Nghiên Cứu Đánh Giá Đa Dạng Sinh Học Của Các Loài Bướm Ngày Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Pù Luông

Nghiên cứu đa dạng sinh học các loài bướm ngày có vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe của hệ sinh… 83 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp · 2011.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Nhã
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng Và Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Tính Đa Dạng Sinh Học Của Các Loài Bướm Ngày Và Đề Xuất Một Số Giải Pháp Quản Lý Chúng Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Pù Luông Huyện Bá Thước Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu bướm trên thế giới
• 1.1.1. Nghiên cứu về đa dạng loài
• 1.1.2. Nghiên cứu về sinh học, sinh thái
• 1.2. Nghiên cứu bướm ở Việt Nam
• 1.2.1. Nghiên cứu về đa dạng bướm ở Việt Nam
• 1.2.2. Nghiên cứu về sinh học, sinh thái bướm ở Việt Nam
• 1.3. Nghiên cứu bướm ở Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Công tác chuẩn bị
• 2.4.2. Phương pháp điều tra
• 2.4.2.1. Phương pháp kế thừa
• 2.4.2.2. Phương pháp thu thập mẫu
• 2.4.2.3. Phương pháp định loại mẫu
• 2.4.2.4. Phương pháp điều tra cụ thể
• 2.4.3. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, DÂN SINH, KINH TẾ XÃ HỘI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN PÙ LUÔNG
• 3.1. Giới thiệu chung về khu bảo tồn
• 3.1.1. Vị trí của khu bảo tồn
• 3.1.2. Lịch sử và tư cách pháp nhân
• 3.1.3. Các khu vực quản lý và cơ sở hạ tầng
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.2.1. Địa chất và địa mạo
• 3.2.2. Sự phát triển hang động và thủy học
• 3.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.3.1. Dân số, dân tộc, lao động
• 3.3.2. Tình hình sản xuất, đời sống, thu nhập
• 3.3.3. Cơ sở hạ tầng
• 3.4. Nhận định về tình hình dân sinh kinh tế
• 3.4.1. Phân bố dân cư
• 3.4.2. Sử dụng đất
• 3.4.3. Sử dụng rừng
• 3.5. Tài nguyên động thực vật trong Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông
• 3.5.1. Tài nguyên thực vật
• 3.5.2. Tài nguyên động vật
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Đa dạng sinh cảnh sống
• 4.2. Đa dạng về hình thái
• 4.3. Đa dạng về tập tính sinh hoạt
• 4.4. Đa dạng về sinh thái
• 4.5. Ảnh hưởng của thời gian đến sự xuất hiện của các loài bướm ngày
• 4.6. Ý nghĩa các loài bướm ngày ở Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông
• 4.7. Các loài mới phát hiện
• 4.8. Các loài có tên trong Sách đỏ
• 4.9. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài bướm ngày trong khu vực nghiên cứu
• 4.9.1. Bướm phượng - Papilio sp.
• 4.9.2. Bướm phượng helen - Papilio helenus Linnaeus
• 4.9.3. Bướm phượng cánh sau vàng - Troides helena hephaestus Fldr
• 4.9.4. Bướm phượng đuôi nheo - Lamproptera curius Fabricius
• 4.9.5. Bướm đốm xanh lớn - Euploea mulciber Cramer
• 4.9.6. Bướm lợn - Delias pasithoe Linnaeus
• 4.9.7. Bướm di cư vàng - Catopsilia pomona Fabricius
• 4.9.8. Bướm giáp giả cánh bướm đêm - Hypolimnas misippus Linnaeus
• 4.9.9. Loài Melanitis sp.
• 4.9.10. Họ bướm nhảy - Hesperiidae
• 4.10. Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng tính đa dạng sinh học các loài bướm ngày trong khu vực nghiên cứu
• 4.10.1. Đối với khu bảo tồn
• 4.10.2. Đối với các cấp các ngành tại địa phương
• 4.10.3. Đối với người dân
• 4.10.4. Phục hồi rừng và xây dựng các vườn thực vật
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Bướm Ngày

Nghiên cứu đa dạng sinh học các loài bướm ngày có vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe của hệ sinh thái. Bướm ngày là một nhóm côn trùng nhạy cảm với những thay đổi của môi trường, do đó sự hiện diện và phân bố của chúng có thể phản ánh chất lượng môi trường sống. Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, việc nghiên cứu này càng trở nên cấp thiết do áp lực từ các hoạt động khai thác tài nguyên và biến đổi khí hậu. Khóa luận tốt nghiệp này nhằm mục tiêu đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học của bướm ngày tại Pù Luông và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả. Nghiên cứu sẽ tập trung vào việc xác định thành phần loài, đánh giá mức độ phong phú và đề xuất các biện pháp bảo tồn phù hợp với điều kiện thực tế của khu vực. Dữ liệu thu thập được sẽ là cơ sở khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn và quản lý bền vững đa dạng sinh học tại Pù Luông.

1.1. Tầm quan trọng của bướm ngày trong hệ sinh thái

Bướm ngày đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái với chức năng thụ phấn cho cây trồng và hoa dại. Chúng cũng là nguồn thức ăn quan trọng cho nhiều loài động vật khác như chim, bò sát và côn trùng ăn thịt. Sự suy giảm số lượng bướm ngày có thể gây ra những tác động tiêu cực đến chuỗi thức ăn và sự cân bằng sinh thái. Nghiên cứu sinh thái học bướm sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa bướm và môi trường sống, từ đó đưa ra các biện pháp bảo tồn hiệu quả. Các loài bướm quý hiếm cũng là đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ để duy trì sự đa dạng sinh học.

1.2. Giới thiệu về Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông là một khu vực có đa dạng sinh học cao, với nhiều loài động thực vật quý hiếm. Vị trí địa lý và đặc điểm địa hình của Pù Luông tạo điều kiện cho sự phát triển của nhiều kiểu hệ sinh thái khác nhau, từ rừng nguyên sinh đến các khu vực rừng thứ sinh. Pù Luông có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen và cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái quan trọng như điều hòa nguồn nước và bảo vệ đất. Tuy nhiên, Pù Luông cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ các hoạt động khai thác tài nguyên và biến đổi khí hậu. Việc nghiên cứu đa dạng sinh học tại Pù Luông là cần thiết để đưa ra các giải pháp quản lý phù hợp.

II. Hiểm Họa Đối Với Đa Dạng Sinh Học Bướm ở Pù Luông

Các hoạt động của con người và biến đổi khí hậu đang tạo ra những áp lực lớn đối với đa dạng sinh học của bướm ngày tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông. Mở rộng diện tích canh tác, khai thác gỗ trái phép, và sử dụng thuốc trừ sâu bừa bãi đang phá hủy môi trường sống của bướm, làm suy giảm nguồn thức ăn và nơi sinh sản của chúng. Biến đổi khí hậu cũng gây ra những thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa, ảnh hưởng đến vòng đời bướm và sự phân bố của các loài. Sự mất cân bằng sinh thái do các yếu tố này có thể dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học và thậm chí là tuyệt chủng của một số loài bướm quý hiếm. Việc đánh giá đa dạng sinh học và xác định các mối đe dọa là bước quan trọng để xây dựng các chiến lược bảo tồn hiệu quả.

2.1. Tác động của phá rừng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Việc phá rừng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất để phục vụ cho nông nghiệp và các hoạt động kinh tế khác đang thu hẹp diện tích rừng tự nhiên, môi trường sống chính của nhiều loài bướm ngày. Mất môi trường sống dẫn đến giảm nguồn thức ăn, nơi sinh sản và trú ẩn của bướm. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các loài bướm có phạm vi phân bố hẹp và yêu cầu môi trường sống đặc biệt. Việc bảo vệ và phục hồi rừng là một trong những biện pháp bảo tồn quan trọng nhất để duy trì đa dạng sinh học.

2.2. Ảnh hưởng của thuốc trừ sâu và ô nhiễm môi trường

Việc sử dụng thuốc trừ sâu trong nông nghiệp và các hoạt động kiểm soát dịch hại có thể gây ra ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bướm ngày. Thuốc trừ sâu có thể giết chết bướm và các loài côn trùng khác, làm suy giảm nguồn thức ăn của chúng. Ô nhiễm môi trường cũng có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe và sinh sản cho bướm. Việc giảm thiểu sử dụng thuốc trừ sâu và áp dụng các biện pháp canh tác bền vững là cần thiết để bảo vệ đa dạng sinh học.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Bướm Ngày ở Pù Luông

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp các phương pháp điều tra thực địa, phân tích mẫu vật và tổng hợp tài liệu thứ cấp để đánh giá đa dạng sinh học của bướm ngày tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông. Các tuyến điều tra được thiết lập theo các sinh cảnh khác nhau để đảm bảo tính đại diện của dữ liệu. Phương pháp bắt và thu thập mẫu vật được thực hiện cẩn thận để tránh gây hại cho bướm. Các mẫu vật được định danh và phân loại dựa trên các tài liệu tham khảo chuyên môn. Dữ liệu thu thập được phân tích thống kê để đánh giá mức độ đa dạng sinh học và phân bố của các loài bướm.

3.1. Điều tra thực địa và thu thập mẫu vật bướm ngày

Công tác điều tra thực địa được thực hiện bằng cách thiết lập các tuyến đi bộ qua các sinh cảnh khác nhau trong Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông. Tại mỗi điểm điều tra, các nhà nghiên cứu sử dụng vợt để bắt bướm ngày. Sau khi bắt, bướm được nhận dạng sơ bộ và chụp ảnh để ghi lại hình thái. Một số mẫu vật được thu thập để định danh chính xác tại phòng thí nghiệm. Các thông tin về vị trí, thời gian và môi trường sống của bướm được ghi lại chi tiết.

3.2. Phân tích mẫu vật và định danh loài bướm ngày

Các mẫu vật bướm ngày thu thập được được mang về phòng thí nghiệm để phân tích và định danh. Việc định danh loài dựa trên các đặc điểm hình thái như màu sắc, kích thước và cấu trúc cánh. Các tài liệu tham khảo chuyên môn và các khóa phân loại được sử dụng để xác định chính xác tên khoa học của bướm. Các mẫu vật được lưu trữ cẩn thận để phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Bướm tại Pù Luông

Nghiên cứu đã ghi nhận sự phong phú về đa dạng sinh học của bướm ngày tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, với [số lượng loài] loài thuộc [số lượng họ] họ được xác định. Các loài bướm phân bố không đồng đều giữa các sinh cảnh khác nhau, với sự tập trung cao nhất ở các khu vực rừng nguyên sinh và rừng phục hồi. Một số loài bướm quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng đã được ghi nhận trong quá trình điều tra, cho thấy tầm quan trọng của Pù Luông trong việc bảo tồn đa dạng sinh học của bướm ngày. Đánh giá này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng các kế hoạch quản lý và bảo tồn bướm ngày tại khu vực.

4.1. Thành phần loài bướm ngày theo sinh cảnh

Kết quả cho thấy thành phần loài bướm ngày có sự khác biệt đáng kể giữa các sinh cảnh khác nhau. Rừng nguyên sinh có số lượng loài bướm phong phú nhất, tiếp theo là rừng phục hồi và các khu vực rừng trồng. Các khu vực canh tác nông nghiệp có đa dạng sinh học bướm thấp hơn nhiều so với các khu vực rừng tự nhiên. Sự khác biệt này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo vệ và phục hồi rừng để duy trì đa dạng sinh học bướm.

4.2. Phân bố và số lượng các loài bướm quý hiếm

Nghiên cứu đã ghi nhận sự hiện diện của một số loài bướm quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông. Các loài này thường có phạm vi phân bố hẹp và yêu cầu môi trường sống đặc biệt. Việc bảo vệ môi trường sống của các loài bướm quý hiếm là rất quan trọng để đảm bảo sự tồn tại của chúng. Các biện pháp bảo tồn cần tập trung vào việc ngăn chặn phá rừng, giảm thiểu sử dụng thuốc trừ sâu và bảo vệ các khu vực có đa dạng sinh học cao.

V. Giải Pháp Quản Lý và Bảo Tồn Bướm Ngày tại Pù Luông

Để bảo tồn đa dạng sinh học của bướm ngày tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, cần có các giải pháp quản lý tổng thể và bền vững. Các giải pháp này bao gồm việc bảo vệ môi trường sống, phục hồi rừng, giảm thiểu sử dụng thuốc trừ sâu, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường hợp tác quốc tế. Việc thực hiện các giải pháp này cần có sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức phi chính phủ, cộng đồng địa phương và các nhà khoa học. Quản lý bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học là mục tiêu quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

5.1. Bảo vệ và phục hồi môi trường sống của bướm ngày

Bảo vệ và phục hồi môi trường sống là một trong những giải pháp quan trọng nhất để bảo tồn đa dạng sinh học bướm ngày. Cần ngăn chặn các hoạt động phá rừng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đồng thời phục hồi các khu vực rừng bị suy thoái. Việc trồng cây bản địa và tạo ra các hành lang xanh kết nối các khu vực rừng có thể giúp cải thiện môi trường sống và tăng cường sự di chuyển của bướm.

5.2. Giảm thiểu sử dụng thuốc trừ sâu và thúc đẩy canh tác bền vững

Việc giảm thiểu sử dụng thuốc trừ sâu và thúc đẩy canh tác bền vững là cần thiết để bảo vệ sức khỏe của bướm ngày và các loài côn trùng khác. Cần khuyến khích nông dân sử dụng các biện pháp kiểm soát dịch hại sinh học và canh tác theo hướng hữu cơ. Việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường cũng góp phần cải thiện môi trường sống và tăng cường đa dạng sinh học.

VI. Kết Luận và Đề Xuất Tương Lai Cho Bướm ở Pù Luông

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về đa dạng sinh học của bướm ngày tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, đồng thời chỉ ra những thách thức và cơ hội trong công tác bảo tồn. Các giải pháp quản lý và bảo tồn được đề xuất có thể giúp bảo vệ đa dạng sinh học của bướm ngày và duy trì hệ sinh thái khỏe mạnh. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu tiếp theo để theo dõi sự biến động của đa dạng sinh học và đánh giá hiệu quả của các biện pháp bảo tồn. Sự hợp tác giữa các bên liên quan là yếu tố then chốt để đảm bảo tương lai cho bướm và các loài động thực vật khác tại Pù Luông.

6.1. Các khuyến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc theo dõi sự biến động của đa dạng sinh học bướm ngày theo thời gian và đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và các hoạt động của con người. Nghiên cứu về sinh thái học bướm và mối quan hệ giữa bướm và các loài động thực vật khác cũng cần được đẩy mạnh. Việc xây dựng các cơ sở dữ liệu về bướm ngày và chia sẻ thông tin cho cộng đồng cũng là một nhiệm vụ quan trọng.

6.2. Kêu gọi sự hợp tác và hành động vì bảo tồn đa dạng sinh học

Bảo tồn đa dạng sinh học là trách nhiệm của tất cả mọi người. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức phi chính phủ, cộng đồng địa phương và các nhà khoa học để thực hiện các biện pháp bảo tồn hiệu quả. Mỗi cá nhân có thể đóng góp vào công tác bảo tồn bằng cách nâng cao nhận thức về đa dạng sinh học, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và ủng hộ các hoạt động bảo tồn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (tỉnh Thanh Hóa) được đánh giá là khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao với các kiểu rừng trên núi đá vôi và núi đất thuộc dải Pù Luông - Cúc Phương. Trong hệ thống phân loại sinh vật chỉ thị môi trường, côn trùng thuộc bộ Cánh vẫy (Lepidoptera) hoạt động ban ngày (bướm ngày) giữ vai trò quan trọng nhờ tính nhạy cảm với biến động sinh cảnh thực vật, thảm hoa và vi khí hậu. Tuy nhiên, trước các tác động từ việc thu hẹp sinh cảnh, khai thác gỗ, săn bắt thương mại và áp lực sản xuất nông lâm nghiệp của cộng đồng dân cư vùng đệm, tài nguyên sinh vật tại đây đứng trước nguy cơ suy giảm. Trong khi các nghiên cứu trước đó tại Pù Luông chủ yếu tập trung vào hệ thực vật bậc cao và các loài động vật có xương sống (đặc biệt là loài Voọc mông trắng Trachypithecus delacouri), dữ liệu chuyên sâu về côn trùng bộ Cánh vẫy hoạt động ban ngày vẫn còn phân tán và chưa đầy đủ.

Trước thực tiễn đó, khóa luận tốt nghiệp ngành Quản lý tài nguyên rừng và môi trường (Khoa Quản lý Tài nguyên Rừng và Môi trường, Trường Đại học Lâm nghiệp) do sinh viên Nguyễn Thị Hồng thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. TS. Nguyễn Thế Nhã đã đặt ra các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu chung: Góp phần tăng tính đa dạng sinh học loài bướm ngày ở khu vực nghiên cứu.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá tính đa dạng sinh học của loài bướm ngày ở khu vực nghiên cứu.
  2. Đề xuất các giải pháp bảo tồn các loài bướm ngày ở Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông.
• Nội dung và nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Xác định thành phần loài bướm ngày trong khu vực nghiên cứu.
  2. Đánh giá mức độ đa dạng của các loài bướm ngày (đa dạng thành phần loài, đa dạng hình thái).
  3. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của một số loài bướm ngày chính trong khu vực nghiên cứu.
  4. Đề xuất một số giải pháp bảo vệ nhằm tăng tính đa dạng sinh học của các loài bướm ngày trong khu vực nghiên cứu.
• Đối tượng nghiên cứu: Chủ yếu là pha trưởng thành của các loài côn trùng thuộc bộ Cánh vẫy (Lepidoptera) hoạt động ban ngày.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, tập trung thực địa trên địa bàn xã Lũng Cao, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa thông qua 3 tuyến điều tra đi qua 7 dạng sinh cảnh chính.
  • Thời gian: Thực hiện trong 4 đợt khảo sát thực địa từ tháng 2/2011 đến tháng 3/2011 (Đợt 1: 15/02 - 22/02/2011; Đợt 2: 28/02 - 06/03/2011; Đợt 3: 11/03 - 18/03/2011; Đợt 4: 25/03 - 31/03/2011).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận kế thừa cơ sở lý thuyết sinh thái học côn trùng và các công trình nghiên cứu về bướm ngày trên thế giới như các nguyên lý về mối quan hệ giữa độ phong phú loài bướm với độ che phủ và diễn thế thực vật của New (1997), Thomas & Mallorie (1985), Thomas (1991) và Schappert (2000). Tại Việt Nam, tác giả tham khảo các báo cáo điều tra côn trùng miền Bắc (Viện Bảo vệ Thực vật, 1976), nghiên cứu phân bố đai cao của Vũ Văn Liên (2002, 2005), so sánh độ tương đồng quần xã của Tạ Huy Thịnh & Hoàng Vũ Trụ (2004), dữ liệu sinh thái học của Đặng Thị Đáp và cộng sự tại Tam Đảo, cùng công trình nền tảng "Khu hệ bướm của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa, Bắc Trung Bộ Việt Nam" của Alexander L. Monastyrskii (Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga, 2004).

Để thực hiện công tác giám định và phân loại hình thái tại phòng thí nghiệm Bộ môn Bảo vệ thực vật (Trường Đại học Lâm nghiệp), khóa luận sử dụng hệ thống khóa phân loại từ các tài liệu: Bảo tàng Côn trùng (Lý Tương Đào), Côn trùng rừng (Lý Thành Đức), Sách ghi chép Côn trùng Trung Quốc (Lý Cựu Thịnh), Nhận biết những loài Bướm nổi tiếng trên Thế giới (Ngô Vân), và Bướm Vân Nam (Phòng nghiên cứu côn trùng, Viện Khoa học Trung Quốc).

Phương pháp nghiên cứu thực địa kết hợp điều tra tuyến và điều tra điểm theo các bước kỹ thuật:

• Thiết lập tuyến và điểm điều tra: Bố trí 3 tuyến điều tra cắt ngang qua các dạng địa hình và sinh cảnh đại diện tại xã Lũng Cao, tổng cộng 30 điểm điều tra:
  • Tuyến 1: Từ UBND xã Lũng Cao đi Bản Nủa, chiều dài 4 km (gồm 6 điểm điều tra).
  • Tuyến 2: Từ Đập Nủa đi Bản Đôn, chiều dài 8 km (gồm 10 điểm điều tra).
  • Tuyến 3: Từ Bản Nủa đi Bản Cao Hoong, chiều dài 10 km (gồm 14 điểm điều tra).
• Phân loại 7 dạng sinh cảnh khảo sát:
  1. Rừng thứ sinh ven suối (ký hiệu A - 3 điểm)
  2. Rừng trồng Keo tai tượng (ký hiệu B - 5 điểm)
  3. Rừng tre, luồng tự nhiên (ký hiệu C - 6 điểm)
  4. Vườn cây ăn quả (ký hiệu D - 2 điểm)
  5. Rừng thứ sinh phục hồi (ký hiệu E - 4 điểm)
  6. Trảng cỏ cây bụi (ký hiệu F - 4 điểm)
  7. Rừng tự nhiên trạng thái IIb (ký hiệu G - 6 điểm)
• Thu mẫu và xử lý mẫu vật: Sử dụng vợt bắt bướm bằng vải màn hình thang (đường kính miệng 30 cm, đáy 40-50 cm, cán dài 1 m), bảo quản tạm thời bằng bao giấy tam giác gấp chéo và lọ nhựa (miệng 20 cm, cao 25 cm). Tiêu bản được cắm kim côn trùng bằng thép không gỉ (dài 38-40 mm) thẳng góc với trục thân tại vị trí đốt ngực trước (tỷ lệ 1/3 kim ở trên, 2/3 kim ở dưới), trải cánh trên bàn trải mút xốp định hình bằng nẹp giấy, sấy khô trong tủ sấy từ 2-3 ngày ở nhiệt độ 35-45°C.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính tỷ lệ bắt gặp $P%$ để phân hạng mức độ thường gặp: $$P% = \left(\frac{\text{Tổng số điểm có loài xuất hiện}}{\text{Tổng số điểm điều tra } (n=30)}\right) \times 100$$
  • Loài thường gặp: $P% > 50%$
  • Loài ít gặp: $25% \le P% \le 50%$
  • Loài ngẫu nhiên gặp: $P% < 25%$

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng kết lịch sử nghiên cứu côn trùng bộ Cánh vẫy trên thế giới và tại Việt Nam. Trên bình diện quốc tế, các công trình tập trung vào mối quan hệ giữa tính đa dạng loài bướm với cấu trúc sinh cảnh, diễn thế rừng và mức độ suy thoái môi trường do nạn phá rừng. Tại Việt Nam, giai đoạn đầu các nghiên cứu bướm chủ yếu gắn liền với côn trùng nông nghiệp và phòng trừ sâu hại; sau đó mở rộng sang các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên như Cúc Phương, Tam Đảo, Ba Bể, Hoàng Liên, Cát Tiên và Cát Bà. Riêng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, công trình năm 2004 của Alexander L. Monastyrskii đã ghi nhận 158 loài bướm thuộc 10 họ. Tuy nhiên, đợt khảo sát đó thực hiện vào mùa thu và mùa đông, trong khi nhiều loài bướm vùng Bắc Trung Bộ sinh sản đơn thế hệ và chỉ xuất hiện pha trưởng thành vào mùa xuân hoặc đầu hạ, dẫn đến danh lục loài của khu hệ vẫn cần được điều tra bổ sung.

Chương 2: Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình chuẩn bị trang thiết bị, nhân lực, kiến thức nhận dạng thực địa và phương thức tổ chức 4 đợt thu mẫu tại hiện trường. Tác giả lập bảng danh mục 30 điểm điều tra, ghi nhận các đặc trưng thực bì ưu thế tại từng điểm (như Đơn buốt, Cỏ lào, Bọt ếch, Cỏ lá tre, Mua mua, Sim, Mâm xôi, Sa nhân, Chuối rừng, Ba đậu). Chương này chuẩn hóa mẫu biểu phiếu điều tra côn trùng ngoài thực địa, mẫu bảng ghi nhận thức ăn của sâu non/trưởng thành, đồng thời chi tiết hóa thao tác kỹ thuật làm tiêu bản cắm kim, trải cánh và công thức tính toán chỉ số bắt gặp $P%$.

Chương 3: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông

Chương 3 trình bày các thông số nền tảng của địa bàn nghiên cứu:

• Vị trí và quy mô: Tọa độ 20°21' - 20°34' vĩ độ Bắc, 105°02' - 105°20' kinh độ Đông, trải rộng trên địa bàn 9 xã thuộc 2 huyện Quan Hóa và Bá Thước. Diện tích tự nhiên 17.662 ha, bao gồm phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 13.320 ha và phân khu phục hồi sinh thái 4.342 ha. Vùng lõi gồm hai dải núi song song chạy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam (dãy Tây Nam rộng 4.598 ha, dãy Đông Bắc rộng 8.722 ha) ngăn cách bởi thung lũng có người sinh sống.
• Địa chất và thủy văn: Nằm giữa hai đứt gãy sông Mã và sông Đà, cấu tạo địa chất chia đôi rõ rệt: phần Đông Bắc chủ yếu là đá trầm tích vôi karst phát triển nhiều hang động; phần Tây Nam là đá macma và bazan hình thành đỉnh núi Pù Luông cao 1.650 m. Hệ thống thoát nước gồm hai phụ lưu suối Pùng và suối Chăm đổ vào sông Mã, kết hợp mạng lưới sông ngầm phức tạp.
• Khí hậu: Nhiệt độ trung bình năm 20-25°C, cực đại 37-39°C, cực tiểu 5-10°C (vùng cao Sơn - Bá - Mười có thể xuống điểm đóng băng); lượng mưa tập trung 65-70% vào tháng 7 đến tháng 9, có mưa phùn vào mùa xuân và ảnh hưởng gió Lào khô nóng vào tháng 4-5.
• Dân sinh - kinh tế: Dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái và Mường (>95%). Toàn khu bảo tồn có khoảng 5.000 hộ với 18.425 lao động; riêng vùng lõi có khoảng 387 hộ với 1.822 nhân khẩu sinh sống tại 8 bản. Đất sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 7,7% diện tích, bình quân lương thực đạt 250 kg thóc/người/năm, người dân thiếu ăn từ 2-4 tháng/năm. Hoạt động khai thác lâm sản phụ (gỗ lạt, củi, măng, dược liệu, săn bắt động vật nhỏ) tạo áp lực trực tiếp lên hệ sinh thái rừng.
• Tài nguyên sinh vật: Đã ghi nhận 552 loài thực vật bậc cao (39 loài trong Sách đỏ Việt Nam) và hệ động vật phong phú gồm thú, chim, bò sát, lưỡng cư và linh trưởng quý hiếm.

Chương 4: Kết quả và phân tích kết quả

Chương 4 là phần nội dung thực nghiệm trọng tâm của khóa luận:

• Thành phần loài bướm ngày: Thu thập và giám định được 56 loài bướm ngày thuộc 46 giống và 9 họ. Họ Nymphalidae (Bướm giáp) chiếm ưu thế lớn nhất với 14 loài (25,00%) và 12 giống (26,10%). Đứng thứ hai là họ Lycaenidae (Bướm xanh) với 9 loài (16,10%) và 8 giống (17,40%) cùng họ Pieridae (Bướm phấn) với 9 loài (16,10%) và 7 giống (15,20%).
• Mức độ thường gặp: 47 loài ngẫu nhiên gặp ($P% < 25%$, chiếm 83,90%); 6 loài ít gặp ($25% \le P% \le 50%$, chiếm 10,70%); và 3 loài thường gặp ($P% > 50%$, chiếm 5,36%). 3 loài thường gặp gồm Delias pasithoe ($P% = 56,70%$), Pieris canidia ($P% = 53,30%$) và Zemeros flegyas ($P% = 53,30%$).
• Phân bố theo sinh cảnh: Rừng tự nhiên trạng thái IIb có độ đa dạng loài cao nhất với 42 loài (chiếm 75,00% tổng số loài thu được). Rừng tre, luồng tự nhiên ghi nhận 36 loài (64,29%); rừng trồng Keo tai tượng 34 loài (60,71%); rừng thứ sinh phục hồi 30 loài (53,57%); trảng cỏ cây bụi 28 loài (50,00%); vườn cây ăn quả 16 loài (28,57%); và thấp nhất là rừng thứ sinh ven suối với 9 loài (16,07%).
• Đặc điểm hình thái và tập tính: Phân tích 4 dạng cánh trước và 4 dạng cánh sau cơ bản liên quan đến khả năng ngụy trang và cơ chế bay. Khảo sát tập tính bay nhanh của họ Papilionidae, bay thành đàn sát mặt đất của họ Pieridae, bay thấp dẻo dai của họ Nymphalidae và sự gắn bó dinh dưỡng của bướm với các loài thực vật thảm tươi nhiều mật hoa.
• Giải pháp đề xuất: Xây dựng 4 nhóm giải pháp gồm: giải pháp đối với Ban quản lý khu bảo tồn, giải pháp liên ngành với chính quyền địa phương, giải pháp tuyên truyền cho cộng đồng thôn bản và giải pháp kỹ thuật lâm sinh (phục hồi rừng, bảo tồn thảm thực vật mật hoa).

Kết quả và đóng góp

Dữ liệu định lượng tổng hợp

Khóa luận đã hệ thống hóa cơ cấu phân loại học và độ phân bố của khu hệ bướm ngày qua các bảng số liệu chi tiết:

TT	Tên họ bướm	Số giống	Tỷ lệ giống (%)	Số loài	Tỷ lệ loài (%)
1	Nymphalidae (Họ Bướm giáp)	12	26,10	14	25,00
2	Pieridae (Họ Bướm phấn)	7	15,20	9	16,10
3	Lycaenidae (Họ Bướm xanh)	8	17,40	9	16,10
4	Satyridae (Họ Bướm mắt rắn)	5	10,90	7	12,50
5	Papilionidae (Họ Bướm phượng)	4	8,70	6	10,70
6	Danaidae (Họ Bướm đốm)	4	8,70	5	8,93
7	Amathusiidae (Họ Bướm rừng)	2	4,35	2	3,57
8	Riodinidae (Họ Bướm ngao)	2	4,35	2	3,57
9	Hesperiidae (Họ Bướm nhảy)	2	4,35	2	3,57
Tổng	9 họ	46	100,00	56	100,00

Về sự phân bố theo các dạng sinh cảnh tại xã Lũng Cao:

Dạng sinh cảnh khảo sát	Số điểm điều tra	Số loài xuất hiện	Tỷ lệ so với tổng loài (%)
Rừng tự nhiên trạng thái IIb (G)	6	42	75,00
Rừng tre, luồng tự nhiên (C)	6	36	64,29
Rừng trồng Keo tai tượng (B)	5	34	60,71
Rừng thứ sinh phục hồi (E)	4	30	53,57
Trảng cỏ cây bụi (F)	4	28	50,00
Vườn cây ăn quả (D)	2	16	28,57
Rừng thứ sinh ven suối (A)	3	9	16,07

Đóng góp mới so với các nghiên cứu trước

1. Bổ sung danh lục phân loại: So sánh với danh lục 158 loài của Monastyrskii (2004), tác giả đã phát hiện và bổ sung 4 loài bướm mới cho danh lục Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, bao gồm:
   • Catopsilia pomona Fabricius (thuộc họ Pieridae)
   • Hypolimnas misippus Linnaeus (thuộc họ Nymphalidae)
   • Potanthus rectifaciatus (thuộc họ Hesperiidae)
   • Cùng 1 đại diện bổ sung thuộc danh lục thu mẫu đợt này.
2. Bổ sung dữ liệu sinh học mùa xuân: Khắc phục khoảng trống thời gian của đợt khảo sát năm 2004 (vốn tiến hành vào mùa thu - đông), cung cấp dẫn liệu thực địa về sự xuất hiện của các loài vũ hóa trong tháng 2 và tháng 3.
3. Hệ thống hóa hình thái học: Phân loại chi tiết các kiểu cánh trước (tam giác lồi, tam giác mép lõm, tam giác nhọn) và cánh sau (hình quạt đuôi dài, quạt mép răng cưa, quạt mép trơn, quạt đuôi ngắn) làm cơ sở nhận diện nhanh ngoài thực địa.

Các giải pháp quản lý đề xuất trong văn bản

• Đối với Ban quản lý Khu bảo tồn: Nâng cao năng lực tuần tra rừng; cấm triệt để việc khai thác, thu bắt bướm thương mại; đưa bướm ngày vào chương trình giám sát biến động đa dạng sinh học định kỳ; lập trạm nghiên cứu và xây dựng vườn mẫu sinh thái côn trùng.
• Đối với các cấp, ngành địa phương: Phối hợp quản lý vùng giáp ranh với tỉnh Hòa Bình; quy hoạch vùng canh tác nông lâm nghiệp ổn định nhằm giảm thiểu áp lực chuyển đổi đất rừng; quản lý chặt chẽ việc buôn bán và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong nông nghiệp.
• Đối với cộng đồng dân cư: Tuyên truyền giá trị sinh thái của bướm ngày; thực hiện giao khoán khoanh nuôi bảo vệ rừng; phát triển sinh kế thay thế để hạn chế việc vào rừng khai thác gỗ, tre luồng và săn bắt thú.
• Phục hồi rừng và xây dựng vườn thực vật: Bảo vệ cấu trúc rừng tự nhiên nhiều tầng tán; duy trì các dải cây bụi thảm tươi bản địa có hoa giàu mật (như Đơn buốt, Cỏ lào, Mua mua, Sim, Mâm xôi) làm nguồn thức ăn cho sâu non và bướm trưởng thành.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế được nêu trong văn bản:
  • Khóa luận chỉ được tiến hành trong phạm vi 2 tháng vào mùa xuân (tháng 2 và tháng 3/2011) với 4 đợt khảo sát, chưa bao quát được toàn bộ chu kỳ 4 mùa của năm. Nhiều loài bướm vùng nhiệt đới có tính đơn thế hệ và xuất hiện vào mùa hè hoặc mùa thu nên đợt khảo sát này chưa ghi nhận được (trong số 158 loài từng công bố, còn 106 loài chưa bắt gặp lại).
  • Không gian điều tra thực địa mới chỉ tập trung trên địa bàn xã Lũng Cao (huyện Bá Thước), chưa mở rộng khảo sát sang 8 xã còn lại trong lâm phận khu bảo tồn (đặc biệt là các xã thuộc huyện Quan Hóa).
  • Dữ liệu về chu kỳ sinh học của sâu non và cây thức ăn chuyên biệt mới dừng ở mức quan sát bước đầu, chưa nuôi dưỡng thực nghiệm toàn bộ vòng đời.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Tiếp tục điều tra bổ sung thành phần loài vào các thời điểm có đỉnh cao xuất hiện bướm ở miền Bắc (đặc biệt là tháng 5 và tháng 10).
  • Mở rộng tuyến điều tra sang các phân khu địa hình khác nhau của dãy núi Pù Luông (bao gồm dải núi đá vôi phía Đông Bắc và dải núi đất macma phía Tây Nam).
  • Nghiên cứu chuyên sâu về mối quan hệ giữa cây chủ của sâu non và bảo tồn các loài bướm quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và danh lục IUCN/CITES.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng và công tác nghiên cứu chuyên ngành:

• Sinh viên và học viên: Là tài liệu tham khảo bổ ích cho sinh viên các ngành Quản lý tài nguyên rừng và môi trường, Lâm học, Bảo vệ thực vật, Sinh học và Khoa học môi trường trong việc tiếp cận phương pháp điều tra côn trùng ngoài thực địa, kỹ thuật thu mẫu bằng vợt, quy trình gấp bao giữ mẫu và kỹ thuật làm tiêu bản trải cánh chuẩn quy cách bảo tàng.
• Người làm đề tài tương tự: Cung cấp phương pháp luận mẫu mực về cách thiết lập tuyến, mã hóa điểm điều tra gắn liền với trạng thái thực bì, cũng như cách ứng dụng chỉ số bắt gặp $P%$ để phân hạng độ bắt gặp của côn trùng.
• Cán bộ bảo tồn tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông: Cung cấp danh lục bổ sung 56 loài bướm ngày, bảng tra cứu mối quan hệ giữa bướm và 7 dạng sinh cảnh tại xã Lũng Cao, phục vụ công tác lập hồ sơ theo dõi diễn thế rừng và xây dựng kế hoạch bảo tồn đa dạng sinh học định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận đã ghi nhận được bao nhiêu loài bướm ngày và họ nào chiếm số lượng lớn nhất?

Qua 4 đợt điều tra thực địa tại xã Lũng Cao, tác giả đã thu thập và giám định được 56 loài bướm ngày thuộc 46 giống và 9 họ. Trong đó, họ Bướm giáp (Nymphalidae) chiếm tỷ lệ đa dạng lớn nhất với 14 loài (chiếm 25,00% tổng số loài) và 12 giống (chiếm 26,10% tổng số giống).

2. Những loài bướm nào xuất hiện phổ biến nhất trong toàn bộ khu vực khảo sát?

Có 3 loài được xếp vào nhóm "thường gặp" với chỉ số bắt gặp $P% > 50%$, bao gồm: Delias pasithoe Linnaeus ($P% = 56,70%$), Pieris canidia Linnaeus ($P% = 53,30%$) và Zemeros flegyas Cramer ($P% = 53,30%$). Cả 3 loài này đều phân bố rộng khắp trên tất cả 7 dạng sinh cảnh khảo sát.

3. Nghiên cứu đã bổ sung được những loài bướm nào mới cho danh lục KBTTN Pù Luông?

So với công bố của Alexander L. Monastyrskii (2004) ghi nhận 158 loài bướm, khóa luận đã phát hiện và bổ sung 4 loài mới vào danh lục khu hệ bướm ngày Pù Luông, tiêu biểu là các loài: Catopsilia pomona Fabricius (họ Pieridae), Hypolimnas misippus Linnaeus (họ Nymphalidae) và Potanthus rectifaciatus (họ Hesperiidae).

4. Dạng sinh cảnh nào có số lượng loài bướm ngày tập trung cao nhất và thấp nhất?

Sinh cảnh có số lượng loài phong phú nhất là rừng tự nhiên trạng thái IIb với 42 loài (chiếm 75,00% tổng số loài thu được). Ngược lại, sinh cảnh ghi nhận số lượng loài thấp nhất là rừng thứ sinh ven suối với 9 loài (chiếm 16,07%).

5. Quy trình làm tiêu bản bướm được khóa luận hướng dẫn theo các bước kỹ thuật nào?

Quy trình làm tiêu bản gồm 3 bước kỹ thuật chính:

1. Cắm ghim mẫu: Dùng kim thép không gỉ dài 38-40 mm cắm vuông góc với trục thân tại giữa đốt ngực trước, giữ tỷ lệ 1/3 kim ở trên và 2/3 kim ở dưới thân bướm.
2. Sửa tư thế: Đặt bướm lên bàn trải mút xốp, dùng nẹp giấy và kim nhọn chỉnh mép sau cánh trước thẳng vuông góc với thân, tuyệt đối không sờ trực tiếp vào cánh làm mất vảy phấn.
3. Sấy khô: Đưa giá bướm vào tủ sấy ở nhiệt độ 35-45°C trong 2-3 ngày hoặc đặt hộp tôn cạnh bếp lửa/than.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hồng đã phản ánh tính đa dạng sinh học của khu hệ bướm ngày tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông thông qua việc xác định 56 loài thuộc 46 giống và 9 họ. Nghiên cứu cung cấp số liệu thực chứng về sự phân bố không đồng đều của các loài bướm trên 7 dạng sinh cảnh, trong đó rừng tự nhiên trạng thái IIb giữ vai trò bảo tồn then chốt với 75% số loài xuất hiện. Đồng thời, việc bổ sung 4 loài mới vào danh lục khu hệ và đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý lâm sinh - xã hội đã mang lại cơ sở khoa học thiết thực cho công tác bảo tồn tài nguyên thiên nhiên tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

“TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAM NGHIỆP KHOA QUAN LY TAI NGUYEN RUNG VA MOI TRUONG Nganh: QUAN LY. TA] NGUYEN RUNG VA MOI TRUONG Ma nganh: 302 Gido vién hướng dẫn: PGS.IS Nguyén Thé Nha Sinh viên thực hiện: Nguyên Thị Hồng "Khoá học: 2007 - 2011 Hà Nội, 2011 SE MDOISSIS | 938.95| LVF TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAM NGHEP KHOA QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG VÀ MÔI TRƯỜNG KHOÁ LUẬN TÓT NGHIỆP. NGHIÊN CỨU TÍNH ĐA DẠNG SINH HỌC CỦA CÁC LOÀI BƯỚM NGÀY VÀ ĐÈ XUẤT MỘT SÓ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CHÚNG TẠI KHU BẢO TÒN THIÊN NHIÊN PÙ LUÔNG HUYỆN BÁ THƯỚC- TỈNH THANH HÓA. Nganh : QUAN LY: TALNGUYEN RUNG VA MOI TRƯỜNG Mã ngành : 302 Giáo viên hướng dẫn : PGS.

Nguyễn Thế Nhã Sinh viên thực hiện : Nguyén Thi Hong Khóa học : 2007-2011 Hà Nội - 2011 LOI CAM ON Để hoàn thành khóa học và đánh giá kết quả học tập tại trường Đại học Lâm nghiệp đồng thời gắn liền với lý thuyết và thực tiễn, tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận với thực tế qua đó củng cố và hoàn thiện kiến thức đã được trang bị, biết vận dụng những kiến thức đó ngoài (hực tiễn sản xuất, đồng thời được sự đồng ý của Trường Đại học Lâm Nghiệp, Khoa Quản lý tài nguyên rừng và môi trường, bộ môn Bảo vệ thực vật tôi thực hiện Tuan văn tốt nghiệp: “Nghiên cứu tính đa dạng sinh học của các loài bướm ngày và đề xuất một số giải pháp quản lý chúng tại Khu| ảo: tồn thiên nhiên Pù Luông, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa”. > Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. TS Nguyễn Thế Nhã chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên rừng và môi trường, tình hướng dẫn, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận văn này. Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông và các cán bộ công nhân viên trong Khu bảo tồn đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực.

Cuối cùng tôirat bie những người thân trong gia đình và bạn bè đồng nghiệp đã động - ênsat đỡ tôi tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành bản luận văn này. Tôi xin-chân thành cảm ơn! ĐHLN, ngày 13 tháng 5 năm 2011 Sinh viên Nguyễn Thị Hồng TOM TAT KHOA LUAN Tên khóa luận: “Nghiên cứu tinh da dạng sinh học của các loài bướm ngày và đỀ xuất một số giải pháp quản lý chúng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa”. Giáo viên hướng dẫn : PGS. TS Nguyễn nh Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Hồng < Rg 1.

„ Mục Mục tiêutiêu nghiên nghiên cứucứ ự >` && sa ® Mục tiêu chung 4, œoy - Góp phần tăng tính đa dạng sinh học loài bướm ngày ở khu vực nghiên cứu A ay vow s Mục tiêu cụ thể - Đánh giá tính đa dạng sinh học của loài bườm ngày ở khu vực nghiên © cứu a @® - Đề xuất các giải pháp tồn các ]oài bướm ngày ở KBTTN Pù Luông J KG, 2. Nội dung nghiên cứu Q” - Xác định thành phân lo: bướm ngày trong khu vực nghiên cứu ä© điêm sinh học, sinh thái của một số loài bướm ngày trong khu vực nghiên. - Đề xuất một số giải pháp bảo vệ nhằm tăng tính đa dạng sinh học của các loài bướm ngày trong khu vực nghiên cứu 3. Kết quả nghiên cứu Cho đến nay KBTTN Pù Luông đã thống kê được 162 loài bướm thuộc 91 giống, 10 họ.

Trong thời gian nghiên cứu ở KBTTN Pù Luông tôi đã thu thập được và xác định được 56 loài c` ˆ ; thuộc bộ cánh vẫy gồm 9 họ, 46 giống. Qua đợt điều tra đã bổ sung tgc 4 loai sau 1. Catopsilia pomona Fabricius - ieridago 2.