Tình Hình Nhiễm Bệnh Đường Hô Hấp Ở Lợn Nuôi Thịt Tại Trại Lợn Tích Lương - Thái Nguyên

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn là một vấn đề cấp thiết trong chăn nuôi hiện đại. 58 trang · Đại học Thái Nguyên · 2013.

• Tác giả: Nguyễn An Đông
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Phương Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Bệnh Đường Hô Hấp Ở Lợn Nuôi Thịt Tại Trại Lợn Tích Lương - Thái Nguyên Và Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. ĐIỀU TRA CƠ BẢN
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.1.3. Địa hình đất đai
• 1.1.1.4. Nguồn nước
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế- xã hội
• 1.1.2.1. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 1.1.3. Cơ cấu tổ chức quản lý của trại
• 1.1.3.1. Tổ chức nguồn lao động của trại
• 1.1.3.2. Nhiệm vụ và chức năng của trại
• 1.1.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại
• 1.1.4.1. Hệ thống chuồng trại
• 1.1.4.2. Các công trình phụ trợ
• 1.1.5. Tình hình sản xuất của trại
• 1.1.5.1. Tình hình sản xuất chăn nuôi
• 1.1.5.2. Tình hình sản xuất trồng trọt
• 1.1.6. Đánh giá chung
• 1.1.6.1. Thuận lợi
• 1.1.6.2. Khó khăn
• 1.2. CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.2.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 1.2.2. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 1.2.2.1. Công tác chăn nuôi
• 1.2.2.1.1. Công tác giống
• 1.2.2.1.2. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng lợn
• 1.2.2.2. Công tác phòng bệnh
• 1.2.2.2.1. Công tác vệ sinh trong chăn nuôi
• 1.2.2.2.2. Công tác tiêm phòng
• 1.2.2.3. Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh
• 1.2.2.3.1. Công tác chẩn đoán
• 1.3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Ý nghĩa khoa học và cơ sở thực tiễn
• 2.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.3.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.3.2. Tình hình chăn nuôi lợn ngoại ở Thái Nguyên và các bệnh về đường hô hấp thường gặp
• 2.3.3. Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp
• 2.3.4. Dịch tễ học các bệnh đường hô hấp phổ biến tại các trại chăn nuôi lợn
• 2.3.5. Nguyên tắc và phương pháp phòng, điều trị hội chứng hô hấp ở lợn
• 2.3.6. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.3.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.6.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.4. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.4.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.4. Các chỉ tiêu theo dõi và Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.4.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 2.5.1. Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt nuôi tại trại Lợn Tích Lương
• 2.5.2. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo tuổi ở lợn thịt nuôi tại trại
• 2.5.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo tháng ở lợn thịt nuôi tại trại Tích Lương
• 2.5.4. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo tính biệt ở lợn thịt nuôi tại trại Tích Lương
• 2.5.5. Kết quả theo dõi tỷ lệ lợn chết do mắc bệnh đường hô hấp
• 2.5.6. Kết quả theo dõi những biểu hiện lâm sàng và bệnh tích của lợn
• 2.5.7. Kết quả theo dõi hiệu quả điều trị của 2 loại thuốc Sun – Tylan và Tiamulin 10% ở lợn mắc bệnh đường hô hấp
• 2.5.8. Kết quả theo dõi tỷ lệ tái nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn thịt và hiệu quả điều trị lần 2
• 2.6. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Hô Hấp Lợn Tại Tích Lương TN

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn là một vấn đề cấp thiết trong chăn nuôi hiện đại. Tại Trại lợn Tích Lương - Thái Nguyên, bệnh hô hấp gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và hiệu quả kinh tế. Việc tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp phòng trị là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố liên quan và hiệu quả của các phương pháp điều trị hiện có. Mục tiêu là đưa ra các giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. Theo tài liệu gốc, việc thực tập tại trại giúp sinh viên làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và vận dụng lý thuyết vào thực tiễn sản xuất.

1.1. Vị Trí Địa Lý và Điều Kiện Tự Nhiên Trại Lợn Tích Lương

Trại lợn Tích Lương nằm ở vị trí thuận lợi, xa khu dân cư và trường học, đảm bảo an toàn dịch bệnh. Khí hậu Thái Nguyên có hai mùa rõ rệt, ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn. Hệ thống kênh mương phong phú cung cấp nguồn nước cho trang trại. Địa hình trang trại khá bằng phẳng, tạo điều kiện thuận lợi cho xây dựng và quản lý. Nguồn nước sử dụng cho chăn nuôi được lấy từ giếng khoan, đảm bảo vệ sinh. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và phòng ngừa dịch bệnh cho đàn lợn.

1.2. Cơ Cấu Tổ Chức và Tình Hình Sản Xuất Tại Trại

Trại lợn có cơ cấu tổ chức quản lý rõ ràng, với đội ngũ lao động trực tiếp và gián tiếp. Nhiệm vụ chính của trại là sản xuất lợn thịt thương phẩm, cung cấp con giống và chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người dân. Trại có hệ thống chuồng trại khang trang, hiện đại, đảm bảo tốt cho công tác sản xuất chăn nuôi lợn. Nguồn thức ăn được cung cấp từ các công ty uy tín. Trang trại còn xây dựng các công trình phụ trợ như nhà kho, bể biôga để xử lý chất thải. Chăn nuôi là chức năng chính của trại, với sản lượng lợn thịt và phân bón đáng kể mỗi năm.

II. Thách Thức Tình Hình Nhiễm Bệnh Hô Hấp ở Lợn Thịt

Bệnh đường hô hấp là một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành chăn nuôi lợn. Tình hình nhiễm bệnh hô hấp lợn gây ra nhiều thiệt hại về kinh tế do giảm năng suất, tăng chi phí điều trị và tỷ lệ tử vong cao. Các yếu tố như môi trường, quản lý và mầm bệnh đều có thể ảnh hưởng đến sự lây lan của bệnh. Việc xác định các yếu tố nguy cơ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng để giảm thiểu tác động của bệnh. Theo tài liệu, diễn biến thời tiết và dịch bệnh là mối lo ngại lớn trong sản xuất của trại.

2.1. Dịch Tễ Học Các Bệnh Đường Hô Hấp Phổ Biến ở Lợn

Dịch tễ học bệnh hô hấp lợn rất phức tạp, liên quan đến nhiều yếu tố như virus, vi khuẩn và mycoplasma. Các bệnh như viêm phổi dính sườn, suyễn lợn và PRRS thường gây ra các đợt dịch lớn, ảnh hưởng đến toàn bộ đàn lợn. Việc hiểu rõ đường lây truyền, thời gian ủ bệnh và các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng để kiểm soát dịch bệnh. Các xét nghiệm chẩn đoán như PCR và ELISA giúp xác định chính xác mầm bệnh và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

2.2. Ảnh Hưởng Của Bệnh Hô Hấp Đến Năng Suất và Kinh Tế

Ảnh hưởng của bệnh hô hấp đến năng suất lợn là rất lớn, bao gồm giảm tăng trọng, tăng tỷ lệ chuyển đổi thức ăn và kéo dài thời gian nuôi. Chi phí điều trị bệnh cũng tăng lên đáng kể, bao gồm chi phí thuốc kháng sinh, thuốc hỗ trợ và công chăm sóc. Ngoài ra, bệnh hô hấp còn làm giảm chất lượng thịt và tăng tỷ lệ loại thải, ảnh hưởng đến lợi nhuận của người chăn nuôi. Việc phòng ngừa bệnh hô hấp không chỉ giúp cải thiện sức khỏe đàn lợn mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Bệnh Hô Hấp Lợn

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh hô hấp lợn cần áp dụng các phương pháp khoa học và chính xác. Việc thu thập dữ liệu về tỷ lệ mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng và bệnh tích là rất quan trọng. Các xét nghiệm chẩn đoán giúp xác định mầm bệnh và đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị. Phân tích thống kê giúp xác định các yếu tố nguy cơ và đưa ra các khuyến nghị phòng ngừa. Theo tài liệu, việc chẩn đoán kịp thời và chính xác là yếu tố quan trọng giúp việc điều trị bệnh cho gia súc đạt hiệu quả cao.

3.1. Đối Tượng Phạm Vi và Thời Gian Nghiên Cứu Bệnh Hô Hấp

Nghiên cứu tập trung vào đàn lợn thịt tại Trại lợn Tích Lương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo tuổi, tháng và giới tính. Thời gian nghiên cứu được xác định để thu thập đủ dữ liệu và đánh giá các yếu tố liên quan. Việc xác định rõ đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu giúp đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả.

3.2. Các Chỉ Tiêu Theo Dõi và Phương Pháp Nghiên Cứu Chi Tiết

Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong, triệu chứng lâm sàng và bệnh tích. Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc quan sát, thu thập mẫu bệnh phẩm và xét nghiệm chẩn đoán. Các phương pháp thống kê được sử dụng để phân tích dữ liệu và xác định các yếu tố nguy cơ. Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học giúp đưa ra các kết luận chính xác và có giá trị thực tiễn.

IV. Kết Quả Tỷ Lệ Mắc Bệnh Hô Hấp ở Lợn Thịt Tích Lương

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại Trại lợn Tích Lương là đáng kể. Tỷ lệ này thay đổi theo tuổi, tháng và giới tính. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp bao gồm ho, khó thở và sốt. Bệnh tích thường thấy là viêm phổi và viêm phế quản. Việc phân tích kết quả giúp xác định các yếu tố nguy cơ và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Theo tài liệu, công tác thú y đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác chăn nuôi.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Hô Hấp Theo Tuổi và Giới Tính Lợn

Tỷ lệ mắc bệnh hô hấp thường cao hơn ở lợn con và lợn đang lớn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Lợn đực và lợn cái có thể có tỷ lệ mắc bệnh khác nhau do sự khác biệt về sinh lý và sức đề kháng. Việc theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo tuổi và giới tính giúp xác định các đối tượng dễ mắc bệnh và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

4.2. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Hô Hấp Theo Mùa Vụ và Điều Kiện Thời Tiết

Tỷ lệ mắc bệnh hô hấp thường tăng cao vào mùa đông và mùa mưa do điều kiện thời tiết lạnh và ẩm ướt tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột cũng có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn và tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo mùa vụ và điều kiện thời tiết giúp dự đoán nguy cơ dịch bệnh và áp dụng các biện pháp phòng ngừa kịp thời.

V. Giải Pháp Phòng và Điều Trị Bệnh Hô Hấp ở Lợn Hiệu Quả

Phòng và điều trị bệnh đường hô hấp ở lợn đòi hỏi sự kết hợp của nhiều biện pháp. Việc cải thiện điều kiện chuồng trại, tăng cường vệ sinh và dinh dưỡng là rất quan trọng. Sử dụng vaccine giúp tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh. Điều trị bằng kháng sinh cần được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ thú y để tránh tình trạng kháng thuốc. Theo tài liệu, công tác vệ sinh trong chăn nuôi là một khâu quyết định tới thành quả chăn nuôi.

5.1. Quản Lý Chuồng Trại và Vệ Sinh Phòng Bệnh Hô Hấp

Quản lý chuồng trại bao gồm việc đảm bảo thông thoáng, khô ráo và sạch sẽ. Vệ sinh chuồng trại thường xuyên giúp loại bỏ mầm bệnh và giảm nguy cơ lây nhiễm. Sử dụng các chất sát trùng phù hợp giúp tiêu diệt mầm bệnh và ngăn ngừa sự lây lan. Việc quản lý chuồng trại và vệ sinh tốt là yếu tố quan trọng để phòng ngừa bệnh hô hấp.

5.2. Sử Dụng Vaccine và Kháng Sinh Trong Điều Trị Bệnh Hô Hấp

Vaccine giúp tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh. Kháng sinh được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn. Việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ thú y để tránh tình trạng kháng thuốc. Kết hợp vaccine và kháng sinh giúp phòng và điều trị bệnh hô hấp hiệu quả.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Bệnh Hô Hấp Lợn Tương Lai

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn tại Trại lợn Tích Lương đã cung cấp những thông tin quan trọng về tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố liên quan và hiệu quả của các phương pháp điều trị. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện công tác phòng và điều trị bệnh hô hấp, giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. Hướng nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp phòng ngừa và điều trị mới, hiệu quả hơn và thân thiện với môi trường. Theo tài liệu, để trở thành một kĩ sư, bác sỹ giỏi được xã hội công nhận, mỗi sinh viên khi ra trường cần trang bị cho mình vốn kiến thức khoa học, chuyên môn vững vàng và hiểu biết xã hội.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Biện Pháp Phòng Trị Đã Áp Dụng

Việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trị đã áp dụng giúp xác định những biện pháp nào hiệu quả và những biện pháp nào cần cải thiện. Các chỉ số như tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong và chi phí điều trị được sử dụng để đánh giá hiệu quả. Kết quả đánh giá giúp đưa ra các khuyến nghị để cải thiện công tác phòng và điều trị bệnh hô hấp.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Mới Về Bệnh Hô Hấp và Sức Khỏe Lợn

Hướng nghiên cứu mới cần tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hô hấp mới, hiệu quả hơn và thân thiện với môi trường. Các nghiên cứu về genetics, miễn dịch học và dinh dưỡng có thể giúp tìm ra các giải pháp mới để cải thiện sức khỏe lợn và giảm nguy cơ mắc bệnh. Việc hợp tác giữa các nhà khoa học, bác sĩ thú y và người chăn nuôi là rất quan trọng để đạt được những tiến bộ trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa ngành nông nghiệp tại Việt Nam, lĩnh vực chăn nuôi lợn đã có những chuyển biến rõ rệt theo hướng chuyên môn hóa sản xuất và tập trung hóa tại các trang trại quy mô lớn. Nhằm gia tăng sản lượng thịt xẻ và cải thiện phẩm chất thịt thương phẩm, các giống lợn ngoại có năng suất cao đã được nhập khẩu và đưa vào cơ cấu đàn nuôi tại nhiều địa phương. Tỉnh Thái Nguyên là địa bàn trung du miền núi phía Bắc đã triển khai tích cực chương trình nạc hóa đàn lợn, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và xây dựng hệ thống trang trại tập trung cách xa khu dân cư.

Tuy nhiên, các giống lợn ngoại nuôi tại vùng có đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm mưa nhiều vào mùa hè và lạnh khô vào mùa đông thường bộc lộ khả năng thích nghi và sức đề kháng hạn chế trước những biến động thời tiết đột ngột. Trong số các vấn đề dịch bệnh phát sinh tại các cơ sở chăn nuôi tập trung, hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất. Bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng qua đường không khí, mầm bệnh tồn tại dai dẳng trong cơ thể vật nuôi cũng như chất thải chăn nuôi, làm gia tăng hệ số tiêu tốn thức ăn, khiến đàn lợn còi cọc, chậm lớn, đồng thời đòi hỏi chi phí và thời gian điều trị kéo dài. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Nguyễn An Đông đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y với đề tài: "Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn nuôi thịt tại trại lợn Tích Lương - Thái Nguyên và biện pháp phòng trị".

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm 3 nội dung:

1. Xác định một số đặc điểm dịch tễ của hội chứng hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại trại lợn Tích Lương, Thái Nguyên.
2. Xác định và đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh đường hô hấp trên đàn lợn.
3. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh Sun – Tylan và Tiamulin 10%.

Bên cạnh nhiệm vụ nghiên cứu khoa học chuyên đề, tác giả thực hiện đồng thời các nhiệm vụ phục vụ sản xuất thực tế tại cơ sở bao gồm: chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn; thực hiện lịch tiêm phòng vaccine định kỳ; chẩn đoán và điều trị các ca bệnh lâm sàng; thực hiện công tác vệ sinh tiêu độc khử trùng; và trực tiếp tham gia các thao tác kỹ thuật như đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, thiến đực và thụ tinh nhân tạo cho lợn nái.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn thịt ngoại thương phẩm giai đoạn từ cai sữa đến 5 tháng tuổi.
• Phạm vi không gian: Trại lợn Hường Cương (do ông Dương Thanh Cương làm chủ), xóm Tung, xã Tích Lương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Trang trại có tổng diện tích 13.600 m2, quy mô chuồng nuôi 5.500 m2 với 3 dãy chuồng nuôi lợn thịt và 2 dãy chuồng nuôi lợn sinh sản.
• Phạm vi thời gian: Đề tài và các công tác phục vụ sản xuất được triển khai liên tục từ tháng 06/2013 đến tháng 11/2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở lý thuyết, khóa luận hệ thống hóa cơ sở sinh lý bộ máy hô hấp của gia súc và bệnh học chuyên khoa thú y đối với hội chứng hô hấp ở lợn. Cơ quan hô hấp của lợn gồm đường dẫn khí (mũi, hầu, họng, khí quản, phế quản) và phổi với hệ thống phế nang phong phú. Tần số hô hấp sinh lý bình thường của lợn dao động trong khoảng 10 - 20 lần/phút. Quá trình hô hấp bị rối loạn khi có sự xâm nhập của mầm bệnh kết hợp với các kích ứng ngoại cảnh, dẫn tới phản xạ ho, khó thở, thở thể bụng và thiếu hụt oxy nghiêm trọng, từ đó gây tích tụ axit lactic và nhiễm độc toan.

Văn bản tổng quan các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phổ biến gồm:

• Vi khuẩn: Mycoplasma hyopneumoniae (căn nguyên gây bệnh suyễn lợn hay viêm phổi địa phương thể mãn tính, đặc trưng bởi tổn thương viêm phổi kính, nhục hóa ở thùy đỉnh và thùy tim); Actinobacillus pleuropneumoniae (căn nguyên gây viêm phổi - màng phổi lây lan mạnh ở lợn 2 - 5 tháng tuổi, có khả năng tiết enzyme protease phá hủy hồng cầu và sinh ngoại độc tố, nội độc tố gây tích dịch fibrin và dính sườn); Pasteurella multocida (căn nguyên gây tụ huyết trùng và viêm phổi kế phát); và Streptococcus suis (gây viêm phế quản, phổi hóa mủ, kết hợp viêm màng não và viêm khớp).
• Virus: Coronavirus (Virus pneumoniae), Influenzavirus typ A (các phân typ H1N1, H1N2, H3N2 gây cúm lợn), và virus PRRS (thuộc họ Togaviridae, phân lập chủng Lelystad gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp).
• Ký sinh trùng: Giun phổi Metastrongylus ký sinh tại phế quản và ấu trùng giun đũa Ascaris suum trong giai đoạn di hành qua nhu mô phổi.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng: Thống kê toàn bộ đàn lợn thịt theo dõi tại trại (398 cá thể thuộc 38 đàn tại 3 dãy chuồng). Lập sổ theo dõi lâm sàng, quan sát trực tiếp đàn lợn vào các khung giờ cố định trong ngày (sáng sớm và chiều tối), đặc biệt chú ý các ngày có thời tiết thay đổi đột ngột. Ghi nhận các biểu hiện ho khan, ho từng hồi, chảy nước mũi, tần số hô hấp tăng, kiểu thở giật cục hoặc thở thể bụng.
• Phương pháp giải phẫu bệnh lý: Mổ khám các cá thể chết do hội chứng hô hấp để quan sát, ghi nhận các bệnh tích đại thể tại phổi, màng phổi, khí quản và hệ thống hạch lâm ba vùng ngực.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị lâm sàng so sánh: Tuyển chọn 68 cá thể lợn mắc bệnh đường hô hấp có triệu chứng điển hình, phân chia ngẫu nhiên vào 2 lô thí nghiệm với các điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và vệ sinh đồng đều:
  • Lô 1 (Phác đồ 1): Sử dụng kháng sinh Sun - Tylan tiêm bắp với liều 1 ml/10 kg thể trọng (thuốc có tác dụng kéo dài 60 giờ), kết hợp thuốc giảm đau, hạ sốt Navet-Analgin C (1 ml/10-15 kg thể trọng), thuốc giãn phế quản, long đờm MD-Bromhexin và bổ sung Vitamin C, B.complex.
  • Lô 2 (Phác đồ 2): Sử dụng kháng sinh Tiamulin 10% tiêm bắp với liều 1 - 1,5 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm liên tục từ 3 đến 5 ngày, kết hợp cùng hệ thống thuốc hỗ trợ triệu chứng và trợ lực tương tự Lô 1.
• Nguồn dữ liệu và xử lý số liệu: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua ghi chép trực tiếp từ thực tế chăm sóc, tiêm phòng và điều trị bệnh tại trại. Toàn bộ số liệu được phân tích, tính toán tỷ lệ phần trăm theo các công thức dịch tễ học thú y chuẩn và xử lý thống kê sinh vật học bằng phần mềm Microsoft Excel dựa trên phương pháp của Chu Văn Mẫn (2002).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh toàn diện quá trình tác giả trực tiếp tham gia lao động kỹ thuật và quản trị dịch bệnh tại Trại lợn Tích Lương. Công tác điều tra cơ bản cho thấy trang trại vận hành theo mô hình kinh tế hộ gia đình có 8 lao động (5 lao động trực tiếp, 3 lao động gián tiếp), cung cấp từ 1.500 đến 2.500 lợn thịt mỗi năm cùng hàng chục tấn phân bón. Cơ sở hạ tầng gồm 5 dãy chuồng: 3 dãy dành cho lợn sau cai sữa và nuôi thịt (mỗi dãy gồm các ô chuồng diện tích 33 m2 nuôi 18 - 20 con, trang bị máng ăn, vòi uống tự động và bể tắm mát) và 2 dãy dành cho lợn giống (nái hậu bị, nái chửa, đực giống và nái nuôi con).

Trong công tác chuyên môn, tác giả đã trực tiếp thực hiện các hạng mục:

• Chăm sóc và nhân giống: Thực hiện thụ tinh nhân tạo cho 6 lợn nái đạt tỷ lệ thụ thai 100%; tham gia trực và đỡ đẻ an toàn cho 14 ca đẻ; tiến hành tiêm sắt (Fe-Dextran B12 10%), bấm số tai và thiến lợn đực nuôi thịt cho 128 lợn con sơ sinh đạt tỷ lệ an toàn 100%.
• Vệ sinh phòng bệnh: Tham gia quét vôi khử trùng chuồng trại 11 lần, phun thuốc sát trùng 8 lần, tẩy uế hố sát trùng lối đi 8 lần; cho 152 lợn con uống thuốc phòng cầu trùng Baycox 5%.
• Tiêm phòng vaccine: Triển khai tiêm phòng định kỳ các loại vaccine theo đúng quy trình của trại đạt tỷ lệ an toàn tuyệt đối 100%, cụ thể gồm: vaccine Dịch tả lợn (152 con), vaccine Phó thương hàn (95 con), vaccine Lở mồm long móng (97 con), vaccine Tụ - Dấu (96 con), vaccine Mycoplasma phòng suyễn (88 con) và vaccine Farrowsure phòng hội chứng rối loạn sinh sản (85 nái).
• Chẩn đoán và điều trị bệnh phát sinh: Chẩn đoán và điều trị thành công 3 ca viêm tử cung ở lợn nái bằng Amoxycen 200LA (tỷ lệ khỏi 100%); điều trị 10 ca ghẻ bằng Idectin (tỷ lệ khỏi 100%); điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn sau cai sữa cho 50 cá thể, có 46 con khỏi bệnh (đạt tỷ lệ 92%); điều trị hội chứng hô hấp cho đàn lợn đạt tỷ lệ khỏi từ 89,06% đến 89,7%.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học - Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học

Tác giả hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến bệnh học đường hô hấp ở lợn. Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Ngọc Nhiên, Cù Hữu Phú, Đặng Xuân Bình đã khẳng định vai trò của Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae và Pasteurella multocida là những nguyên nhân hàng đầu gây hội chứng ho, khó thở truyền nhiễm. Đặng Xuân Bình và cộng sự (2007) chỉ ra tỷ lệ mắc bệnh viêm phổi theo đàn ở lợn thịt giai đoạn 2 - 3 tháng tuổi đạt 100%, tỷ lệ cá thể đạt 36,53%, trong đó tỷ lệ phân lập được A. pleuropneumoniae chiếm 37,83%. Các nghiên cứu quốc tế của Eastaugh, John Carr, Stan Done, Buttenschon cũng nhấn mạnh tác động của các yếu tố ngoại cảnh, mật độ nuôi nhốt và khí độc chuồng nuôi đối với sự bùng phát và mức độ trầm trọng của bệnh viêm phổi - màng phổi.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học - Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Tác giả trình bày các số liệu điều tra dịch tễ thực tế thu thập trên đàn lợn thịt 398 con tại trại Tích Lương qua các khía cạnh dịch tễ học cơ bản:

• Tỷ lệ mắc bệnh theo đàn và theo dãy chuồng: Khảo sát trên 38 đàn cho thấy có 35 đàn xuất hiện lợn mắc bệnh đường hô hấp, chiếm tỷ lệ 92,10%. Về mặt cá thể, có 68/398 con mắc bệnh, chiếm tỷ lệ 17,08%. Mức độ nhiễm bệnh có sự phân hóa mạnh giữa các dãy chuồng: Dãy chuồng 1 có tỷ lệ cá thể mắc 10,48% (15/143 con); Dãy chuồng 2 có tỷ lệ cá thể mắc 15,86% (23/145 con); trong khi Dãy chuồng 3 có tỷ lệ đàn mắc 100% (10/10 đàn) và tỷ lệ cá thể mắc lên tới 27,27% (30/110 con). Nguyên nhân là do dãy 3 được xây dựng lâu năm, cơ sở vật chất xuống cấp, chuồng nuôi không có ngăn cách khu thải phân riêng biệt, thiếu quạt thông gió làm nồng độ khí độc NH3 và H2S tích tụ cao, đồng thời thiếu rèm che chắn gió lùa khi thời tiết thay đổi.
• Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa tuổi: Bệnh xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng có xu hướng tăng dần theo độ tuổi của lợn thịt. Giai đoạn từ cai sữa đến 2 tháng tuổi có tỷ lệ mắc thấp nhất với 9,09% (10/110 con); giai đoạn 2 - 3 tháng tuổi mắc 12,00% (12/100 con); giai đoạn 3 - 4 tháng tuổi mắc 21,05% (20/95 con); và đạt mức cao nhất ở giai đoạn 4 - 5 tháng tuổi với 27,95% (26/93 con). Lý do là lợn nuôi càng lâu thì thời gian tiếp xúc với mầm bệnh tồn lưu tại nền chuồng và tiểu khí hậu chuồng nuôi càng kéo dài.
• Tỷ lệ mắc bệnh theo tháng trong năm: Trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 10/2013, tỷ lệ mắc bệnh dao động theo diễn biến thời tiết. Tháng 6 và tháng 9 ghi nhận tỷ lệ mắc thấp nhất (3,02%, tương ứng 12/398 con mỗi tháng). Tháng 7 có tỷ lệ mắc cao nhất (4,02%, 16/398 con) do thời tiết nắng nóng gay gắt kết hợp mưa nhiều, độ ẩm không khí tăng cao làm gia tăng sự phát triển của vi khuẩn và gây stress nhiệt cho lợn. Tháng 8 tỷ lệ giảm xuống 3,26% (13/398 con), nhưng đến tháng 10 tỷ lệ mắc tăng trở lại mức 3,77% (15/398 con) do thời tiết chuyển từ mùa thu sang mùa đông, biên độ nhiệt ngày và đêm chênh lệch lớn làm giảm sức đề kháng của niêm mạc đường hô hấp.
• Tỷ lệ mắc bệnh theo tính biệt: Khảo sát trên 205 lợn đực và 193 lợn cái cho thấy lợn đực mắc 32 con (15,60%), lợn cái mắc 36 con (18,65%). Tỷ lệ mắc ở lợn cái cao hơn lợn đực 3,05%, được lý giải do trong điều kiện nuôi nhốt mật độ đông và dồn ghép đàn, lợn cái có sức đề kháng và thể trạng mẫn cảm hơn trước các yếu tố bất lợi của môi trường.
• Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích: Triệu chứng điển hình được ghi nhận là lợn mệt mỏi, kém ăn, tách đàn, sốt nhẹ hoặc sốt cao (trên 41°C khi có kế phát), hắt hơi, ho khan nhiều vào sáng sớm và chiều mát, chảy nước mắt, nước mũi, nhịp thở nhanh, thở thể bụng hoặc ngồi thở như chó. Mổ khám các cá thể chết phát hiện bệnh tích viêm phổi kính, phổi nhục hóa, gan hóa màu đỏ sẫm hoặc xám nhạt, màng phổi dày dính vào lồng ngực kèm dịch rỉ viêm fibrin, phế quản chứa nhiều dịch bọt và hạch lympho vùng phổi sưng to gấp 2 - 5 lần.

Kết quả và đóng góp

Văn bản khóa luận đã cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm chi tiết về tình hình bệnh hô hấp và hiệu quả công tác thú y tại Trại lợn Tích Lương, được tổng hợp qua các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo dãy chuồng và theo tính biệt

Tiêu chí phân loại	Nhóm theo dõi	Số lượng theo dõi	Số mắc bệnh	Tỷ lệ mắc (%)
Theo dãy chuồng	Dãy 1 (mới, có ngăn phân, quạt gió)	143 con (14 đàn)	15 con (12 đàn)	10,48% (85,71% đàn)
	Dãy 2 (mới, điều kiện vệ sinh tốt)	145 con (14 đàn)	23 con (13 đàn)	15,86% (92,85% đàn)
	Dãy 3 (cũ, xuống cấp, không ngăn phân)	110 con (10 đàn)	30 con (10 đàn)	27,27% (100% đàn)
	Tính chung toàn trại	398 con (38 đàn)	68 con (35 đàn)	17,08% (92,10% đàn)
Theo tính biệt	Lợn đực	205 con	32 con	15,60%
	Lợn cái	193 con	36 con	18,65%

Bảng 2: Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo lứa tuổi và theo tháng theo dõi

Giai đoạn lứa tuổi	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ (%)	Tháng theo dõi	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ (%)
Cai sữa - 2 tháng	110	10	9,09%	Tháng 6	398	12	3,02%
2 - 3 tháng	100	12	12,00%	Tháng 7	398	16	4,02%
3 - 4 tháng	95	20	21,05%	Tháng 8	398	13	3,26%
4 - 5 tháng	93	26	27,95%	Tháng 9	398	12	3,02%
				Tháng 10	398	15	3,77%

Bảng 3: Kết quả thực hiện các công tác kỹ thuật thú y phục vụ sản xuất

Nội dung công việc thực hiện	Số lượng theo dõi (con)	Kết quả đạt được (con)	Tỷ lệ thành công (%)
Tiêm vaccine Dịch tả lợn	152	152	100% an toàn
Tiêm vaccine Phó thương hàn	95	95	100% an toàn
Tiêm vaccine Lở mồm long móng	97	97	100% an toàn
Tiêm vaccine Tụ - Dấu	96	96	100% an toàn
Tiêm vaccine Mycoplasma (Suyễn)	88	88	100% an toàn
Tiêm vaccine Hội chứng sinh sản	85	85	100% an toàn
Điều trị hội chứng tiêu chảy	50	46	92,00% khỏi
Điều trị hội chứng hô hấp (tổng hợp)	68	61	89,70% khỏi
Điều trị bệnh ghẻ lợn	10	10	100% khỏi
Điều trị bệnh viêm tử cung	3	3	100% khỏi
Đỡ đẻ lợn nái	14 ca	14 ca	100% an toàn
Bổ sung sắt, bấm tai, thiến lợn con	128	128	100% an toàn
Cho uống Baycox 5% phòng cầu trùng	152	152	100% an toàn
Thụ tinh nhân tạo lợn nái	6	6	100% thụ thai

Đóng góp và đề xuất của tác giả:

• Về mặt thực tiễn, đề tài chứng minh hiệu lực can thiệp điều trị của hai phác đồ kháng sinh Sun - Tylan và Tiamulin 10% kết hợp thuốc hỗ trợ triệu chứng (MD-Bromhexin giãn phế quản, Navet-Analgin C hạ sốt giảm đau) và vitamin trợ sức, giúp tỷ lệ hồi phục ở đàn lợn mắc bệnh đạt gần 90%. Trong đó, kháng sinh Sun - Tylan thể hiện ưu điểm với thời gian tác dụng kéo dài 60 giờ, giúp giảm thiểu số lần tiêm và hạn chế gây stress cho lợn bệnh so với Tiamulin 10% tiêm liên tục 3 - 5 ngày.
• Tác giả đã thẳng thắn chỉ ra các tồn tại trong quy trình quản lý của trại: lợn ốm hầu như không được cách ly mà vẫn nuôi nhốt chung ô với lợn khỏe; khâu xử lý, chôn xác lợn chết do bệnh còn bất cập; công tác tiêu độc khử trùng chuồng nuôi chỉ được chú trọng khi có dịch bùng phát.
• Các kiến nghị cụ thể được đề xuất gồm: trang trại cần đầu tư cải tạo cơ sở vật chất, đặc biệt là nâng cấp hệ thống thông gió và rãnh thoát phân tại các chuồng cũ; thực hiện nghiêm ngặt việc cách ly lợn ốm ngay khi xuất hiện dấu hiệu lâm sàng ban đầu; quản lý trang thiết bị phù hợp tránh lãng phí nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất; và duy trì định kỳ việc phun thuốc sát trùng, quét vôi tiêu độc chuồng trại.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế do điều kiện thực tế quy định:

• Đề tài được thực hiện trong khuôn khổ thực tập tốt nghiệp đại học với giới hạn về kinh phí, trang thiết bị phòng thí nghiệm và thời gian (6 tháng). Do đó, nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc chẩn đoán lâm sàng, dịch tễ học mô tả và mổ khám bệnh tích đại thể, chưa tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm để phân lập, định danh chính xác các chủng vi khuẩn (Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida) hay xét nghiệm huyết thanh học và PCR phát hiện các biến chủng virus gây bệnh.
• Nghiên cứu chưa thực hiện thử nghiệm kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm đối với các vi khuẩn phân lập tại trại để đánh giá mức độ mẫn cảm và kháng thuốc của vi khuẩn, mà chỉ dựa vào thử nghiệm lâm sàng so sánh hai loại thuốc thương phẩm có sẵn.
• Một số bảng số liệu chi tiết về tỷ lệ chết theo tháng và tỷ lệ tái nhiễm lần 2 chưa được trình bày hoàn chỉnh trong bản văn bản do lỗi kỹ thuật đánh dấu trang lưu trữ.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Cần mở rộng nghiên cứu lấy mẫu dịch ngoáy mũi, dịch phế quản và mô phổi lợn bệnh tại các trại chăn nuôi tập trung ở Thái Nguyên để phân lập vi sinh vật chuyên sâu.
• Thực hiện kháng sinh đồ định kỳ nhằm phát hiện sớm hiện tượng vi khuẩn kháng các dòng kháng sinh phổ biến, làm cơ sở khoa học để xây dựng phác đồ điều trị luân phiên hiệu quả.
• Nghiên cứu chế tạo và thử nghiệm autovaccine vô hoạt từ chính các chủng vi khuẩn phân lập tại địa phương nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa hội chứng hô hấp phức hợp ở lợn ngoại.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận tốt nghiệp này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Tài liệu là mẫu tham khảo trực quan về phương pháp xây dựng một khóa luận tốt nghiệp gắn liền giữa công tác phục vụ sản xuất thực tế tại trang trại và nghiên cứu chuyên đề khoa học. Sinh viên có thể tham khảo quy trình theo dõi các chỉ tiêu dịch tễ (tỷ lệ mắc theo đàn, theo lứa tuổi, theo mùa vụ, theo tính biệt) và cách tính toán các chỉ số thống kê sinh vật học.
• Kỹ thuật viên trang trại và người chăn nuôi lợn: Cung cấp số liệu thực tế về các giai đoạn nguy cơ cao của đàn lợn thịt đối với hội chứng hô hấp, đặc biệt là giai đoạn 4 - 5 tháng tuổi (tỷ lệ mắc đạt 27,95%) và thời điểm thời tiết chuyển mùa tháng 7, tháng 10. Từ đó, người quản lý trang trại có thể chủ động điều chỉnh lịch tiêm vaccine phòng suyễn (Mycoplasma lúc 5 - 7 ngày tuổi, vaccine hô hấp lúc 2,5 tháng tuổi), tăng cường mật độ thông gió và kiểm soát nồng độ khí độc NH3, H2S trong chuồng nuôi.
• Cơ sở thú y điều trị: Cung cấp dẫn chứng thực tế về hiệu quả can thiệp điều trị của phác đồ kết hợp kháng sinh chuyên biệt đường hô hấp (Sun - Tylan, Tiamulin 10%) với thuốc điều trị triệu chứng (Analgin hạ sốt, Bromhexin giãn phế quản long đờm) và vitamin trợ sức, đạt tỷ lệ hồi phục gần 90%.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở đàn lợn thịt tại trại Tích Lương được ghi nhận ở mức độ nào?
Khảo sát thực tế trên toàn bộ 398 lợn thịt thuộc 38 đàn tại trại Tích Lương cho thấy tỷ lệ đàn mắc bệnh rất cao, lên tới 92,10% (35/38 đàn). Tỷ lệ cá thể mắc bệnh chung là 17,08% (68/398 con).

2. Tại sao dãy chuồng số 3 lại có tỷ lệ lợn mắc bệnh hô hấp cao vượt trội (27,27%) so với dãy 1 (10,48%) và dãy 2 (15,86%)?
Dãy chuồng số 3 được xây dựng từ lâu nên cơ sở vật chất đã xuống cấp, các ô chuồng không có thiết kế ngăn thải phân riêng, thiếu hệ thống quạt thông khí khiến nồng độ khí độc (NH3, H2S) tích tụ ở mức cao. Ngoài ra, dãy chuồng này không có rèm che chắn tốt khi thời tiết mưa gió, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển và xâm nhập vào hệ hô hấp của lợn.

3. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở đàn lợn thịt biến động theo lứa tuổi và theo các tháng như thế nào?

• Theo lứa tuổi: Tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo thời gian nuôi, thấp nhất ở giai đoạn cai sữa đến 2 tháng tuổi (9,09%), tăng lên 12,00% ở giai đoạn 2 - 3 tháng tuổi, 21,05% ở giai đoạn 3 - 4 tháng tuổi và cao nhất ở giai đoạn 4 - 5 tháng tuổi (27,95%).
• Theo tháng: Tỷ lệ mắc cao nhất vào tháng 7 (4,02%) do thời tiết nắng nóng, mưa nhiều, độ ẩm cao; thấp nhất vào tháng 6 và tháng 9 (đều ở mức 3,02%) khi thời tiết mát mẻ; sau đó tăng trở lại vào tháng 10 (3,77%) do thời tiết chuyển mùa từ thu sang đông với chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn.

4. Khóa luận đã thử nghiệm và đánh giá những phác đồ kháng sinh nào trong điều trị hội chứng hô hấp?
Tác giả thử nghiệm 2 phác đồ: Phác đồ 1 dùng kháng sinh Sun - Tylan (tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng, tác dụng kéo dài 60 giờ); Phác đồ 2 dùng kháng sinh Tiamulin 10% (tiêm bắp 1 - 1,5 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3 - 5 ngày). Cả hai phác đồ đều phối hợp với thuốc hạ sốt, giảm đau Navet-Analgin C, thuốc long đờm giãn phế quản MD-Bromhexin và bổ sung Vitamin C, B.complex. Kết quả điều trị hội chứng hô hấp tại trại đạt tỷ lệ khỏi bệnh từ 89,06% đến 89,70%.

5. Trong thời gian thực tập phục vụ sản xuất, tác giả đã hoàn thành các chỉ tiêu kỹ thuật chăn nuôi và phòng bệnh nào?
Tác giả đã hoàn thành 100% an toàn công tác tiêm vaccine phòng 6 bệnh truyền nhiễm (Dịch tả 152 con, Phó thương hàn 95 con, Lở mồm long móng 97 con, Tụ - Dấu 96 con, Suyễn 88 con, Hội chứng sinh sản 85 con); thực hiện bổ sung sắt, bấm tai, thiến cho 128 lợn con; đỡ đẻ an toàn 14 ca; thụ tinh nhân tạo thành công cho 6 nái; điều trị khỏi 46/50 ca tiêu chảy (92%), 10/10 ca ghẻ (100%) và 3/3 ca viêm tử cung (100%).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn An Đông đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh dịch tễ học của hội chứng bệnh đường hô hấp trên đàn lợn ngoại nuôi thịt tại Trại lợn Tích Lương, thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11/2013. Công trình xác định rõ quy luật phát sinh bệnh theo đàn (92,10%), theo lứa tuổi (tăng dần và đạt đỉnh 27,95% ở giai đoạn 4 - 5 tháng tuổi), theo diễn biến thời tiết (tăng cao vào mùa nóng ẩm tháng 7 và giao mùa tháng 10), đồng thời chứng minh vai trò quyết định của điều kiện vệ sinh tiểu khí hậu chuồng nuôi. Bên cạnh việc kiểm chứng hiệu quả thực nghiệm của các phác đồ kháng sinh đặc trị kết hợp điều trị triệu chứng đạt tỷ lệ hồi phục gần 90%, tác giả đã hoàn thành khối lượng lớn công tác kỹ thuật chăn nuôi thú y tại cơ sở và đề xuất các giải pháp quản lý dịch bệnh mang tính thực tiễn cao cho các trang trại chăn nuôi lợn tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, Nhà nước, Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn đã cho nhập các giống gia súc, gia cầm có năng suất và chất lượng cao từ các nước có nền chăn nuôi phát triển nhằm mục đích nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm. Trong ngành chăn nuôi, Chăn nuôi lợn là một trong ngành đem lại hiệu quả kinh tế cao, chính vì vậy trong những năm qua, ngành chăn nuôi lợn nước ta đã đạt nhiều thành tựu mới, xu thế chuyên môn hoá sản xuất, chăn nuôi trong các trang trại tập trung càng phổ biến. Tuy nhiên trong chăn nuôi muốn thu được lợi nhuận cao ngoài các vấn đề về con giống, công tác dinh dưỡng thì công tác thú y là vấn đề cấp bách, quyết định thành công trong chăn nuôi. Do dịch bệnh luôn là yếu tố gây tổn thất lớn nhất cho ngành chăn nuôi, là mối quan tâm hàng đầu của bất kỳ một cơ sở chăn nuôi nào.

Trong những bệnh truyền nhiễm của lợn thì các bệnh ở đường hô hấp gây ra là bệnh gây thiệt hại kinh tế rất lớn cho nghành chăn nuôi lợn. Bởi vì bệnh lây lan nhanh tác động kéo dài đối với cơ thể lợn. Mầm bệnh tồn tại rất lâu trong cơ thể lợn cũng như ngoài môi trường làm cho việc phòng trị bệnh gặp rất nhiều khó khăn, khi lợn bị nhiễm bệnh, chi phí điều trị lớn, thời gian và liệu trình điều trị kéo dài. Để góp phần giảm bớt thiệt hại do các bệnh hô hấp gây ra ở lợn, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:“Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn nuôi thịt tại trại Lợn Tích Lương Thái Nguyên và biện pháp phòng trị” 2.

Mục tiêu nghiên cứu - Xác định một số đặc điểm dịch tễ của hội chứng hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại trại Lợn Tích Lương Thái Nguyên. - Biện pháp phòng trị bệnh đường hô hấp trên lợn. 15 - Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh Sun – Tylan và Timulin 10%. Tổng quan tài liệu 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Tình hình chăn nuôi lợn ngoại ở Thái Nguyên và các bệnh về đường hô hấp thường gặp - Tình hình chăn nuôi lợn ngoại ở Thái Nguyên Thái Nguyên là tỉnh miền núi phía Đông Bắc Việt Nam. Phía Bắc giáp Bắc Kạn, phía Tây và Tây Nam giáp Tuyên Quang và Vĩnh phúc, phía Đông và Đông Nam giáp Lạng Sơn và Bắc Giang, phía Nam giáp Hà Nội. Địa hình chủ yếu là đồi núi, có hệ thống sông ngòi dày đặc.

Khí hậu chia làm hai mùa rõ rệt: Mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, mùa nóng từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình năm khoảng 25oC. Thành phố Thái Nguyên nằm trên quốc lộ 3( Hà Nội – Cao Bằng). Có đường sắt từ đây nối liền với hệ thống đường sắt của cả nước, Thành phố Thái Nguyên cách trung tâm Hà Nội 80 km. Cùng với sự phát triển của tỉnh trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, những năm qua nông nghiệp Thái Nguyên có bước phát triển vượt bậc đạt được nhiều thành tựu to lớn, đóng góp đáng kể vào phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn.

Góp phần vào tăng trưởng của chăn nuôi ở Thái Nguyên thì con lợn chiếm vị trí quan trọng nhất trong sản lượng thịt hơi xuất chuồng và giá trị kinh tế. Để đạt được những thành tựu trên, tỉnh Thái Nguyên đã có nhiều cơ chế chính sách khuyến khích phát triển chăn nuôi đặc biệt là phát triển đàn lợn ngoại theo hướng tập trung và sản xuất hàng hoá xuất khẩu. Đầu tư phát triển trại lợn giống của tỉnh, hàng năm sản xuất trên 100.000 liều tinh lợn ngoại, gần 6000 con giống, bên cạnh đó các cơ sở sản xuất con giống khác đã cung cấp đủ con giống tốt cho nhu cầu trong tỉnh. Hệ thống khuyến nông tỉnh hàng năm tổ chức rất nhiều lớp ttập huấn cho nông dân về kĩ thuật chăn nuôi và phòng trừ dịch bệnh, thông tin tuyên truyền về các điển hình tiên tiến trong sản xuất, tiến bộ khoa học kĩ thuật mới để nông dân học tập.

Tỉnh đã thực hiện chương trình nạc hoá đàn lợn, đưa lợn ngoại vào sản xuất. Từ năm 2000 16 đến nay đã xây dựng mô hình chăn nuôi lợn ngoại tập trung xa khu dân cư ở Thành phố Thái Nguyên và một số huyện, thị xã như Sông Công, Đại Từ, Đồng Hỷ, Phú Lương… Cùng với sự phát triển con giống, cải tiến chuồng trại chăn nuôi theo hướng tập trung thì tỉnh đã cấp phép cho hơn 20 doanh nghiệp vào sản xuất kinh doanh thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y trên địa bàn với sản lượng khoảng 300. Chính những điều kiện thuận lợi này đã giúp cho nghành chăn nuôi có những điều kiện để ngày càng phát triển về quy mô và hình thức: trang trại chăn nuôi lợn chiếm tỷ lệ lớn, với quy mô bình quân 20-40 nái/ trang trại, 100 – 200 lợn thịt, góp phần nâng cao năng suất, sản lượng thịt hơi. Kinh tế trang trại tập trung phát triển nhanh cả về số lượng và quy mô.

- Các bệnh về đường hô hấp thường gặp ở các trại chăn nuôi tại Thái Nguyên Các trang trại chăn nuôi lợn ngoại tại Thái Nguyên chủ yếu là các giống lợn ngoại được nhập từ nước ngoài thông qua tập đoàn CP của Thái Lan. Các giống lợn này có sức đề kháng với điều kiện thời tiết khí hậu của Việt Nam nói chung và Thái Nguyên nói riêng rất kém. Chúng rất mẫn cảm với sự thay đổi đột ngột của thời tiết khí hậu và các yếu tố gây bệnh. Mặt khác, trong quá trình chăn nuôi công tác chăm sóc nuôi dưỡng, vệ sinh thú y, phòng trị bệnh không được thực hiện triệt để.

Chính những nguyên nhân này làm cho tỉ lệ lợn ở các trang trại chăn nuôi lợn ngoại tại Thái Nguyên thường xuyên mắc các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh trong hội chứng đường hô hấp. Các bệnh trong hội chứng hô hấp mà lợn thường xuyên mắc ở các trang trại tại Thái Nguyên là: - Bệnh viêm phổi do Mycoplasma pneumoniae gây ra. - Bệnh viêm phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae gây ra. - Bệnh viêm phổi do Pasteurella multocida gây ra.

- Bệnh viêm phổi do ký sinh trùng gây ra. Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp Đối với tất cả các loài động vật thì một trong những yếu tố quyết định đến sự sống là có đủ lượng oxy. Trong mỗi phút, cơ thể động vật cần 6-8ml 17 oxy và thải ra 250 ml cacbonic. Để có đủ lượng oxy thiết yếu này và thải ra được lượng cacbonic ra khỏi cơ thể thì cơ thể phải thực hiện động tác hô hấp.

Quy trình hô hấp của cơ thể lợn được chia thành 3 quá trình: - Hô hấp ngoài: là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường được thực hiện ở phổi thông qua các phế nang. - Hô hấp trong: là quá trình sử dụng oxy ở mô bào. - Quá trình vận chuyển cacbonic, oxy từ phổi đến mô bào và ngược lại. Động tác hô hấp được điều khiển bằng cơ chế thần kinh thể dịch và được thực hiện bởi các cơ quan hô hấp.

Cơ quan hô hấp của lợn gồm đường dẫn khí ( mũi, hầu, họng, khí quản, phế quản ) và phổi. Dọc đường dẫn khí có hệ thống thần kinh và hệ thống mạch máu phân bố dày đặc có tác dụng sưởi ấm không khí trước khi vào đến phổi. Trên niêm mạc đường hô hấp có nhiều tuyến tiết dịch nhầy để giữ bụi và dị vật có lẫn trong không khí. Niêm mạc đường hô hấp cũng có lớp lông rung luôn chuyển động hướng ra ngoài do đó có thể đẩy các dị vật hoặc bụi ra ngoài.

Cơ quan thụ cảm trên niêm mạc đường hô hấp rất nhạy cảm với các thành phần lạ có trong không khí. Khi có vật lạ, cơ thể có phản xạ ho, hắt hơi…nhằm đẩy vật lạ ra ngoài, không cho xâm nhập vào sâu trong đường hô hấp. Khí oxy sau khi vào phổi và khí cacbonic thả ra được trao đổi tại phế nang. Phổi lợn bao gồm rất nhiều phế nang làm tăng diện tích bề mặt trao khí.

Một động tác hít vào và thở ra được gọi là một lần hít thở. Tần số hô hấp là số lần thở/phút. Mỗi loài động vật khác nhau trong điều kiện bình thường có tần số hô hấp khác nhau: Lợn: 10-20 lần/phút Bò: 12-20 lần/phút Ngựa: 8-10 lần/phút Trong trường hợp gia súc mắc bệnh hoặc gặp phải một số kích thích thì tần số hô hấp sẽ thay đổi có khi tăng lên hoặc giảm xuống. Dịch tễ học các bệnh đường hô hấp phổ biến tại các trại chăn nuôi lợn * Bệnh Suyễn lợn - Nguyên nhân: Là một bệnh truyền nhiễm ở phổi gây do Mycoplasma hyopneumoniae, được 18 biết đến với bệnh suyễn lợn hay còn gọi là bệnh viêm phổi địa phương.

Đặc trưng của bệnh là thể mãn tính với viêm phế quản, phổi và màng phổi. Bệnh thường xảy ra ở lợn con từ 1 tháng tuổi trở lên đến 4 tháng tuổi. Lợn lớn và lợn nái cũng mắc bệnh nhưng ở thể mãn tính. Bệnh có đặc trưng là thường ở thể mãn tính, lợn bệnh thở khó, ho khan và ho nhiều.

Tỷ lệ lợn bệnh chết thấp nhưng thiệt hại về kinh tế rất lớn do giảm năng suất chăn nuôi, lợn còi cọc, chậm lớn, hệ số tiêu tốn thức ăn cao và chi phí điều trị cho bệnh lớn; với lợn nái thường bị chết thai, khô thai. - Đường nhiễm bệnh: Bệnh lây trực tiếp từ con ốm sang con khoẻ thông qua đường hô hấp và tiêu hoá. Phương thức truyền bệnh là do gia súc thở, hắt hơi, ho làm cho nước dãi, dịch mũi bắn sang con khoẻ, hoặc rơi xuống nền chuồng mà gia súc khoẻ liếm phải. ngoài ra, mầm bệnh còn được truyền từ gia súc đã lành bệnh nhưng vẫn mang trùng mà hàng ngày thải mầm bệnh ra môi trường.

- Quá trình sinh bệnh: Sau khi xâm nhập vào phổi qua đường hô hấp, Mycoplasma tạo trạng thái cân bằng nếu sức đề kháng của cơ thể tốt. Khi sức đề kháng của cơ thể giảm do nhiều nguyên nhân như: Chuồng trại không hợp lý, chăm sóc kém…Mycoplasma tác động gây bệnh viêm phổi ở thuỳ đỉnh, thuỳ tim, thuỳ hoành cách mô. Sự kết hợp của các vi khuẩn kế phát như Pasteurella multocida, Streptococcus, Staphylococcus… tác động làm cho bệnh thêm trầm trọng và gây biến chứng viêm phổi, nung mủ phổi… - Triệu chứng lâm sàng: Thời kì nung bệnh từ 1-3 tuần, trung bình 10-16 ngày trong tự nhiên, 5- 12 ngày trong phòng thí nghiệm. Triệu chứng ho, khó thở xuất hiện sau 25-65 ngày.