Nghiên cứu tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH nghiên cứu tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Tạ Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu tính thanh khoản và biến động giá của các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Giới hạn của đề tài
• 1.6. Đóng góp mới của đề tài
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÍNH THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về cổ phiếu
• 2.1.1. Khái niệm cổ phiếu
• 2.1.2. Phân loại cổ phiếu
• 2.1.3. Các loại giá chứng khoán
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về thanh khoản của cổ phiếu
• 2.2.1. Khái niệm về thanh khoản
• 2.2.2. Đặc tính cơ bản của thanh khoản
• 2.2.3. Các thước đo thanh khoản
• 2.2.3.1. Chênh lệch giá tương đối (Quos)
• 2.2.3.2. Khoản chênh lệch giá hàm ý (Roll)
• 2.2.3.3. Tỷ lệ luân chuyển của cổ phiếu (Turnover)
• 2.2.3.4. Thước đo độ nhạy cảm của giá (Amihud)
• 2.2.3.5. Tần suất ngày giao dịch có tỷ suất sinh lợi bằng 0 (Zeros)
• 2.2.3.6. Khối lượng giao dịch hằng ngày của các cổ phiếu có tỷ suất sinh lợi bằng 0 đã được điều chỉnh và chuẩn hóa theo tỉ lệ luân chuyển (LMx)
• 2.2.4. Phương pháp đo lường trong bài nghiên cứu
• 2.3. Cơ sở lý thuyết về biến động giá cổ phiếu
• 2.3.1. Khái niệm biến động giá
• 2.3.2. Các nhân tố tác động đến giá cổ phiếu
• 2.3.2.1. Nhân tố kinh tế
• 2.3.2.2. Nhân tố phi kinh tế
• 2.3.2.3. Nhân tố thị trường
• 2.3.3. Sự đồng biến động giá cổ phiếu
• 2.3.4. Phương pháp đo lường biến động giá
• 2.4. Lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.4.1. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới
• 2.4.2. Các nghiên cứu thực nghiệm trong nước
• 2.5. Kết luận
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3.1. Lịch sử hình thành của Thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.2. Thực trạng về thanh khoản và biến động giá cổ phiếu trên Thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.2.1. Diễn biến thị trường năm 2014
• 3.2.2. Diễn biến thị trường năm 2015
• 3.3. Kết luận
• 4. CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU TÍNH THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4.3. Mô hình tổng quát
• 4.4. Mô hình thực nghiệm
• 4.5. Kết quả và thảo luận kết quả
• 4.6. Kết luận
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 5.1. Kết luận chung
• 5.2. Hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. Một số gợi ý phát triển Thị trường chứng khoán Việt Nam trên cơ sở bài nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu

Nghiên cứu về tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính. Tính thanh khoản được hiểu là khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền mặt mà không làm giảm giá trị của tài sản đó. Trong khi đó, biến động giá cổ phiếu phản ánh sự thay đổi giá trị của cổ phiếu trong một khoảng thời gian nhất định. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa hai yếu tố này sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.1. Khái niệm về tính thanh khoản trong thị trường chứng khoán

Tính thanh khoản là khả năng của một tài sản được mua hoặc bán trên thị trường mà không làm thay đổi giá của nó. Trong thị trường chứng khoán, tính thanh khoản cao cho phép nhà đầu tư thực hiện giao dịch dễ dàng và nhanh chóng. Các yếu tố ảnh hưởng đến tính thanh khoản bao gồm khối lượng giao dịch, số lượng nhà đầu tư tham gia và sự biến động của thị trường.

1.2. Biến động giá cổ phiếu và các yếu tố tác động

Biến động giá cổ phiếu là thước đo sự thay đổi giá của cổ phiếu trong một khoảng thời gian. Các yếu tố tác động đến biến động giá bao gồm thông tin kinh tế, tình hình tài chính của công ty, và tâm lý nhà đầu tư. Sự biến động này có thể dẫn đến rủi ro cho nhà đầu tư nếu không được quản lý đúng cách.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tính thanh khoản

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định mối quan hệ giữa chúng. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt dữ liệu chính xác và đầy đủ từ các thị trường mới nổi như Việt Nam. Điều này có thể dẫn đến những kết luận không chính xác trong các nghiên cứu.

2.1. Thiếu hụt dữ liệu và ảnh hưởng đến nghiên cứu

Việc thiếu hụt dữ liệu có thể làm giảm độ tin cậy của các nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu thường gặp khó khăn trong việc thu thập dữ liệu từ các công ty niêm yết, đặc biệt là trong các thị trường mới nổi. Điều này có thể dẫn đến những sai lệch trong kết quả nghiên cứu.

2.2. Sự biến động của thị trường và rủi ro đầu tư

Thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều biến động, điều này có thể ảnh hưởng đến tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu. Nhà đầu tư cần phải nhận thức rõ về những rủi ro này để có thể đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

III. Phương pháp nghiên cứu tính thanh khoản và biến động giá

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu, các phương pháp định lượng như mô hình hồi quy và phân tích VAR được sử dụng. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa các biến và đưa ra những kết luận chính xác hơn.

3.1. Mô hình hồi quy và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình hồi quy là một trong những công cụ phổ biến để phân tích mối quan hệ giữa các biến. Trong nghiên cứu này, mô hình hồi quy được sử dụng để xác định ảnh hưởng của tính thanh khoản đến biến động giá cổ phiếu. Kết quả từ mô hình này sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho nhà đầu tư.

3.2. Phân tích VAR và lợi ích của nó

Phân tích VAR (Vector Autoregression) cho phép nghiên cứu mối quan hệ giữa nhiều biến cùng lúc. Phương pháp này giúp xác định cách mà tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu tương tác với nhau theo thời gian, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu trong đầu tư

Kết quả từ nghiên cứu về tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu có thể được áp dụng trong thực tiễn đầu tư. Nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin này để xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

4.1. Chiến lược đầu tư dựa trên tính thanh khoản

Nhà đầu tư có thể xây dựng chiến lược đầu tư dựa trên mức độ thanh khoản của cổ phiếu. Cổ phiếu có tính thanh khoản cao thường ít rủi ro hơn và dễ dàng giao dịch hơn, do đó có thể là lựa chọn tốt cho các nhà đầu tư ngắn hạn.

4.2. Đánh giá rủi ro và lợi nhuận trong đầu tư

Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro và lợi nhuận một cách chính xác hơn. Điều này có thể giúp họ đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn và tối ưu hóa danh mục đầu tư.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã chỉ ra mối quan hệ phức tạp giữa hai yếu tố này. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng trong thực tiễn đầu tư. Tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn mối quan hệ này.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ cùng chiều giữa tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu. Điều này có thể giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn trong tương lai.

5.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để mở rộng phạm vi và làm rõ hơn mối quan hệ giữa tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu, đặc biệt là trong các thị trường mới nổi như Việt Nam. Những nghiên cứu này sẽ giúp cải thiện hiểu biết về thị trường và hỗ trợ nhà đầu tư trong việc ra quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2014 - 2015 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ về quy mô và dòng tiền với giá trị giao dịch bình quân năm 2014 đạt 2.918 tỷ đồng mỗi phiên, tăng trưởng vượt bậc 225% so với năm 2013. Cùng với sự sôi động đó, số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt khoảng 1,39 triệu tài khoản, trong đó tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài đạt 17.509 tài khoản, tăng 5% so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, tính thanh khoản và sự biến động giá cổ phiếu luôn là hai biến số trọng yếu phản ánh mức độ an toàn, rủi ro và hiệu quả vận hành của một thị trường vốn mới nổi. Vấn đề cốt lõi đặt ra là liệu giữa tính thanh khoản và biến động giá có tồn tại mối quan hệ tương quan đồng thuận hay nghịch chiều, và sự tác động qua lại này diễn ra như thế nào trong thực tế giao dịch tại Việt Nam.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Tạ Thị Thanh Thủy, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Võ Xuân Vinh tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (năm 2016), được thực hiện nhằm mục tiêu lượng hóa mối quan hệ tương tác hai chiều giữa thanh khoản và biến động giá cổ phiếu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 291 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) xuyên suốt giai đoạn 2014 - 2015. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn quan trọng khi cung cấp bằng chứng định lượng vững chắc, giúp các định chế tài chính và nhà đầu tư xây dựng chiến lược quản trị danh mục hiệu quả trên thị trường vốn có quy mô vốn hóa duy trì trên 60 tỷ USD.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên nền tảng của lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis) được khởi xướng bởi Eugene Fama vào năm 1970 với ba cấp độ hiệu quả dạng yếu, dạng trung bình và dạng mạnh. Bên cạnh đó, đề tài vận dụng mô hình định giá tài sản vốn mở rộng theo thanh khoản (Liquidity-adjusted CAPM) của Acharya và Pedersen (năm 2005), mô hình phần bù thanh khoản của Amihud và Mendelson (năm 1986), cùng mô hình thanh khoản tăng cường của Liu (năm 2006). Khung phân tích tập trung vào các khái niệm học thuật cơ bản bao gồm:

• Cổ phiếu niêm yết: Chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu hợp pháp đối với một phần vốn cổ phần của công ty đại chúng phát hành trên thị trường có tổ chức.
• Tính thanh khoản của chứng khoán: Khả năng hấp thụ một khối lượng giao dịch lớn trong thời gian ngắn với chi phí thấp nhất mà không gây ra sự xáo trộn bất thường về giá, cấu thành bởi bốn thuộc tính chính gồm thời gian giao dịch, độ chặt, độ sâu và tính đàn hồi.
• Biến động giá cổ phiếu: Thước đo phản ánh tốc độ thay đổi và mức độ phân tán của tỷ suất sinh lợi chứng khoán trong một chu kỳ xác định, đại diện cho rủi ro tổng thể của tài sản.
• Phần bù thanh khoản: Mức lợi nhuận gia tăng mà nhà đầu tư yêu cầu để nắm giữ các tài sản có tính thanh khoản kém.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ 291 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2 năm từ 2014 đến 2015. Toàn bộ dữ liệu giá đóng cửa điều chỉnh, khối lượng giao dịch từng phiên và báo cáo tài chính kiểm toán cuối năm được thu thập minh bạch từ các cổng thông tin tài chính chính thống. Mẫu nghiên cứu 291 doanh nghiệp được lựa chọn có chủ đích sau khi loại trừ các ngân hàng, công ty chứng khoán và bảo hiểm do nhóm doanh nghiệp này có cơ cấu vốn và đặc thù quản trị thanh khoản riêng biệt, đồng thời không khảo sát thị trường UPCoM và OTC do mức độ công bố thông tin chưa thực sự chặt chẽ.

Phương pháp định lượng nòng cốt là hệ phương trình Vector tự hồi quy với dữ liệu bảng (Panel VAR). Mô hình này xử lý tất cả các biến số đều là biến nội sinh, cho phép phân tích mối quan hệ tác động tương hỗ giữa thanh khoản và biến động giá. Tính thanh khoản được xác định qua hai biến đại diện: Khối lượng giao dịch trung bình trong năm (LIQ1) và Tỷ lệ khối lượng giao dịch bình quân ngày so với tổng lượng cổ phiếu lưu hành (LIQ2). Biến động giá (VOL) được đo lường thông qua phương sai lợi suất hàng ngày đã điều chỉnh cổ tức theo chuẩn mực của Chen và cộng sự (năm 2013). Trước khi ước lượng hồi quy, dữ liệu được kiểm định nghiệm đơn vị để bảo đảm tính dừng và phân tích ma trận tương quan nhằm loại bỏ hiện tượng đa cộng tuyến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm từ mô hình Vector tự hồi quy (VAR) trên bộ dữ liệu 291 mã cổ phiếu sàn HOSE đã mang lại các phát hiện cốt lõi:

• Tồn tại mối quan hệ tương quan cùng chiều có ý nghĩa thống kê giữa tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu. Khi các chỉ tiêu thanh khoản LIQ1 và LIQ2 gia tăng, mức độ biến động giá cổ phiếu cũng tăng theo, chỉ ra rằng các cổ phiếu giao dịch sôi động tại Việt Nam thường có biên độ dao động giá lớn hơn.
• Sự bùng nổ thanh khoản gắn liền với các đợt biến động giá trên diện rộng. Trong năm 2014, thanh khoản toàn thị trường tăng trưởng 225%, trong đó giá trị giao dịch bình quân trên sàn HSX tăng 204% và sàn HNX tăng 242%. Đáng chú ý, vào tháng 9 năm 2014, thanh khoản lập kỷ lục với 4.416 tỷ đồng mỗi phiên (tăng 41,5% so với tháng 8), kéo theo đợt điều chỉnh giá mạnh với VN-Index giảm 6,4% và HNX-Index giảm 1,1% sau chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ trước đó.
• Dòng tiền giao dịch có tính chất tập trung cao độ khi chỉ có 36 cổ phiếu trên cả hai sàn đạt thanh khoản bình quân trên 1 triệu USD mỗi phiên (gồm 27 mã tại HOSE và 9 mã tại HNX), đóng vai trò dẫn dắt xu hướng và tạo ra sự đồng biến động giá trên quy mô vốn hóa toàn thị trường vượt 60 tỷ USD.
• Cấu trúc thanh khoản bị chi phối bởi hơn 1,39 triệu tài khoản nhà đầu tư cá nhân trong nước, thúc đẩy tâm lý giao dịch lướt sóng ngắn hạn. Sự tham gia ban đầu của 17.509 tài khoản khối ngoại trong quý 1 năm 2014 đã đóng vai trò kích hoạt dòng tiền nội tham gia ồ ạt trong quý 3 năm 2014, làm tăng tốc độ thay đổi giá của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ cùng chiều giữa thanh khoản và biến động giá tại Việt Nam phản ánh rõ nét đặc thù của một thị trường cận biên non trẻ, nơi các giao dịch đầu cơ chiếm tỷ trọng áp đảo so với đầu tư giá trị dài hạn. Khi thanh khoản tăng cao, dòng tiền không làm triệt tiêu sự mất cân đối cung cầu mà trái lại kích hoạt tâm lý bầy đàn, khiến giá cổ phiếu biến động mạnh theo xu hướng tăng nóng hoặc bán tháo.

Phát hiện này có sự khác biệt rõ rệt với lý thuyết phần bù thanh khoản truyền thống tại các thị trường phát triển như nghiên cứu của Amihud và Mendelson (năm 1986), Brennan và Subrahmanyam (năm 1996) – vốn cho rằng cổ phiếu kém thanh khoản mới đòi hỏi mức sinh lợi và độ biến động cao để bù đắp rủi ro. Tuy nhiên, kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu trên thị trường mới nổi của Jun và cộng sự (năm 2003), nghiên cứu của Jonathan Batten và Võ Xuân Vinh (năm 2014), cùng công trình của Nguyễn Anh Phong (năm 2012) tại Việt Nam.

Về phương diện trực quan hóa, mối quan hệ tác động tương hỗ này được minh chứng cụ thể thông qua biểu đồ phản ứng đẩy (Impulse Response Functions) của hệ phương trình VAR và các bảng ma trận hệ số tương quan (Bảng 4.2 và các Bảng hồi quy từ 4.4 đến 4.9 trong luận văn). Các bảng thống kê cho thấy sự phản ứng tức thời của biến động giá trước các cú sốc thanh khoản trong ngắn hạn, minh họa rõ nét cơ chế truyền dẫn giữa khối lượng giao dịch và sự biến thiên giá cổ phiếu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả định lượng thu được, luận văn đưa ra hệ thống khuyến nghị khả thi nhằm phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam:

• Hoàn thiện khung khổ pháp lý và minh bạch hóa thông tin: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính cần đẩy nhanh lộ trình bắt buộc 100% các công ty niêm yết trong nhóm VN100 áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS trong giai đoạn 2026 - 2028, giảm thiểu rủi ro giao dịch nội gián và bất cân xứng thông tin làm méo mó giá trị thực của cổ phiếu.
• Triển khai cơ chế giao dịch hiện đại và nghiệp vụ tạo lập thị trường: Các Sở Giao dịch Chứng khoán cần sớm áp dụng hệ thống giao dịch trong ngày T+0 và cơ chế bán khống có phòng ngừa rủi ro trong vòng 1 đến 2 năm tới, giúp cung cấp thanh khoản đối ứng hai chiều để bình ổn các đợt biến động giá bất thường.
• Nâng cao tỷ trọng của các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp: Cơ quan quản lý cần ban hành các chính sách ưu đãi thuế và cơ chế mở để phát triển các quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ đầu tư chỉ số, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ sở hữu của khối tổ chức lên mức 30% đến 40% tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường vào năm 2030, hạn chế tình trạng tâm lý đám đông chi phối thanh khoản.
• Tăng cường kiểm soát tỷ lệ đòn bẩy tài chính: Các công ty chứng khoán phải nâng cấp hệ thống quản trị rủi ro tự động, duy trì tỷ lệ cho vay ký quỹ (margin) an toàn dưới mức 150% vốn chủ sở hữu và thực hiện đánh giá định kỳ hàng quý đối với các mã cổ phiếu có chỉ số luân chuyển LIQ2 tăng đột biến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái tài chính:

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Vận dụng kết quả nghiên cứu để nhận diện rủi ro biến động giá khi giải ngân vào các cổ phiếu có khối lượng giao dịch đột biến, từ đó tối ưu hóa thời điểm mua bán và quản trị danh mục 291 mã cổ phiếu niêm yết.
• Chuyên viên phân tích và nhà quản trị quỹ đầu tư: Ứng dụng hai thước đo thanh khoản LIQ1, LIQ2 và mô hình VAR để xây dựng các mô hình lượng hóa rủi ro thanh khoản, dự báo độ bất ổn của danh mục tài sản quản lý.
• Cơ quan quản lý thị trường (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch): Sử dụng luận cứ khoa học để thiết lập các biên độ dao động giá linh hoạt, giám sát các giao dịch có dấu hiệu thao túng và ban hành chính sách điều tiết thị trường hiệu quả.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Khảo cứu cấu trúc nghiên cứu thực nghiệm chuẩn mực về kinh tế lượng tài chính, phương pháp kiểm định dữ liệu bảng và ứng dụng mô hình VAR trong phân tích thị trường chứng khoán cận biên.

Câu hỏi thường gặp

Mối quan hệ giữa thanh khoản và biến động giá cổ phiếu tại Việt Nam mang tính chất gì? Luận văn khẳng định tồn tại mối quan hệ tương quan cùng chiều có ý nghĩa thống kê giữa tính thanh khoản và biến động giá của 291 cổ phiếu trên HOSE giai đoạn 2014 - 2015. Khi khối lượng giao dịch tăng cao, biên độ dao động giá cổ phiếu trở nên mạnh mẽ hơn do dòng tiền đầu cơ ngắn hạn chi phối.

Tại sao kết quả nghiên cứu tại Việt Nam lại khác biệt so với thị trường chứng khoán Mỹ? Tại các thị trường phát triển như Mỹ, nhà đầu tư yêu cầu phần bù lợi nhuận cho cổ phiếu kém thanh khoản theo mô hình Amihud và Mendelson (1986). Ngược lại, thị trường Việt Nam có hơn 80% là nhà đầu tư cá nhân, giao dịch mang tính bầy đàn cao khiến thanh khoản tăng vọt luôn đi kèm biến động giá lớn.

Luận văn đã sử dụng những thước đo thanh khoản cụ thể nào để phân tích dữ liệu? Nghiên cứu sử dụng hai thước đo định lượng gồm: Khối lượng giao dịch trung bình năm trên lượng cổ phiếu niêm yết (LIQ1) và Tỷ lệ khối lượng giao dịch bình quân ngày chia cho số lượng cổ phiếu lưu hành (LIQ2), kế thừa phương pháp của Lesmond (2005) và Francisco Muñoz (2012).

Vì sao tác giả lựa chọn cỡ mẫu gồm 291 cổ phiếu phi tài chính trên sàn HOSE? Mẫu 291 doanh nghiệp phi tài chính trên HOSE giai đoạn 2014 - 2015 đảm bảo tính đại diện cao nhất về vốn hóa và chất lượng công bố thông tin. Nhóm doanh nghiệp tài chính bị loại trừ do đặc thù riêng biệt về cơ cấu đòn bẩy và quy định an toàn vốn.

Mô hình Vector tự hồi quy (VAR) mang lại ưu điểm gì trong nghiên cứu tài chính thực nghiệm? Mô hình VAR dữ liệu bảng coi tất cả các biến số đều là biến nội sinh, giúp phản ánh chân thực tác động qua lại hai chiều và độ trễ thời gian giữa thanh khoản và biến động giá mà không bị sai lệch bởi các giả định áp đặt một chiều.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc xác nhận mối quan hệ tương quan cùng chiều giữa tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu tại Việt Nam.
• Công trình khai thác bộ dữ liệu chuẩn mực gồm 291 công ty phi tài chính trên sàn HOSE giai đoạn 2014 - 2015 với quy mô thanh khoản thị trường đạt 2.918 tỷ đồng mỗi phiên.
• Đóng góp quan trọng vào kho tàng nghiên cứu tài chính tại các thị trường mới nổi thông qua việc áp dụng thành công hệ phương trình Vector tự hồi quy (Panel VAR).
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp trọng tâm cho cơ quan quản lý và định chế tài chính nhằm nâng cao tính ổn định của thị trường vốn trong tầm nhìn 2026 - 2030.
• Độc giả và các nhà nghiên cứu có thể ứng dụng ngay khung phân tích VAR của luận văn để tối ưu hóa mô hình quản trị rủi ro biến động giá trong hoạt động đầu tư thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH _____________________ TẠ THỊ THANH THỦY NGHIÊN CỨU TÍNH THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH _____________________ TẠ THỊ THANH THỦY NGHIÊN CỨU TÍNH THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.

VÕ XUÂN VINH TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Tạ Thị Thanh Thủy Sinh ngày 16 tháng 11 năm 1988 Là học viên cao học khóa 23 của Trường Đại học kinh tế Tp. Hồ Chí Minh Mã số học viên: 7701231019 Cam đoan luận văn: “Nghiên cứu tính thanh khoản và biến động giá của các cổ phiếu trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam”. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hướng dẫn khoa học của PGS.

Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa được công bố toàn bộ nội dung này bất kỳ ở đâu; các số liệu, các nguồn trích dẫn trong luận văn được chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch. Hồ Chí Minh, ngày 21 tháng 10 năm 2016 Tác giả TẠ THỊ THANH THỦY LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ Chƣơng 1. GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Lý do chọn đề tài.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Giới hạn của đề tài.

Đóng góp mới của đề tài. Kết cấu của luận văn. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÍNH THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Cơ sở lý thuyết về cổ phiếu.

Khái niệm cổ phiếu. Phân loại cổ phiếu. Các loại giá chứng khoán. Cơ sở lý thuyết về thanh khoản của cổ phiếu:.

Khái niệm về thanh khoản. Đặc tính cơ bản của thanh khoản. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các thước đo thanh khoản:.

Chênh lệch giá tương đối (Quos). Khoản chênh lệch giá hàm ý ( Roll). Tỷ lệ luân chuyển của cổ phiếu (Turnover). Thước đo độ nhạy cảm của giá (Amihud).

Tần suất ngày giao dịch có tỷ suất sinh lợi bằng 0 (Zeros). Khối lượng giao dịch hằng ngày của các cổ phiếu có tỷ suất sinh lợi bằng 0 đã được điều chỉnh và chuẩn hóa theo tỉ lệ luân chuyển (LMx). Khối lượng giao dịch. Phương pháp đo lường trong bài nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết về biến động giá cổ phiếu. Khái niệm biến động giá. Các nhân tố tác động đến giá cổ phiếu. Nhân tố kinh tế.

Nhân tố phi kinh tế. Nhân tố thị trường. Sự đồng biến động giá cổ phiếu. Phƣơng pháp đo lƣờng biến động giá.

Lƣợc khảo các nghiên cứu thực nghiệm. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới. Các nghiên cứu thực nghiệm trong nước. 30 Kết luận chƣơng 2…………………………………………………………………….

THỰC TRẠNG VỀ THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Lịch sử hình thành của Thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Thực trạng về thanh khoản và biến động giá cổ phiếu trên Thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Diễn biến thị trường năm 2014:.

Diễn biến thị trường năm 2015:. 42 Kết luận chƣơng 3…………………………………………………………………….51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 4. NGHIÊN CỨU TÍNH THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Dữ liệu nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Mô hình tổng quát. Mô hình thực nghiệm. Kết quả và thảo luận kết quả.

57Error! Bookmark not defined. Kết luận chƣơng 4……………………………………………………………………. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA THANH KHOẢN VÀ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỦA CÁC CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Kết luận chung.

Hạn chế của đề tài và đề xuất hƣớng nghiên cứu tiếp theo. Một số gợi ý phát triển Thị trƣờng chứng khoán Việt Nam trên cơ sở bài nghiên cứu. 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu Diễn giải CAPM Mô hình định giá tài sản vốn DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp Nhà Nước ĐTNN Đầu tư nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội NĐT Nhà đầu tư OTC Thị trường phi tập trung SGDCK TP HCM Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) TTCK Thị trường chứng khoán UPCOM Thị trường giao dịch chứng khoán của các công ty đại chúng chưa niêm yết được tổ chức tại sở giao dịch chứng khoán Hà Nội LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng biểu Tên Trang Bảng 2.1 Tổng hợp một số nghiên cứu thực nghiệm 33 Bảng 3.1 Các cột mốc chính đánh dấu sự phát triển của thị trường 37 chứng khoán ở Việt Nam Bảng 4.1 Giới thiệu thống kê mô tả các biến 58 Bảng 4.2 Ma trận hệ số tương quan giữa các biến 59 Bảng 4.3 Kết quả kiểm định tính dừng của các biến 60 Bảng 4.4 Kết quả hồi quy với biến phụ thuộc là LIQ 1 61 Bảng 4.5 Kết quả hồi quy với biến phụ thuộc là LIQ 2 61 Bảng 4.6 Kết quả hồi quy với biến phụ thuộc là VOL11 62 Bảng 4.7 Kết quả hồi quy với biến phụ thuộc là VOL12 62 Bảng 4.8 Kết quả hồi quy với biến phụ thuộc là VOL21 63 Bảng 4.9 Kết quả hồi quy với biến phụ thuộc là VOL22 63 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ Đồ thị Tên Trang Đồ thị 3.1 Giá trị giao dịch bình quân năm 2014 39 Đồ thị 3.2 Số lượng tài khoản nhà đầu tư năm 2014 39 Đồ thị 3.3 Số lượng tài khoản nhà đầu tư nước ngoài năm 2014 39 Đồ thị 3.4 Diễn biến VN-Index,HNX- Index Quý I/2015 42 Đồ thị 3.5 Diễn biến VN-Index,HNX- Index Quý II/2015 44 Đồ thị 3.6 Diễn biến VN-Index,HNX- Index Quý III/2015 46 Đồ thị 3.7 Khối lượng giao dịch VN-Index,HNX- Index năm 2015 49 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Chƣơng 1. GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.

Lý do chọn đề tài : Tính thanh khoản được xem là việc dễ dàng chuyển đổi một tài sản thành tiền mặt mà giá cả không bị sụt giảm và không phát sinh chi phí kèm theo. Nếu tài sản không có tính thanh khoản hoặc tính thanh khoản kém thì nhà đầu tư sẽ khó tìm được người mua hoặc buộc phải bán mất giá. Do đó khi đưa ra quyết định đầu tư vào một tài sản, nhà đầu tư buộc phải xem xét đến tính thanh khoản của tài sản để đảm bảo khả năng tái tạo lại nguồn vốn đầu tư ban đầu. Sự biến động giá của cổ phiếu là một thước đo được sử dụng để xác định rủi ro và đại diện cho tốc độ thay đổi của giá cổ phiếu trong một thời gian nhất định.

Vì vậy, nếu một cổ phiếu được xem là không ổn định, đồng nghĩa với giá của nó sẽ rất khác nhau theo thời gian và thật khó để chắc chắn rằng giá trị tương lai của chứng khoán đó như thế nào. Thị trường chứng khoán Việt Nam là thị trường mới nổi, chứa đựng nhiều biến động và rủi ro tiềm ẩn nội tại phụ thuộc vào biến động của nền kinh tế vĩ mô và bản thân của các doanh nghiệp. Vì vậy, khi quyết định giao dịch một loại cổ phiếu, nhà đầu tư thường xem xét mức thanh khoản và biến động giá của cổ phiếu để thực hiện chiến lược đầu tư phù hợp cho từng cổ phiếu đó. Xuất phát từ thực tế trên, từ lâu trên thế giới đã có nhiều mô hình nghiên cứu về mối quan hệ giữa 2 yếu tố trên.

Tuy nhiên, việc nghiên cứu trên vẫn còn hạn chế. Ngoài ra kết quả nghiên cứu của các tác giả chưa đi đến kết luận thống nhất về mối quan hệ của thanh khoản và biến động giá cổ phiếu. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu tính thanh khoản và biến động giá của các cổ phiếu trên Thị trƣờng chứng khoán Việt Nam” với mục tiêu thông qua LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 mô hình nghiên cứu dựa trên các phương pháp đo lường tính thanh khoản và biến động giá cổ phiếu khác nhau, bài viết này sẽ nghiên cứu về mối quan hệ giữa tính thanh khoản và biến động giá của cổ phiếu tại Việt Nam bằng cách thu thập một bộ dữ liệu cập nhật về thị trường và dữ liệu tài chính của những công ty được niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến năm 2015. Kết quả đã cho thấy điều ngược lại so với hầu hết các nghiên cứu liên quan.

Hay nói cách khác là bài viết đã đưa ra một mối quan hệ cùng chiều đáng tin cậy giữa biến thanh khoản và biến động giá cổ phiếu. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu: 1. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu : xem xét mối quan hệ giữa thanh khoản và biến động giá cổ phiếu của các công ty trên TTCK Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu: Xuất phát từ các mục tiêu trên, bài nghiên cứu được thực hiện nhằm giải quyết nghiên cứu như sau: Thanh khoản tác động cùng chiều hay ngược chiều với biến động giá cố phiểu trên thị trường chứng khoán Việt Nam và ngược lại? 1.

Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu: 1. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là mối quan hệ giữa thanh khoản của cổ phiếu và biến động giá cổ phiếu. Trong bài nghiên cứu, yếu tố thanh khoản của cổ phiếu được xem xét thông qua khối lượng giao dịch trung bình trong năm của cổ phiếu và tỷ lệ giữa khối lượng giao dịch trong năm của cổ phiếu so với khối lượng lưu hành bình quân ngày của cổ phiếu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Yếu tố biến động giá được xem xét thông qua việc tính toán lợi nhuận hàng ngày của cổ phiếu.