Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh ngành du lịch và kinh doanh lưu trú tại Việt Nam có sự gia tăng về nhu cầu chất lượng dịch vụ và lượng khách du lịch trong nước lẫn quốc tế. Cùng với tiềm năng phát triển của thị trường, mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp kinh doanh khách sạn ngày càng gay gắt. Tại địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh là cơ sở lưu trú đạt chuẩn 4 sao đầu tiên, sở hữu quy mô 16 tầng và 110 buồng phòng, tọa lạc tại vị trí trung tâm thành phố. Tuy nhiên, sau thời gian đưa vào vận hành từ cuối năm 2009, bộ máy quản lý và hoạt động marketing của khách sạn còn bộc lộ nhiều hạn chế. Hoạt động nghiên cứu thị trường chưa được triển khai đồng bộ, thiếu các điều tra định kỳ về khách hàng và đối thủ cạnh tranh, phụ thuộc lớn vào công ty mẹ (Công ty TNHH Thiên An).

Xuất phát từ thực tế trên, đề tài khóa luận tốt nghiệp được tác giả xác định nhằm giải quyết bài toán nâng cao hiệu quả nghiên cứu thị trường để thu hút khách du lịch. Các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể:

  • Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác nghiên cứu thị trường phục vụ việc thu hút khách du lịch của Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh.

  • Nhiệm vụ nghiên cứu:

    1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động nghiên cứu thị trường trong lĩnh vực kinh doanh khách sạn.
    2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động nghiên cứu thị trường và kết quả kinh doanh của Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh giai đoạn 2014–2015.
    3. Làm rõ các kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân tồn tại trong công tác nghiên cứu thị trường thông qua dữ liệu thứ cấp và dữ liệu điều tra sơ cấp.
    4. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước nhằm hoàn thiện hoạt động nghiên cứu thị trường của khách sạn đến năm 2022.
  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động nghiên cứu thị trường của Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh.

  • Phạm vi nghiên cứu:

    • Về nội dung: Tập trung vào công tác nghiên cứu thị trường nhằm thu hút khách du lịch trong kinh doanh khách sạn.
    • Về không gian: Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh, số 06 Phan Đình Phùng, thành phố Hà Tĩnh.
    • Về thời gian: Dữ liệu thứ cấp và sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2013–2015; các giải pháp và kiến nghị được định hướng áp dụng cho giai đoạn 2015–2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và tài liệu tham khảo

Khóa luận kế thừa hệ thống lý luận kinh tế du lịch và quản trị marketing khách sạn. Tác giả vận dụng các khái niệm nền tảng:

  • Khách sạn và kinh doanh khách sạn: Xác định 3 nhóm dịch vụ cấu thành gồm dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống và dịch vụ bổ sung; chỉ ra đặc thù sản phẩm khách sạn (không thể lưu kho, sản xuất và tiêu dùng đồng thời, vốn đầu tư lớn, cường độ sử dụng lao động cao, hoạt động liên tục 24/7).
  • Nghiên cứu thị trường: Tiếp cận theo định nghĩa hiện đại về thị trường và xác định nghiên cứu thị trường là quy trình nhận dạng, thu thập, phân tích và phổ biến thông tin hỗ trợ việc ra quyết định marketing.
  • Nội dung nghiên cứu thị trường khách sạn: Bao gồm 5 trụ cột: (1) Nghiên cứu môi trường thị trường du lịch; (2) Nghiên cứu khách hàng (nhu cầu và hành vi); (3) Nghiên cứu sản phẩm, hàng hóa; (4) Nghiên cứu quy mô, dung lượng và đặc điểm thị trường; (5) Nghiên cứu tình thế cạnh tranh (quan hệ cung - cầu).
  • Hệ thống nhân tố ảnh hưởng: Phân tích tác động từ 3 cấp độ môi trường: vĩ mô (nhân khẩu học, kinh tế, chính trị - pháp luật, văn hóa, công nghệ), môi trường ngành (khách hàng, đối thủ cạnh tranh, công chúng trực tiếp) và môi trường vi mô nội bộ (tài chính, nhân sự, cơ sở vật chất kỹ thuật).

Khóa luận điểm luận các nghiên cứu đi trước: đề tài của Nguyễn Đức Trí (2008) về nghiên cứu thị trường da giày nội địa, đề tài của Nguyễn Thị Liên về nghiên cứu thị trường tại Khách sạn Công Đoàn Hà Nội, và giáo trình Marketing Du lịch (2008) của GS.TS. Nguyễn Văn Mạnh.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu định tính và định lượng:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp:
    • Điều tra bảng hỏi: Thiết kế phiếu khảo sát gồm 3 phần (Thông tin cá nhân: 3 câu; Tình hình sử dụng dịch vụ: 3 câu; Đánh giá chất lượng dịch vụ: 3 câu). Thực hiện phát và thu hồi 50 phiếu điều tra hợp lệ từ khách lưu trú tại khách sạn.
    • Phỏng vấn chuyên sâu: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp nhà quản trị là bà Nguyễn Thị Minh – Phó Giám đốc Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh vào ngày 12/4/2016 nhằm thu thập thông tin về định hướng và thực trạng điều hành hoạt động marketing.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp:
    • Thu thập báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2014–2015 của khách sạn.
    • Báo cáo thống kê từ Tổng cục Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh, niên giám thống kê và các văn bản quy hoạch (Quyết định số 201/QĐ-TTg ngày 22/1/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030).
  • Phương pháp xử lý và phân tích: Sử dụng phần mềm bảng tính Excel để thực hiện phương pháp thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm, phân tích so sánh biến động chỉ tiêu kinh doanh và tổng hợp các tiêu chí đánh giá mức độ hài lòng theo thang điểm 5.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động nghiên cứu thị trường trong kinh doanh khách sạn

Chương này tập trung xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài. Tác giả làm rõ bản chất kinh doanh khách sạn là sự tích hợp giữa các dịch vụ lưu trú, ăn uống và dịch vụ bổ sung, trong đó dịch vụ bổ sung đóng vai trò tạo nét khác biệt để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tác giả xác lập 3 nguyên tắc bắt buộc trong tổ chức nghiên cứu thị trường: mẫu nghiên cứu phải chính xác đại diện cho tổng thể, phản ánh đúng đặc tính thị trường và cung cấp kết quả có tính định lượng.

Chương 1 cũng phân định chi tiết quy trình nghiên cứu 5 nội dung trọng tâm của thị trường dịch vụ khách sạn và chỉ ra cơ chế tác động của các nhân tố môi trường vĩ mô, môi trường ngành và nội lực vi mô của doanh nghiệp tới hiệu quả thu thập dữ liệu marketing.

Chương 2: Thực trạng hoạt động nghiên cứu thị trường của khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh

Chương 2 trình bày tổng quan về khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh, phân tích kết quả kinh doanh 2 năm (2014–2015) và phản ánh chi tiết thực trạng triển khai công tác nghiên cứu thị trường thông qua dữ liệu thống kê, điều tra sơ cấp và phỏng vấn quản lý.

Bảng 1: Kết quả hoạt động kinh doanh của Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh (2014–2015)

Chỉ tiêu Năm 2014 Năm 2015 Chênh lệch (2015/2014) Tỷ lệ tăng/giảm (%)
1. Tổng doanh thu (triệu đồng) 40.000,00 42.500,00 +2.500,00 106,25%
- Doanh thu lưu trú 21.628,94 23.071,59 +1.442,65 106,67%
- Doanh thu ăn uống 6.490,02 7.010,52 +520,50 108,02%
- Doanh thu dịch vụ khác 11.881,04 12.418,09 +537,05 104,52%
2. Tổng chi phí (triệu đồng) 9.202,45 9.352,45 +150,00 101,63%
- Tỷ suất chi phí (%) 23,01% 22,01% -1,00% Giảm 1,00%
3. Lợi nhuận trước thuế (triệu đồng) 30.797,55 33.147,55 +2.350,00 107,63%
4. Lợi nhuận sau thuế (triệu đồng) 23.098,16 24.860,66 +1.762,50 107,62%
- Tỷ suất LN sau thuế / Doanh thu (%) 57,75% 58,50% +0,75% Tăng 0,75%
5. Công suất sử dụng phòng (%) 75,20% 80,10% +4,90% Tăng 4,90%
6. Tổng số lao động (người) 203 200 -3 Giảm 1,48%
- Tổng quỹ lương (triệu đồng) 7.326,00 7.452,00 +126,00 101,72%

Nguồn: Trích xuất và tổng hợp từ báo cáo kết quả kinh doanh trong khóa luận

Kết quả phân tích dữ liệu điều tra sơ cấp (N = 50 khách hàng):

  • Đặc điểm nhân khẩu học: Nam giới chiếm 64% (32 phiếu), nữ giới chiếm 36% (18 phiếu); độ tuổi trên 18 chiếm 94% (47 phiếu). Cơ cấu nghề nghiệp gồm khách kinh doanh (40%), công chức (38%), nội trợ (12%) và người nghỉ hưu (10%). Nguồn khách: ngoại tỉnh 46%, nội tỉnh 34%, quốc tế 20% (trong đó khách Trung Quốc chiếm 80% tổng khách quốc tế).
  • Kênh tiếp cận thông tin: Phương tiện thông tin đại chúng/Internet chiếm 60%; qua bạn bè chiếm 20%; qua công ty lữ hành - du lịch chiếm 16%; kênh khác chiếm 4%.
  • Mục đích lưu trú: Tham quan, du lịch chiếm 60% (thời gian lưu trú trung bình 3–4 ngày); công vụ chiếm 22%; thăm thân nhân, bạn bè chiếm 18%.
  • Đánh giá chất lượng dịch vụ (thang điểm 5):
    • Dịch vụ chủ yếu: Dịch vụ lưu trú đạt 4,40/5 điểm; Dịch vụ hội thảo đạt 3,92/5 điểm; Dịch vụ ăn uống đạt 3,76/5 điểm.
    • Dịch vụ giải trí, bổ sung: Spa - Massage đạt 4,20/5 điểm; Mua sắm đạt 3,86/5 điểm; Thế giới Games đạt 3,58/5 điểm; Rạp chiếu phim 3D đạt 3,50/5 điểm; Phòng tập thể dục đạt 3,44/5 điểm.
    • Tỷ lệ khách hàng sẵn sàng quay lại khách sạn đạt trên 80%.

Thực trạng hoạt động nghiên cứu thị trường tại đơn vị:

  • Phòng Marketing có 8 nhân sự, kiêm nhiệm toàn bộ hoạt động kinh doanh (sales) và tiếp thị, chưa có bộ phận chuyên biệt về nghiên cứu thị trường.
  • Nguồn dữ liệu nghiên cứu chủ yếu dựa vào khảo sát do công ty mẹ (Công ty TNHH Thiên An) cung cấp hoặc tổng hợp báo cáo hành chính, thiếu các nghiên cứu độc lập về đối thủ cạnh tranh mới như Khách sạn Mường Thanh Hà Tĩnh (quy mô 198 phòng, đưa vào hoạt động năm 2015) hay dự án khách sạn 5 sao của Tập đoàn Vingroup.

Chương 3: Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hoạt động nghiên cứu thị trường của khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh

Căn cứ vào dự báo tăng trưởng du lịch Việt Nam và bối cảnh Hà Tĩnh đón 923.004 lượt khách năm 2015 (tổng doanh thu ngành đạt 403.121 triệu đồng), chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện cho khách sạn:

  1. Hoàn thiện nghiên cứu môi trường du lịch: Thiết lập cơ chế thu thập dữ liệu thứ cấp có chọn lọc; tăng cường liên kết dữ liệu với cơ quan quản lý và các đơn vị lưu trú trên địa bàn.
  2. Hoàn thiện nghiên cứu khách hàng: Định kỳ cải tiến bảng câu hỏi điều tra; nghiên cứu chuyên sâu về văn hóa, phong tục, khả năng chi trả của khách công vụ và khách quốc tế; ứng dụng công cụ thu thập trực tuyến (bảng hỏi trên web, hệ thống POS, khai phá dữ liệu khách hàng - data mining); xây dựng mạng lưới thu thập phản hồi qua các đại lý lữ hành và kênh phân phối trực tuyến.
  3. Hoàn thiện nghiên cứu tình thế cạnh tranh: Xây dựng quy trình đánh giá đối thủ cạnh tranh có tính chuẩn hóa; áp dụng phương pháp đóng vai khách hàng lưu trú (mystery guest) để trực tiếp khảo sát chất lượng dịch vụ của đối thủ; phân tích chiến lược giá và các chương trình liên kết (như Mytour) của Mường Thanh và các khách sạn khác.
  4. Các giải pháp bổ trợ nguồn lực: Tách bạch nhân sự chuyên trách nghiên cứu thị trường trong phòng Marketing; tổ chức đào tạo nghiệp vụ; đầu tư cơ sở vật chất và phần mềm phân tích; xem xét thuê tổ chức nghiên cứu thị trường độc lập đối với các dự án lớn.
  5. Hệ thống kiến nghị 3 cấp:
    • Kiến nghị với Nhà nước: Hoàn thiện thể chế, Luật Du lịch; đầu tư hạ tầng giao thông và xúc tiến du lịch quốc gia; chuẩn hóa đào tạo nguồn nhân lực du lịch.
    • Kiến nghị với Bộ và Sở VH, TT & DL Hà Tĩnh: Xây dựng cổng dữ liệu thị trường chung; tổ chức các khóa bồi dưỡng ngắn hạn và hội thảo liên kết trao đổi thông tin giữa các khách sạn.
    • Kiến nghị với UBND thành phố Hà Tĩnh: Đầu tư hạ tầng phụ trợ (tuyến xe buýt đến điểm du lịch, đường đi bộ, chỉnh trang bãi biển); áp dụng chính sách ưu đãi thuế, đất đai; đẩy mạnh quảng bá điểm đến và bảo vệ môi trường sinh thái.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã phản ánh bức tranh toàn diện về năng lực kinh doanh và thực trạng nghiên cứu thị trường tại Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh:

  • Về kết quả tài chính, năm 2015 khách sạn đạt tổng doanh thu 42.500 triệu đồng (tăng 6,25% so với năm 2014), lợi nhuận sau thuế đạt 24.860,66 triệu đồng (tăng 7,62%), công suất buồng phòng đạt 80,10%. Mảng lưu trú tiếp tục là trụ cột đóng góp doanh thu lớn nhất (23.071,59 triệu đồng).
  • Về cấu trúc thị trường, nghiên cứu chỉ ra thị trường khách mục tiêu của khách sạn là khách nội địa (chiếm 80%, trong đó khách Hà Nội và trong tỉnh chiếm tỷ trọng lớn), khách kinh doanh và công chức chiếm 78% tổng nguồn khách. Phân khúc khách quốc tế còn khiêm tốn (20%), chủ yếu là khách Trung Quốc (80% lượng khách ngoại).
  • Chỉ ra các khoảng trống lớn trong công tác marketing: hoạt động nghiên cứu thị trường chưa được phân định độc lập, kinh phí hạn hẹp, chưa khai thác triệt để kênh công ty lữ hành (chỉ 16% khách biết qua kênh này) và chưa có hệ thống đánh giá đối thủ cạnh tranh chuyên nghiệp.

Đóng góp của đề tài

Theo tự đánh giá của tác giả trong văn bản:

  • Đây là công trình đầu tiên đi sâu nghiên cứu có hệ thống và toàn diện về hoạt động nghiên cứu thị trường tại Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh.
  • Đề tài đã khắc phục những điểm hạn chế của các nghiên cứu trước (như đề tài của Nguyễn Đức Trí thiếu dữ liệu sơ cấp, đề tài của Nguyễn Thị Liên thiếu phân tích môi trường ngành và phân tích cung - cầu) bằng việc kết hợp đồng thời khảo sát định lượng 50 khách hàng, phỏng vấn sâu lãnh đạo và phân tích dữ liệu cạnh tranh thực tế trên địa bàn Hà Tĩnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Quy mô mẫu điều tra sơ cấp còn nhỏ (50 phiếu khảo sát khách hàng), đối tượng phỏng vấn sâu mới thực hiện trên 01 nhà quản trị (Phó Giám đốc khách sạn), chưa mở rộng điều tra sâu đối với toàn thể nhân viên các bộ phận tiếp xúc trực tiếp với khách.
    • Chuỗi dữ liệu thứ cấp tài chính tập trung chủ yếu trong 2 năm (2014–2015), chưa bao quát được biến động mang tính chu kỳ dài hạn của thị trường lưu trú miền Trung.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu hành vi của các tập khách du lịch quốc tế mới (Lào, Thái Lan, các nước phương Tây); nghiên cứu ứng dụng công nghệ số và hệ thống thông tin marketing (MIS) chuyên sâu trong quản trị chuỗi dịch vụ lưu trú.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo cụ thể cho các đối tượng sau:

  • Sinh viên chuyên ngành Khách sạn - Du lịch và Quản trị Kinh doanh: Tham khảo phương pháp xây dựng khung lý thuyết nghiên cứu thị trường dịch vụ khách sạn; quy trình thiết kế bảng hỏi khảo sát khách lưu trú; mẫu phỏng vấn chuyên sâu nhà quản trị và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê mô tả.
  • Nhà quản lý, cán bộ marketing tại các khách sạn quy mô 3–4 sao: Tham khảo các bảng tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ lưu trú, ẩm thực và dịch vụ giải trí (Spa, rạp chiếu phim, phòng tập, hội thảo); tham khảo khung giải pháp phân tích đối thủ cạnh tranh và phương pháp đóng vai khách hàng bí mật trong quản trị vận hành.

Câu hỏi thường gặp

1. Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh được đưa vào khai thác từ thời điểm nào và có quy mô ra sao?
Khách sạn có tiền thân là nhà khách công đoàn của Bộ Thương mại, được Công ty BMC đầu tư xây dựng từ năm 2007 và chính thức đưa vào khai thác cuối năm 2009. Khách sạn gồm 16 tầng với 110 phòng ngủ đạt tiêu chuẩn 4 sao đầu tiên tại Hà Tĩnh.

2. Khách hàng biết đến Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh chủ yếu qua phương tiện nào theo khảo sát?
Theo kết quả khảo sát 50 khách hàng của tác giả, có 60% khách biết đến khách sạn qua các phương tiện thông tin đại chúng/Internet, 20% qua bạn bè, 16% qua công ty lữ hành - du lịch và 4% qua các phương tiện khác.

3. Khách du lịch quốc tế đến khách sạn chi tiêu trung bình bao nhiêu và có đặc điểm gì?
Khách quốc tế (chủ yếu từ Trung Quốc, Lào, Thái Lan) có mức chi tiêu trung bình từ 40–60 USD/ngày. Tập khách này thường đi theo đoàn trên 30 người qua các công ty du lịch (Hana tour, Quốc Đô, VTB travel), lưu trú ngắn ngày (1–3 đêm) và chủ yếu chỉ sử dụng dịch vụ lưu trú, rất ít sử dụng dịch vụ bổ sung.

4. Khách hàng đánh giá dịch vụ nào của khách sạn đạt điểm số cao nhất?
Trong nhóm dịch vụ chủ yếu, dịch vụ lưu trú đạt điểm cao nhất với 4,40/5 điểm. Trong nhóm dịch vụ giải trí bổ sung, dịch vụ Spa – Massage đạt điểm cao nhất với 4,20/5 điểm.

5. Cơ cấu nhân sự phòng Marketing của Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh có đặc điểm gì trong giai đoạn nghiên cứu?
Phòng Marketing của khách sạn có 8 nhân sự có trình độ đại học nhưng đa phần là lao động trẻ, chưa có chuyên môn sâu về nghiên cứu thị trường và phải kiêm nhiệm đồng thời cả hai nhiệm vụ kinh doanh (sales) và tiếp thị.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hòa đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về nghiên cứu thị trường trong kinh doanh khách sạn và đánh giá thực trạng hoạt động này tại Khách sạn BMC Plaza Hà Tĩnh giai đoạn 2014–2015. Trên cơ sở phân tích kết quả kinh doanh và số liệu điều tra sơ cấp từ 50 khách lưu trú cùng phỏng vấn chuyên sâu nhà quản trị, đề tài đã chỉ rõ những kết quả đạt được về tăng trưởng doanh thu lưu trú cũng như các bất cập trong công tác marketing. Hệ thống giải pháp và kiến nghị 3 cấp (Nhà nước, Sở quản lý chuyên ngành, UBND thành phố) được xây dựng có cơ sở thực tế, hướng tới mục tiêu hoàn thiện năng lực nghiên cứu thị trường và gia tăng thu hút khách du lịch cho khách sạn giai đoạn 2015–2022.