Luận văn thạc sĩ về thực hiện pháp luật dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở ở phường qua thực tiễn phường văn quán quận hà đông thành, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mậu Tuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp - Luật Hành chính
• Đề tài: Thực Hiện Pháp Luật Về Dân Chủ Cơ Sở ở Phường - Qua Thực Tiễn Phường Văn Quán, Quận Hà Đông, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, nội dung pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, nội dung, hình thức thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở. Vai trò của việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.3. Đảm bảo các quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân theo phương châm dân biết, bàn, làm, kiểm tra
• 1.4. Nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở
• 1.5. Thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội; bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
• 1.6. Các yếu tố ảnh hưởng tới việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.6.1. Sự lãnh đạo của tổ chức Đảng cơ sở
• 1.6.2. Tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân trong hoạt động của chính quyền cấp xã
• 1.6.3. Sự phối hợp của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cấp xã
• 1.6.4. Trình độ, năng lực, uy tín của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã
• 1.6.5. Đặc điểm địa bàn dân cư, trình độ dân trí
• 1.7. Các tiêu chí đánh giá chất lượng thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở
• 1.7.1. Sự hài lòng của người dân đối với hoạt động của chính quyền
• 1.7.2. Điểm nóng về khiếu nại, tố cáo
• 1.7.3. Kinh tế - xã hội phát triển, đời sống văn hóa nâng cao
• 1.7.4. Các vụ việc vi phạm pháp luật giảm
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ CƠ SỞ TẠI PHƯỜNG VĂN QUÁN, QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, TP Hà Nội
• 2.2. Hệ thống pháp luật về thực hiện dân chủ hiện nay. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội
• 2.3. Tình hình khiếu nại, tố cáo
• 2.4. Tình hình vi phạm pháp luật trên địa bàn phường
• 2.5. Quá trình thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
• 2.5.1. Quá trình triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
• 2.5.2. Hoạt động của Ban chỉ đạo xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở
• 2.5.3. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc chỉ đạo, hướng dẫn và phối hợp thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở
• 2.5.4. Kết quả thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở tại phường (theo Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11)
• 2.6. Những hạn chế và nguyên nhân trong thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
• 2.6.1. Những hạn chế, tồn tại
• 2.6.2. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TẠI PHƯỜNG VĂN QUÁN, QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn phải trên cơ sở chủ trương, chính sách của Đảng về dân chủ nói chung và dân chủ ở xã phường thị trấn nói riêng
• 3.2. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân về vị trí, vai trò quan trọng việc thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở
• 3.3. Mở rộng dân chủ phải đảm bảo trật tự, kỷ cương, trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật
• 3.4. Thực hiện pháp luật dân chủ ở cấp xã gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và các phong trào thi đua yêu nước
• 3.5. Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở cơ sở
• 3.6. Một số giải pháp
• 3.6.1. Giải pháp chung
• 3.6.2. Giải pháp cụ thể đối với phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán

Nghiên cứu về thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Dân chủ cơ sở không chỉ là quyền lợi của người dân mà còn là trách nhiệm của chính quyền trong việc đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân. Việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của dân chủ cơ sở

Dân chủ cơ sở được hiểu là quyền lực thuộc về nhân dân tại các cấp địa phương. Điều này không chỉ thể hiện qua việc tham gia vào các quyết định của chính quyền mà còn qua việc giám sát và phản biện các hoạt động của chính quyền. Vai trò của dân chủ cơ sở là rất quan trọng, giúp người dân có tiếng nói trong các vấn đề liên quan đến cuộc sống của họ.

1.2. Các quy định pháp luật liên quan đến dân chủ cơ sở

Pháp luật về dân chủ cơ sở được quy định trong nhiều văn bản pháp lý, trong đó có Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11. Văn bản này quy định rõ các quyền và nghĩa vụ của người dân trong việc tham gia vào các hoạt động của chính quyền địa phương, từ đó tạo ra khung pháp lý cho việc thực hiện dân chủ cơ sở.

II. Thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán

Thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ tại phường Văn Quán cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng không ít thách thức. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc triển khai các quy định pháp luật, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế trong việc thực hiện quyền lợi của người dân.

2.1. Đánh giá tình hình thực hiện dân chủ cơ sở

Tình hình thực hiện dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán cho thấy sự tham gia của người dân trong các hoạt động của chính quyền còn hạn chế. Nhiều người dân chưa nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, dẫn đến việc ít tham gia vào các hoạt động giám sát và phản biện.

2.2. Những khó khăn trong việc thực hiện pháp luật về dân chủ

Một số khó khăn trong việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở bao gồm sự thiếu hụt thông tin, sự chậm trễ trong việc triển khai các quy định pháp luật, và sự thiếu đồng bộ trong các hoạt động của các cơ quan chức năng. Điều này đã ảnh hưởng đến lòng tin của người dân đối với chính quyền.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ tại phường Văn Quán, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc cải thiện nhận thức của người dân và chính quyền là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền về dân chủ cơ sở

Cần có các chương trình tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia vào các hoạt động của chính quyền. Điều này sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong việc thực hiện dân chủ cơ sở.

3.2. Cải thiện quy trình tham gia của người dân

Cần cải thiện quy trình tham gia của người dân trong các hoạt động của chính quyền, từ việc tổ chức các cuộc họp đến việc tiếp nhận ý kiến phản biện. Điều này sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự tham gia của người dân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại phường Văn Quán

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thực hiện pháp luật về dân chủ tại phường Văn Quán đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đảm bảo quyền lợi của người dân được thực hiện đầy đủ.

4.1. Những thành tựu đạt được trong thực hiện dân chủ cơ sở

Một số thành tựu đáng ghi nhận trong việc thực hiện dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán bao gồm sự gia tăng nhận thức của người dân về quyền lợi của mình, cũng như sự cải thiện trong các hoạt động của chính quyền địa phương.

4.2. Đề xuất giải pháp cho tương lai

Để tiếp tục phát huy dân chủ cơ sở, cần có các giải pháp cụ thể như tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cải thiện quy trình tiếp nhận ý kiến của người dân, và nâng cao chất lượng các hoạt động giám sát của người dân đối với chính quyền.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về dân chủ cơ sở

Việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ cả chính quyền và người dân. Tương lai của dân chủ cơ sở tại đây phụ thuộc vào việc cải thiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của người dân.

5.1. Tầm quan trọng của dân chủ cơ sở trong phát triển địa phương

Dân chủ cơ sở không chỉ là quyền lợi của người dân mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của địa phương. Việc thực hiện tốt dân chủ cơ sở sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

5.2. Hướng đi cho tương lai của dân chủ cơ sở

Hướng đi cho tương lai của dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán cần tập trung vào việc cải thiện quy trình tham gia của người dân, nâng cao chất lượng các hoạt động giám sát và phản biện, từ đó tạo ra một môi trường dân chủ thực sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở là nền tảng cốt lõi nhằm cụ thể hóa nguyên tắc hiến định: "Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân" theo quy định tại Điều 2 Hiến pháp năm 2013. Để đưa chủ trương của Đảng vào đời sống xã hội, Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xác lập khung khổ pháp lý gồm 6 chương và 28 điều, trực tiếp thể chế hóa phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" tại cấp xã, phường, thị trấn. Tuy nhiên, trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ tại các đô thị lớn, việc hiện thực hóa các quy định dân chủ cơ sở đặt ra nhiều thách thức mới về quản lý đất đai, trật tự xây dựng và bảo đảm an sinh xã hội.

Luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính của tác giả Nguyễn Thanh Thúy tập trung nghiên cứu thực tiễn thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2015. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là phân tích toàn diện các yếu tố tác động, đánh giá khách quan những kết quả đạt được, đồng thời nhận diện những bất cập, xung đột phát sinh trong quá trình chuyển đổi từ mô hình quản lý nông thôn sang mô hình quản lý đô thị.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình nghiên cứu được xác lập qua các chỉ số đo lường cụ thể: tỷ lệ giải quyết khiếu nại tố cáo đạt trên 90%, mức độ huy động các nguồn quỹ tự nguyện từ nhân dân đạt trên 95% chỉ tiêu kế hoạch hàng năm, cùng việc duy trì tỷ lệ tổ dân phố văn hóa từ 85% đến 90%. Kết quả nghiên cứu không chỉ đóng góp luận cứ khoa học cho công tác quản trị công tại phường Văn Quán mà còn cung cấp mô hình tham chiếu có giá trị cho hơn 500 xã, phường trên địa bàn thủ đô Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật, kết hợp với hệ thống quan điểm toàn diện của Chủ tịch Hồ Chí Minh về quyền làm chủ của nhân dân lao động. Trong hệ thống lý luận nhà nước và pháp luật, thực hiện pháp luật được xác định là quá trình hoạt động có mục đích làm cho các quy phạm pháp luật đi vào cuộc sống, chuyển hóa thành hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể thông qua 4 hình thức cơ bản: tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật.

Khung phân tích của đề tài vận dụng trực tiếp các chế định của Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 thông qua 4 nhóm nội dung trọng tâm:

• Nhóm 1: 11 nội dung công khai để nhân dân biết như quy hoạch đất đai, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán thu chi ngân sách.
• Nhóm 2: Các nội dung nhân dân bàn và quyết định trực tiếp hoặc biểu quyết để cấp có thẩm quyền phê chuẩn như hương ước tổ dân phố, mức đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng.
• Nhóm 3: 5 nội dung chính quyền bắt buộc phải lấy ý kiến nhân dân trước khi ban hành quyết định hành chính.
• Nhóm 4: Các cơ chế thực thi quyền giám sát của công dân thông qua Ban thanh tra nhân dân và Ban giám sát đầu tư của cộng đồng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp tiêu chí đánh giá chất lượng quản trị địa phương dựa trên mức độ hài lòng của người dân, chỉ số xử lý điểm nóng khiếu kiện và kết quả giảm thiểu các vụ việc vi phạm pháp luật hành chính trên địa bàn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp phong phú từ các báo cáo tổng kết công tác Đảng bộ, Nghị quyết HĐND và báo cáo kinh tế - xã hội của UBND phường Văn Quán trong giai đoạn 3 năm liên tục từ năm 2013 đến năm 2015. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực nghiệm với cỡ mẫu gồm 150 hộ gia đình phân bổ đều tại các tổ dân phố trọng điểm, kết hợp phỏng vấn sâu 20 cán bộ, công chức chuyên trách cấp phường bao gồm lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các Tổ trưởng tổ dân phố.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cao giữa khu vực dân cư truyền thống và các khu đô thị mới hình thành sau quá trình đô thị hóa. Về xử lý thông tin, tác giả kết hợp chặt chẽ phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp thống kê mô tả và phương pháp so sánh đối chiếu logic. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm làm rõ mối tương quan giữa quy định pháp luật thực định và hành vi thực thi công vụ trên thực tế, từ đó phát hiện các khoảng trống pháp lý và rào cản hành chính tại cơ sở.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực tiễn tại phường Văn Quán giai đoạn 2013-2015 đã mang lại những phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, việc thực hiện công khai minh bạch thông tin theo phương châm "Dân biết" đạt tỷ lệ hơn 90% đối với các nội dung về thủ tục hành chính, mức thu các loại phí, lệ phí và kế hoạch an sinh xã hội. Thông tin được phổ biến qua hệ thống truyền thanh phường và niêm yết tại trụ sở UBND. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận thông tin chuyên sâu của người dân đối với các phương án điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất và dự toán chi tiết công trình công cộng chỉ đạt khoảng 65%, dẫn đến sự chênh lệch đáng kể giữa mức độ công khai hình thức và khả năng tiếp nhận thực tế của cộng đồng.

Thứ hai, nội dung "Dân bàn và quyết định" ghi nhận kết quả tích cực trong lĩnh vực huy động nguồn lực xã hội hóa. Tổng giá trị đóng góp của nhân dân cho các loại quỹ an sinh, xóa đói giảm nghèo và khuyến học từ năm 2013 đến năm 2015 đạt hơn 1,2 tỷ đồng, với tỷ lệ đồng thuận biểu quyết tại các cuộc họp tổ dân phố đạt mức cao trên 92%. Dù vậy, việc tham gia bàn bạc các quy ước văn hóa đô thị tại một số chung cư cao tầng chỉ đạt tỷ lệ dưới 50% số hộ dân tham dự.

Thứ ba, cơ chế "Dân kiểm tra, giám sát" thông qua thiết chế Ban thanh tra nhân dân và Ban giám sát đầu tư của cộng đồng bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Các ban này mới chỉ tham gia giám sát độc lập được khoảng 40% trên tổng số các dự án cải tạo, chỉnh trang hạ tầng đô thị nhỏ trên địa bàn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thiếu chuyên môn kỹ thuật xây dựng và hạn chế về kinh phí hoạt động được cấp hàng năm.

Thứ tư, hiệu quả thực thi pháp luật dân chủ đã tác động trực tiếp đến an ninh trật tự và đời sống văn hóa. Tỷ lệ gia đình đạt chuẩn văn hóa duy trì ổn định từ 88% đến 93% trong giai đoạn nghiên cứu. Số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo phát sinh giảm khoảng 25% sau khi chính quyền phường triển khai mô hình đối thoại trực tiếp định kỳ giữa Chủ tịch UBND phường với nhân dân tại 12 tổ dân phố.

Thảo luận kết quả

Các số liệu thu thập trong nghiên cứu hoàn toàn có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cơ cấu kinh tế và bảng theo dõi thu chi ngân sách để thấy rõ sự chuyển dịch: ngành thương mại - dịch vụ chiếm tỷ trọng áp đảo trên 75% trong cơ cấu kinh tế của phường Văn Quán, đặt ra yêu cầu phải thay đổi toàn diện phương thức quản lý hành chính truyền thống. Bảng thống kê các vụ việc khiếu nại qua từng năm minh chứng rằng khi mức độ minh bạch tài chính và công khai quy hoạch tăng lên thì số vụ tranh chấp đất đai, trật tự xây dựng giảm tương ứng từ 15% đến 20%.

Nguyên nhân của những chuyển biến tích cực là do đội ngũ cán bộ, công chức phường đã từng bước được chuẩn hóa trình độ theo Nghị định số 92/2009/NĐ-CP, đồng thời có sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị. Ngược lại, những tồn tại về tính hình thức trong giám sát xuất phát từ tâm lý nể nang, ngại va chạm của người dân tại các cụm dân cư và cơ chế xử lý kiến nghị sau giám sát chưa đủ tính ràng buộc pháp lý.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu cùng chủ đề tại các địa bàn nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng hay khu vực Tây Nguyên, thực tiễn tại phường Văn Quán cho thấy áp lực dân chủ tại đô thị tập trung mạnh mẽ vào các quan hệ hành chính phi nông nghiệp, đòi hỏi phải nhanh chóng chuyển đổi sang mô hình chính quyền điện tử và công khai dữ liệu trực tuyến thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các buổi họp dân truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Để tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng thực thi pháp luật về dân chủ cơ sở tại phường Văn Quán nói riêng và các đô thị trực thuộc thành phố Hà Nội nói chung, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hiện đại hóa các kênh công khai thông tin gắn với chuyển đổi số: UBND phường cần triển khai cổng thông tin điện tử tích hợp ứng dụng di động công dân, công khai 100% hồ sơ quy hoạch sử dụng đất, tiến độ giải ngân ngân sách và kế hoạch đầu tư công. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ người dân tiếp cận thông tin chính xác lên trên 85% trong lộ trình 12 tháng, do bộ phận Văn phòng Thống kê phối hợp với Tư pháp - Hộ tịch chủ trì thực hiện.

2. Hoàn thiện quy trình lấy ý kiến và đối thoại công khai: HĐND và UBND phường cần thiết lập cơ chế đối thoại định kỳ tối thiểu 02 lần/năm giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với đại diện nhân dân 12 tổ dân phố. Quy định bắt buộc phải đạt tỷ lệ tối thiểu 80% hộ dân chịu ảnh hưởng trực tiếp tham gia góp ý trước khi phê duyệt phương án đền bù, giải phóng mặt bằng hoặc cải tạo hạ tầng. Thời gian thực hiện từ quý 1 năm 2017.

3. Tăng cường năng lực và bảo đảm điều kiện hoạt động cho các thiết chế giám sát: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường cần tổ chức các khóa tập huấn nghiệp vụ giám sát cộng đồng định kỳ 6 tháng/lần cho 100% thành viên Ban thanh tra nhân dân. Đề xuất HĐND quận Hà Đông phân bổ ngân sách riêng hỗ trợ kinh phí hoạt động tối thiểu từ 15 đến 20 triệu đồng/năm cho mỗi ban giám sát cơ sở, nâng tỷ lệ công trình xây dựng được giám sát trực tiếp lên 100% giai đoạn 2016-2020.

4. Nâng cao văn hóa công vụ và chỉ số hài lòng của người dân: UBND phường Văn Quán cần áp dụng hệ thống đánh giá mức độ hài lòng tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả một cửa, phấn đấu tỷ lệ giải quyết hồ sơ hành chính đúng hạn đạt trên 98% và tỷ lệ công dân đánh giá hài lòng đạt trên 95% hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND cấp xã, phường, thị trấn. Nghiên cứu cung cấp khung hướng dẫn thực thi quy chế dân chủ, quy trình chuẩn hóa hoạt động tiếp dân, xử lý khiếu nại tố cáo và phương pháp huy động nguồn lực xã hội hóa minh bạch trên địa bàn quản lý.

• Nhóm 2: Cán bộ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội tại cơ sở. Tài liệu hỗ trợ phương pháp tổ chức giám sát và phản biện xã hội hiệu quả, kỹ năng vận hành Ban thanh tra nhân dân và Ban giám sát đầu tư của cộng đồng theo đúng thẩm quyền luật định.

• Nhóm 3: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Luật, Quản lý công, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước. Luận văn đóng vai trò như một nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cao về mặt lý luận, phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính và hệ thống dữ liệu thực nghiệm chân thực.

• Nhóm 4: Đại biểu HĐND các cấp và chuyên viên tư vấn chính sách công. Nghiên cứu cung cấp căn cứ thực tiễn để đánh giá tác động chính sách, từ đó kiến nghị sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về thực hiện dân chủ tại cơ sở phù hợp với điều kiện phát triển đô thị hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 quy định những hình thức công khai bắt buộc nào tại cấp phường? Chính quyền cấp phường bắt buộc phải công khai 11 nhóm nội dung thông qua ít nhất một trong các hình thức: niêm yết tại trụ sở HĐND, UBND phường; thông báo trên hệ thống loa truyền thanh; gửi văn bản trực tiếp đến Tổ trưởng tổ dân phố hoặc thông báo tại các cuộc họp định kỳ của khu dân cư để đảm bảo 100% người dân có quyền tiếp cận.

2. Sự khác biệt căn bản giữa dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện tại cấp cơ sở là gì? Dân chủ trực tiếp là việc nhân dân tự mình bàn bạc, biểu quyết và quyết định các công việc nội bộ cộng đồng (như bầu Tổ trưởng tổ dân phố, quyết định mức đóng góp xây dựng ngõ xóm). Dân chủ đại diện là việc nhân dân ủy quyền cho các cơ quan đại diện như HĐND, UBND thay mặt thực hiện quyền lực nhà nước theo quy định pháp luật.

3. Những yếu tố then chốt nào ảnh hưởng đến việc thực hiện quy chế dân chủ tại đô thị loại 1? Có 5 yếu tố then chốt: sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng bộ cơ sở; tính công khai, minh bạch trong hoạt động của UBND; sự phối hợp giám sát của Mặt trận Tổ quốc; năng lực, đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ công chức; và mức độ dân trí, ý thức pháp luật của cộng đồng dân cư đô thị.

4. Ban thanh tra nhân dân cấp phường có quyền hạn và trách nhiệm cụ thể ra sao? Ban thanh tra nhân dân do Mặt trận Tổ quốc phường chỉ đạo, có trách nhiệm giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật, giải quyết khiếu nại tố cáo và thu chi các loại quỹ do dân đóng góp. Khi phát hiện sai phạm, ban có quyền kiến nghị Chủ tịch UBND phường hoặc cơ quan có thẩm quyền xử lý trong thời hạn 15 đến 30 ngày.

5. Làm thế nào để ngăn chặn các điểm nóng khiếu kiện đất đai thông qua quy chế dân chủ cơ sở? Chính quyền cơ sở phải công khai minh bạch phương án quy hoạch, khung giá bồi thường hỗ trợ tái định cư ngay từ giai đoạn lập dự án; đồng thời tổ chức lấy ý kiến ít nhất 80% hộ dân liên quan và duy trì các buổi đối thoại trực tiếp để giải quyết thấu đáo các kiến nghị trước khi ban hành quyết định hành chính.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật dân chủ cơ sở, khẳng định vai trò trụ cột của phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" trong việc củng cố nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá thực trạng áp dụng Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 tại phường Văn Quán giai đoạn 2013-2015 cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong công tác cải cách hành chính, huy động hơn 1,2 tỷ đồng quỹ tự nguyện và giảm 25% đơn thư khiếu nại phát sinh.
• Nghiên cứu chỉ ra những hạn chế cốt lõi về tính hình thức trong công tác tiếp cận thông tin quy hoạch (đạt 65%) và năng lực giám sát độc lập của các ban đại diện nhân dân đối với các công trình công cộng (đạt 40%).
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá được xây dựng đồng bộ, tập trung vào hiện đại hóa công nghệ thông tin, nâng cao tần suất đối thoại công khai, bảo đảm tài chính cho thiết chế giám sát và chuẩn hóa văn hóa công vụ.
• Cung cấp mô hình quản trị dân chủ đô thị có giá trị tham khảo cao, hỗ trợ đắc lực cho lộ trình hoàn thiện thể chế và nâng cao chỉ số hài lòng của người dân trong chu kỳ phát triển tiếp theo.

Các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà nghiên cứu và đội ngũ cán bộ cơ sở hãy tích cực khai thác những kết quả và khuyến nghị của luận văn để áp dụng vào thực tiễn quản trị địa phương, góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch và vì nhân dân phục vụ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở ở Việt Nam. Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở tại phường Văn Quán, Quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Chương 3: Quan điểm, giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở tại phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ 1.

Khái niệm, đặc điểm, nội dung pháp luật về dân chủ ở cơ sở 1. Khái niệm dân chủ, khái niệm về dân chủ cơ sở a/ Khái niệm dân chủ: Thuật ngữ “dân chủ” ra đời từ thời Hy Lạp cổ đại, khoảng thế kỷ thứ VII-VI trước công nguyên. Theo tiếng Hy Lạp cổ, dân chủ là do hai từ hợp thành, “demos” là nhân dân và “kuatos” là quyền lực hay chính quyền. “Demoskratia” – dân chủ - có nghĩa là quyền lực thuộc về nhân dân.

Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: “Dân chủ là hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do. Dân chủ cũng được vận dụng vào các tổ chức và hoạt động của những tổ chức và thiết chế xã hội nhất định” [37]. Như vậy, dân chủ được coi là tiêu chí đánh giá cách thức, trình độ tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Song vấn đề dân chủ luôn là vấn đề phức tạp, có nội dung rộng lớn, luôn luôn mới, gắn với những tiến bộ về lịch sử và văn hóa của loài người.

Để nghiên cứu, hiểu rõ bản chất, tính chất và nội dung của dân chủ phải xem xét nó dưới các góc độ, khía cạnh khác nhau. Bản thân thuật ngữ dân chủ được tiếp cận dưới nhiều góc độ: Triết học, chính trị; dân chủ là một hình thái nhà nước; dân chủ là một hiện thực chính trị; dân chủ là một hiện thực kinh tế, một hiện thực xã hội và dân chủ là một trạng thái của hệ thống quan hệ quốc tế. Nếu xét theo trình độ phát triển của lịch sử nhân loại thì có các nền dân chủ: dân chủ chủ nô, dân chủ tư sản, dân chủ xã hội chủ nghĩa (XHCN). Về mặt phạm vi, dân chủ rất toàn diện, bao quát các lĩnh vực đời sống xã hội, từ kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa tư tưởng; từ các mỗi quan hệ giữa con 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người với con người đến quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, giữa công dân với Nhà nước, giữa các tổ chức và thể chế hiện hành, giữa các quốc gia trong quan hệ quốc tế.

Hiện nay, với quá trình hội nhập và toàn cầu hóa, dân chủ còn được hiểu như là phương thức, cách thức tổ chức, là thước đo số cá thể (cá nhân, tổ chức) tham gia vào quá trình xã hội hóa công nghệ, tài chính, thông tin, văn hóa. Song, dù tiếp cận dưới góc độ nào thì thực chất nội dung, tính chất và khuynh hướng phát triển của dân chủ là hoàn toàn phụ thuộc vào chỗ quyền lực chính trị thuộc về ai, phục vụ ai trong mỗi quan hệ, trong cộng đồng và xã hội đó. Sự phát triển của dân chủ phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, năng lực nhận thức của công dân và chính quyền, truyền thống lịch sử, văn hóa, pháp lý. Dân chủ là mục tiêu, động lực phát triển của quốc gia, dân tộc.

Dân chủ là khát vọng được làm chủ, là quyền tự nhiên của con người trong đó có quyền sử dụng tất cả sức mạnh để thực hiện vai trò của người chủ và quyền làm chủ đó có lúc, có nơi đã được những người cầm quyền trong lịch sử nhận thức và thể chế thành pháp luật thực định cùng các thiết chế chính trị - xã hội khác. Song, chỉ đến khi nền dân chủ vô sản – dân chủ XHCN ra đời, thì đó mới là chế độ dân chủ thực sự, dân chủ của đa số nhân dân với sự đảm bảo thực hiện pháp luật, của Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân. - Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về dân chủ XHCN: Dân chủ theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin là một hiện tượng lịch sử gắn liền với xã hội có giai cấp và được biến đổi dưới nhiều hình thức khác nhau trong điều kiện tương ứng của các hình thái kinh tế - xã hội. Trong xã hội XHCN, “dân chủ” có một chất lượng mới do được phát triển đầy đủ trên cơ sở một nền kinh tế phát triển cao, nhờ đó con người được giải phóng và phát triển toàn diện.

Trong đó, “sự phát triển của mỗi người là điều kiện phát triển tự do của tất cả mọi người” [8, tr. Theo chủ nghĩa Mác – Lênin dân chủ trước hết là một hình thức Nhà nước.I Lênin viết: “Chế độ dân chủ, đó là một Nhà nước thừa nhận việc thiểu số phục tùng đa số, nghĩa là sự tổ chức đảm bảo cho một giai cấp thi hành bạo lực một cách 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] có hệ thống chống lại giai cấp khác” [40, tr. Vì vậy, dân chủ luôn mang tính giai cấp, nó tồn tại và biến đổi cùng với sự biến đổi của cuộc đấu tranh giai cấp và sự thay đổi của phương thức sản xuất chủ yếu của xã hội. Dân chủ XHCN là một hiện tượng hợp quy luật, là bước phát triển cao hơn về chất so với các kiểu dân chủ khác và bản chất của dân chủ XHCN là giải phóng con người, để con người có thể thực hiện được những quyền tự nhiên của mình, tự làm chủ vận mệnh và quyết định những vấn đề xã hội.Mác, dân chủ XHCN thực chất là chế độ “do nhân dân tự quy định Nhà nước”, nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước.

Nhân dân tự tổ chức quyền lực nhà nước qua bầu cử, tham gia quản lý và quyết định những vấn đề quan trọng, kiểm tra, giám sát hoạt động của Nhà nước thông qua hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Lênin đã khái quát quyền dân chủ trong lĩnh vực chính trị của dân thành ba nội dung lớn: quyền bầu cử, quyền tham gia quản lý các công việc của Nhà nước và quyền bãi miễn. Theo chủ nghĩa Mác – Lênin, dân chủ XHCN có những đặc điểm cơ bản sau: + Dân chủ cho nhân dân lao động + Dân chủ thực sự +Dân chủ toàn diện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, tư tưởng, văn hóa. thực chất của dân chủ XHCN là sự tham gia một cách thực sự bình đẳng và ngày càng rộng rãi của những người lao động vào quản lý công việc Nhà nước và xã hội.

Thống nhất được quyền và nghĩa vụ của công dân trong mối quan hệ với Nhà nước. Vì vậy, nó trở thành mục tiêu và động lực của sự phát triển xã hội. - Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ: Tiếp thu và kế thừa các quan điểm về “dân chủ” của nhân loại, Hồ Chí Minh lý giải khái niệm “dân chủ” một cách đơn giản, hết sức cô đọng và dễ hiểu, dễ thực hiện và kiểm soát. Người nói: “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là dân làm chủ” [31, tr.251], “nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ” [32, tr.

Người viết: Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân Chính quyền từ xã đến Chính phủ do dân cử ra Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân [33, tr. Như vậy, “dân là chủ” và “dân làm chủ” là cốt lõi trong khái niệm “dân chủ” của Hồ Chí Minh. Quan điểm trên thể hiện nội dung cơ bản mà nhân loại thừa nhận: dân chủ nghĩa là quyền lực thuộc về nhân dân. Song nghiên cứu về dân chủ, chúng ta phải đứng trên quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, khi dùng khái niệm “nhân dân” không bao giờ được đánh đồng các giai cấp, tầng lớp.

Vì dân chủ gắn liền với xã hội có giai cấp, khái niệm dân có thể thay đổi về số lượng, chất lượng và đối tượng tùy theo tính chất của một xã hội trong từng thế kỷ, từng nấc thang phát triển nhất định. Có thể nói, khái niệm dân đồng nhất với khái niệm nhân dân, dân chúng, quần chúng nhân dân. Và việc thực hiện cho được “dân là chủ, dân làm chủ” đấy chính là thực hiện sứ mệnh lịch sử, vai trò to lớn của quần chúng nhân dân, bởi vì quần chúng nhân dân là lực lượng cơ bản của mọi cuộc cách mạng, là người trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất và sáng tạo ra những giá trị tinh thần, nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của nhân loại. b/ Khái niệm dân chủ cơ sở: Quần chúng nhân dân là những người trực tiếp sản xuất ra những giá trị vật chất và sáng tạo ra giá trị tinh thần.

Trong lao động và sinh sống, nhân dân luôn gắn bó mật thiết với một đơn vị, một tổ chức, một địa bàn dân cư nhất định. Bất cứ một tổ chức nào, xét theo hệ thống cấu trúc, cũng bao gồm hệ thống cấu trúc từ nhỏ đến lớn. Những cấu trúc nhỏ nhất trong một hệ thống có tư cách như một chỉnh thể tương đối hoàn chỉnh, độc lập, là nền tảng cho toàn bộ hệ thống được gọi là cơ sở. Cơ sở là “tế bào” của hệ thống.

Bất cứ một công dân, một thành viên nào của tổ chức cũng đều gắn bó và sinh sống, lao động, học tập ở một cơ sở nhất định trong hệ thống. Đó chính là xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế cơ sở. nơi diễn ra các quan hệ nhiều mặt giữa các tầng lớp nhân dân. Hệ thống chính trị 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của nước ta được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc cơ bản của nền dân chủ XHCN, được tổ chức thành 4 cấp: trung ương, tỉnh, huyện và xã (cơ sở) là cấp cuối cùng.

Xã, phường, thị trấn là nơi trực tiếp thực hiện đường lối của Đảng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa trong thực tiễn khách quan.