Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề thông tin về giới nghệ sĩ biểu diễn trên báo chí Chương 2: Cơ sở lý luận của góc nhìn văn hóa Việt và vấn đề thông tin về giới nghệ sĩ biểu diễn Việt Nam trên báo điện tử Chương 3: Thực trạng thông tin về giới nghệ sĩ biểu diễn Việt Nam trên Vetnamnet.net từ góc nhìn văn hóa Việt Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng thông tin về giới nghệ sĩ biểu diễn Việt Nam trên báo điện tử 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ THÔNG TIN VỀ GIỚI NGHỆ SĨ BIỂU DIỄN TRÊN BÁO CHÍ Để lý giải một cách rõ ràng vấn đề nghiên cứu của luận án, trước tiên tác giả tìm hiểu và khái quát những công trình nghiên cứu mang tính nền tảng về quan hệ chung nhất giữa nền văn hóa Việt Nam và nền báo chí Việt Nam, đặt VHNT như là một thành tố của văn hóa Việt Nam trong mối quan hệ này, sau đó mới hướng trọng tâm vào vấn đề cụ thể hơn: thông tin về giới NSBD trên báo chí.1 Nghiên cứu quan hệ giữa văn hóa Việt Nam và báo chí Việt Nam Hầu hết các nhà nghiên cứu văn hóa và báo chí Việt Nam đều nhận định rằng: các nền văn hóa và các nền báo chí trên toàn cầu đều có mối quan hệ qua lại và ảnh hưởng lẫn nhau. Tuy nhiên đặc trưng của nền văn hóa khác nhau sẽ sinh ra đặc trưng khác nhau của nền báo chí ở mỗi quốc gia. Ở góc độ văn hóa học, trong sách “Bản sắc văn hóa Việt Nam” của Phan Ngọc; “Cơ sở văn hóa Việt Nam” và “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam” của Trần Ngọc Thêm; “Cơ sở văn hóa Việt Nam” và “Văn hóa Việt Nam – Tìm tòi và suy ngẫm” của Trần Quốc Vượng…, các tác giả đều chỉ ra rằng: chữ Quốc ngữ và báo chí Việt Nam được hình thành từ trong cuộc giao lưu tiếp xúc với với văn hóa phương Tây khi người Pháp đặt bước chân xâm lược vào lãnh thổ Việt Nam. Mặc dù mục đích ban đầu của báo chí là phục vụ cho sự cai trị của thực dân Pháp, phổ biến các văn kiện chính thức của chính quyền Pháp, tuy nhiên sau này báo chí (nhất là báo chí cách mạng đã góp phần quan trọng trong việc phổ cập giáo dục, nâng cao dân trí, thức tỉnh ý thức dân tộc và truyền thông văn hóa Việt Nam.
Những nghiên cứu này đã cho thấy, giữa văn hóa và báo chí có mối quan hệ qua lại với nhau, báo chí là một sản phẩm của văn hóa báo chí quốc ngữ Việt Nam là sản phẩm ra đời trong lớp văn hóa 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giao lưu với văn hóa phương Tây; đồng thời những sự thay đổi của văn hóa cũng được phản ánh, truyền thông trên báo chí. Ở góc độ báo chí học, giáo trình “Lịch sử báo chí Việt Nam” do GS.TS Đỗ Quang Hưng PGS.TS Đào Duy Khoát; PGS.TS Vũ Duy Thông chủ biên, sách “Về báo chí” của Hồ Chí Minh do Tạ Ngọc Tấn tuyển chọn và giới thiệu đã chỉ ra: về căn bản, báo chí quốc ngữ là “con đẻ” của chế độ thuộc địa và luôn bị chế độ này khống chế. Bởi vậy, lịch sử báo chí Việt Nam đồng thời cũng là sự phản ánh của lịch sử cận đại Việt Nam, lịch sử văn hóa ngôn ngữ (chữ quốc ngữ văn học, nghệ thuật… Việt Nam. Mặc d có đề cập tới quan hệ giữa văn hóa Việt Nam và báo chí Việt Nam nhưng những nghiên cứu này chủ yếu đề cập đến những vấn đề có tính chất lịch sử của báo chí Việt Nam trong buổi đầu của nó, những điều kiện ra đời của nền báo chí thuộc địa.
Văn hóa và báo chí luôn là mối quan hệ hai chiều, viết về mối quan hệ này, bài nghiên cứu “Nhà báo – Chủ thể chính trị xã hội” của Th.S Trần Văn Phương nằm trong cuốn “Những vấn đề về văn hóa, báo chí – truyền thông” (Phạm Ngọc Trung chủ biên) đề cập tới báo chí giống như tấm gương phản chiếu văn hóa qua đó văn hóa biết phải làm gì để bổ sung, chỉnh sửa chính mình. Trong kỷ yếu “Văn hóa truyền thông trong thời kỳ hội nhập” (NXB Thông tin và truyền thông, 2013) cũng đăng tải nhiều bài nghiên cứu đề cập tới quan hệ giữa văn hóa và báo chí như: “Văn hóa truyền thông và truyền thông có văn hóa” của GS. Hà Minh Đức, “Báo chí và văn hóa” của NB Phan Quang, “Báo chí – truyền bá và sáng tạo văn hóa”- PGS.TS Vũ Duy Thông Bàn về hàm lượng văn hóa và tính nhân văn của báo chí hiện nay” của PGS.TS Nguyễn Văn Dững…Các bài nghiên cứu đều khẳng định mỗi dân tộc đều có một nền văn hóa với bản sắc riêng, góp phần tạo nên sự bền vững của dân tộc. Mối quan hệ giữa văn hóa và báo chí được các tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau: chữ viết, nghệ thuật, giáo dục văn hóa nhà báo…., 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com từ đó chỉ ra rằng báo chí là một bộ phận cấu thành văn hóa đồng thời là phương tiện thực thi, quảng bá văn hóa, tự thân sáng tạo những giá trị mới của văn hóa.
Do vậy, việc nhìn nhận đánh giá báo chí hay người làm báo đều phải từ góc nhìn văn hóa. Bài nghiên cứu “Truyền thông văn hóa và văn hóa truyền thông” của PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái đăng trên trang www.vn ngày 20 04 2015 cũng chỉ ra: ngay từ khi tờ báo bằng chữ quốc ngữ đầu tiên ra đời văn hóa Việt Nam đã được nhận diện và truyền thông trên báo chí Việt Nam. Bài nghiên cứu là một tư liệu quý, mang lại cho người đọc cái nhìn tổng quan về quan hệ giữa nền văn hóa Việt Nam và báo chí Việt Nam [111]. Hay nghiên cứu “Một số vấn đề xung quanh khái niệm Văn hóa truyền thông” của TS.
Nguyễn Đức Hạnh không chỉ bàn về văn hóa và những vấn đề văn hóa liên quan đến quá trình phát triển của đất nước và của thời đại, mà còn bàn về mối quan hệ giữa văn hóa và truyền thông. Tác giả đã dựa trên quan điểm nghiên cứu những hoạt động truyền thông như một hiện tượng về văn hóa để tìm hiểu các yếu tố trong toàn bộ quá trình hoạt động truyền thông của xã hội loài người… Nghiên cứu đặt ra vấn đề phải dùng lý thuyết về văn hóa hiểu được định nghĩa văn hóa Việt Nam thì mới giải mã được nền báo chí Việt Nam, từ đó mới truyền thông văn hóa Việt Nam một cách có văn hóa được. Ngoài ra, rất nhiều sách của các tác giả như: “Việt Nam văn hóa sử cương” của Đào Duy Anh; “Nghiên cứu văn hóa cổ truyền Việt Nam” của Vũ Ngọc Khánh; “Văn hóa Việt Nam – tìm tòi và suy ngẫm” của Trần Quốc Vượng; “Một cách tiếp cận văn hóa” của Phan Ngọc; “Văn hóa Việt Nam – đặc trưng và cách tiếp cận” của Lê Ngọc Trà.cùng nhiều bài nghiên cứu khác cũng đề cập tới sự ra đời của báo chí Việt Nam với tư cách là một sản phẩm của văn hóa Việt Nam, có nhiệm vụ truyền thông văn hóa Việt. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Nghiên cứu vấn đề truyền thông văn hóa nghệ thuật Việt Nam trên báo chí Việt Nam Văn hóa nghệ thuật là một thành tố của văn hóa do vậy giữa văn hóa nghệ thuật và báo chí đương nhiên cũng tồn tại mối quan hệ qua lại.
Vấn đề truyền thông VHNT Việt Nam trên báo chí Việt Nam cũng được nhiều tác giả bỏ công sức ra để nghiên cứu. Trong sách “Báo chí Việt Nam từ khởi thủy tới 1945”, TS. Huỳnh Văn Tòng đã khẳng định, báo chí tạo ra những ảnh hưởng lớn tới VHNT Việt Nam mà trước hết là văn học Việt Nam. Trong giai đoạn đầu, hai tờ báo quan trọng nhất góp phần vào việc xây dựng nền văn học Việt Nam là Đông Dương tạp chí và Nam Phong tạp chí khi thu hút được những nhà văn nổi tiếng, tạo ra phong trào văn học có thể lôi kéo sự tham gia của những nhà tri thức và giới trẻ Việt Nam say mê nền văn học quốc ngữ, dẫn đến những ảnh hưởng đáng kể ở lĩnh vực văn chương.
Cuốn sách này cũng nghiên cứu quan hệ giữa báo chí Việt Nam với VHNT Việt Nam trong tiến trình lịch sử đầy biến động cho tới năm 1945 [126, tr118]. Nghiên cứu về vấn đề truyền thông VHNT Việt Nam trên báo chí Việt Nam, sách “Lịch sử báo chí Việt Nam 1865-1945” của tác giả Đỗ Quang Hưng đã đề cập tới vai trò của báo chí trong việc định hình, phát triển và truyền thông VHNT Việt Nam kể từ khi giao lưu với văn hóa phương Tây. Tác giả phân tích dưới sự điều khiển của Trương Vĩnh Ký Gia Định Báo – tờ báo quốc ngữ đầu tiên đã có nhiều thay đổi quan trọng văn học nghệ thuật được đăng tải với nội dung phong phú và khởi sắc hơn nhờ những bài khảo cứu, nghị luận và thơ ca của các danh sĩ Nam kỳ như: Huỳnh Tịnh Của, Trương Minh Ký… [61, tr28]. Hay tờ Nông cổ phím đàm tuy là tờ báo kinh tế nhưng cũng dành tới 3 4 trang đăng tải truyện dịch, truyền dài, truyện ngắn, mục Thi phổ đăng sáng tác mới văn học dân gian….
Chính tờ này là tờ báo đầu tiên tổ chức cuộc thi truyện ngắn trong lịch sử văn học Việt Nam hiện đại. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, truyền thông VHNT Việt Nam đã là nhiệm vụ được xác định ngay từ khi ra đời của báo chí quốc ngữ Việt Nam. Giáo trình “Cơ sở lý luận báo chí” do PGS.TS Tạ Ngọc Tấn chủ biên đã chỉ rõ: một trong những nhiệm vụ của báo chí là truyền đi các hoạt động văn hóa văn nghệ, các hoạt động nghệ thuật một cách rộng khắp, trở thành món ăn tinh thần cho cả xã hội, hàng ngày, hàng giờ tác động vào đời sống tinh thần của xã hội Việt Nam hiện đại, từ đó góp phần nâng cao trình độ hiểu biết đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi giải trí của nhân dân lao động. Giáo trình bước đầu nghiên cứu sự phát triển của những loại hình truyền thông mới (ví dụ như truyền hình) và cho rằng các loại hình mới mẻ này đã phá vỡ những giới hạn trong truyền thông VHNT của những loại hình báo chí cũ ví dụ như báo in).
Ngoài việc tạo điều kiện cho công chúng tiếp cận thông tin VHNT, những loại hình truyền thông mới cũng tạo ra rất nhiều mặt trái khi truyền thông về lĩnh vực này.