Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa chư bluk tỉnh đắk nông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus nghiên cứu tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa chư bluk, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Trọng Bách
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Bào
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa Chư B’Luk, tỉnh Đắk Nông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về nghiên cứu tài nguyên địa mạo cho phát triển du lịch sinh thái
• 1.1.1. Tổng quan về du lịch và du lịch sinh thái
• 1.1.1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.2.1. Quan điểm tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA MẠO CỦA KHU VỰC NÚI LỬA CHƯ B’LUK
• 2.1. Các nhân tố ảnh hưởng tới địa hình và tài nguyên địa mạo khu vực nghiên cứu
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Đặc điểm địa chất
• 2.1.3. Đặc điểm khí hậu
• 2.1.4. Đặc điểm thuỷ văn
• 2.1.5. Các hoạt động nhân sinh
• 2.2. Đặc điểm địa mạo khu vực nghiên cứu
• 2.2.1. Đặc điểm trắc lượng hình thái địa hình khu vực nghiên cứu
• 2.2.2. Đặc điểm các kiểu nguồn gốc địa hình khu vực nghiên cứu
• 2.2.3. Khái quát lịch sử phát triển địa hình khu vực
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI KHU VỰC NÚI LỬA CHƯ B’LUK TRÊN CƠ SỞ ĐỊA MẠO
• 3.1. Tài nguyên địa mạo tại khu vực núi lửa Chư B’luk
• 3.1.1. Hang động núi lửa
• 3.1.2. Bề mặt dung nham bazan nguyên sinh
• 3.1.3. Hồ khu vực núi lửa
• 3.1.4. Đầm lầy và lòng sông
• 3.1.5. Bề mặt cao nguyên bazan
• 3.2. Đánh giá tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.1. Đánh giá chung tài nguyên địa mạo phục vụ phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.2. Đánh giá tài nguyên địa mạo theo phương pháp bán định lượng
• 3.2.3. Đánh giá các yếu tố xâm hại đối với tài nguyên địa mạo
• 3.3. Định hướng phát triển du lịch sinh thái khu vực núi lửa Chư B’luk
• 3.3.1. Hiện trạng phát triển du lịch
• 3.3.2. Định hướng phát triển du lịch sinh thái tại khu vực núi lửa Chư B’luk
• 3.3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả du lịch
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tài nguyên địa mạo tại núi lửa Chư B Luk

Núi lửa Chư B’Luk, nằm ở tỉnh Đắk Nông, là một trong những khu vực có tài nguyên địa mạo phong phú và đa dạng. Nghiên cứu tài nguyên địa mạo tại đây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc địa hình mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái. Tài nguyên địa mạo tại khu vực này bao gồm các hang động núi lửa, bề mặt dung nham và các hệ sinh thái đặc trưng. Việc khai thác và phát triển du lịch sinh thái tại Chư B’Luk cần được thực hiện một cách bền vững để bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường.

1.1. Đặc điểm địa mạo của núi lửa Chư B Luk

Núi lửa Chư B’Luk có cấu trúc địa hình độc đáo với nhiều dạng địa mạo khác nhau. Các hang động núi lửa được hình thành từ hoạt động phun trào của magma, tạo nên những cảnh quan kỳ thú. Đặc điểm địa chất và khí hậu tại đây cũng ảnh hưởng lớn đến sự hình thành và phát triển của các hệ sinh thái. Việc nghiên cứu các yếu tố này sẽ giúp xác định giá trị du lịch của khu vực.

1.2. Tầm quan trọng của tài nguyên địa mạo trong phát triển du lịch

Tài nguyên địa mạo không chỉ là yếu tố thu hút khách du lịch mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn môi trường. Du lịch sinh thái tại Chư B’Luk có thể tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương, đồng thời nâng cao nhận thức về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Việc phát triển du lịch bền vững sẽ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa và sinh thái của khu vực.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển du lịch sinh thái tại Chư B Luk

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển du lịch sinh thái tại núi lửa Chư B’Luk cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên không bền vững và thiếu sự quản lý hiệu quả đang ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành du lịch. Cần có các giải pháp cụ thể để giải quyết những vấn đề này nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực.

2.1. Các vấn đề môi trường ảnh hưởng đến du lịch

Ô nhiễm môi trường do hoạt động du lịch không kiểm soát có thể gây ra những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái tại Chư B’Luk. Việc xả thải rác thải và chất thải từ du khách có thể làm suy giảm chất lượng môi trường sống của các loài động thực vật. Cần có các biện pháp quản lý và giáo dục du khách về bảo vệ môi trường.

2.2. Thiếu sự quản lý và quy hoạch du lịch

Việc thiếu quy hoạch và quản lý hiệu quả trong phát triển du lịch sinh thái tại Chư B’Luk dẫn đến tình trạng khai thác tài nguyên không bền vững. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương để xây dựng các kế hoạch phát triển du lịch hợp lý, bảo đảm lợi ích cho cả du khách và người dân.

III. Phương pháp nghiên cứu tài nguyên địa mạo tại Chư B Luk

Để nghiên cứu tài nguyên địa mạo tại núi lửa Chư B’Luk, cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại. Các phương pháp khảo sát thực địa, phân tích dữ liệu địa chất và sử dụng công nghệ GIS sẽ giúp thu thập thông tin chính xác về tài nguyên địa mạo. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu cần thiết cho việc phát triển du lịch sinh thái.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu

Khảo sát thực địa là bước quan trọng trong nghiên cứu tài nguyên địa mạo. Việc thu thập dữ liệu từ các mẫu đất, đá và nước sẽ giúp đánh giá chất lượng tài nguyên. Các thông tin này sẽ được sử dụng để phân tích và đưa ra các giải pháp phát triển du lịch bền vững.

3.2. Sử dụng công nghệ GIS trong nghiên cứu

Công nghệ GIS (Hệ thống thông tin địa lý) cho phép phân tích và quản lý dữ liệu địa lý một cách hiệu quả. Việc sử dụng GIS trong nghiên cứu tài nguyên địa mạo sẽ giúp xác định các khu vực có tiềm năng phát triển du lịch, đồng thời hỗ trợ trong việc lập kế hoạch và quản lý tài nguyên.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu tài nguyên địa mạo

Nghiên cứu tài nguyên địa mạo tại núi lửa Chư B’Luk không chỉ mang lại giá trị khoa học mà còn có ứng dụng thực tiễn trong phát triển du lịch sinh thái. Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình du lịch hấp dẫn, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

4.1. Xây dựng chương trình du lịch sinh thái

Các chương trình du lịch sinh thái tại Chư B’Luk có thể được thiết kế dựa trên các tài nguyên địa mạo độc đáo. Việc tổ chức các tour du lịch khám phá hang động núi lửa, bề mặt dung nham và các hệ sinh thái sẽ thu hút du khách và tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương.

4.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài nguyên

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của tài nguyên địa mạo và môi trường là rất cần thiết. Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị của tài nguyên thiên nhiên và trách nhiệm của họ trong việc bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho du lịch sinh thái tại Chư B Luk

Núi lửa Chư B’Luk có tiềm năng lớn trong phát triển du lịch sinh thái nhờ vào tài nguyên địa mạo phong phú. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có các giải pháp quản lý hiệu quả và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Định hướng tương lai cho du lịch sinh thái tại đây cần tập trung vào việc bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Phát triển du lịch sinh thái tại Chư B’Luk cần được thực hiện theo hướng bền vững, bảo đảm không làm tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức bảo tồn để duy trì sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong phát triển du lịch là rất quan trọng. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động du lịch, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Điều này cũng giúp họ trở thành những người bảo vệ tài nguyên thiên nhiên hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực núi lửa Chư B’luk thuộc huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông (tọa độ từ 12°21’59”B đến 12°37’57”B và 107°48’56”Đ đến 108°03’56”Đ) là nơi sở hữu hệ thống hang động dung nham bazan nguyên sinh quy mô lớn hàng đầu Đông Nam Á. Khu vực mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo với lượng mưa trung bình năm đạt 2.513 mm và nền nhiệt độ ổn định 22-23°C. Mặc dù có tiềm năng địa mạo vô cùng độc đáo, nơi đây đối mặt với bài toán nan giải: tài nguyên địa chất núi lửa phân bố trên địa bàn có mật độ dân số thấp chỉ khoảng 87 người/km2, hạ tầng kỹ thuật còn sơ khai và thiếu các nghiên cứu định lượng chuyên sâu phục vụ công tác quy hoạch, dẫn đến nguy cơ xâm hại di sản tự nhiên.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là làm rõ đặc điểm địa mạo, phân tích các yếu tố nội sinh - ngoại sinh cấu thành cảnh quan, đồng thời ứng dụng phương pháp bán định lượng để đánh giá toàn diện giá trị di chỉ địa mạo. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp định hướng không gian và phát triển du lịch sinh thái bền vững cho vùng Chư B’luk và vùng phụ cận phía Nam thành phố Buôn Ma Thuột trong giai đoạn 2015-2019.

Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi đóng góp luận cứ khoa học trực tiếp cho hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận Công viên địa chất Đắk Nông là Công viên địa chất Toàn cầu (thẩm định năm 2019-2020), mở ra hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ thuần nông nghiệp sang dịch vụ du lịch sinh thái cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển du lịch sinh thái bền vững và lý thuyết địa mạo học hiện đại. Mô hình cấu trúc du lịch sinh thái được vận dụng nhằm bảo đảm 5 đặc trưng cốt lõi: dựa vào tự nhiên, bảo tồn sinh thái, giáo dục môi trường, cộng đồng tham gia hưởng lợi và mang lại trải nghiệm nhận thức chất lượng cao. Bên cạnh đó, khung đánh giá di sản địa mạo theo mô hình của Pralong (2005) được sử dụng để phân tích giá trị di chỉ qua 4 trụ cột: giá trị khoa học, giá trị thẩm mỹ, giá trị văn hóa - lịch sử và giá trị kinh tế. Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: tài nguyên địa mạo núi lửa, hang động dung nham nguyên sinh dạng ống dẫn (pyroducts / lava tubes), chóp xỉ phun trào và tính toàn vẹn của địa mạo di sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tích hợp đa tầng từ bản đồ địa chất tỷ lệ 1:200.000 của Tổng cục Địa chất và Khoáng sản, mô hình số độ cao DEM độ phân giải 12,5m của Cơ quan Vệ tinh Alaska (ASF), ảnh vệ tinh Landsat 8 và dữ liệu đo đạc thực tế từ các đề tài cấp Nhà nước (mã số TN17/T05 và QG.TS Đặng Văn Bào).

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để khảo sát hơn 20 điểm di sản địa mạo tiêu biểu thuộc khu vực Chư B’luk (bao gồm hang C7, C8, A1, miệng núi lửa Chư B’luk, cụm thác Đray Sáp, Đray Nur, Gia Long và Trinh Nữ), bảo đảm đại diện cho 100% các phân vị địa chất - địa mạo đặc thù của vùng.

Phương pháp phân tích bán định lượng theo Pralong (2005) được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc lượng hóa các giá trị vô hình (thẩm mỹ, cổ địa lý, tính hiếm có) trên thang điểm chuẩn từ 0 đến 1,0, khắc phục tính chủ quan của phương pháp định tính truyền thống. Kết hợp với đó là phương pháp GIS, viễn thám và trắc lượng hình thái địa hình (phân tích độ dốc, độ cao, mật độ phân cắt sâu và phân cắt ngang) nhằm mô hình hóa không gian phân bố tài nguyên một cách chuẩn xác trong suốt tiến trình nghiên cứu từ năm 2016 đến năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác lập 4 phát hiện quan trọng về địa mạo và tiềm năng du lịch khu vực núi lửa Chư B’luk:

1. Cấu trúc địa hình phân hóa theo 3 bậc độ cao rõ rệt: Dạng địa hình núi cao (độ cao trên 600m) chiếm khoảng 15% diện tích tập trung quanh miệng núi lửa Chư B'luk; dạng đồi núi thấp đến trung bình (độ cao 450-600m) chiếm 39% diện tích; dạng thung lũng bồi tụ ven sông Krông Nô và Sêrêpốk (độ cao 400-450m) chiếm 10% tổng diện tích. Độ dốc địa hình đa phần dưới 10°, nhưng tại các vách đứt gãy và sườn miệng núi lửa độ dốc vượt quá 25°.
2. Đặc trưng thạch học và cấu trúc hang động dung nham độc nhất: Địa chất khu vực được bao phủ bởi 4 hệ tầng bazan Kainozoi chính gồm hệ tầng Túc Trưng (chiếm 20% diện tích), hệ tầng Xuân Lộc (chiếm 15%), hệ tầng Phước Tân (chiếm 15%) và 20% trầm tích bở rời Đệ tứ. Hệ thống hang động dung nham hình thành do dòng dung nham bazan olivin kiềm chảy tràn và rút ruột nguội lạnh, tạo nên các hang động dạng ống nguyên sinh như hang C7 (lòng hang rộng lớn với cấu trúc bề mặt dung nham gợn sóng), hang C8 và hang A1.
3. Giá trị di sản địa mạo vượt trội qua đánh giá bán định lượng: Kết quả tính điểm theo thang Pralong chỉ ra các di chỉ hang C7, C8, thác Gia Long và thác Đray Sáp đạt điểm giá trị khoa học và thẩm mỹ ở mức tối đa (từ 0,75 đến 1,0 điểm), thể hiện tính toàn vẹn cao và tính đại diện cổ địa lý quý hiếm.
4. Khoảng cách lớn giữa giá trị tiềm năng và mức độ khai thác: Mặc dù giá trị nội tại đạt mức xuất sắc, điểm số khai thác kinh tế và cơ sở hạ tầng hiện chỉ đạt mức dưới 0,35 điểm. Hơn 70% các tuyến tiếp cận hang động vẫn là đường mòn tự nhiên, gây trở ngại cho việc tổ chức tour an toàn.

Thảo luận kết quả

Sự hình thành cảnh quan Chư B’luk là hệ quả của các đợt phun nổ và phun trào dung nham bazơ cơ động trong kỷ Đệ tứ, tương tác với mạng lưới thủy văn sông Sêrêpốk (lưu lượng nước bình quân đạt 244 m3/s). So với các hang động núi lửa tiêu biểu trên thế giới như Kazumura tại Hawaii (dài 41 km) hay Undara tại Australia, hệ thống hang Chư B'luk sở hữu tính nguyên sơ trong thảm thực vật nhiệt đới ẩm, tạo sức hút khác biệt hoàn toàn với hang động karst đá vôi ở miền Bắc Việt Nam.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa thông qua hệ thống bản đồ địa mạo số hóa, bản đồ phân cấp độ dốc từ dưới 5° đến trên 25° và ma trận đánh giá 4 nhóm tiêu chí Pralong. Việc đối chiếu các biểu đồ phân cắt sâu cho thấy địa hình lòng sông hẹp, dốc tạo nên các ghềnh thác hùng vĩ nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ sạt lở vào mùa mưa lũ (thời điểm chiếm hơn 90% lượng mưa cả năm), đòi hỏi công tác tổ chức du lịch phải có sự phân vùng chức năng nghiêm ngặt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá địa mạo, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm phát triển du lịch sinh thái gắn liền bảo tồn:

1. Phân vùng không gian bảo tồn và quy hoạch tuyến du lịch chuyên đề: Tiến hành khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt 100% diện tích các miệng núi lửa và hệ thống hang C7, C8, A1; thiết lập 3 tuyến du lịch sinh thái chuyên đề (tuyến khám phá hang động dung nham, tuyến thám hiểm cụm thác Sêrêpốk và tuyến trải nghiệm địa mạo nông nghiệp Buôn Choah). Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2020-2022. Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Nông phối hợp UBND huyện Krông Nô.
2. Nâng cấp hạ tầng giao thông và dịch vụ sinh thái đạt chuẩn: Nâng tỷ lệ cứng hóa đường kết nối liên xã lên trên 85%, xây dựng mạng lưới đường mòn sinh thái bằng vật liệu thân thiện và lắp đặt 100% hệ thống biển bảng thuyết minh địa chất song ngữ tại các điểm di chỉ. Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2021-2024. Chủ thể thực hiện: Sở Giao thông Vận tải và Ban Quản lý Công viên địa chất Đắk Nông.
3. Phát triển mô hình du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng: Đào tạo và chuyển giao kỹ năng hướng dẫn viên địa phương cho hơn 300 lao động thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ, hướng tới nâng thu nhập bình quân từ dịch vụ du lịch lên 25-30%. Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2022-2025. Chủ thể thực hiện: UBND các xã Buôn Choah, Nam Đà cùng các hợp tác xã du lịch.
4. Ban hành quy chế kiểm soát tải lượng và giám sát tai biến địa mạo: Quy định giới hạn du khách không quá 50 người/lượt vào lòng hang nhạy cảm, lắp đặt hệ thống cảnh báo sạt lở và đo đạc định kỳ vi khí hậu trong hang. Thời gian thực hiện: Triển khai thường niên từ năm 2020. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đắk Nông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý quy hoạch và phát triển du lịch: Lãnh đạo Sở Du lịch, Ban Quản lý Công viên địa chất khai thác bộ cơ sở dữ liệu không gian và tiêu chí đánh giá để xây dựng quy hoạch tổng thể điểm đến.
2. Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên chuyên ngành Địa lý, Môi trường, Địa chất: Sử dụng khung phương pháp bán định lượng Pralong kết hợp DEM độ phân giải 12,5m làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu địa mạo ứng dụng.
3. Doanh nghiệp lữ hành và nhà phát triển du lịch mạo hiểm: Khai thác thông tin về hình thái hang động, độ dốc và cảnh quan thác ghềnh để thiết kế các sản phẩm tour trekking, caving và du lịch sinh thái giáo dục an toàn.
4. Các tổ chức bảo tồn và cộng đồng địa phương: Tham khảo các nguyên tắc du lịch bền vững nhằm phát triển sinh kế bản địa song hành cùng việc bảo vệ tính nguyên vẹn của di sản tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Hang động núi lửa Chư B’luk khác biệt thế nào so với hang động karst đá vôi?
Hang động Chư B'luk là hang nguyên sinh hình thành do dòng dung nham bazan nóng chảy rút ruột khi nguội lạnh cách đây hàng triệu năm, tạo nên vách hang cấu trúc gợn sóng và bọt khí đặc trưng. Trong khi đó, hang động karst là hang thứ sinh hình thành do quá trình hòa tan hóa học của nước trong đá vôi kéo dài hàng triệu năm.

Phương pháp bán định lượng của Pralong (2005) đánh giá những giá trị nào?
Phương pháp Pralong lượng hóa di sản trên thang điểm từ 0 đến 1,0 qua 4 nhóm giá trị: khoa học (tính hiếm, tính đại diện, mức độ bảo tồn), thẩm mỹ (tương phản màu sắc, điểm quan sát), văn hóa - lịch sử (gắn liền lễ hội, khảo cổ) và kinh tế (khả năng tiếp cận, mức độ thu hút khách).

Hệ tầng bazan nào đóng vai trò chính tạo nên hang động tại Chư B’luk?
Hệ tầng bazan Xuân Lộc (chiếm khoảng 15% diện tích) và hệ tầng Phước Tân (chiếm 15% diện tích) với thành phần bazan olivin kiềm, dung nham phun trào đặc sít xen lẫn lỗ hổng bọt khí đóng vai trò quyết định trong việc tạo lập các ống dung nham pyroducts quy mô lớn.

Mạng lưới thủy văn sông Sêrêpốk ảnh hưởng gì đến cảnh quan du lịch khu vực?
Sông Sêrêpốk có lưu lượng dòng chảy đạt 244 m3/s khi chảy qua các bậc đứt gãy bazan tạo nên hệ thống thác nước tầng kỳ vĩ như Đray Sáp, Đray Nur, Gia Long, tạo điểm nhấn cảnh quan thẩm mỹ cao nhưng yêu cầu kiểm soát an toàn nghiêm ngặt trong mùa mưa lũ.

Làm sao kiểm soát tải lượng du khách để bảo vệ vi khí hậu trong hang núi lửa?
Cần giới hạn lượng khách tối đa không quá 50 người/lượt tham quan, bố trí khoảng nghỉ giữa các đoàn để nhiệt độ và nồng độ khí trong hang tự cân bằng, đồng thời sử dụng thiết bị chiếu sáng lạnh di động nhằm ngăn chặn sự phát triển của rêu mốc ngoại lai trên vách dung nham.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về tài nguyên địa mạo núi lửa phục vụ du lịch sinh thái tại khu vực Chư B’luk, tỉnh Đắk Nông.
• Phân tích chi tiết cấu trúc địa chất với 4 hệ tầng bazan chủ đạo (Túc Trưng 20%, Xuân Lộc 15%, Phước Tân 15%, Đệ tứ 20%) và xác lập đặc trưng hình thái của hệ thống hang dung nham pyroducts lớn nhất Đông Nam Á.
• Ứng dụng thành công phương pháp bán định lượng Pralong (2005) kết hợp dữ liệu DEM 12,5m, định lượng hóa giá trị khoa học - thẩm mỹ của các di chỉ hang C7, C8 và cụm thác ở mức điểm 0,75 - 1,0.
• Nhận diện các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông và mật độ dân cư thưa thớt (87 người/km2), từ đó đề xuất 4 nhóm giải pháp quy hoạch không gian và phát triển du lịch cộng đồng.
• Cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác hỗ trợ Đắk Nông gia nhập Mạng lưới Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO giai đoạn 2020-2025.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp phương pháp tiếp cận định lượng hóa giá trị địa mạo núi lửa trong quản trị du lịch sinh thái tại Việt Nam. Các cơ quan quản lý và nhà đầu tư cần khẩn trương phối hợp triển khai phân vùng bảo vệ ngay trong giai đoạn 2020-2025 nhằm bảo tồn trọn vẹn di sản vô giá này. Hãy cùng chung tay thúc đẩy du lịch sinh thái Chư B'luk phát triển bền vững và vươn tầm quốc tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về nghi n cứu tài nguy n địa mạo cho ph t triển du lịch sinh thái 1. Tổng quan về du lịch và du lịch sinh thái 1.

Một số khái niệm a) Khái niệm chung về du lịch Khái niệm du lịch của Tổ chức du lịch thế giới (WTO) như sau: “Du lịch là tập hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ cuộc hành trình và lưu trú của cá thể ở bên ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ với khoảng thời gian không quá một năm với mục đích hòa bình, nơi đến cư trú không phải là nơi đến làm việc”. Theo Luật Du lịch (2017), “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác” [19]. Theo Piroginoic thì “Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời gian rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức - văn hóa hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa [10]. Như vậy, du lịch được hiểu là những hoạt động văn hóa, kinh tế và xã hội phát triển, thu hút ngoại tệ mạnh.

Du lịch là hoạt động văn hóa cấp cao, có mối quan hệ mật thiết với các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. Du lịch không chỉ là hoạt động giải trí thưởng ngoạn mà còn là sự tìm hiểu, nghiên cứu, trao đổi, học tập, hợp tác khi tham quan thắng cảnh, di tích văn hóa - lịch sử, nền văn hóa của từng địa phương. b) Khái niệm về du lịch sinh thái Khái niệm du lịch sinh thái (Ecotourism) hiện nay, trên thế giới và Việt Nam có nhiều định nghĩa khác nhau nhưng nhìn chung đều có những điểm giống 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhau trong việc làm nổi bật bản chất của loại du lịch này là: du lịch dựa vào tự nhiên, được quản lý bền vững, hỗ trợ bảo tồn và có giáo dục môi trường. Du lịch sinh thái bắt nguồn từ du lịch tự nhiên và du lịch ngoài trời.

Về nội dung du: lịch sinh thái là loại hình thăm quan, thám hiểm, đưa du khách đến với môi trường còn tương đối nguyên vẹn, về các vùng thiên nhiên hoang dã, đặc sắc để tìm hiểu nghiên cứu các hệ sinh thái và các nền văn hóa bản địa độc đáo, làm cho du khách có tình yêu và trách nhiệm bảo tồn, phát triển đối với tự nhiên và cộng đồng địa phương [10]. Định nghĩa đầu tiên về du lịch sinh thái (DLST) được Hector Ceballos - Lascurain đưa ra năm 1987 “DLST là du lịch vào những khu vực tự nhiên hầu như không bị ô nhiễm hoặc ít bị xáo trộn với mục tiêu đặc biệt: nghiên cứu, thưởng ngoạn, trân trọng phong cảnh và muông thú hoang dã và các biểu thị văn hóa được khám phá trong các khu vực này”. Theo hiệp hội Du lịch sinh thái Anh thì “DLST là lữ hành có trách nhiệm tới các khu thiên nhiên, bảo tồn môi trường và cải thiện phúc lợi cho nhân dân địa phương”. Ở Việt Nam, DLST là lĩnh vực mới được nghiên cứu từ giữa những thập kỉ 90 của thế kỉ XX.

Trong hội thảo “Xây dựng chiến lược phát triển quốc gia về DLST ở Việt Nam” tháng 9 năm 1999 đã đi đến thống nhất về định nghĩa DLST tại Việt Nam “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương”. Theo tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) khái niệm DLST có những điểm rất cơ bản như sau: - DLST bao gồm tất cả những hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên mà ở đó mục đích chính của khách du lịch là tham quan tìm hiểu về tự nhiên cũng như những giá trị văn hoá truyền thống ở các vùng thiên nhiên đó. - DLST phải bao gồm những hoạt động giáo dục và diễn giải về môi trường. - Thông thường DLST được các tổ chức chuyên nghiệp và doanh nghiệp có quy mô nhỏ ở nước sở tại tổ chức cho các nhóm nhỏ du khách.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - DLST hạn chế đến mức thấp nhất các tác động đến môi trường tự nhiên và văn hoá - xã hội. - DLST có sự hỗ trợ cho hoạt động bảo tồn tự nhiên.1: Mô hình cấu trúc du lịch sinh thái (theo Phạm Trung Lương, 2001) [10] c) Đặc trưng của DLST Sự khác biệt của DLST với các loại hình du lịch khác thể hiện ở việc đảm bảo đầy đủ 5 đặc trưng: - DLST phát triển trên địa bàn phong phú về tự nhiên và các yếu tố văn hóa bản địa: Đối tượng của DLST là những khu vực hấp dẫn về tự nhiên và những nét văn hóa bản địa đặc sắc. - Đảm bảo tính bền vững về sinh thái và hỗ trợ bảo tồn: Do DLST phát triển trên môi trường phong phú về tự nhiên nên trong hoạt động DLST, hình thức, địa điểm và mức độ sử dụng cho các hoạt động du lịch phải được duy trì và quản lý cho sự bền vững của cả hệ sinh thái và bản thân ngành du lịch. Đặc trưng này được thể hiện ở quy mô nhóm khách thăm quan, yêu cầu sử dụng các phương tiện dịch vụ và tiện nghi của khách thường thấp hơn các yêu cầu về việc đảm bảo kinh nghiệm du lịch có chất lượng.

- Có giáo dục môi trường (GDMT): Giáo dục và thuyết minh môi trường bằng các nguồn thông tin, truyền tải thông tin đến du khách thông qua 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tài liệu, hướng dẫn viên. Đặc điểm có GDMT trong DLST là một yếu tố cơ bản, có tác dụng trong việc làm thay đổi thái độ của khách, cộng đồng và chính ngành du lịch. - Khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia và hưởng lợi ích từ hoạt động du lịch: DLST cải thiện đời sống, tăng thêm thu nhập cho cộng đồng địa phương trên cơ sở cung cấp các kiến thức, những kinh nghiệm thực tế để đa số người dân có khả năng tham gia vào việc quản lý, vận hành dịch vụ DLST. Đây cũng là cách để người dân có thể trở thành những người hỗ trợ bảo tồn tích cực.

- Cung cấp các kinh nghiệm du lịch với chất lượng cao cho du khách: Thỏa mãn những mong muốn của du khách là sự nâng cao hiểu biết và những kinh nghiệm du lịch lý thú là sự tồn tại sống còn và lâu dài của DLST. Vì vậy, các dịch vụ du lịch trong DLST tập trung vào đáp ứng nhu cầu nhận thức và kinh nghiệm du lịch hơn là dịch vụ cho nhu cầu tiện nghi [10]. d) Những nguyên tắc cơ bản của phát triển du lịch sinh thái DLST được phát triển trên cơ sở những nguyên tắc hướng tới phát triển bền vững. Đây là nguyên tắc không chỉ sử dụng cho các nhà quy hoạch, nhà quản lý, nhà điều hành mà còn cho cả đội ngũ nhân viên hoạt động trong DLST mà Cochrane (1996) đã tổng kết các nguyên tắc đó như sau: - Sử dụng thận trọng các nguồn tài nguyên, hỗ trợ bảo tồn và giảm thiểu các nguồn gây ô nhiễm.

- Phát triển ở mức độ nhỏ và hợp lý nhất với các ngành kinh tế khác hoặc với các chiến lược sử dụng lãnh thổ. - Tạo lợi ích kinh tế lâu dài cho cộng đồng địa phương, những người nên được quyền làm chủ trong sự phát triển và trong hoạch định. - Các chiến dịch thị trường cần tôn trọng môi trường, du lịch không nên làm tổn hại đến nền văn hóa và xã hội địa phương. - Có khả năng hấp dẫn số lượng khách du lịch ngày càng tăng và thường xuyên đáp ứng cho du khách những kinh nghiệm du lịch lý thú.

- Khách du lịch cần được cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về khu vực đến thăm, đảm bảo tính giáo dục 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng quan về tài nguyên địa mạo và địa mạo núi lửa 1. Tổng quan về tài nguyên địa mạo Địa mạo học là một bộ môn khoa học nghiên cứu địa hình bề mặt Trái Đất về các mặt hình thái, nguồn gốc phát sinh và lịch sử phát triển. Nó không những nghiên cứu những quy luật biến đổi hiện tại mà cả quá khứ cũng như hướng phát triển tương lai của địa hình mặt đất [4].

Các yếu tố hợp thành địa mạo có thể phân chia theo cách đơn giản bao gồm: tài nguyên địa mạo và tai biến địa mạo. Trong đó, tài nguyên địa mạo bao gồm các nguyên liệu thô (liên quan tới quá trình địa mạo) và địa hình - bao gồm loại có lợi ích cho con người cũng như loại có thể trở nên có lợi ích tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội và khoa học công nghệ. Tai biến địa mạo có thể định nghĩa như là khả năng xảy ra các hiện tượng liên quan tới tính không ổn định của địa mạo và cường độ có thể xảy ra trong một phạm vi lãnh thổ trong một khoảng thời gian xác định [4]. Cùng với khái niệm tài nguyên địa mạo còn có khái niệm tài nguyên địa hình.

Về cơ bản hai khái niệm đó là tương đồng với nhau, trong đó tài nguyên địa mạo đề cập đến nội dung cụ thể hơn về nguồn gốc của địa hình (bao gồm cả vật liệu cấu tạo nên chúng) cùng quá trình phát sinh và phát triển của nó, còn khái niệm “địa hình” thường được chú trọng về mặt hình thái [1]. Địa hình là yếu tố rất quan trọng trong đánh giá địa mạo. Nếu địa hình có giá trị nó có thể trở thành tài sản địa mạo và theo đó, có thể trở thành tài nguyên địa mạo nếu được sử dụng bởi con người, tùy thuộc và điều kiện kinh tế, xã hội và công nghệ. Tổng quan về địa mạo núi lửa a) Một số khái niệm - Núi lửa: Bao hàm tất cả những hiện tượng có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp với các quá trình và điều kiện làm xuất hiện cũng như phun trào dung nham lên các khối macma và sự xâm nhập của nó vào lớp vỏ trái đất [4].