Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác động của người dân địa phương địa phương xã cán tỷ đến tài nguyên rừng khu bảo tồn thên nhiên bát đại sơn tỉnh hà giang

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của người dân xã Cán Tỷ đến tài nguyên rừng tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang.

• Tác giả: Nông Đức Mạnh
• Người hướng dẫn: TS. Dương Văn Thảo
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu tác động của người dân địa phương xã Cán Tỷ đến tài nguyên rừng khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ỹ nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm cộng đồng địa phương và vùng đệm
• 2.1.1. Khái niệm vùng đệm (Buffer Zone)
• 2.1.2. Khái niệm cộng đồng địa phương (Local Community)
• 2.2. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu trên thế giới
• 2.3. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.4. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp luận
• 3.4.2. Phương pháp và công cụ thu thập thông tin, số liệu
• 3.4.3. Xử lý, tổng hợp và phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Hình thức tác động bất lợi của cộng đồng địa phương tác động đến tài nguyên rừng
• 4.2. Cơ cấu đất canh tác và cơ cấu thu nhập của các cộng đồng địa phương vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn
• 4.3. Các nguyên nhân cơ bản dẫn tới những tác động bất lợi của các cộng đồng địa phương tới tài nguyên rừng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn
• 4.3.1. Các nguyên nhân về kinh tế
• 4.3.2. Các nguyên nhân về xã hội
• 4.3.3. Tổ chức cộng đồng
• 4.4. Đề xuất giải pháp kinh tế - xã hội
• 4.4.1. Đào tạo nghề giải quyết việc làm cho người dân địa phương
• 4.4.2. Phát triển rừng cộng đồng tại các thôn, bản
• 4.4.3. Đầu tư cho công tác xây dựng cơ sở hạ tầng
• 4.4.4. Khuyến khích người dân sử dụng tiết kiệm củi và hướng tới các nguồn chất đốt thay thế
• 4.4.5. Trách nhiệm các cấp chính quyền và Ban quản lý khu bảo tồn
• 4.4.6. Phát triển du lịch
• 4.4.7. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của hộ gia đình
• 4.4.8. Hỗ trợ vay vốn
• 4.4.9. Đề xuất một số một số giải pháp bảo tồn lâm sản quý hiếm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tác động của người dân địa phương

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích tác động môi trường của người dân xã Cán Tỷ đến tài nguyên rừng trong khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang. Khu bảo tồn này không chỉ có giá trị sinh thái mà còn là nơi sinh sống của nhiều cộng đồng dân cư. Những hoạt động của người dân như khai thác rừng, chăn thả gia súc và canh tác nông nghiệp đã tạo ra áp lực lớn lên tài nguyên rừng. Theo nghiên cứu, việc khai thác rừng không chỉ ảnh hưởng đến bảo tồn rừng mà còn làm giảm đa dạng sinh học trong khu vực. Đặc biệt, người dân địa phương thường không nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, dẫn đến những hành vi khai thác không bền vững.

1.1. Tác động tiêu cực đến tài nguyên rừng

Các hoạt động khai thác rừng của người dân địa phương đã dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng về diện tích rừng và tài nguyên thiên nhiên. Việc chặt cây, lấy củi và săn bắn động vật hoang dã đã làm giảm số lượng các loài động thực vật quý hiếm. Theo số liệu khảo sát, khoảng 60% hộ gia đình trong xã Cán Tỷ tham gia vào các hoạt động khai thác rừng, điều này cho thấy mức độ phụ thuộc của họ vào tài nguyên rừng. Hệ quả là, bảo vệ rừng trở thành một thách thức lớn cho các cơ quan chức năng. Chính sách quản lý tài nguyên rừng hiện tại chưa đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng này.

1.2. Tác động tích cực và giải pháp

Mặc dù có nhiều tác động tiêu cực, người dân địa phương cũng có thể đóng góp tích cực vào việc bảo tồn tài nguyên rừng. Việc phát triển các chương trình phát triển bền vững có thể giúp nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của rừng. Các giải pháp như đào tạo nghề, khuyến khích sử dụng các nguồn năng lượng thay thế cho củi, và phát triển du lịch sinh thái có thể tạo ra nguồn thu nhập mới cho người dân. Điều này không chỉ giúp cải thiện sinh kế mà còn giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Chính quyền địa phương cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn.

II. Đánh giá tác động xã hội và kinh tế

Tác động của người dân đến tài nguyên rừng không chỉ dừng lại ở khía cạnh môi trường mà còn liên quan đến các vấn đề kinh tế và xã hội. Người dân địa phương thường sống trong điều kiện kinh tế khó khăn, phụ thuộc vào tài nguyên rừng để sinh sống. Việc khai thác tài nguyên rừng trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của họ. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này cũng dẫn đến những mâu thuẫn giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn tài nguyên. Nghiên cứu cho thấy, việc giảm thiểu tác động tiêu cực từ người dân cần phải đi đôi với việc cải thiện điều kiện sống của họ.

2.1. Tác động kinh tế

Khai thác tài nguyên rừng mang lại nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình tại xã Cán Tỷ. Tuy nhiên, việc này cũng dẫn đến sự suy giảm tài nguyên, ảnh hưởng đến khả năng sinh sống lâu dài của người dân. Theo khảo sát, khoảng 70% thu nhập của người dân đến từ các hoạt động liên quan đến rừng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tìm kiếm các nguồn thu nhập thay thế để giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Các chương trình hỗ trợ tài chính và đào tạo nghề có thể giúp người dân chuyển đổi sang các hoạt động kinh tế khác, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực đến tài nguyên rừng.

2.2. Tác động xã hội

Sự thay đổi trong cách quản lý tài nguyên rừng có thể ảnh hưởng đến cấu trúc xã hội của cộng đồng địa phương. Việc tham gia vào các hoạt động bảo tồn có thể tạo ra cơ hội cho người dân nâng cao nhận thức và trách nhiệm với tài nguyên thiên nhiên. Các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức về bảo tồn đa dạng sinh học cần được triển khai để giúp người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của rừng. Sự tham gia của cộng đồng vào các quyết định liên quan đến quản lý tài nguyên sẽ tạo ra sự đồng thuận và hỗ trợ từ phía người dân, từ đó góp phần vào việc bảo tồn tài nguyên rừng hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Công tác bảo tồn đa dạng sinh học (ĐDSH) tại hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam đang đối mặt với thách thức to lớn từ xung đột lợi ích giữa mục tiêu bảo tồn nghiêm ngặt và nhu cầu sinh kế của cộng đồng dân cư vùng đệm. Theo các thống kê lâm nghiệp, phần lớn các khu bảo tồn thiên nhiên (KBT TN) đều có mật độ dân cư sinh sống đan xen hoặc giáp ranh cao, trong đó hơn 80% là đồng bào dân tộc thiểu số với tập quán sinh kế phụ thuộc vào rừng.

Dự án nghiên cứu “Nghiên cứu tác động của người dân địa phương xã Cán Tỷ đến tài nguyên rừng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang” được thực hiện nhằm giải quyết bài toán mâu thuẫn sinh thái - nhân văn tại KBT TN Bát Đại Sơn (thành lập theo Quyết định số 2601/QĐ-UB ngày 06/10/2000 của UBND tỉnh Hà Giang, tổng diện tích 10.684 ha trên địa bàn 4 xã: Bát Đại Sơn, Thanh Vân, Cán Tỷ và Nghĩa Thuận).

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN BÁT ĐẠI SƠN                    |
|                        Tổng diện tích: 10.684 ha                         |
+-------------------------------------------------------------------------+
       |                         |                       |
       v                         v                       v
+------------------+   +-------------------+   +--------------------+
|  Xã Bát Đại Sơn  |   |    Xã Thanh Vân   |   |     Xã Cán Tỷ      |
|    3.825,0 ha    |   |     3.948,0 ha    |   |     1.396,0 ha     |
+------------------+   +-------------------+   +--------------------+

Vấn đề thực tiễn (Problem Statement)

KBT TN Bát Đại Sơn sở hữu hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi độc đặc hữu với trữ lượng gỗ đạt 380.626 $\text{m}^3$, lưu giữ nhiều nguồn gen thực vật quý hiếm nhóm IA, IIA như Bách xanh (Calocedrus rupestris), Bách vàng (Xanthocyparis vietnamensis), Thông đỏ (Taxus chinensis), Nghiến (Burretiodendron hsienmu), Trai, Mun, Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia). Tuy nhiên, tài nguyên này đang bị suy thoái nghiêm trọng do các điểm nghẽn (pain points):

• Áp lực dân số và nghèo đói: Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên đạt 2,6%/năm; 99% dân số là đồng bào thiểu số (người H'Mông chiếm 81,5%, Dao chiếm 10,5%).
• Khan hiếm đất canh tác nghiêm trọng: Tại xã Cán Tỷ, đất nông nghiệp chỉ chiếm 359,2 ha (8,2% tổng diện tích tự nhiên 4.382,2 ha), trong đó 72% là nương hốc đá khô cằn, chỉ canh tác được 1 vụ ngô/năm.
• Tập quán khai thác kiệt quệ: 100% hộ gia đình sử dụng củi đun với khối lượng tiêu thụ trung bình 287,67 kg/hộ/tháng; tình trạng khai thác gỗ quý, bẫy bắt động vật và chăn thả gia súc tự do trong rừng diễn ra thường xuyên.

Mục tiêu dự án

1. Mục tiêu 1: Định lượng và phân loại chi tiết các hình thức tác động bất lợi của cộng đồng địa phương xã Cán Tỷ đến tài nguyên rừng (TNR).
2. Mục tiêu 2: Phân tích nguyên nhân kinh tế và xã hội chi phối hành vi tác động dựa trên Tháp sinh thái - nhân văn.
3. Mục tiêu 3: Xây dựng hệ thống 8 nhóm giải pháp kinh tế - xã hội - kỹ thuật lâm sinh khả thi nhằm giảm thiểu áp lực lên KBT và cải thiện sinh kế bền vững.

Phương pháp tiếp cận và Phạm vi nghiên cứu

• Cách tiếp cận: Tích hợp lý thuyết hệ thống, mô hình Bảo tồn - Phát triển (ICDP - Integrated Conservation and Development Projects) và phương pháp Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA - Participatory Rural Appraisal).
• Phạm vi khảo sát: Thôn Đầu Cầu I, xã Cán Tỷ, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang; thực hiện trong thời gian từ tháng 01/2014 đến tháng 05/2014 với cỡ mẫu đại diện 30 hộ gia đình.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước nghiên cứu này, các biện pháp quản trị vùng đệm tại khu vực chủ yếu dựa trên mệnh lệnh hành chính và tuần tra kiểm lâm truyền thống. Bảng dưới đây phân tích ưu - nhược điểm của các giải pháp tiếp cận:

Mô hình quản lý	Ưu điểm	Nhược điểm / Lỗ hổng	Hiệu quả bảo tồn
Bảo tồn nghiêm ngặt (Fines & Fences)	Ngăn chặn hành vi vi phạm tức thời nếu có lực lượng kiểm lâm dày đặc.	Tạo xung đột gay gắt giữa chính quyền và người dân; không giải quyết được nguồn gốc sinh kế.	Thấp (Dễ tái phát khi thiếu tuần tra)
Giao khoán bảo vệ rừng theo Dự án 661	Đã giao khoán và trồng mới được 405 ha rừng; hỗ trợ một phần kinh phí cho hộ nhận khoán.	Mức chi trả bảo vệ rừng thấp; diện tích giao chưa đồng đều; thiếu cơ chế kiểm tra giám sát chéo.	Trung bình
Tiếp cận có sự tham gia & Sinh kế bền vững (Đề xuất)	Gắn quyền lợi kinh tế với trách nhiệm bảo vệ; chuyển đổi năng lượng và vật nuôi; phát huy hương ước bản địa.	Đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu, sự phối hợp liên ngành và thời gian đào tạo kỹ thuật cho người dân.	Rất cao (Bền vững lâu dài)

Phân tích yêu cầu theo khung MoSCoW

• Must Have: Định lượng hóa khối lượng củi và lâm sản ngoài gỗ (LSNG) khai thác; xác định cơ cấu thu nhập 3 nhóm hộ (Nghèo, Cận nghèo, Trung bình); phân định ranh giới vùng đệm.
• Should Have: Mô hình bếp tiết kiệm củi và hầm khí sinh học Biogas; quy chế quản lý rừng cộng đồng thôn bản.
• Could Have: Bản đồ phân bố tài nguyên lâm sản quý hiếm; đề án phát triển du lịch sinh thái gắn với văn hóa H'Mông.
• Won't Have (trong phạm vi đề tài): Ứng dụng ảnh viễn thám GIS giải đoán biến động che phủ theo thời gian thực (do hạn chế trang thiết bị).

Thiết kế hệ thống

Nghiên cứu ứng dụng khung lý thuyết Tháp Sinh thái - Nhân văn (Human Ecological Pyramid - Park, 1936) để cấu trúc hóa các tầng tác động và giải pháp:

graph TD
    A["TẦNG ĐẠO ĐỨC & VĂN HÓA<br/>(Hương ước, nhận thức bảo tồn, tri thức bản địa H'Mông)"]
    B["TẦNG THỂ CHẾ & CHÍNH SÁCH<br/>(Quyết định 2601/QĐ-UB, Luật BV&PTR, Ban quản lý KBT, UBND xã)"]
    C["TẦNG KINH TẾ & SINH KẾ<br/>(Thu nhập nông nghiệp, chăn nuôi, khai thác gỗ, LSNG, củi đun)"]
    D["TẦNG SINH THÁI & CÔNG NGHỆ<br/>(Địa hình Karst >1000m, thảm thực vật đá vôi, khí hậu á nhiệt đới, thủy lợi)"]

    A --> B
    B --> C
    C --> D

Công cụ và công nghệ sử dụng

• Bộ công cụ PRA (Participatory Rural Appraisal): Phỏng vấn bán định hướng (Semi-structured interviews), thảo luận nhóm tập trung (FGD), lập sơ đồ nguồn tài nguyên thôn bản.
• Công cụ xử lý thống kê: Phần mềm Microsoft Excel (v14.0 / Data Analysis Toolpak) xử lý các hàm thống kê mô tả (Mean, Percentage, Variance).
• Thiết bị đo đạc thực địa: Thước dây lâm sinh, cân đồng hồ cơ học (đo sinh khối củi và LSNG), máy định vị GPS cầm tay Garmin 62s.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                  CẤU TRÚC BỘ DỮ LIỆU ĐIỀU TRA HỘ GIA ĐÌNH (PRA)                   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Thông tin nhân khẩu & Lao động:                                                |
|    - Chủ hộ, Dân tộc, Tỷ lệ lao động (<18 tuổi, 18-55 tuổi, >55 tuổi).          |
| 2. Hiện trạng khai thác tài nguyên:                                               |
|    - Củi (kg/tháng), Tần suất vào rừng (lần/tháng), Loài gỗ khai thác.             |
|    - LSNG: Măng, Rau rừng, Thuốc đắng, Phong lan, Mật ong, Động vật.              |
|    - Chăn thả: Số lượng trâu bò (con/hộ), Tần suất thả rừng (lần/tuần).           |
| 3. Cơ cấu kinh tế & Thu nhập (Triệu VNĐ/năm):                                     |
|    - Sản xuất nông nghiệp (SXNN), Chăn nuôi tại nhà, Khai thác TNR, Nguồn khác.   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Methodology

Quy trình nghiên cứu được chuẩn hóa qua 5 giai đoạn tuần tự:

[Giai đoạn 1: Chuẩn bị & Kế thừa] 
[Giai đoạn 2: Chọn mẫu khảo sát] 
[Giai đoạn 3: Điều tra thực địa PRA] 
[Giai đoạn 4: Xử lý & Phân tích] 
[Giai đoạn 5: Tổng hợp & Đề xuất giải pháp] 

• Đảm bảo chất lượng (QA): Thực hiện kỹ thuật kiểm tra chéo thông tin (Triangulation) giữa kết quả khai báo của hộ gia đình với biên bản vi phạm lâm luật của Hạt Kiểm lâm Bát Đại Sơn và phỏng vấn già làng/trưởng thôn.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình phân tích dữ liệu áp dụng các thuật toán thống kê mô tả lâm nghiệp để xác định các chỉ số định lượng. Dưới đây là mã giả thuật toán xử lý dữ liệu khảo sát lâm sinh và kinh tế hộ:

# Pipeline xử lý dữ liệu điều tra lâm sinh vùng đệm Bát Đại Sơn
def analyze_community_impact(survey_data):
    """
    survey_data: Danh sách 30 hộ điều tra với các trường:
    - firewood_kg_per_month, forest_trips_per_month, ntfp_kg_per_month
    - income_agriculture, income_husbandry, income_forest, income_other
    """
    n = len(survey_data)
    
    # 1. Tính toán trung bình tác động lâm sản
    avg_firewood = sum(h['firewood_kg_per_month'] for h in survey_data) / n
    avg_trips = sum(h['forest_trips_per_month'] for h in survey_data) / n
    daily_firewood_per_hh = avg_firewood / 30.0
    
    # 2. Phân tích cơ cấu nguồn thu nhập theo nhóm hộ
    income_structure = {}
    for group in ['Ngheo', 'Can_Ngheo', 'Trung_Binh']:
        group_hhs = [h for h in survey_data if h['poverty_status'] == group]
        count = len(group_hhs)
        if count > 0:
            total_agri = sum(h['income_agriculture'] for h in group_hhs) / count
            total_husb = sum(h['income_husbandry'] for h in group_hhs) / count
            total_forest = sum(h['income_forest'] for h in group_hhs) / count
            total_other = sum(h['income_other'] for h in group_hhs) / count
            total_income = total_agri + total_husb + total_forest + total_other
            
            income_structure[group] = {
                'total_income': total_income,
                'forest_percentage': (total_forest / total_income) * 100
            }
            
    return {
        'avg_firewood_month': avg_firewood,
        'daily_firewood_hh': daily_firewood_per_hh,
        'avg_trips_month': avg_trips,
        'income_summary': income_structure
    }

Testing và validation

Khảo sát được thực hiện trên mẫu $N = 30$ hộ tại thôn Đầu Cầu I, đại diện cho 1.638 hộ vùng đệm KBT. Dữ liệu sau khi thu thập được làm sạch, loại bỏ các giá trị dị biệt (outliers) thông qua đối soát thực tế tại chuồng trại và kho củi của từng gia đình.

Kết quả đạt được

1. Định lượng các hình thức khai thác lâm sản

Dữ liệu khảo sát thực địa chứng minh mức độ phụ thuộc sinh kế vào rừng ở mức rất cao:

Chỉ số lâm sản khai thác	Khối lượng trung bình / hộ / tháng	Tần suất / Đặc điểm khai thác
Củi đun sinh hoạt	287,67 kg/tháng (tương đương 9,59 kg/ngày)	100% hộ khai thác quanh năm; bình quân 9 lần vào rừng/tháng
Rau rừng, củ quả	8,18 kg/tháng	Tự cung tự cấp và bán tại chợ phiên Cán Tỷ
Măng rừng (nứa, vầu)	7,37 kg/tháng	Khai thác chính vào mùa mưa (tháng 4 - tháng 8)
Cây thuốc nam, thuốc đắng	0,64 kg/tháng	Thu hái ồ ạt, có nguy cơ cạn kiệt cục bộ nguồn gen
Động vật rừng (bẫy bắt)	0,90 kg/tháng	Săn bắt lợn rừng, cầy, sóc, khỉ bằng bẫy dây
Mật ong rừng	0,40 lít/tháng	Thu hái bằng lửa, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng cao mùa khô

KHỐI LƯỢNG LÂM SẢN KHAI THÁC TRUNG BÌNH (kg/hộ/tháng)

2. Khai thác gỗ quý hiếm và chăn thả gia súc

• Gỗ quý: Ghi nhận tình trạng khai thác trái phép Bách xanh, Bách vàng, Nghiến, Trai, Mun làm cột nhà và đồ mỹ nghệ. Loài Bách vàng (Xanthocyparis vietnamensis) có tinh dầu thơm bị suy giảm nghiêm trọng, tái sinh tự nhiên kém hơn Thiết sam giả lá ngắn.
• Chăn thả gia súc: 100% hộ gia đình nuôi bò (1 - 6 con/hộ), thả rông trong rừng tự nhiên từ 1 đến 4 lần/tuần sau khi thu hoạch ngô, làm gãy đổ cây tái sinh và nén chặt đất rừng Karst.

3. Cơ cấu thu nhập kinh tế hộ gia đình

Nhóm hộ	SX Nông nghiệp (Triệu đ - %)	Chăn nuôi tại nhà (Triệu đ - %)	Khai thác TNR (Triệu đ - %)	Nguồn khác (Triệu đ - %)	Tổng thu nhập (Triệu đ/năm)
Hộ nghèo	11,10 (30,75%)	13,90 (38,49%)	3,60 (9,92%)	7,50 (20,83%)	36,00 (100%)
Hộ cận nghèo	11,90 (31,30%)	14,10 (37,23%)	3,60 (9,56%)	8,30 (21,91%)	37,90 (100%)
Hộ trung bình	13,00 (27,96%)	19,80 (42,47%)	3,00 (6,45%)	10,75 (23,12%)	46,50 (100%)
Bình quân	12,00 (30,00%)	15,93 (40,00%)	3,40 (8,48%)	8,85 (22,00%)	40,10 (100%)

[!NOTE] Nhóm hộ nghèo và cận nghèo có mức độ phụ thuộc vào tài nguyên rừng lên tới xấp xỉ 10% tổng thu nhập tiền mặt hàng năm. Đây là động lực kinh tế trực tiếp dẫn đến việc xâm hại rừng bất hợp pháp.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Định lượng hóa áp lực tài nguyên trên địa hình Karst: Khác với các nghiên cứu định tính trước đây tại miền núi phía Bắc, đề tài cung cấp số liệu thực nghiệm chính xác về lượng tiêu thụ chất đốt (9,59 kg củi/hộ/ngày) và khối lượng khai thác từng nhóm LSNG tại KBT Bát Đại Sơn.
2. So sánh với các công trình nghiên cứu tương đương:
   • So với nghiên cứu tại VQG Pù Mát (Đỗ Anh Tuấn, 2001; Trần Ngọc Lân, 1999), nơi thu nhập từ rừng chiếm tới 34% - 62% do quy mô nương rẫy và khai thác gỗ thương phẩm lớn, áp lực tại Bát Đại Sơn mang tính đặc thù: thu nhập từ rừng chiếm ~10% nhưng áp lực tập trung cao độ vào gỗ quý hạt trần và củi đun do thiếu đất sản xuất cực đoan (72% nương hốc đá).
   • So với nghiên cứu tại VQG Ba Vì (Nguyễn Bá Ngãi, 2002; Trần Ngọc Hải, 2002) tập trung vào LSNG tre nứa và cây thuốc của người Dao, nghiên cứu tại Cán Tỷ chỉ ra mối đe dọa sinh tử tới quần thể Bách xanh, Bách vàng trên núi đá vôi.
3. Đóng góp học thuật và thực tiễn: Ứng dụng thành công khung lý thuyết Tháp Sinh thái - Nhân văn trong việc chứng minh mối quan hệ nghịch đảo giữa mức độ phát triển kinh tế xã hội vùng đệm và cường độ suy thoái ĐDSH.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Dự án đề xuất lộ trình triển khai hệ thống 8 giải pháp đồng bộ:

                  HỆ THỐNG 8 GIẢI PHÁP ĐỒNG BỘ
[NHÓM KỸ THUẬT &        [NHÓM SINH KẾ &        [NHÓM THỂ CHẾ &
 LÂM SINH]               KINH TẾ HỘ]            QUẢN TRỊ RỪNG]
 1. Tiết kiệm củi         4. Đào tạo nghề        6. Quản lý rừng
    (Biogas/Bếp đun)         (QĐ 1956 & 71)         cộng đồng
 2. Bảo tồn giống quý     5. Tín dụng vi mô      7. Nâng cao năng lực
    (Giâm hom Bách vàng)     (Ngân hàng CSXH)       BQL & Kiểm lâm
 3. Thủy lợi hồ treo      8. Chuyển dịch SX      
                            (Bò nhốt/Dược liệu)  

Kế hoạch hành động chi tiết

1. Khuyến khích sử dụng chất đốt thay thế: Triển khai lắp đặt 50 hầm Biogas composite xử lý chất thải chăn nuôi bò tại thôn Đầu Cầu I; kết hợp hỗ trợ kỹ thuật bếp củi cải tiến có ống khói, giảm 50% lượng củi tiêu thụ (tiết kiệm ~140 kg củi/hộ/tháng).
2. Bảo tồn lâm sản quý hiếm: Xây dựng vườn ươm nhân giống vô tính bằng phương pháp giâm hom cho loài Bách xanh (Calocedrus rupestris) và Bách vàng (Xanthocyparis vietnamensis); khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên 200 ha rừng núi đá vôi.
3. Đầu tư cơ sở hạ tầng thủy lợi: Xây dựng hệ thống bể trữ nước mưa và hồ treo Karst, giảm thiểu tình trạng mất nước mặt mùa khô của lưu vực sông Miện; nâng cấp đường liên thôn phục vụ giao thương hàng hóa.
4. Đào tạo nghề và chuyển dịch lao động: Thực hiện Quyết định số 1956/QĐ-TTg và Quyết định 71/2009/QĐ-TTg, đào tạo nghề phi nông nghiệp (xây dựng, may mặc, sửa chữa cơ khí) cho 30% lao động dôi dư tại địa phương.
5. Hỗ trợ vốn vay tín dụng ưu đãi: Mở rộng hạn mức vay vốn thông qua Hội Nông dân và Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Quản Bạ với lãi suất ưu đãi, chu kỳ vay 3 - 5 năm để đầu tư chăn nuôi bò vỗ béo nhốt chuồng.
6. Phát triển mô hình Rừng cộng đồng: Giao quyền quản lý rừng gắn với xây dựng hương ước thôn bản; phân định rõ quyền lợi hưởng dụng LSNG bền vững cho cộng đồng dân cư.
7. Nâng cao năng lực quản lý của Ban quản lý KBT: Trang bị thiết bị GPS, máy tính kết nối Internet; tổ chức các khóa tập huấn kỹ năng lâm nghiệp xã hội và tuần tra bảo vệ rừng dựa vào cộng đồng cho kiểm lâm viên.
8. Phát triển du lịch sinh thái - văn hóa: Khai thác cảnh quan 8 đỉnh núi đá vôi Bát Đại Sơn, hang động tự nhiên gắn với văn hóa ẩm thực truyền thống (mèn mén, thắng cố) của đồng bào H'Mông trong mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn.

Ước tính Chi phí - Lợi ích (ROI)

• Chi phí đầu tư mô hình điểm (thôn Đầu Cầu I): Dự toán ~450 triệu VNĐ (xây dựng 30 hầm biogas, 1 vườn ươm giống bản địa, 2 lớp đào tạo nghề).
• Lợi ích kinh tế - môi trường: Giảm khai thác ~103 tấn củi/năm; bảo vệ nguyên vẹn 1.396 ha rừng KBT tại xã Cán Tỷ; nâng thu nhập bình quân từ chăn nuôi bò nhốt thêm 6 - 8 triệu VNĐ/hộ/năm sau 24 tháng.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Thời gian khảo sát tập trung trong 5 tháng (01/2014 - 05/2014), chưa bao quát hết chu kỳ biến động khai thác LSNG trong toàn bộ mùa mưa (tháng 6 - tháng 10).
• Dung lượng mẫu khảo sát chuyên sâu dừng lại ở 30 hộ tại 1 thôn điểm, chưa mở rộng điều tra toàn bộ 18 thôn bản thuộc 4 xã vùng đệm.
• Việc ước tính khối lượng củi và lâm sản dựa trên trí nhớ của người dân (recall method) có thể có sai số biên $\pm 5%$.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Ứng dụng viễn thám không gian (Sentinel-2, Landsat) và GIS để giám sát diễn thế thảm thực vật rừng tự nhiên tại KBT Bát Đại Sơn.
• Xây dựng mô hình kinh tế lượng (Multinomial Logit) để lượng hóa chính xác các biến số tác động đến xác suất vi phạm lâm luật của hộ gia đình.
• Nghiên cứu công nghệ chiết xuất tinh dầu Bách vàng phục vụ dược liệu thương mại giá trị cao dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Giảng viên ngành Lâm nghiệp / Quản lý Tài nguyên Rừng: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp luận PRA và mô hình sinh thái nhân văn vùng đệm.
• Cán bộ Kiểm lâm & Ban Quản lý KBT Bát Đại Sơn: Sở hữu cơ sở dữ liệu định lượng về các điểm nóng khai thác lâm sản để tối ưu hóa tuyến tuần tra.
• Chính quyền địa phương (UBND xã Cán Tỷ, huyện Quản Bạ): Làm căn cứ hoạch định chính sách phân bổ nguồn vốn 30a, 135 và xây dựng nông thôn mới.
• Cộng đồng người dân xã Cán Tỷ: Hưởng lợi từ các mô hình sinh kế mới, nâng cao thu nhập và cải thiện môi trường sinh thái bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai mô hình chất đốt thay thế tại vùng núi Karst Cán Tỷ là gì?

Cần sử dụng hầm Biogas bằng vật liệu composite đúc sẵn dạng cầu có độ bền cao, chịu va đập và dễ vận chuyển qua địa hình đèo dốc đá vôi. Về nguồn nước cấp bổ sung cho hầm phân hủy, cần xây dựng bể lắng thu gom nước mưa mái nhà kết hợp tận dụng nước thải sinh hoạt.

2. Giới hạn quy mô đàn bò chăn nuôi nhốt chuồng để không gây áp lực ngược lên đất nông nghiệp?

Mỗi hộ gia đình chỉ nên duy trì đàn bò từ 3 - 5 con vỗ béo. Cần tận dụng tối đa 100% phụ phẩm thân ngô sau thu hoạch ủ chua (silage) kết hợp trồng cỏ voi (Pennisetum purpureum) tại các dải đất ven chân núi đá để đảm bảo nguồn thức ăn thô xanh quanh năm.

3. Làm thế nào để ngăn chặn tình trạng khai thác trộm cây gỗ quý Bách xanh, Bách vàng ở các vùng giáp ranh hiểm trở?

Cần thành lập Tổ tuần tra bảo vệ rừng tự quản cấp thôn (gồm đại diện Trưởng thôn, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên phối hợp với Kiểm lâm địa bàn), áp dụng chế độ thưởng - phạt rõ ràng từ quỹ chi trả dịch vụ môi trường rừng và trích xuất dữ liệu định vị các khu vực có cây mẹ tái sinh.

4. Nhu cầu duy tu, bảo dưỡng hầm Biogas và bếp tiết kiệm củi trong điều kiện vùng cao ra sao?

Cần định kỳ 6 tháng kiểm tra hệ thống van dẫn khí gas, ống lọc khử mùi $H_2S$ và xả bã bùn vi sinh định kỳ hàng năm để làm phân bón hữu cơ cho nương ngô. Công tác bảo trì được chuyển giao kỹ thuật trực tiếp cho các thợ cơ khí địa phương sau các lớp đào tạo nghề.

5. Dự toán ngân sách và thời gian hoàn vốn (ROI) khi chuyển đổi sang mô hình bò vỗ béo nhốt chuồng?

Chi phí ban đầu gồm tiền mua 02 bê đực giống (~25 - 30 triệu VNĐ) và cải tạo chuồng trại (~5 triệu VNĐ). Với chu kỳ nuôi vỗ béo 10 - 12 tháng/lứa, mỗi hộ có thể thu lãi ròng từ 12 - 16 triệu VNĐ/lứa, thời gian hoàn vốn đầu tư đạt từ 2 đến 2,5 năm.

---

Kết luận

Khoá luận tốt nghiệp “Nghiên cứu tác động của người dân địa phương xã Cán Tỷ đến tài nguyên rừng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang” của tác giả Nông Đức Mạnh đã phân tích toàn diện mối quan hệ biện chứng giữa bảo tồn ĐDSH và sinh kế cộng đồng vùng cao núi đá vôi. Công trình đã làm sáng tỏ:

• Khai thác củi sinh hoạt (287,67 kg/tháng) và LSNG là nguồn thu bù đắp cho sự thiếu hụt đất canh tác nghiêm trọng (72% nương hốc đá).
• Thu nhập từ rừng chiếm gần 10% cơ cấu kinh tế của nhóm hộ nghèo, trực tiếp đe dọa các loài thực vật quý hiếm nhóm IA, IIA.
• Hệ thống 8 nhóm giải pháp liên ngành (nổi bật là biogas, bếp tiết kiệm củi, nhân giống Bách xanh/Bách vàng và quản lý rừng cộng đồng) cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để dung hòa mục tiêu bảo tồn và phát triển kinh tế xã hội.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và chính quyền địa phương cần nhanh chóng thể chế hóa các khuyến nghị này thành các dự án can thiệp cụ thể, góp phần gìn giữ nguồn tài nguyên thiên nhiên vô giá của Cao nguyên đá Hà Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Rừng là một hệ sinh thái mà quần xã cây rừng giữ vai trò chủ đạo trong mối quan hệ tương tác giữa sinh vật với môi trường. Rừng có vai trò rất quan trọng đối với cuộc sống của con người cũng như môi trường: cung cấp nguồn gỗ, củi, điều hòa, tạo ra oxy, điều hòa nước, là nơi cư trú của động thực vật và tàng trữ các nguồn gen quý hiếm, bảo vệ và ngăn chặn gió bão, chống xói mòn đất, đảm bảo cho sự sống, bảo vệ sức khỏe của con người…. Vai trò của rừng là rất to lớn, tuy nhiên có một số nguyên nhân dẫn đến diện tích rừng ngày càng thu hẹp, đó là do tác động của chiến tranh, áp lực về dân số ở các vùng tăng nhanh, nghèo đói, người dân sinh kế chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên rừng, trình độ dân trí vùng sâu vùng xa còn thấp kiến thức bản địa chưa được phát huy, các hoạt động khuyến nông khuyến lâm chưa được phát triển, chính sách nhà nước về quản lý bảo vệ rừng còn nhiều bất cập cơ cấu xã hội truyền thống có nhiều thay đổi. Hệ thống các khu bảo tồn đã và đang gặp không ít khó khăn từ phía người dân và cộng đồng địa phương.

Điều khó khăn lớn nhất gặp phải trong việc quản lý khu bảo tồn là số dân sinh sống phía trong và ngoài sát với khu bảo tồn, thậm chí ngay cả trong khu bảo tồn đã tạo sức ép nặng nề lên khu bảo tồn. Bắt đầu từ những thay đổi của họ về vị trí nhà ở, về thói quen chiếm hữu đất đai canh tác, phát nương làm rẫy, săn bắt động vật, chặt gỗ, lấy củi, thu lượm các sản phẩm từ rừng và do đó ảnh hưởng đến công tác bảo vệ. TNR là nguồn sống chủ yếu của người dân sống trong và gần rừng từ bao đời nay, giờ đây dường như đã không còn là của họ. Họ đa số là người nghèo, dân trí thấp, họ cho rằng việc thành lập khu bảo tồn, không đem lại lợi ích gì cho họ, mà chỉ bị thiệt thòi vì không được tự do khai thác một phần tài nguyên thiên nhiên như trước nữa.

Trong khi đó, các sinh kế tạo nguồn thu nhập khác cho người dân địa phương chưa bù đắp được sự thiếu hụt lớn lao này. Chính vì vậy, đã gây ra mâu thuẫn giữa khu bảo tồn với người dân địa phương - những người đã và đang sống phụ thuộc một phần vào nguồn TNR. Do đó, việc tồn tại những tác động bất lợi của người dân vào TNR là một tất yếu. Vì vậy đề tài được thực hiện nhằm đánh giá mức độ tác động của cộng đồng địa phương n 2 đến tài nguyên rừng KBT.

Từ đó đưa ra biện pháp giảm thiểu tác động của người dân đến tài nguyên rừng, giúp họ có một cuộc sống tốt hơn bằng những tác động tích cực vào rừng. Từ khi chính phủ có chỉ thị 286/TTg (02/05/1997) về tăng cường các biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triển rừng, cấm khai thác rừng tự nhiên, tốc độ phục hồi rừng trở nên khả quan hơn. Để đạt được kết quả đó, Chính phủ đã giao quyền sử dụng đất cho các tổ chức, cá nhân và hộ gia đình trồng, chăm sóc quản lý và bảo vệ. Những chính sách này đã góp phần tích cực trong việc làm tăng diện tích rừng, giảm diện tích đất trống đồi núi trọc và rừng đã dần phục hồi trở lại.

Có được kết quả đó là do những cơ chế chính sách trên của Chính phủ đã bước đầu tạo được sự chuyển biến theo hướng xã hội hóa nghề rừng, làm cho rừng có chủ và người dân đã chủ động tham gia quản lý bảo vệ rừng (Chỉ thị số 286/TTg Thủ Tướng Chính Phủ, 1997) [14]. Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn được thành lập theo quyết định số 2601/QĐ-UB ngày 06/10/2000 của UBND tỉnh Hà Giang, có nhiệm vụ chính là bảo vệ hệ động, thực vật trên núi đá vôi, bảo vệ nguồn gen và cảnh quan môi trường, phát huy tính phòng hộ đầu nguồn khu vực (Quyết định số 2601/QĐ-UB UBND tỉnh Hà Giang, 2000) [19]. Bát Đại Sơn là khu vực thuộc vùng núi phía bắc, người dân sinh sống ở đây chủ yếu là người dân tộc thiểu số, đời sống còn nhiều khó khăn, sống phụ thuộc vào rừng. Hoạt động sống của người dân nơi đây ít nhiều ảnh hưởng tới hệ động thực vật trong khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn.

Vì vậy chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tác động của người dân địa phương địa phương xã Cán Tỷ đến tài nguyên rừng Khu bảo tồn thên nhiên Bát Đại Sơn, tỉnh Hà Giang” 1. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu những tác động của người dân địa phương đến tài nguyên rừng khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn làm cơ sở từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm giảm thiểu những tác động của người dân địa phương đến tài nguyên rừng. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định những tác động tiêu cực và tích cực của người dân địa phương tới tài nguyên rừng tại khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn – Hà Giang. - Đề xuất biện pháp làm giảm thiểu tác động tiêu cực và phát huy những tác động tích cực của người dân tới tài nguyên rừng.

Ỹ nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học Qua quá trình thực hiện đề tài, sinh viên sẽ được thực hành nghiên cứu khoa học, biết phân bổ thời gian một cách hợp lý và khoa học trong công việc để đạt được kết quả cao trong quá trình làm việc, đồng thời là cơ sở khoa học để củng cố những kiến thức đã học tại nhà trường vào hoạt động thực tiễn. Ý nghĩa thực tiến sản xuất - Qua đề tài biết được mức độ tác động của người dân tới tài nguyên rừng từ đó đưa ra các giải pháp bảo tồn tránh sự suy giảm đa dạng sinh học. - Đưa ra các biện pháp giúp người dân sống trong rừng, gần rừng và phụ thộc vào rừng cải thiện sinh kế, tránh những tác động tiêu cực đến tài nguyên rừng.

n 4 PHẦN 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Khái niệm cộng đồng địa phương và vùng đệm 2. Khái niệm vùng đệm (Buffer Zone) - Theo tổ chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế IUCN định nghĩa vùng đệm như sau: “Vùng đệm là những vùng được xác định ranh giới rõ ràng, có hoặc không có rừng, nằm ngoài ranh giới của khu bảo tồn và được quản lý để nâng cao việc bảo tồn của khu bảo tồn và chính vùng đệm đồng thời mang lại lợi ích cho nhân dân sống quanh khu bảo tồn. Điều này có thể thực hiện được bằng cách áp dụng các hoạt động phát triển cụ thể, đặc biệt góp phần vào việc nâng cao đời sống kinh tế – xã hội của các cư dân sống trong vùng đệm” (Võ Nguyên Huân, 2009) [16].

- Theo khái niệm về vùng đệm ở Việt Nam như sau: “Vùng đệm là vùng được xác định ranh giới rõ ràng, có hoặc không có rừng, nằm liền kề ngoài khu bảo tồn và bao quanh khu bảo tồn, có tác động ngăn chặn hoặc giảm nhẹ sự xâm phạm khu bảo tồn. Mọi hoạt động trong vùng đệm phải nhằm mục đích hỗ trợ cho công tác bảo tồn ở khu bảo tồn và vùng đệm, không di dân từ bên ngoài vào vùng đệm với bất cứ hình thức nào; tích cực phát triển kinh tế góp phần ổn định và từng bước nâng cao đời sống vật chất – văn hoá – tinh thần của dân cư sống trong vùng đệm” (Võ Nguyên Huân, 2009) [16]. Khái niện cộng đồng địa phương (Local Community) Cộng đồng địa phương là một nhóm người sống trong cùng một môi trường, một không gian, có lãnh thổ xác định, có những điểm tương đối giống nhau, có mối quan hệ nhất định với nhau (Phạm Hoàng Hải và cs, 2014) [15]. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu trên thế giới Năm 1872, Vườn quốc gia đầu tiên trên thế giới được thành lập ở Mỹ, đó là vườn quốc gia Yellowstone.

Vườn quốc gia này nằm trên vùng đất do người Crow và người Shoshone sinh sống trên cơ sở sử dụng bạo lực ép buộc hai cộng đồng tộc người này phải rời bỏ mảnh đất của họ. Nhiều khu bảo tồn thên nhiên và vườn quốc gia được thành lập sau đó ở các nước khác nhau trên thế giới và cũng sử dụng phương thức quản lý theo mô hình này, có nghĩa là ngăn cấm người dân địa phương thâm nhập vào khu bảo tồn thiên nhiên và n 5 vườn quốc gia và tiếp cận tài nguyên trong đó. Điều đó dẫn đến những hiệu quả tất yếu là làm nảy sinh nhiều mâu thuẫn giữa cộng đồng địa phương và khu bảo tồn và mục đích bảo tồn tài nguyên đã không đạt được (Võ Quý, 1997) [7]. Trên thế giới, cộng đồng quốc tế đã có nhiều nghiên cứu nhằm nỗ lực làm thay đổi chiến lược bảo tồn từ đầu thập kỷ 1980.

Một chiến lược bảo tồn mới dần được hình thành và khẳng định tính ưu việt, đó là liên kết quản lý khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia với các hoạt động sinh kế của các cộng đồng địa phương, cần thiết có sự tham gia bình đẳng của các cộng đồng trên cơ sở tôn trọng nền văn hoá trong quá trình xây dựng các quyết định. Nhiều kết quả nghiên cứu trên thế giới và kinh nghiệm thực tiễn của các khu bảo tồn và vườn quốc gia khẳng định rằng để quản lý thành công cần dựa trên mô hình quản lý gắn bảo tồn đa dạng sinh học với bảo tồn văn hoá của cộng đồng địa phương. Ở Vườn quốc gia Kakadu (Australia), những người thổ dân chẳng những được chung sống với vườn quốc gia một cách hợp pháp mà họ còn được thừa nhận là chủ hợp pháp của vườn quốc gia và được tham gia quản lý vườn quốc gia thông qua các đại diện của họ trong ban quản lý. Tại VQG Wasur (Indonesia) vẫn tồn tại 13 làng bản với cuộc sống gắn với săn bắn cổ truyền (Võ Quý, 1997) [7], (Hoàng Hoè, 1995) [1].

Ở Thái lan, vào khoảng những năm 1945, độ che phủ của rừng đạt tới 60%, nhưng đến năm 1995 giảm xuống còn 26%.000 km2 rừng bị tàn phá. Năm 1989, Cục Lâm nghiệp của Hoàng Gia Thái lan (The Royal Forest Department) thành lập khu bảo tồn để bảo vệ diện tích rừng còn lại. Điều này dẫn tới xung đột giữa các cộng đồng địa phương sống trong vùng đệm. Một thử nghiệm của Dự án “ Quản lý rừng bền vững thông qua sự cộng tác” (Sustainable Forest Management through Collaborative efforts’ Project) thực hiện tại Phu Kheio Wildlife Sanctuary, tỉnh Chaiyaphum ở miền Đông- Bắc Thái lan.