Luận văn thạc sĩ về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm theo luật hình sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm theo luật hình sự Việt Nam tại Hải Phòng, dựa trên số liệu thực tiễn.

• Tác giả: Lâm Văn Tuân
• Người hướng dẫn: Ts. Chu Thị Trang Vân
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội Tàng Trữ, Vận Chuyển Hàng Cấm Theo Luật Hình Sự Việt Nam (Trên Cơ Sở Số Liệu Thực Tiễn Tại Địa Bàn Thành Phố Hải Phòng)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM
• 1.1. Khái niệm hàng cấm và Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 1.2. Khái niệm hàng cấm. Khái niệm Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 1.3. Ý nghĩa của việc quy định Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trong luật hình sự
• 1.4. Khái quát lịch sử các quy định pháp luật hình sự về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 1.4.1. Giai đoạn từ sau cách mạng tháng 8/1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự đầu tiên năm 1985
• 1.4.2. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự đầu tiên năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999
• 1.4.3. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay
• 1.5. Phân biệt Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm với một số tội phạm khác có liên quan
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015 VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG THỜI GIAN VỪA QUA
• 2.1. Quy định về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trong Bộ luật hình sự năm 2015
• 2.2. Dấu hiệu pháp lý của Quy định về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trong Bộ luật hình sự năm 2015
• 2.3. Hình phạt được áp dụng đối với Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trong Bộ luật hình sự năm 2015
• 2.4. Thực tiễn áp dụng Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại địa bàn thành phố Hải Phòng giai đoạn 2013-2017 (5 năm)
• 2.4.1. Khái quát tình hình tội phạm nói chung và tình hình Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2013-2017 (5 năm)
• 2.4.2. Đánh giá việc xử lý và áp dụng trách nhiệm hình sự đối với Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2013-2017
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM
• 3.1. Hoàn thiện các quy định pháp luật hình sự về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 3.2. Tiếp tục hướng dẫn phân biệt giữa tội tàng trữ hàng cấm với tội vận chuyển hàng cấm
• 3.3. Tiếp tục hướng dẫn phân biệt tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm với tội sản xuất, buôn bán hàng cấm, tội buôn lậu, tội vận chuyển hàng hoá trái phép qua biên giới và các tội phạm khác
• 3.4. Tiếp tục hướng dẫn các nội dung định lượng tại Điều 191 Bộ luật hình sự năm 2015
• 3.5. Tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật về hàng cấm
• 3.6. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 3.6.1. Quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng quá trình điều tra, truy tố và xét xử tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 3.6.2. Nâng cao năng lực của cán bộ áp dụng pháp luật về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 3.6.3. Hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ công tác phát hiện và xử lý hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 3.6.4. Nâng cao nhận thức pháp luật của giới doanh nhân và quần chúng nhân dân
• 3.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm tại Hải Phòng

Tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong lĩnh vực an ninh trật tự tại Việt Nam, đặc biệt là tại thành phố Hải Phòng. Hải Phòng, với vị trí là một trong những cảng biển lớn nhất cả nước, là điểm trung chuyển hàng hóa từ nước ngoài vào thị trường nội địa. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động tội phạm liên quan đến hàng cấm. Theo thống kê, tình hình tội phạm này đang có xu hướng gia tăng, với nhiều phương thức hoạt động tinh vi và phức tạp. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm là cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

1.1. Khái niệm hàng cấm và tội tàng trữ vận chuyển hàng cấm

Hàng cấm được định nghĩa là những hàng hóa mà Nhà nước cấm sản xuất, tàng trữ, vận chuyển và buôn bán. Tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm là hành vi vi phạm pháp luật, gây nguy hại cho xã hội và môi trường. Theo Bộ luật hình sự Việt Nam, các hành vi này có thể bị xử lý hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp nhận diện và phân biệt các hành vi vi phạm pháp luật liên quan.

1.2. Ý nghĩa của việc quy định tội tàng trữ vận chuyển hàng cấm

Việc quy định tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm trong luật hình sự không chỉ nhằm bảo vệ an ninh trật tự mà còn bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Những quy định này giúp ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh và an toàn cho xã hội.

II. Thách thức trong việc xử lý tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng phạm tội thường sử dụng nhiều phương thức tinh vi để đối phó với lực lượng chức năng. Điều này đặt ra thách thức lớn cho công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm. Ngoài ra, sự thiếu hụt về nguồn lực và trang thiết bị cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

2.1. Các phương thức hoạt động của tội phạm tàng trữ hàng cấm

Tội phạm tàng trữ và vận chuyển hàng cấm thường sử dụng nhiều phương thức khác nhau như giấu hàng trong các container, sử dụng các đường mòn biên giới, hoặc lợi dụng các lỗ hổng trong quy định pháp luật. Những phương thức này không chỉ gây khó khăn cho việc phát hiện mà còn làm gia tăng tính nguy hiểm của tội phạm.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng pháp luật tại Hải Phòng

Việc áp dụng pháp luật về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm tại Hải Phòng gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp của tình hình tội phạm. Các cơ quan chức năng cần phải nâng cao năng lực và phối hợp chặt chẽ hơn để đối phó với tình trạng này. Sự thiếu hụt về nhân lực và trang thiết bị cũng là một trong những yếu tố cản trở hiệu quả xử lý tội phạm.

III. Phương pháp giải quyết tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm

Để giải quyết vấn đề tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm, cần có những phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tác hại của hàng cấm, cùng với việc tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật là rất cần thiết. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc phát hiện và xử lý tội phạm.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật

Công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Việc nâng cao nhận thức của người dân sẽ giúp giảm thiểu tình trạng vi phạm pháp luật và tạo ra một môi trường an toàn hơn cho xã hội.

3.2. Nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng

Cần đầu tư nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng trong việc phát hiện và xử lý tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm. Điều này bao gồm việc đào tạo chuyên môn, trang bị thiết bị hiện đại và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hải Phòng

Nghiên cứu thực tiễn về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm tại Hải Phòng cho thấy tình hình tội phạm này đang diễn biến phức tạp. Các số liệu thống kê cho thấy số vụ vi phạm ngày càng gia tăng, với nhiều phương thức hoạt động tinh vi. Việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn còn nhiều hạn chế, cần có những biện pháp cải thiện để nâng cao hiệu quả xử lý.

4.1. Tình hình tội phạm tàng trữ và vận chuyển hàng cấm tại Hải Phòng

Tình hình tội phạm tàng trữ và vận chuyển hàng cấm tại Hải Phòng trong những năm qua có nhiều diễn biến phức tạp. Số vụ vi phạm không ngừng gia tăng, với nhiều loại hàng cấm khác nhau. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm.

4.2. Đánh giá hiệu quả xử lý tội phạm tại Hải Phòng

Việc xử lý tội phạm tàng trữ và vận chuyển hàng cấm tại Hải Phòng hiện nay còn nhiều hạn chế. Các cơ quan chức năng cần phải đánh giá lại các biện pháp đã thực hiện, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai về tội tàng trữ hàng cấm

Kết luận, tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm là một vấn đề nghiêm trọng cần được quan tâm và giải quyết triệt để. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng và tăng cường công tác tuyên truyền là những yếu tố quan trọng để giảm thiểu tình trạng này. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật chặt chẽ và hiệu quả hơn.

5.1. Đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật

Cần có những đề xuất cụ thể nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm và bảo vệ an ninh trật tự xã hội.

5.2. Tương lai của công tác phòng chống tội phạm hàng cấm

Công tác phòng chống tội tàng trữ và vận chuyển hàng cấm cần được chú trọng hơn trong tương lai. Việc xây dựng một môi trường pháp lý vững chắc và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng sẽ là chìa khóa để giảm thiểu tình trạng tội phạm này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hải Phòng là đầu mối giao thương hàng hải huyết mạch với hơn 40% lưu lượng hàng hóa khu vực phía Bắc lưu thông qua hệ thống cảng biển, tạo điều kiện phát triển kinh tế mạnh mẽ nhưng đồng thời cũng làm gia tăng các nguy cơ vi phạm pháp luật kinh tế. Trong giai đoạn 2013-2017, các cơ quan thực thi pháp luật tại địa bàn đã phát hiện và xử lý hơn 120 vụ việc liên quan đến hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm với khối lượng tang vật lên tới hàng chục tấn pháo nổ và hàng trăm nghìn bao thuốc lá ngoại nhập lậu. Thực tế này phản ánh tính chất tinh vi, phức tạp và quy mô ngày càng mở rộng của các đường dây tội phạm có tổ chức.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là phân tích thực trạng pháp luật hình sự Việt Nam về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, đặc biệt là giai đoạn chuyển giao giữa Bộ luật Hình sự năm 1999 và Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017. Mục tiêu cụ thể là làm sáng tỏ các dấu hiệu pháp lý cấu thành tội phạm theo Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, đánh giá toàn diện 5 năm thực tiễn xét xử tại địa bàn Hải Phòng (2013-2017), từ đó chỉ ra những khoảng trống pháp lý và kiến nghị giải pháp hoàn thiện. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp giảm khoảng 30% các vướng mắc trong định tội danh, hướng tới nâng tỷ lệ xét xử đúng người, đúng tội danh lên trên 98% tại các cơ quan tiến hành tố tụng địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai trụ cột lý thuyết cơ bản của khoa học luật hình sự:

• Lý thuyết cấu thành tội phạm: Phân tích 4 yếu tố cấu thành bao gồm khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Khách thể trực tiếp của tội phạm được xác định là trật tự quản lý kinh tế và quyền độc quyền quản lý của Nhà nước đối với danh mục hàng cấm. Mặt khách quan thể hiện qua hành vi cất giấu hoặc dịch chuyển bất hợp pháp hàng hóa nằm trong danh mục cấm lưu thông.
• Lý thuyết phân hóa trách nhiệm hình sự và kiểm soát xã hội: Đánh giá tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi dựa trên số lượng, chủng loại hàng hóa vi phạm và giá trị thu lợi bất chính để phân định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự.

Các khái niệm chính được làm rõ trong công trình bao gồm:

• Hàng cấm: Hàng hóa bị Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng hoặc chưa được phép lưu hành tại Việt Nam theo danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
• Hành vi tàng trữ hàng cấm: Hành vi cất giữ, cất giấu hàng hóa bị cấm ở bất kỳ địa điểm nào mà không nhằm mục đích buôn bán hay sản xuất.
• Hành vi vận chuyển hàng cấm: Hành vi dịch chuyển cơ học hàng hóa cấm từ địa điểm này sang địa điểm khác bằng bất kỳ phương tiện giao thông nào.
• Dấu hiệu định lượng trách nhiệm hình sự: Các mốc khối lượng hoặc giá trị bắt buộc để truy cứu trách nhiệm hình sự như từ 06 kg pháo nổ, từ 1.500 bao thuốc lá điếu nhập lậu, hoặc giá trị hàng cấm từ 100.000.000 đồng trở lên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp từ 125 hồ sơ vụ án hình sự liên quan đến tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm được thụ lý, truy tố và xét xử tại Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Hải Phòng trong thời gian từ ngày 01/01/2013 đến ngày 31/12/2017. Cỡ mẫu này đại diện cho 100% các vụ án đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến nhóm hành vi này trên địa bàn trong 5 năm khảo sát.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp chọn mẫu phân tầng theo nhóm hàng hóa vi phạm (pháo nổ chiếm khoảng 48%, thuốc lá nhập lậu chiếm 32%, hóa chất và động vật hoang dã chiếm 20%) giúp phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế. Tác giả áp dụng kết hợp phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh luật học và tổng hợp thực tiễn xét xử. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm đối chiếu giữa các quy định của pháp luật thực định với số liệu xét xử thực tế, từ đó phát hiện chính xác các bất cập khi chuyển đổi áp dụng từ Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 1999 sang Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu nghiên cứu được thực hiện trong thời gian 18 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng hợp số liệu thực tiễn tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2013-2017 mang lại những phát hiện quan trọng sau:

• Cơ cấu mặt hàng phạm tội: Trong tổng số 125 vụ án được đưa ra xét xử, pháo nổ là mặt hàng chiếm tỷ lệ cao nhất với 60 vụ (tương đương 48%), thuốc lá điếu nhập lậu đứng thứ hai với 40 vụ (chiếm 32%), các loại hàng hóa khác như thuốc bảo vệ thực vật cấm, động vật hoang dã nguy cấp và hàng hóa chưa được phép lưu hành chiếm 20% với 25 vụ.
• Xu hướng và cơ cấu hình phạt: Tỷ lệ bị cáo bị tuyên phạt tù có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm chiếm đa số với 68% tổng số vụ; khung hình phạt từ 02 năm đến 05 năm chiếm 22%; khoảng 10% các trường hợp áp dụng hình phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ đối với các trường hợp có nhiều tình tiết giảm nhẹ.
• Thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi: Hơn 75% số vụ án vận chuyển hàng cấm đường dài sử dụng thủ đoạn chia nhỏ số lượng dưới mức truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại thời điểm trước năm 2015 hoặc cất giấu lẫn trong các container hàng hóa hợp pháp nhằm trốn tránh hệ thống kiểm tra giám sát cảng biển.
• Khoảng trống pháp lý giai đoạn chuyển tiếp: Do thay đổi của Luật Đầu tư năm 2014, từ ngày 01/07/2015 đến ngày 01/01/2018 thuốc lá điếu nhập lậu tạm thời không bị coi là hàng cấm, dẫn đến số vụ khởi tố về mặt hàng này tại Hải Phòng giảm hơn 45% trong hai năm 2016-2017 so với giai đoạn 2013-2014.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến số vụ án tàng trữ, vận chuyển pháo nổ chiếm tỷ lệ áp đảo (48%) tại Hải Phòng xuất phát từ lợi nhuận phi pháp cực lớn, thường gấp 3 đến 5 lần giá vốn mua tại khu vực biên giới phía Bắc, cùng thói quen sử dụng pháo trong các dịp lễ tết của một bộ phận người dân. So với các tỉnh trung du và miền núi, tỷ lệ các vụ vận chuyển hàng cấm thông qua đường thủy và hệ thống logistics cảng biển tại Hải Phòng cao hơn khoảng 35%, cho thấy tính chất đặc thù của một đô thị cảng quốc tế.

Dữ liệu xét xử trong 5 năm khảo sát có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ phân bố hàng hóa vi phạm và bảng tổng hợp mức án theo từng nhóm tội danh. Bảng số liệu phản ánh sự sụt giảm tạm thời các bản án về thuốc lá lậu trong giai đoạn 2015-2017, chứng minh tác động trực tiếp của sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật chuyên ngành và pháp luật hình sự. Đồng thời, việc Bộ luật Hình sự năm 2015 lần đầu tiên quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại tại Điều 76 và Điều 191 đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng quy trình thu thập chứng cứ đặc thù cho các cơ quan điều tra tại Hải Phòng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

• Ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần sớm ban hành Nghị quyết hướng dẫn chi tiết tiêu chí phân biệt giữa tội tàng trữ với tội vận chuyển hàng cấm, và giữa tội vận chuyển hàng cấm với tội buôn lậu theo Điều 188. Mục tiêu hoàn thiện hướng dẫn này trước quý 4 năm 2020 nhằm đạt độ chuẩn hóa 100% trong phân loại tội danh.
• Nâng cấp hạ tầng kiểm soát và công nghệ soi chiếu cảng biển: Cục Hải quan thành phố Hải Phòng và Công an thành phố Hải Phòng cần phối hợp đầu tư lắp đặt bổ sung hệ thống máy soi container tự động tốc độ cao tại 100% các bến cảng trọng điểm trong giai đoạn 2020-2022, nâng tỷ lệ phát hiện hàng cấm giấu kín từ mức ước tính 60% lên trên 85%.
• Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành tác chiến 24/7: Thiết lập quy chế trao đổi thông tin dữ liệu số giữa 4 lực lượng Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng và Quản lý thị trường Hải Phòng; phấn đấu giảm 25% thời gian xác minh nguồn gốc lô hàng nghi vấn trong giai đoạn 2020-2021.
• Tổ chức tập huấn nghiệp vụ định kỳ: Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng cần tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ định kỳ 6 tháng/lần cho hơn 300 thẩm phán, kiểm sát viên và điều tra viên về kỹ năng đánh giá định lượng chứng cứ và xử lý trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên: Nắm vững hệ thống dấu hiệu pháp lý và định lượng cụ thể tại Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015 để áp dụng chính xác trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử, tránh tình trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung.
• Luật sư và Chuyên gia tư vấn pháp lý: Khai thác hệ thống lập luận và các án lệ thực tế từ 125 vụ án tại Hải Phòng để xây dựng phương án bào chữa hiệu quả, phân biệt ranh giới giữa lỗi cố ý và vô ý của người vận chuyển thuê.
• Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Luật: Sử dụng tài liệu như một công trình tham khảo chuyên sâu về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, kế thừa nguồn tài liệu phân tích lịch sử lập pháp từ năm 1945 đến nay.
• Doanh nghiệp vận tải và Logistics: Hiểu rõ các quy định pháp luật về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, từ đó thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ và kiểm tra hàng hóa, phòng ngừa rủi ro vận chuyển hàng cấm ngoài ý muốn.

Câu hỏi thường gặp

• Định lượng tối thiểu để xử lý hình sự hành vi vận chuyển pháo nổ là bao nhiêu? Theo điểm c khoản 1 Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, hành vi vận chuyển pháo nổ có số lượng từ 06 kilôgam trở lên đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm ở khung cơ bản với mức phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm hoặc phạt tiền từ 50 triệu đồng.

• Vận chuyển thuốc lá điếu nhập lậu với số lượng bao nhiêu thì bị phạt tù đến 10 năm? Căn cứ điểm b khoản 3 Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, người thực hiện hành vi tàng trữ hoặc vận chuyển thuốc lá điếu nhập lậu từ 4.500 bao trở lên sẽ bị áp dụng khung hình phạt phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

• Pháp nhân thương mại có phải chịu trách nhiệm hình sự về tội vận chuyển hàng cấm không? Có. Theo Điều 76 và khoản 4 Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, pháp nhân thương mại phạm tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 9 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

• Người lái xe ôm, tài xế vận chuyển thuê hàng cấm mà không biết bên trong có hàng cấm thì có phạm tội không? Về mặt chủ quan, tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm bắt buộc phải có lỗi cố ý trực tiếp. Nếu cơ quan điều tra không chứng minh được người vận chuyển biết rõ gói hàng chứa hàng cấm thì không đủ căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự.

• Phân biệt tội vận chuyển hàng cấm và tội vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới như thế nào? Tội vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới (Điều 189) xâm phạm trực tiếp đến hoạt động quản lý hải quan tại khu vực biên giới đối với hàng hóa thông thường, trong khi tội vận chuyển hàng cấm (Điều 191) tập trung vào tính chất cấm lưu thông tuyệt đối của chính loại hàng hóa đó.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm theo pháp luật hình sự Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử từ năm 1945 đến nay.
• Phân tích chuyên sâu 125 hồ sơ vụ án thực tiễn tại địa bàn trọng điểm cảng biển Hải Phòng trong giai đoạn 5 năm từ 2013 đến 2017.
• Làm rõ cấu thành tội phạm và các mốc định lượng cấu thành theo Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 cùng chế định trách nhiệm hình sự của pháp nhân.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với thực tiễn lập pháp và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ giám sát giai đoạn 2020-2022.
• Nghiên cứu là nguồn tài liệu hữu ích cho công tác lập pháp, giảng dạy học thuật và thực tiễn tố tụng hình sự, khuyến khích các nhà nghiên cứu tiếp tục mở rộng khảo sát trên phạm vi toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề chung về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm. Chương 2: Quy định về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trong Bộ luật hình sự 2015 và thực tiễn áp dụng tại thành phố Hải Phòng trong thời gian vừa qua. Chương 3: Hoàn thiện các quy định pháp luật hình sự về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm và một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM 1.

Khái niệm hàng cấm và Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm 1. Khái niệm hàng cấm Điều 33 Hiến pháp năm 2013 của nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi nhận: “Mọi ngƣời có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”. Nhƣ vậy, quyền tự do kinh doanh là quyền hiến định của con ngƣời. Theo đó, không chỉ công dân Việt Nam mà ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài, ngƣời nƣớc ngoài cũng có quyền thành lập doanh nghiệp, tiến hành kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, phải chăng các chủ thể có thể kinh doanh bất kỳ hàng hoá dịch vụ nào mà mình muốn? Trong nền kinh tế thị trƣờng, hàng hoá và dịch vụ đƣợc cung ứng trên cơ sở nhu cầu của thị trƣờng. Nghĩa là có cung thì có cầu, chứ không theo các lệnh hành chính nhƣ trong nền kinh tế kế hoạch tập trung. Nhà kinh doanh sẽ phải dựa trên nhu cầu của thị trƣờng để lên kế hoạch giải đáp các câu hỏi: Kinh doanh cái gì? Quy mô kinh doanh ra sao? Giá cả thế nào?. Nhƣ vậy, sẽ tránh đƣợc tình trạng sản xuất dƣ thừa, gây lãng phí, cũng nhƣ sự tránh đƣợc hiện tƣợng phân phối hoặc là cào bằng hoặc là không đồng đều, không phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Quy luật cung cầu cũng đòi hỏi các chủ thể kinh doanh không ngừng nỗ lực cải tiến công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh. Có thể nói rằng quy luật cung cầu bảo đảm sự phân bổ và sử dụng hợp lý và hiệu quả các nguồn lực khan hiếm trong xã hội. Mặc dù, có những mặt tích cực nhƣ phân tích ở trên, nhƣng quy luật cung cầu cũng có mặt trái. Trong xã hội, không phải tất cả ngƣời tiêu dùng đều có những nhu cầu đúng đắn.

Trên thực tế, vẫn có những nhóm ngƣời có những 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhu cầu sai lệch, mà nếu chúng ta cổ suý sẽ gây ra những hậu quả tai hại cho xã hội. Ví dụ, mặc dù pháo nổ đã bị cấm ở nƣớc ta trên 20 năm nay. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn có một bộ phận ngƣời dân thiếu hiểu biết vẫn có nhu cầu đốt pháo trong lễ hội, ngày Tết hoặc đám cƣới. Pháo nổ không chỉ gây lãng phí về tiền của mà còn gây nguy hiểm cho tính mạng, sức khoẻ của con ngƣời, gây thiệt hại về tài sản.

Vì vậy, nhu cầu sử dụng pháo nổ không đƣợc cổ suý mà thậm chí phải cấm đoán. Vấn đề đặt ra là nếu chỉ cấm sử dụng (tức là cấm đoán nhu cầu sai lệch) thì sẽ nhƣ thế nào? Chúng ta cùng quay lại câu chuyện pháo nổ. Theo truyền thống của cha ông ta, vào ngày Tết (đêm 30 Tết và các ngày Tết), lễ cƣới, lễ mừng thọ, lễ mừng tân gia và các tiệc hỉ khác, ngƣời dân thƣờng đốt pháo ăn mừng. Tuy nhiên, vì hậu quả do pháo gây ra cho tính mạng, sức khoẻ của con ngƣời và tài sản của Nhà nƣớc và ngƣời dân là rất nghiêm trọng, Nhà nƣớc ta đã cấm sử dụng pháo nổ.

Nếu chỉ cấm sử dụng pháo nổ nhƣng không cấm sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển pháo nổ thì sao? Thực tế cho thấy, nếu vẫn có hiện tƣợng bán pháo nổ thì nhu cầu sử dụng vẫn cao và ngƣời dân vẫn cứ ngấm ngầm sử dụng. Điều này dẫn đến việc kiểm soát là rất khó khăn. Do đó, cần phải cấm cả cầu lẫn cung. Từ những phân tích trên có thể thấy Nhà nƣớc cần phải kiểm soát từ khâu sản xuất, nhập khẩu, phân phối, bán lẻ, vận chuyển, tàng trữ những hàng hoá gây nguy hại nghiêm trọng cho xã hội, môi trƣờng, con ngƣời, tài sản và các quan hệ quan trọng khác trong xã hội mà những thiệt hại này lớn hơn rất nhiều so với lợi ích mà hàng hoá mang lại.

Các biện pháp kiểm soát chủ yếu của Nhà nƣớc bao gồm: - Hạn chế bằng biện pháp hành chính: Theo biện pháp này, Nhà nƣớc sẽ giới hạn mức cầu tối đa và mức cung tối đa. Việc vƣợt quá mức tối đa do nhà nƣớc quy định là trái luật. Ví dụ, đối với một số mặt hàng, Nhà nƣớc vẫn kiểm soát bằng hạn ngạch 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Hạn chế bằng biện pháp tài chính: Bằng biện pháp này, Nhà nƣớc đánh thuế tiêu thụ đặc biệt vào những mặt hàng mà Nhà nƣớc không muốn ngƣời tiêu dùng sử dụng nhiều nhƣ rƣợu, bia, thuốc lá,… Hoạt động sản xuất, kinh doanh các hàng hoá này không đƣợc hƣởng ƣu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất,… - Cấm đoán: Đối với những mặt hàng gây hoặc đe doạ gây nguy hại nghiêm trọng cho xã hội, môi trƣờng, con ngƣời, tài sản,… thì việc hạn chế bằng biện pháp hành chính và biện pháp tài chính tỏ ra không hiệu quả và không triệt để. Trong trƣờng hợp này, Nhà nƣớc cấm kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng những hàng hoá này.

Trong từng thời kỳ, trên cơ sở đánh giá mức độ nguy hại của hàng hoá, mà Nhà nƣớc có danh sách hàng cấm, hàng bị hạn chế kinh doanh. Theo một nhà nghiên cứu thì hàng cấm là hàng hoá mà Nhà nƣớc cấm kinh doanh [2, tr. Nhƣ vậy, nhà nghiên cứu này đã tập trung vào dấu hiệu “hàng hoá mà Nhà nƣớc cấm kinh doanh” để xác định hàng cấm. Tuy nhiên, khái niệm kinh doanh đƣợc hiểu là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình, đầu tƣ, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trƣờng nhằm mục đích sinh lợi.

Trên thực tế, mặc dù có trƣờng hợp chủ thể thực hiện hành vi không vì mục đích sinh lợi nhƣng Nhà nƣớc vẫn cấm nhằm ngăn ngừa việc chủ thể sử dụng hoặc đƣa ngƣời khác sử dụng. Vì vậy, bên cạnh việc cấm hành vi sản xuất, buôn bán, lƣu hành một số hàng hoá nhất định. Nhà nƣớc nghiêm cấm cả hành vi tàng trữ, vận chuyển loại hàng hoá này. Hàng hoá bị cấm sản xuất, buôn bán, lƣu hành, tàng trữ, vận chuyển bao gồm hàng hoá mà Nhà nƣớc cấm tuyệt đối và hàng hoá chƣa đủ điều kiện để lƣu thông, lƣu hành trên thị trƣờng nên bị cấm lƣu thông, lƣu hành trên thị trƣờng.

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuy vậy, Nhà nƣớc vẫn trao quyền sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển những hàng hoá này cho một số ít các chủ thể đặc biệt, chủ yếu là các cơ quan, tổ chức nhà nƣớc. Từ những phân tích trên, tác giả luận văn đƣa ra định nghĩa về hàng cấm nhƣ sau: Hàng cấm là những hàng hoá mà Nhà nước kiểm soát bằng hình thức cấm các chủ thể sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trừ số ít các chủ thể mà Nhà nước trao quyền hoặc cho phép. Hàng cấm được ghi nhận rõ ràng trong danh mục hàng cấm do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công bố. Khái niệm Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm 1.

Khái niệm Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội đƣợc quy định trong Bộ luật hình sự, do ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thƣơng mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con ngƣời, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự. 105] Nhƣ vậy, theo định nghĩa tại Điều 8 của Bộ luật hình sự năm 2015 và định nghĩa của Giáo luật hình sự Việt Nam (phần chung) thì tội phạm có các 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] yếu tố sau: (1) hành vi có tính nguy hiểm cho xã hội; (2) tính trái pháp luật hình sự; (3) tính có năng lực chịu trách nhiệm hình sự; và (4). Hành vi trái pháp luật muốn đƣợc coi là tội phạm trƣớc hết phải là hành vi có tính nguy hiểm cho xã hội. Nhƣ phần trên đã phân tích, hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là hành vi trái pháp luật vì hành vi này trái với điều cấm của pháp luật.

Nhƣng vấn đề đặt ra là có phải tất cả các hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm đều là hành vi có tính nguy hiểm cho xã hội? Tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm có sự thể hiện về chất lƣợng và số lƣợng là: a) tính chất nguy hiểm cho xã hội (1) – sự thể hiện về chất lƣợng và là đại lƣợng để so sánh tính nguy hiểm cho xã hội của các nhóm tội phạm khác nhau về khách thể loại, thông thƣờng nó đƣợc xác định bằng ý nghĩa và tầm quan trọng của các nhóm khách thể (loại) tƣơng ứng bị tội phạm xâm hại đến; và (b) mức độ nguy hiểm cho xã hội (2) – thể hiện về số lƣợng và đại lƣợng để so sánh tính nguy hiểm cho xã hội các loại tội phạm cụ thể cùng khách thể loại, thông thƣờng nó đƣợc xác định bằng thiệt hại do chính mỗi tội phạm tƣơng ứng đƣợc thực hiện gây nên hoặc có thể gây nên [6, tr. GS Võ Khánh Vinh cũng cho rằng tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội thể hiện ở chỗ, hành vi đó gây ra hoặc đe doạ gây ra thiệt hại đáng kể cho quan hệ xã hội mà pháp luật hình sự bảo vệ. 109] Nhƣ vậy, cần phải đánh giá phải chăng hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là hành vi có tính nguy hiểm cho xã hội?