Nghiên cứu tác dụng hạ huyết áp của bài thuốc Thanh Can Thang trên động vật thực nghiệm

Nghiên cứu tác dụng hạ huyết áp của bài thuốc thanh can thang trên động vật thực nghiệm, góp phần vào y học hiện đại và điều trị bệnh.

• Tác giả: Phạm Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hoàng Ngân
• Trường học: Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Nghiên cứu tác dụng hạ huyết áp của bài thuốc Thanh Can Thang trên động vật
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Quan điểm của y học hiện đại về tăng huyết áp
• 1.1.1. Khái niệm về huyết áp, tăng huyết áp
• 1.1.2. Phân loại tăng huyết áp
• 1.1.3. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh tăng huyết áp
• 1.1.4. Chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp
• 1.2. Theo y học cổ truyền về tăng huyết áp
• 1.2.1. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của chứng huyễn vựng
• 1.2.2. Các thể lâm sàng và điều trị
• 1.3. Một số mô hình nghiên cứu trên động vật thực nghiệm
• 1.4. Một số nghiên cứu về thuốc y học cổ truyền trên thế giới và tại Việt Nam điều trị tăng huyết áp
• 1.4.1. Trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, vật liệu nghiên cứu
• 2.1.1. Chế phẩm nghiên cứu: bài thuốc Thanh can thang
• 2.1.2. Động vật nghiên cứu
• 2.1.3. Hóa chất nghiên cứu
• 2.1.4. Dụng cụ, máy móc, thiết bị
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Triển khai mô hình gây tăng huyết áp cho chuột cống bằng cortison acetat và kỹ thuật đo huyết đuôi chuột không xâm lấn
• 2.2.2. Nghiên cứu tác dụng hạ huyết áp trên chuột cống trắng
• 2.2.3. Nghiên cứu tác dụng lợi tiểu trên chuột cống trắng
• 2.3. Biến số, chỉ số trong nghiên cứu
• 2.4. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả đánh giá triển khai mô hình gây tăng huyết áp trên chuột cống
• 3.2. Kết quả nghiên cứu tác dụng điều trị tăng huyết áp
• 3.3. Kết quả nghiên cứu tác dụng lợi tiểu
• 3.3.1. Ảnh hưởng của “Thanh can thang” lên số lượng nước tiểu
• 3.3.2. Ảnh hưởng của “Thanh can thang” lên hàm lượng Na+ và K+ trong nước tiểu
• 3.3.3. Ảnh hưởng của “Thanh can thang” lên pH và tỷ trọng nước tiểu
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Về mô hình gây tăng huyết áp trên chuột cống
• 4.2. Bàn luận về tác dụng điều trị tăng huyết áp
• 4.3. Bàn luận về tác dụng lợi tiểu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác dụng hạ huyết áp của bài thuốc Thanh Can Thang

Bài thuốc Thanh Can Thang đã được nghiên cứu và ứng dụng trong điều trị tăng huyết áp. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác dụng hạ huyết áp của bài thuốc trên động vật thực nghiệm. Tăng huyết áp là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Việc tìm kiếm các phương pháp điều trị hiệu quả và an toàn là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm về huyết áp và tăng huyết áp

Huyết áp là áp lực máu trong động mạch, được đo bằng hai chỉ số: huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương. Tăng huyết áp xảy ra khi các chỉ số này vượt quá mức bình thường, gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng cho sức khỏe.

1.2. Tình hình tăng huyết áp tại Việt Nam

Theo thống kê, tỷ lệ người mắc tăng huyết áp tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng. Năm 2015, tỷ lệ này đã đạt 47,3% trong số người trưởng thành, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp điều trị hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị tăng huyết áp

Điều trị tăng huyết áp gặp nhiều thách thức, bao gồm sự đa dạng của nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh. Nhiều bệnh nhân không đáp ứng tốt với các loại thuốc hiện có, dẫn đến tình trạng huyết áp không được kiểm soát. Việc tìm kiếm các phương pháp điều trị mới, an toàn và hiệu quả là rất cần thiết.

2.1. Nguyên nhân gây tăng huyết áp

Tăng huyết áp có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm di truyền, chế độ ăn uống không hợp lý, lối sống ít vận động và stress. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

2.2. Các phương pháp điều trị hiện tại

Hiện nay, có nhiều loại thuốc điều trị tăng huyết áp, nhưng không phải tất cả đều hiệu quả cho mọi bệnh nhân. Một số bệnh nhân có thể gặp tác dụng phụ nghiêm trọng, làm giảm chất lượng cuộc sống.

III. Phương pháp nghiên cứu tác dụng của bài thuốc Thanh Can Thang

Nghiên cứu được thực hiện trên mô hình động vật thực nghiệm nhằm đánh giá tác dụng hạ huyết áp của bài thuốc Thanh Can Thang. Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc gây tăng huyết áp cho chuột cống trắng và theo dõi các chỉ số huyết áp sau khi sử dụng bài thuốc.

3.1. Mô hình nghiên cứu trên động vật

Mô hình chuột cống trắng được chọn để nghiên cứu tác dụng của bài thuốc. Các chỉ số huyết áp được đo bằng kỹ thuật không xâm lấn, giúp đảm bảo tính chính xác và an toàn cho động vật.

3.2. Quy trình thực hiện thí nghiệm

Quy trình thí nghiệm bao gồm việc chia động vật thành các nhóm khác nhau, cho sử dụng bài thuốc Thanh Can Thang và theo dõi các chỉ số huyết áp trong một khoảng thời gian nhất định.

IV. Kết quả nghiên cứu tác dụng hạ huyết áp của Thanh Can Thang

Kết quả nghiên cứu cho thấy bài thuốc Thanh Can Thang có tác dụng hạ huyết áp rõ rệt trên chuột cống trắng. Các chỉ số huyết áp tâm thu, tâm trương và huyết áp trung bình đều giảm sau khi sử dụng bài thuốc, cho thấy hiệu quả điều trị khả quan.

4.1. Đánh giá tác dụng hạ huyết áp

Kết quả cho thấy huyết áp tâm thu giảm đáng kể sau khi sử dụng bài thuốc. Điều này cho thấy khả năng điều trị tăng huyết áp của Thanh Can Thang là khả thi và hiệu quả.

4.2. Tác dụng lợi tiểu của bài thuốc

Ngoài tác dụng hạ huyết áp, bài thuốc còn cho thấy tác dụng lợi tiểu, giúp cải thiện tình trạng sức khỏe tổng thể cho động vật thí nghiệm.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu bài thuốc Thanh Can Thang

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bài thuốc Thanh Can Thang có tác dụng hạ huyết áp và lợi tiểu trên động vật thực nghiệm. Kết quả này mở ra triển vọng cho việc ứng dụng bài thuốc trong điều trị tăng huyết áp ở người, đồng thời cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để khẳng định hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về tác dụng của bài thuốc mà còn góp phần vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới cho bệnh tăng huyết áp.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu

Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định cơ chế tác dụng của bài thuốc Thanh Can Thang, từ đó phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị tăng huyết áp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng huyết áp là một trong những thách thức y tế cộng đồng nghiêm trọng nhất của thế kỷ 21. Theo ước tính từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tăng huyết áp toàn cầu đã chạm mức 26,4% (tương đương 972 triệu người) và dự báo sẽ tăng lên 29,2% vào năm 2025 với khoảng 1,56 tỷ bệnh nhân. Tại Việt Nam, kết quả điều tra dịch tễ học của Hội Tim mạch học Việt Nam trên 5.454 người trưởng thành tại 8 tỉnh thành cho thấy tỷ lệ mắc bệnh lên tới 47,3%, tương ứng với khoảng 6,85 triệu người và có xu hướng vượt mốc 10 triệu người trong tương lai gần. Hàng năm, các biến cố tim mạch cướp đi sinh mạng của khoảng 17,5 triệu người trên thế giới, trong đó có 35% đến 40% trường hợp bắt nguồn trực tiếp từ biến chứng của tăng huyết áp như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim và suy thận mạn tính.

Mặc dù các nhóm thuốc hạ áp hiện đại rất đa dạng, việc điều trị kéo dài thường đi kèm các tác dụng không mong muốn như ho khan, tụt huyết áp tư thế, rối loạn điện giải và suy giảm chức năng gan thận, đặc biệt ở các trường hợp huyết áp dao động hoặc kháng trị. Nhằm giải quyết thực trạng này, việc tìm kiếm các giải pháp bổ trợ từ Y học cổ truyền với độ an toàn cao và cơ chế điều hòa toàn diện trở nên cấp thiết. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Y học cổ truyền của tác giả Phạm Thu Hà tập trung nghiên cứu bài thuốc nghiệm phương "Thanh can thang" (gồm 10 vị thuốc với tổng liều 104 gram dược liệu khô/ngày), vốn được ứng dụng điều trị hiệu quả chứng huyễn vựng thể Can dương thượng cang tại Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Tuệ Tĩnh. Nghiên cứu được triển khai trên động vật thực nghiệm nhằm xác lập cơ sở khoa học vững chắc về hiệu lực hạ huyết áp và tác dụng bài niệu, tạo tiền đề chuyển giao phát triển các dạng bào chế tiện dụng phục vụ cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa cơ chế bệnh sinh của Y học hiện đại và lý luận tạng phủ của Y học cổ truyền:

• Theo Y học hiện đại, huyết áp chịu sự chi phối trực tiếp của cung lượng tim và sức cản ngoại vi. Tình trạng tăng huyết áp khởi phát do sự kích hoạt quá mức của hệ thống Renin - Angiotensin - Aldosteron (RAA), tăng trương lực thần kinh giao cảm, và sự ứ trệ ion Natri gây tăng thể tích dịch ngoại bào. Tiêu chuẩn chẩn đoán được áp dụng theo hướng dẫn của WHO/ISH khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg.
• Theo Y học cổ truyền, tăng huyết áp thuộc phạm trù chứng "Huyễn vựng" (hoa mắt, chóng mặt) và "Đầu thống" (đau đầu). Căn nguyên cốt lõi do Can dương thượng cang, phong hỏa nội động trên nền Can thận âm hư.
• Cấu trúc bài thuốc "Thanh can thang" được xây dựng chặt chẽ theo nguyên tắc Quân - Thần - Tá - Sứ: Câu đằng (12g) giữ vai trò Quân dược giúp bình can tức phong; Hoàng cầm (12g) và Cúc hoa (6g) làm Thần dược giúp thanh can tả hỏa; Tang ký sinh (12g), Tục đoạn (12g), Ngưu tất (10g), Trạch tả (10g), Xuyên khung (8g) và Long cốt (10g) giữ vai trò Tá dược giúp bổ can thận, hoạt huyết, trọng trấn an thần và lợi thủy; Đại táo (12g) làm Sứ dược điều hòa các vị thuốc.

Phương pháp nghiên cứu

• Cỡ mẫu và đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu sử dụng tổng cộng 82 chuột cống trắng giống đực chủng Wistar khỏe mạnh, trọng lượng 200 - 220g do Học viện Quân y cung cấp. Chuột được chọn lựa ngẫu nhiên theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt (lông mượt, vận động nhanh nhẹn, mắt trong) và nuôi ổn định 7 ngày trước thử nghiệm.
• Phân nhóm thử nghiệm:
  • Thử nghiệm hạ áp (50 chuột, 5 lô, n=10/lô): Lô chứng sinh học (uống nước cất); Lô mô hình bệnh lý; Lô đối chứng Hydroclorothiazid 25 mg/kg/ngày; Lô trị 1 dùng Thanh can thang liều 14,56 g/kg/ngày (tương đương liều người 104g/ngày); Lô trị 2 dùng Thanh can thang liều 43,68 g/kg/ngày (gấp 3 lần liều 1).
  • Thử nghiệm lợi tiểu (32 chuột, 4 lô, n=8/lô): Đánh giá bài niệu và nồng độ ion Natri, Kali theo phương pháp của Pallie (2016) trên lồng chuyển hóa trong 5 giờ liên tục.
• Kỹ thuật tạo mô hình và thu thập dữ liệu: Gây tăng áp nội tiết bằng cách tiêm dưới da Cortison acetat liều 2,5 mg/kg/ngày kết hợp cho uống dung dịch NaCl 1% liên tục trong 28 ngày. Đo huyết áp tâm thu, tâm trương và nhịp tim không xâm lấn qua đuôi chuột bằng hệ thống ADInstruments (New Zealand) đặt trong buồng ủ ấm Ugo Basile (Italy).
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Kỹ thuật đo thể tích đuôi không xâm lấn giúp hạn chế tối đa stress cơ học và đau đớn gây biến động huyết áp tức thời ở động vật. Số liệu sinh học được phân tích thống kê qua phần mềm SPSS 20.0, áp dụng thuật toán ANOVA cho phân phối chuẩn và kiểm định Mann-Whitney cho phân phối phi chuẩn, xác định mức ý nghĩa thống kê tại ngưỡng p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tạo dựng thành công mô hình tăng huyết áp bệnh lý: Mô hình tiêm Cortison acetat kết hợp uống NaCl 1% làm tăng huyết áp ổn định và rõ rệt trên chuột cống. Tại ngày thứ 21, huyết áp tâm thu ở lô mô hình tăng 15,59% (đạt 140,15 ± 12,94 mmHg so với 121,15 ± 14,71 mmHg trước tiêm, p < 0,01); huyết áp tâm trương tăng 24,40% (đạt 125,00 ± 16,40 mmHg so với 102,12 ± 13,13 mmHg ban đầu, p < 0,001). Sau 28 ngày, mức tăng so với lô chứng sinh học đạt 18,24% đối với huyết áp tâm thu và 26,41% đối với huyết áp tâm trương.
• Tác dụng hạ áp vượt trội của Thanh can thang: Sau 7 ngày cho uống thuốc thử nghiệm (từ ngày thứ 21 đến ngày 28), bài thuốc ở cả hai mức liều 14,56 g/kg/ngày và 43,68 g/kg/ngày đều thể hiện tác dụng làm giảm huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương và huyết áp trung bình có ý nghĩa thống kê rất cao (p < 0,01) khi so sánh với lô mô hình không điều trị. Hiệu quả hạ áp của bài thuốc đạt mức tương đương với hoạt chất đối chứng Hydroclorothiazid 25 mg/kg/ngày.
• Khả năng lợi niệu và bài xuất ion điện giải: Thanh can thang làm tăng rõ rệt tổng lượng nước tiểu thải ra trong 5 giờ theo dõi so với nhóm chứng dùng nước cất. Đồng thời, bài thuốc kích thích tăng đào thải ion Natri và Kali qua đường tiết niệu nhưng vẫn duy trì chỉ số pH và tỷ trọng nước tiểu nằm trong giới hạn sinh lý bình thường.

Thảo luận kết quả

Cơ chế hạ áp của bài thuốc "Thanh can thang" là kết quả cộng hưởng đa tầng giữa các nhóm hoạt chất sinh học tự nhiên:

• Dược chất Rhynchophylline và Isorhynchophylline trong Câu đằng có tác dụng ức chế trung khu vận mạch, chẹn kênh calci trên cơ trơn mạch máu, làm giảm sức cản ngoại vi và hạ huyết áp một cách êm dịu mà không gây ức chế co bóp cơ tim quá mức.
• Hoạt chất Baicalin và Baicalein từ Hoàng cầm cùng Luteolin trong Cúc hoa thể hiện hoạt tính chống oxy hóa mạnh mẽ, bảo vệ lớp nội mô mạch máu và kháng viêm thành mạch.
• Tác dụng lợi tiểu của Trạch tả (chứa Alisol A, B) kết hợp với Ngưu tất thúc đẩy bài xuất lượng muối Natri dư thừa tích tụ do tác động giữ muối nước của Cortison acetat, từ đó làm giảm thể tích tuần hoàn hiệu quả.

Khi biểu diễn trên biểu đồ động học huyết áp theo trục thời gian, đường biểu diễn huyết áp của các nhóm uống Thanh can thang đi xuống ổn định sau 7 ngày can thiệp, tương ứng với bảng phân tích nồng độ điện giải thể hiện lượng ion Natri niệu tăng cao. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của tác giả Trần Thị Hồng Thúy (2006) khi đánh giá các vị thuốc y học cổ truyền điều trị thể Can dương vượng đạt hiệu quả 85,7%, cũng như nghiên cứu của Nguyễn Trường Nam (2015) trên bài thuốc bổ thận giáng áp đạt tỷ lệ kiểm soát 89,47%. Điều này khẳng định bài thuốc vừa xử lý triệt để triệu chứng ngọn (giáng áp, an thần) vừa điều chỉnh tận gốc căn nguyên tạng phủ (bổ can thận, thanh nhiệt).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa giá trị ứng dụng của bài thuốc "Thanh can thang" trong thực tiễn điều trị, các giải pháp cụ thể được đề xuất như sau:

• Hoàn thiện tiêu chuẩn hóa quy trình chiết xuất: Bộ môn Dược học và các viện nghiên cứu chuyên ngành cần chuẩn hóa quy trình công nghệ chiết xuất cao lỏng tỷ lệ 1:1 từ 10 vị dược liệu, thiết lập chỉ tiêu định tính và định lượng cho các hoạt chất điểm chỉ như Baicalin (đạt hàm lượng ≥ 1,5%) và Rhynchophylline trong thời gian 6 đến 12 tháng.
• Triển khai thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng: Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương và Bệnh viện Bạch Mai cần chủ trì nghiên cứu lâm sàng pha II/III trên quy mô 150 - 200 bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát độ 1 và độ 2 thể Can dương thượng cang trong lộ trình 18 đến 24 tháng, hướng tới mục tiêu kiểm soát huyết áp đạt tỷ lệ ≥ 85%.
• Phát triển dạng bào chế hiện đại: Các doanh nghiệp dược phẩm cần phối hợp nhận chuyển giao công nghệ để nghiên cứu sản xuất dạng viên nang cứng hoặc dung dịch cao cô đặc đóng gói sẵn trong vòng 12 tháng, giúp người bệnh dễ dàng sử dụng đúng liều lượng chuẩn (tương đương 104g dược liệu/ngày) thay cho phương pháp sắc thuốc truyền thống.
• Xây dựng phác đồ phối hợp Đông - Tây y: Hội Y học Cổ truyền Việt Nam phối hợp cùng Hội Tim mạch học xây dựng phác đồ kết hợp Thanh can thang với các thuốc tân dược hạ áp liều thấp trong giai đoạn 2025 - 2030, nhằm mục tiêu giảm từ 25% đến 50% liều thuốc hóa dược, hạn chế tác dụng phụ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh mạn tính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Y học cổ truyền và Y học tích hợp: Nắm vững cơ sở khoa học tiền lâm sàng, biện chứng luận trị và liều lượng quy đổi chuẩn (104g dược liệu khô/người/ngày) để ứng dụng an toàn bài thuốc Thanh can thang trên bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng Can dương thượng cang.
• Dược sĩ và chuyên gia nghiên cứu phát triển (R&D) đông dược: Khai thác thông số chiết xuất cao nước, dữ liệu an toàn độc tính cấp (với mức liều an toàn thử nghiệm lên tới 260 g/kg) để nghiên cứu công thức bào chế sản phẩm bảo vệ sức khỏe tim mạch đạt chuẩn GMP.
• Học viên sau đại học và nhà nghiên cứu dược lý thực nghiệm: Tham khảo quy trình thiết lập mô hình gây tăng huyết áp bằng Cortison acetat kết hợp dung dịch muối ưu trương và phương pháp đo huyết áp đuôi chuột không xâm lấn có độ chính xác cao.
• Nhà quản lý y tế và chuyên gia y tế công cộng: Có thêm dữ liệu thực chứng tin cậy để đề xuất mở rộng danh mục thuốc y học cổ truyền điều trị bệnh không lây nhiễm tại hệ thống y tế cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Thành phần và công năng chính của bài thuốc Thanh can thang là gì?

Bài thuốc gồm 10 vị dược liệu đạt chuẩn Dược điển Việt Nam V: Câu đằng (12g), Hoàng cầm (12g), Tang ký sinh (12g), Tục đoạn (12g), Đại táo (12g), Ngưu tất (10g), Trạch tả (10g), Long cốt (10g), Xuyên khung (8g) và Cúc hoa (6g), tổng liều 104g. Bài thuốc có công năng thanh can tiềm dương, bổ can thận, hoạt huyết hóa ứ và an thần, chủ trị tăng huyết áp thể Can dương thượng cang.

Cơ chế gây tăng huyết áp của mô hình Cortison acetat trên chuột là gì?

Cortison acetat là một glucocorticoid làm tăng tái hấp thu Natri và nước tại ống thận, kết hợp cùng chế độ uống dung dịch NaCl 1% dẫn đến tăng thể tích tuần hoàn và tăng sức cản ngoại vi. Sau 21 đến 28 ngày gây mô hình, huyết áp tâm thu của chuột tăng 15,59% đến 18,24% và huyết áp tâm trương tăng 24,40% đến 26,41% so với nhóm chứng sinh học.

Liều dùng của Thanh can thang trên chuột được quy đổi từ người như thế nào?

Liều dùng dự kiến trên người là 104g dược liệu khô/ngày cho người nặng 50kg (tương đương 2,08 g/kg/ngày). Áp dụng hệ số quy đổi chuyển hóa từ người sang chuột cống là 7, mức liều tương đương có tác dụng trên chuột cống trắng được xác định chính xác là 14,56 g/kg/ngày (mức liều 1) và 43,68 g/kg/ngày (mức liều 2).

Bài thuốc có gây tụt huyết áp đột ngột hoặc làm rối loạn nhịp tim không?

Thử nghiệm trên hệ thống đo huyết áp đuôi chuột ADInstruments cho thấy Thanh can thang hạ huyết áp một cách từ từ, bền vững qua 7 ngày dùng thuốc và đưa các chỉ số huyết động về gần mức sinh lý. Bài thuốc hoàn toàn không gây tụt áp quá mức cũng như không làm biến đổi bất thường tần số nhịp tim của động vật thực nghiệm.

Bài thuốc Thanh can thang có độ an toàn tiền lâm sàng như thế nào?

Theo các khảo sát độc tính cấp đường uống, chỉ số liều gây chết trung bình (LD50) của bài thuốc là 367,68 ± 14,14 g/kg thể trọng. Khi chuột uống liều 260 g/kg (tương đương gấp khoảng 125 lần liều dùng thông thường trên lâm sàng), động vật hoàn toàn không xuất hiện biểu hiện nhiễm độc cấp tính, chứng minh biên độ an toàn rất rộng.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh thực nghiệm thành công mô hình gây tăng huyết áp bằng Cortison acetat liều 2,5 mg/kg/ngày kết hợp dung dịch NaCl 1% trên chuột cống trắng chủng Wistar trong 28 ngày.
• Bài thuốc Thanh can thang ở cả 2 mức liều 14,56 g/kg/ngày và 43,68 g/kg/ngày thể hiện tác dụng hạ huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương và huyết áp trung bình rõ rệt (p < 0,01) tương đương thuốc đối chứng Hydroclorothiazid.
• Cơ chế hạ áp được xác định gắn liền với tác dụng kích thích bài niệu, tăng cường đào thải ion Natri và Kali mà không làm mất cân bằng tỷ trọng hay độ pH nước tiểu.
• Bài thuốc sở hữu độ an toàn cao với mức liều không gây độc cấp tính gấp 125 lần liều điều trị lâm sàng, khẳng định tiềm năng ứng dụng y học rộng rãi.
• Nghiên cứu mở ra lộ trình phát triển dạng viên nang chuẩn hóa trong giai đoạn 2025 - 2026, góp phần hiện đại hóa các bài thuốc cổ truyền Việt Nam trong kiểm soát bệnh tim mạch mạn tính. Hãy liên hệ các cơ sở đào tạo chuyên ngành Y Dược học Cổ truyền để tiếp cận trọn vẹn toàn văn công trình nghiên cứu giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tăng huyết áp (THA) là một thách thức lớn đối với ngành y tế trên thế giới n i chung và Việt Nam n i riêng. Theo ước t nh của các nhà khoa học Mỹ, tỷ lệ tăng huyết áp trên thế giới năm 2000 là 26,4% (tương đương 972 triệu người, riêng các nước đang phát triển chiếm 639 triệu và s tăng lên 29,2% vào năm 2025 với tổng số người mắc bệnh tăng huyết áp trên toàn thế giới khoảng 1.56 tỷ người [1]. a phần tư trong số các bệnh nhân này là người thuộc các nước đang phát triển [2]. ên cạnh tăng huyết áp, đái tháo đường là bệnh lý nội tiết chuyển h a song hành với các bệnh l tim mạch, c ng đang là vấn đề xã hội mang t nh toàn cầu trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ tư hoặc thứ năm ở các nước phát triển và được xếp vào nhóm bệnh không lây phát triển nhanh nhất thế giới [1].

M i năm, trên thế giới c khoảng 17,5 triệu người tử vong do các bệnh l về tim mạch. Trong số các trường hợp mắc bệnh và tử vong do tim mạch hàng năm c khoảng 35% - 40% nguyên nhân do tăng huyết áp [3]. Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp c ng gia tăng nhanh ch ng. Kết quả điều tra thống kê năm 2015 của Hội tim mạch học Việt Nam trên 5.454 người trưởng thành (từ 25 tuổi trở lên) trong quần thể 44 triệu người tại 8 tỉnh thành trên toàn quốc mắc tăng huyết áp; tỷ lệ người Việt bị tăng huyết áp chiếm 47,3%.

Ước tính hiện nay nước ta đang c khoảng 6,85 triệu người THA và nếu không có biện pháp hữu hiệu thì đến năm 2025 s có khoảng 10 triệu người Việt Nam có THA [4]. Tăng huyết áp là căn bệnh diễn tiến âm thầm, t c dấu hiệu cảnh báo. Những dấu hiệu của tăng huyết áp thường không đặc hiệu và người bệnh thường không thấy c gì khác biệt với người bình thường cho đến khi xảy ra tai biến. Tăng huyết áp nếu được phát hiện sớm thì việc kiểm soát s rất 2 có hiệu quả và hạn chế được các biến chứng nguy hiểm, giảm nguy cơ tử vong và giảm gánh nặng bệnh tật cho bản thân, gia đình và toàn xã hội.

Hiện nay các thuốc điều trị tăng huyết áp ngày càng đa dạng về dược chất lẫn dạng bào chế. Y học cổ truyền có một số bài thuốc có hiệu quả trong điều trị cao huyết áp với tính an toàn cao, ít gây biểu hiện: tụt huyết áp, ho, ảnh hưởng gan thận,. Đặc biệt những trường hợp huyết áp dao động, huyết áp kháng trị thì sự h trợ của các thuốc YHCT trong điều trị c nghĩa rất tốt. Tại khoa Y học Cổ truyền - Bệnh viện Bạch Mai đã ứng dụng bài thuốc "Thanh Can Thang" trên lâm sàng để điều trị chứng huyễn vựng thể Can dương thượng cang với các chứng trạng như đau đầu, mất ngủ, bốc hoả,.

bước đầu có hiệu quả cải thiện rõ ràng các triệu chứng trên lâm sàng. Hiện nay, cùng với sự phát triển của các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nghiên cứu đã làm sáng tỏ nhiều cơ chế liên quan đến sinh bệnh l tăng huyết áp. Nhiều mô hình gây tăng huyết áp và các kỹ thuật đo huyết áp trên động vật thực nghiệm đã được nghiên cứu và công bố như tăng huyết áp liên quan đến thận và mạch máu, tăng huyết áp do chế độ ăn, tăng huyết áp do nội tiết, tăng huyết áp do thần kinh, tăng huyết áp do tâm l , tăng huyết áp do di truyền và các mô hình khác.