ dày (6,0%), ung thư tiền liệt tuyến (5,0%), lymphoma (3,0%) và ung thư cổ tử cung (2,0%). Xét theo giai đoạn bệnh, bệnh nhân ở giai đoạn 3 chiếm tỷ lệ lớn nhất với 36,2%, giai đoạn 2 chiếm 30,5%, giai đoạn 1 chiếm 18,4% và giai đoạn 4 chiếm 14,9%. Đánh giá tuân thủ dùng thuốc theo thang điểm MMAS-8 kết hợp tuân thủ tái khám ghi nhận tỷ lệ tuân thủ điều trị tốt đạt 63,2%, tuân thủ trung bình chiếm 30,5% và tuân thủ kém chiếm 6,3%.

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu dưới dạng bảng và biểu đồ tương quan, tỷ lệ tuân thủ điều trị ngoại trú 63,2% tại Cần Thơ hoàn toàn tương đương với các nghiên cứu trong nước, tiêu biểu như nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Khởi năm 2018 (đạt 62,3%) và nghiên cứu tại Bệnh viện Chợ Rẫy năm 2013 (đạt 69,0%). Trên bình diện quốc tế, kết quả này tương đồng với nghiên cứu tại Bệnh viện Ogaki Nhật Bản năm 2014 (64,0%), cao hơn đáng kể so với nghiên cứu tại Phần Lan năm 2014 ở bệnh nhân CML (23,0%) và tại Hà Lan năm 2015 (34,4%), song thấp hơn nghiên cứu của Linda Krolop tại Đức năm 2013 (79,4%).

Phân tích các hành vi không tuân thủ cho thấy nguyên nhân phổ biến nhất là thỉnh thoảng quên uống thuốc (chiếm 15,5%) và tự ý ngưng dùng thuốc khi cảm thấy triệu chứng đã được kiểm soát (chiếm 12,7%). Tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị như mệt mỏi, buồn nôn, suy tủy cũng là rào cản lớn, tương đồng với phát hiện của Grunfeld năm 2005 khi có tới 46,0% bệnh nhân ung thư vú bỏ điều trị do tác dụng không mong muốn. Phân tích mô hình hồi quy đa biến khẳng định các yếu tố có mối liên quan độc lập và có ý nghĩa thống kê với sự tuân thủ điều trị bao gồm: sự hỗ trợ tích cực từ người thân trong gia đình, khả năng độc lập tài chính, trình độ học vấn từ cấp THPT trở lên và việc được giải thích kỹ lưỡng về phác đồ điều trị (p < 0,05).

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình tư vấn và hướng dẫn sử dụng thuốc ngoại trú: Ban Giám đốc và Hội đồng Thuốc Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ cần ban hành quy trình tư vấn dược lâm sàng chuyên sâu trước khi bệnh nhân ngoại trú nhận thuốc, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tuân thủ điều trị tốt từ 63,2% lên trên 80,0% trong giai đoạn 2022-2024.
• Ứng dụng hệ thống nhắc lịch tự động qua tin nhắn và ứng dụng di động: Phòng Công nghệ thông tin phối hợp với Khoa Khám bệnh triển khai phần mềm gửi tin nhắn nhắc nhở giờ uống thuốc và lịch tái khám định kỳ, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ người bệnh quên thuốc từ 15,5% xuống dưới 5,0% trong vòng 12 tháng.
• Tăng cường kiểm soát biến cố có hại và chăm sóc giảm nhẹ: Các bác sĩ điều trị cần chủ động kê đơn phối hợp thuốc chống nôn, thuốc nâng đỡ thể trạng và hướng dẫn xử trí tác dụng phụ tại nhà, đồng thời thiết lập đường dây nóng hỗ trợ y tế 24/7 nhằm hỗ trợ 100% bệnh nhân ngoại trú có phác đồ điều trị phức tạp.
• Phát triển quỹ hỗ trợ xã hội hóa cho người bệnh có hoàn cảnh khó khăn: Phòng Công tác xã hội bệnh viện cần kết nối với các tổ chức từ thiện và doanh nghiệp để hỗ trợ chi phí đi lại, viện phí ngoài danh mục bảo hiểm y tế cho 77,0% nhóm đối tượng phụ thuộc tài chính, giúp hạn chế nguy cơ bỏ trị vì lý do kinh tế từ năm 2023 đến 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo bệnh viện và các nhà quản lý y tế: Cung cấp bức tranh thực tế về năng lực triển khai Thông tư 01/2017/TT-BYT, giúp hoạch định chiến lược đầu tư cơ sở hạ tầng, giường bệnh ban ngày và phân bổ nhân lực y tế hợp lý.
• Bác sĩ chuyên khoa ung bướu và dược sĩ lâm sàng: Cung cấp thông tin thực tiễn về hành vi dùng thuốc của người bệnh theo thang MMAS-8, từ đó cá thể hóa kế hoạch điều trị, tư vấn tương tác thuốc và quản lý tác dụng ngoại ý hiệu quả hơn.
• Học viên cao học, bác sĩ chuyên khoa II và nghiên cứu sinh: Sử dụng làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp thiết kế nghiên cứu dịch tễ học lâm sàng, cách ứng dụng thang đo MMAS-8 và xử lý mô hình hồi quy đa biến trong quản lý y tế.
• Điều dưỡng viên và nhân viên công tác xã hội: Giúp xây dựng kế hoạch chăm sóc tâm lý, thiết kế chương trình giáo dục sức khỏe phù hợp với trình độ người bệnh và hỗ trợ kết nối nguồn lực an sinh xã hội cho gia đình bệnh nhân ung thư.

Câu hỏi thường gặp

• 1. Thang đo MMAS-8 đánh giá sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân ung thư dựa trên nguyên lý nào? Thang đo Morisky 8 câu hỏi (MMAS-8) đánh giá trực tiếp các rào cản hành vi của người bệnh như: hay quên, tự ý bỏ thuốc khi thấy đỡ, giảm liều khi thấy mệt hoặc khó khăn khi duy trì lịch dùng thuốc. Người đạt 8 điểm tối đa được xem là tuân thủ tốt, 6-7 điểm là tuân thủ trung bình và dưới 6 điểm là tuân thủ kém, giúp nhận diện sớm bệnh nhân có nguy cơ bỏ trị.
• 2. Loại ung thư nào được chỉ định điều trị ngoại trú nhiều nhất tại Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ? Ung thư vú chiếm tỷ lệ cao nhất trong nghiên cứu với 48,0%, theo sau là ung thư đại tràng (13,0%) và ung thư trực tràng (10,0%). Đây là các mặt bệnh có phác đồ hóa trị định kỳ, xạ trị chiếu ngoài và liệu pháp nội tiết đường uống rất thích hợp để quản lý theo mô hình điều trị ban ngày.
• 3. Nguyên nhân chủ yếu nào dẫn đến tình trạng không tuân thủ dùng thuốc ở bệnh nhân ngoại trú? Hai nguyên nhân nổi bật nhất là thỉnh thoảng quên uống thuốc (chiếm 15,5%) và tự ý ngưng thuốc khi thấy các triệu chứng bệnh tạm thời thuyên giảm (chiếm 12,7%). Ngoài ra, nỗi sợ hãi trước các tác dụng phụ của thuốc chống ung thư cũng khiến người bệnh tự ý gián đoạn liệu trình.
• 4. Yếu tố tài chính và gia đình tác động như thế nào đến khả năng tuân thủ phác đồ? Nghiên cứu ghi nhận 77,0% bệnh nhân phụ thuộc tài chính vào người thân. Phân tích hồi quy đa biến chứng minh rằng những bệnh nhân nhận được sự chăm sóc, động viên thường xuyên từ gia đình và có khả năng tự chủ kinh tế đạt tỷ lệ tuân thủ điều trị cao hơn có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).
• 5. Việc triển khai Thông tư 01/2017/TT-BYT mang lại lợi ích cụ thể gì cho hệ thống y tế? Thông tư 01/2017/TT-BYT giúp cơ sở y tế hợp pháp hóa quy trình điều trị hóa trị, xạ trị ban ngày, góp phần giảm áp lực quá tải buồng bệnh nội trú, giảm chi phí lưu trú cho người bệnh nhưng đòi hỏi bệnh viện phải giám sát chặt chẽ sự tuân thủ điều trị ngoại trú.

Kết luận

• Tỷ lệ bệnh nhân ung thư tuân thủ điều trị tốt tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Cần Thơ đạt 63,2%, trong khi nhóm tuân thủ trung bình và kém vẫn chiếm tới 36,8%.
• Cơ cấu bệnh lý ngoại trú tập trung chủ yếu ở ung thư vú (48,0%), ung thư đại - trực tràng (23,0%) và phần lớn bệnh nhân đang ở giai đoạn tiến triển (giai đoạn 2 và giai đoạn 3 chiếm 66,7%).
• Các yếu tố then chốt ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị bao gồm: sự hỗ trợ từ gia đình, khả năng tự chủ tài chính, trình độ học vấn và kiến thức kiểm soát biến cố bất lợi của thuốc.
• Đề xuất lộ trình giai đoạn 2022-2025 ứng dụng đồng bộ công nghệ nhắc lịch tự động, tư vấn dược lâm sàng chuyên sâu và phát triển quỹ an sinh xã hội nhằm nâng tỷ lệ tuân thủ lên trên 80,0%.
• Hãy liên hệ ngay với các đơn vị chuyên môn và tham khảo chi tiết luận văn để hoàn thiện quy trình quản lý điều trị ung thư ngoại trú an toàn, hiệu quả tại cơ sở y tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Theo cơ quan Quốc tế Nghiên cứu Ung thư (Globocan), số liệu ung thư toàn cầu năm 2018 được công bố như sau: tổng số ung thư mắc mới là 18,078 triệu bệnh nhân, cứ 100.000 người dân, có 197,9 trường hợp mới mắc (xuất độ 197,9/100. Nguy cơ mắc ung thư ở nam giới nhiều hơn nữ giới. Tổng số trường hợp tử vong do bệnh ung thư là 9,5 triệu ca, xuất độ tử vong 101,1/100. Có 43,8 triệu người sống còn 5 năm.

So với Globocan 2012, với số ca mới mắc là 14,09 triệu, số ca chết là 8,2 triệu [8], [63], [64], rõ ràng đang có sự gia tăng gánh nặng ung thư hiện nay. Việt nam, với dân số 96,2 triệu dân, có nền kinh tế đang phát triển với tốc độ tăng trưởng nhanh ở khu vực Đông Nam Á. Trong giai đoạn phát triển này, Việt Nam trải qua sự thay đổi đáng kể mô hình bệnh tật. Ở giai đoạn trước 1980, nếu nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tử vong là bệnh nhiễm trùng và chu sinh, thì từ năm 1990 đến nay, số liệu thống kê cho thấy 71% gánh nặng bệnh tật ở Việt Nam là do bệnh mãn tính không lây, với 60% số tử vong là do các nguyên nhân hàng đầu như ung thư, đái tháo đường, tim mạch và bệnh phổi.

Trong số này, số tử vong hằng năm do ung thư ở nam giới là 58.200 trường hợp và ở nữ giới là 33.400 trường hợp. Ngoài ra, theo số liệu của Globocan năm 2018, tình hình mắc bệnh ung thư tăng nhanh với số trường hợp ung thư mới mắc ở Việt Nam là 16.4671 trường hợp và số tử vong do ung thư là 114.871 trường hợp, chiếm khoảng 70% các trường hợp bệnh nói chung và xu hướng này tiếp tục tăng [8], [63], [64]. Các bằng chứng khoa học đã chứng minh rằng, ung thư không phải là bệnh vô phương cứu chữa, 1/3 người bệnh ung thư có thể phòng ngừa, 1/3 có thể chữa khỏi nếu được ch n đoán sớm, điều trị kịp thời và đúng phương pháp, 1/3 người bệnh ung thư còn lại, được kéo dài thời gian sống, cải thiện 2 chất lượng sống, nhờ sự can thiệp các biện pháp điều trị và chăm sóc giảm nhẹ. Trong điều trị ung thư hiện nay, có ba phương pháp trị liệu chu n: phẫu trị, xạ trị và hóa trị.

Giữa thế kỷ trước, đa số bệnh ung thư được xử lý bằng phẫu thuật (phẫu trị), hoặc tia phóng xạ (xạ trị), nhằm vào những khối u còn khu trú (tại vị trí nguyên phát hoặc tại vùng – hạch lymphô). Liệu pháp toàn thân chưa thực sự có vai trò đáng kể. Khoảng ba thập kỷ trở lại đây, việc dùng thuốc đặc trị ung thư (hóa trị ung thư hay liệu pháp toàn thân) mới dần dần được hòa nhịp cùng hai liệu pháp chu n kia, phẫu và xạ trị, để làm tăng hiệu quả trị khỏi bệnh cho bệnh nhân ung thư [5] Nhằm làm giảm tải bệnh nhân nội trú tại các bệnh viện, Bộ Y tế ban hành thông tư 01/2017/TT-BYT ngày 06 tháng 3 năm 2017: ”Quy định việc thực hiện hóa trị, xạ trị, hóa trị kết hợp xạ trị ban ngày tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh”. Bệnh viện Ung bướu Thành phố Cần Thơ đã triển khai điều trị ngoại trú cho một số bệnh nhân ung thư theo thông tư này tháng 6-2017.

Tuy nhiên, chưa có một nghiên cứu đánh giá kết quả của việc triển khai qui định này một cách toàn diện tại Bệnh viện. Trên cơ sở đó, chúng tôi thực hiện đề tài “ Nghiên cứu tình hình tuân thủ điều trị và một số yếu tố liên quan ở bệnh nhân ung thư được điều trị ngoại trú tại Bệnh Viện Ung Bướu Thành phố Cần Thơ, năm 2020-2021” với hai mục tiêu: 1/ Xác định tỉ lệ và phương pháp điều trị ngoại trú một số bệnh ung thư thường gặp tại Bệnh viện Ung Bướu Thành Phố Cần Thơ, năm 2020-2021. 2/ Xác định tỉ lệ tuân thủ điều trị ngoại trú và tìm hiểu một số yếu tố liên quan ở bệnh nhân ung thư đã được ch n đoán và điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, năm 2020-2021 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái quát bệnh ung thƣ 1.1 Khái niệm ung thƣ Ngày nay, mặc dù khoa học y học đã có những tiến bộ vượt bậc, đặc biệt là trong lĩnh vực sinh học phân tử, tuy nhiên, để định nghĩa bệnh ung thư là gì vẫn không dễ dàng.

Chúng ta có thể định nghĩa ung thư như là quá trình bệnh lý, trong đó, một số tế bào thoát ra khỏi sự kiểm soát, sự biệt hóa sinh học của tế bào và tiếp tục nhân lên. Những tế bào này có khả năng xâm lấn và phá hủy các tổ chức xung quanh. Đồng thời, chúng có thể di trú và đến phát triển ở nhiều cơ quan khác nhau, hình thành nên di căn và cuối cùng, ung thư gây tử vong do: Các biến chứng cấp tính (như xuất huyết ồ ạt, chèn ép não, ngạt thở); hay tiến triển nặng dần, tiến đến rối loạn chức năng của các cơ quan do tế bào khối u di căn đến (như thiểu năng hô hấp, suy chức năng gan, thận,.); hoặc thoái triển dần dần, kéo dài, dẫn đến suy kiệt và bệnh nhân tử vong.2 Xếp hạng ung thƣ Trong số các yếu tố góp phần vào tiên lượng và chỉ định điều trị, những yếu tố về khối ung thư (hình thái, kích thước, những mối liên hệ về giải phẫu học, sự hiện diện của di căn) thường được diễn tả dưới dạng mã số. Mã số giúp đơn giản hóa những chỉ định điều trị, tạo nên sự dễ dàng trong trao đổi thông tin giữa các trung tâm điều trị và góp phần vào việc nghiên cứu và điều trị bệnh ung thư [5].

Để đáp ứng những mục đích này, mã số phải có tính phổ thông và những phương pháp nghiên cứu được đề xuất phải được mọi người chấp nhận và đơn giản [5].1 Xếp hạng ung thƣ theo giai đoạn Khái niệm về giai đoạn dựa trên cơ sở là ung thư luôn diễn ra theo cùng một trình tự: lan rộng tại chỗ, xâm nhập mạch lymphô, di căn đến các tạng, bộ phận khác trong cơ thể [5]. Cách phân chia theo giai đoạn đã được sử dụng rộng rãi, đặc biệt là cho ung thư cổ tử cung, ung thư thân tử cung, ung thư buồng trứng, cho bệnh Hodgkin và lymphô không Hodgkin [5]. Xếp hạng ung thư theo giai đoạn [5] Giai đoạn 0 Ung thư tại chỗ (ung thư không phá vỡ màng đáy, do đó, không xâm nhập tại chỗ, không lan rộng tại vùng hoặc di căn xa) Giai đoạn I Bướu nguyên phát có thể tích nhỏ, không kèm hạch, cũng như không có di căn xa Giai đoạn II Bướu ăn lan tại chỗ hơn, kèm theo sự xâm nhập hạch ở mức tối thiểu Giai đoạn III Bướu tràn ngập cơ quan bị bệnh và/hoặc kèm theo hạch quan trọng Giai đoạn IV Bướu không thể mổ được nữa, vì ăn lan quá rộng, có kèm theo hay không hạch vùng quan trọng, hoặc có di căn xa có thể phát hiện được Nguồn: Bộ y tế (2013), [2], [5].2 Xếp hạng ung thƣ theo hệ thống TNM Liên hợp quốc tế chống ung thư (UICC: The Union for International Cancer Control) [5], đề xuất: T: Sự lan rộng của bướu nguyên phát 5 N: Tình trạng hạch lymphô trên vùng hoặc hạch cạnh vùng (cho một số trường hợp) M: Có hoặc không có di căn xa Để diễn đạt kết quả, mỗi yếu tố TNM cho một con số, chỉ ra thể tích bướu và tiên lượng về mức trầm trọng của sự tăng trưởng bướu. Theo qui ước, xếp hạng TNM đòi hỏi sự xác định bản chất mô học của bướu.

Xếp hạng này dựa trên những nhận định trước khi quyết định điều trị, là kết quả của khám lâm sàng, hình ảnh học, nội soi và những xét nghiệm khác. Không dựa vào mổ thám sát trước đó (mổ thám sát chỉ được làm trong một số trường hợp nhất định) [5]. Trước khi xếp hạng, phải thực hiện một số khảo sát để đánh giá mức độ lan rộng của bệnh. Khi đã xếp hạng TNM rồi, thì dù bệnh có tiến triển như thế nào, xếp hạng này cũng không thay đổi [5].

Ngoài phân loại bướu theo lâm sàng trước khi điều trị, xếp hạng TNM còn cung cấp những chi tiết khác có giá trị bổ sung cho việc tiên lượng bệnh [5], như: - Sự xâm nhập theo chiều sâu của bướu đến những lớp khác nhau của cơ quan bị bệnh (cần thiết để phân loại các ung thư dạ dày, đại tràng, trực tràng, bàng quang.) - Sự xâm nhập hạch trên vi thể (chính xác hơn quan sát đại thể và trên lâm sàng) - Mức lan rộng của di căn - Mức độ biệt hóa của bướu nguyên phát, được xếp hạng dưới ký hiệu G (Histologic Grade): [5] G1: Độ biệt hóa rõ G2: Độ biệt hóa vừa G3: Độ biệt hóa kém hoặc không biệt hóa G4: Không thể đánh giá độ biệt hóa 6 Sự xâm nhập hạch trên xét nghiệm mô học, được xếp hạng là N: N (-) nếu không có xâm nhập hạch và N (+) nếu có xâm nhập hạch. Nếu đã có xét nghiệm sau mổ thì dùng ký hiệu pN0, pN1, pN2, pN3 [5]. Tình hình bệnh ung thƣ trên thế giới và Việt Nam 1. Trên thế giới Thống kê cho thấy, các bệnh ung thư thường gặp trên thế giới theo Globocan 2018 ở nam giới [8], [63], [64]: - Ung thư phổi: thường gặp nhất, gồm 2,1 triệu ca mắc mới, chiếm 11,6% tổng số ung thư và 1,8 triệu ca chết.

Bệnh có mối liên quan chặt chẽ với thuốc lá - Ung thư vú: gồm 2,1 triệu ca mắc mới, chiếm tỷ lệ 11,6%, là bệnh ung thư hàng đầu ở phụ nữ. Có mối liên hệ giữa ung thư vú với lối sống phương Tây. - Ung thư đại tràng: gồm 1,8 triệu ca mắc mới, chiếm tỷ lệ 10,2%, là loại ung thư thường gặp thứ ba, chế độ sử dụng thực ph m khác nhau giải thích cho sự chênh lệch về nguy cơ mắc ung thư này. - Ung thư tuyến tiền liệt: có 1,3 triệu ca mắc mới, chiếm tỉ lệ 7,1%, đứng hàng thứ tư trong các loại ung thư, phổ biến các nước phương tây, hiện chưa biết nhiều về nguyên nhân và bệnh sinh của loại ung thư này.

- Ung thư dạ dày: có khoảng 1 triệu ca mắc mới, chiếm tỉ lệ 5,7%, nguyên nhân chính là do vi khu n Helicobacter pylori, có mối liên quan chặt chẽ với các thức ăn ướp muối như: các loại dưa muối, thịt muối, thịt hun khói… - Ung thư gan nguyên phát: có khoảng 841 ngàn ca mắc mới, chiếm tỷ lệ 4,7%, là bệnh gây tử vong hàng thứ ba trên toàn cầu.