Tác động của nhà đầu tư nước ngoài đến hiệu quả giá cổ phiếu tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhà đầu tư nước ngoài và hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu nghiên cứu thực nghiệm tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nhà Đầu Tư Nước Ngoài Và Hiệu Quả Phản Ánh Thông Tin Của Giá Cổ Phiếu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. BỐ CỤC BÀI NGHIÊN CỨU
• 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Nhà đầu tư NN và hiệu quả phản ảnh thông tin trên giá cổ phiếu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề nghiên cứu

Toàn cầu hóa đã tạo ra một môi trường đầu tư mới, trong đó nhà đầu tư nước ngoài (NĐT NN) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu tác động của NĐT NN đến giá cổ phiếu tại Việt Nam, đặc biệt là hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng NĐT NN có thể cải thiện tính hiệu quả của thị trường thông qua việc truyền tải thông tin kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế và cần được cải thiện để thu hút NĐT NN. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa NĐT NN và hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu, từ đó đưa ra những gợi ý cho chính sách nhằm nâng cao tính hiệu quả của thị trường.

II. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định mối quan hệ giữa nhà đầu tư nước ngoài và hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu được đặt ra là: Tác động của NĐT NN lên hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu tại TTCK Việt Nam là như thế nào? Nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố như tỷ lệ sở hữu của NĐT NN, hoạt động giao dịch của họ và các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp làm rõ vai trò của NĐT NN trong việc nâng cao hiệu quả của thị trường chứng khoán, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý và nhà đầu tư.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa nhà đầu tư nước ngoài và hiệu quả phản ánh thông tin trên giá cổ phiếu. Phân tích đơn biến và hồi quy được thực hiện để kiểm tra mối liên hệ này. Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến phụ thuộc và độc lập, trong đó biến phụ thuộc là hiệu quả giá cổ phiếu và biến độc lập là tỷ lệ sở hữu của NĐT NN. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2009-2014. Các phương pháp hồi quy gộp, hồi quy chéo hàng năm và hồi quy theo hiệu ứng cố định sẽ được áp dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối tương quan nghịch biến giữa tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài và các biến phi hiệu quả phản ánh thông tin giá cổ phiếu. Cụ thể, khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng, hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu cũng được cải thiện. Điều này cho thấy sự hiện diện của NĐT NN có tác động tích cực đến giá cổ phiếu tại Việt Nam. Ngoài ra, các doanh nghiệp có quy mô lớn và thanh khoản tốt cũng cho thấy giá cổ phiếu phản ánh thông tin hiệu quả hơn. Kết quả này khẳng định vai trò quan trọng của NĐT NN trong việc nâng cao tính hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam.

V. Kết luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhà đầu tư nước ngoài có tác động tích cực đến hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Sự hiện diện của NĐT NN không chỉ giúp cải thiện tính hiệu quả của thị trường mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Các cơ quan quản lý cần xem xét và giải quyết các vấn đề tồn tại của thị trường để tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn hơn cho NĐT NN. Nghiên cứu này cũng mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về tác động của các yếu tố khác đến hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, với lịch sử hoạt động hơn 15 năm, đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể của nhà đầu tư nước ngoài (NĐT NN) trong cơ cấu sở hữu và hoạt động giao dịch. Theo số liệu từ Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh, đến cuối năm 2015, tổng giá trị cổ phiếu do NĐT NN sở hữu đạt hơn 13 tỷ USD, chiếm khoảng 23,15% vốn hóa trên HSX. Sự tham gia ngày càng sâu rộng của NĐT NN đặt ra câu hỏi về tác động của họ đối với hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam – một thị trường cận biên với nhiều rào cản phi thị trường như giới hạn sở hữu nước ngoài.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hoạt động giao dịch của NĐT NN với hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu tại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2014. Nghiên cứu tập trung vào 88 doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh, sử dụng các chỉ số đo lường hiệu quả giá dựa trên lý thuyết thị trường hiệu quả và lý thuyết bước đi ngẫu nhiên. Kết quả kỳ vọng sẽ cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò của NĐT NN trong việc nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó góp phần định hướng chính sách mở cửa và phát triển thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết nền tảng: lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis – EMH) và lý thuyết bước đi ngẫu nhiên (Random Walk Theory). EMH cho rằng giá cổ phiếu phản ánh đầy đủ và nhanh chóng tất cả các thông tin có sẵn trên thị trường, trong khi lý thuyết bước đi ngẫu nhiên khẳng định giá cổ phiếu biến động theo một chuỗi không thể dự đoán trước. Từ đó, hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu được đo lường qua hệ số tự tương quan bậc 1 của tỷ suất sinh lợi (TSSL) và tỷ số phương sai của TSSL trong các khoảng thời gian khác nhau.

Ngoài ra, nghiên cứu tham khảo các mô hình và kết quả thực nghiệm của Boehmer & Kelley (2009), Bae cùng cộng sự (2012) và W. Shen (2014) về tác động của NĐT tổ chức và NĐT NN đến hiệu quả phản ánh thông tin giá cổ phiếu tại các thị trường phát triển và mới nổi. Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FIO), hoạt động giao dịch của NĐT NN (đo bằng sự thay đổi tỷ lệ sở hữu ΔFIO), sở hữu của NĐT tổ chức trong nước (DIO), quy mô doanh nghiệp (SIZE), giá cổ phiếu (PRICE) và các chỉ số thanh khoản (ZEROS, AMIHUD).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng (panel data) gồm 88 doanh nghiệp niêm yết trên HSX trong giai đoạn 2009-2014, tổng cộng 514 quan sát. Mẫu được chọn lọc nghiêm ngặt theo tiêu chí vốn hóa thị trường trung bình trên 100 tỷ đồng và khối lượng giao dịch bình quân trên 10.000 cổ phiếu/phiên để đảm bảo tính đại diện và loại bỏ quan sát ngoại lai.

Phân tích gồm hai bước chính: (1) phân tích đơn biến (bivariate analysis) để khảo sát mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và hiệu quả giá cổ phiếu theo nhóm quy mô doanh nghiệp; (2) phân tích hồi quy đa biến với mô hình kinh tế lượng, trong đó biến phụ thuộc là các chỉ số đo lường hiệu quả phản ánh thông tin giá cổ phiếu (INEFFICIENCY), biến độc lập chính là tỷ lệ sở hữu và sự thay đổi sở hữu của NĐT NN, cùng các biến kiểm soát như sở hữu tổ chức trong nước, quy mô, giá cổ phiếu và thanh khoản.

Ba phương pháp hồi quy được áp dụng: hồi quy gộp (pool OLS) với điều chỉnh sai số chuẩn theo cụm doanh nghiệp và năm, hồi quy chéo hàng năm (annual cross-sectional regression) để kiểm soát tương quan chuỗi, và hồi quy hiệu ứng cố định theo doanh nghiệp (firm-fixed effects) nhằm giải quyết vấn đề nội sinh và bỏ sót biến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và hiệu quả phản ánh thông tin: Kết quả hồi quy cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FIO) có mối tương quan nghịch biến và có ý nghĩa thống kê với các biến phi hiệu quả giá cổ phiếu (AUTOD, AUTOW, |1 − VR(1,5)|, |1 − VR(1,10)|). Cụ thể, khi FIO tăng, các chỉ số phi hiệu quả giảm, cho thấy giá cổ phiếu phản ánh thông tin hiệu quả hơn. Ví dụ, hệ số hồi quy của FIO trong mô hình với biến AUTOD là âm và có ý nghĩa ở mức 1%, minh chứng cho tác động tích cực của NĐT NN.

2. Hoạt động giao dịch của NĐT NN: Biến sự thay đổi trong tỷ lệ sở hữu nước ngoài (ΔFIO), đại diện cho hoạt động giao dịch, cũng có mối tương quan nghịch biến với các biến phi hiệu quả giá, mặc dù mức ý nghĩa thống kê thấp hơn (khoảng 10%). Điều này cho thấy giao dịch tích cực của NĐT NN góp phần nâng cao hiệu quả phản ánh thông tin.

3. Ảnh hưởng của sở hữu tổ chức trong nước và quy mô doanh nghiệp: Sở hữu của NĐT tổ chức trong nước (DIO) cũng có tác động tương tự như NĐT NN, giúp cải thiện hiệu quả giá cổ phiếu. Quy mô doanh nghiệp (SIZE) và thanh khoản cổ phiếu (đo bằng AMIHUD và ZEROS) có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả phản ánh thông tin, với các doanh nghiệp lớn và thanh khoản tốt có giá cổ phiếu phản ánh thông tin hiệu quả hơn.

4. Phân tích theo nhóm quy mô và sở hữu: Phân tích đơn biến cho thấy mối quan hệ cùng chiều giữa quy mô doanh nghiệp và tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Ở các nhóm doanh nghiệp có quy mô vừa và lớn, các chỉ số phi hiệu quả giá có xu hướng giảm khi sở hữu nước ngoài tăng, củng cố kết luận về vai trò tích cực của NĐT NN.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế tại thị trường phát triển và mới nổi, khẳng định vai trò của NĐT NN trong việc nâng cao hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu. Nguyên nhân có thể do NĐT NN, chủ yếu là các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, có khả năng khai thác và tích hợp thông tin toàn cầu nhanh chóng, từ đó giảm thiểu các sai lệch định giá trên thị trường Việt Nam.

Ngoài ra, hoạt động giao dịch tích cực của NĐT NN góp phần làm tăng tính thanh khoản và giảm các hiện tượng bất thường trong tỷ suất sinh lợi, giúp giá cổ phiếu phản ánh thông tin một cách chính xác hơn. Sự tương tác giữa sở hữu nước ngoài và sở hữu tổ chức trong nước cũng tạo ra môi trường cạnh tranh và minh bạch hơn, thúc đẩy quản trị doanh nghiệp hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng giảm của các chỉ số phi hiệu quả giá theo mức tăng của tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các nhóm quy mô doanh nghiệp, hoặc bảng tổng hợp kết quả hồi quy với các hệ số và mức ý nghĩa thống kê rõ ràng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao giới hạn sở hữu nước ngoài: Cơ quan quản lý nên tiếp tục nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài, hướng tới cho phép sở hữu tối đa 100% cổ phần trong các doanh nghiệp đại chúng, nhằm thu hút thêm vốn và chuyên môn từ NĐT NN, dự kiến trong vòng 2-3 năm tới.

2. Tăng cường minh bạch và công bố thông tin: Yêu cầu các doanh nghiệp niêm yết nâng cao chất lượng công bố thông tin, áp dụng các chuẩn mực quốc tế để tạo niềm tin cho NĐT NN, giúp giá cổ phiếu phản ánh thông tin nhanh và chính xác hơn. Chủ thể thực hiện là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các Sở giao dịch.

3. Phát triển các sản phẩm tài chính đa dạng: Khuyến khích phát triển các quỹ ETF, quỹ đầu tư nước ngoài và các sản phẩm tài chính phái sinh để tăng tính thanh khoản và hấp dẫn thị trường, dự kiến trong 1-2 năm tới.

4. Cải thiện môi trường pháp lý và quản trị doanh nghiệp: Tăng cường khung pháp lý bảo vệ quyền lợi NĐT NN, thúc đẩy quản trị công ty minh bạch và hiệu quả, giảm thiểu rủi ro giao dịch nội gián và thao túng thị trường. Chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán và các doanh nghiệp niêm yết.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và cơ quan hoạch định chính sách: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách mở cửa thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

2. Các nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước: Giúp hiểu rõ vai trò của sở hữu nước ngoài và hoạt động giao dịch trong việc cải thiện hiệu quả thị trường, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình phân tích phù hợp với thị trường cận biên, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Doanh nghiệp niêm yết và các chuyên gia tư vấn tài chính: Hỗ trợ đánh giá tác động của cơ cấu sở hữu và hoạt động giao dịch đến giá cổ phiếu, từ đó cải thiện quản trị và chiến lược phát triển doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhà đầu tư nước ngoài có thực sự giúp nâng cao hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu không?
   Có, nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sở hữu và hoạt động giao dịch của NĐT NN có mối tương quan nghịch biến với các chỉ số phi hiệu quả giá cổ phiếu, nghĩa là sự hiện diện của họ giúp giá cổ phiếu phản ánh thông tin nhanh và chính xác hơn.

2. Phương pháp nào được sử dụng để đo lường hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu?
   Hiệu quả được đo bằng hệ số tự tương quan bậc 1 của tỷ suất sinh lợi theo ngày và tuần, cùng với tỷ số phương sai của tỷ suất sinh lợi trong các khoảng thời gian khác nhau, dựa trên lý thuyết thị trường hiệu quả và bước đi ngẫu nhiên.

3. Tại sao lại chọn mẫu nghiên cứu là các doanh nghiệp niêm yết trên HSX trong giai đoạn 2009-2014?
   Giai đoạn này đảm bảo dữ liệu đầy đủ, ổn định và phù hợp với tiêu chí về quy mô và thanh khoản, đồng thời loại bỏ các doanh nghiệp mới niêm yết để đảm bảo tính cân đối và độ tin cậy của phân tích.

4. Có những rào cản nào đối với sự tham gia của NĐT NN trên thị trường chứng khoán Việt Nam?
   Rào cản chính là giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 49% trong nhiều năm, cùng với các quy định pháp lý và thủ tục hành chính còn phức tạp, tuy nhiên đã có sự nới lỏng gần đây cho phép sở hữu lên đến 100% trong một số trường hợp.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các thị trường cận biên khác không?
   Có, kết quả nghiên cứu tại Việt Nam – một thị trường cận biên – có thể đại diện cho các thị trường tương tự, cung cấp cơ sở tham khảo cho các nghiên cứu và chính sách phát triển thị trường chứng khoán tại các quốc gia đang phát triển.

Kết luận

• NĐT nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Tỷ lệ sở hữu và hoạt động giao dịch của NĐT NN có mối tương quan nghịch biến với các chỉ số phi hiệu quả giá, chứng tỏ giá cổ phiếu phản ánh thông tin nhanh và chính xác hơn khi có sự tham gia của họ.
• Quy mô doanh nghiệp và thanh khoản cổ phiếu cũng là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả phản ánh thông tin.
• Kết quả nghiên cứu hỗ trợ các cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách mở cửa thị trường và cải thiện môi trường đầu tư.
• Đề xuất các bước tiếp theo bao gồm mở rộng giới hạn sở hữu nước ngoài, nâng cao minh bạch thông tin, phát triển sản phẩm tài chính và cải thiện quản trị doanh nghiệp nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Các nhà quản lý và doanh nghiệp nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để tận dụng tối đa lợi ích từ sự tham gia của NĐT NN, đồng thời các nhà nghiên cứu có thể mở rộng nghiên cứu sang các thị trường cận biên khác để so sánh và hoàn thiện lý thuyết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, nội dung, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Phần 2 – Tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu trước đây. Tác giả xây dựng phần này với mục đích xem xét (i) NĐT NN và hiệu quả phản ảnh thông tin trên giá cổ phiếu có liên hệ với nhau như thế nào?, sau đó, tác giả tổng quan các nghiên cứu gần đây nhất và (iii) tác giả xem xét trường hợp của Việt Nam, có những đặc điểm riêng có như thế nào. Từ đó có một sự định hướng rõ ràng hơn trong việc xây dựng mô hình nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam.

Phần 3 – Phương pháp nghiên cứu. Phần này cung cấp một cách chi tiết về giả thuyết nghiên cứu, mô hình nghiên cứu, nguồn dữ liệu cho nghiên cứu cũng như cách xác định các biến số được sử dụng trong nghiên cứu. Ngoài ra, tác giả cũng tiến hành thống kê mô tả cho các biến số trong mô hình hồi quy. Phần 4 – Kết quả nghiên cứu.

Tác giả trình bày các kết quả từ việc phân tích đơn biến, và phân tích kết quả hồi quy. Trong đó, kết quả hồi quy đến từ mô hình hồi quy cơ sở, mô hình hồi quy hàng năm, và hồi quy với mô hình hiệu ứng cố định theo nhóm doanh nghiệp (firm fixed effects). Phần 5 – Kết luận. Phần này tác giả tóm tắt kết quả nghiên cứu cũng như nêu lên những hạn chế của đề tài và những hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo.

TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2. Nhà đầu tư NN và hiệu quả phản ảnh thông tin trên giá cổ phiếu Đầu tiên, trước khi đi vào xem xét mối quan hệ giữa sở hữu của NĐT nước ngoài và hiệu quả phản ánh thông tin trên giá cổ phiếu, tác giả muốn định nghĩa NĐT NN trên TTCK. Shen (2014) xem xét nhóm NĐT NN chính là những nhà đầu tư không cư trú trong quốc gia đó, bao gồm cả tổ chức và cá nhân. Theo Quy chế hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam do Bộ Tài chính ban hành năm 2008, NĐT NN trên TTCK Việt Nam bao gồm: a) Cá nhân là người có quốc tịch nước ngoài, cư trú tại nước ngoài hoặc tại Việt Nam, bao gồm cả người gốc Việt Nam có quốc tịch nước ngoài; b) Tổ chức thành lập và hoạt động theo pháp luật nước ngoài và chi nhánh của tổ chức này, bao gồm cả chi nhánh hoạt động tại Việt Nam; c) Tổ chức thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam có 100% vốn góp nước ngoài và các chi nhánh của tổ chức này; d) Quỹ đầu tư thành lập và hoạt động theo pháp luật nước ngoài và các quỹ đầu tư thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam có 100% vốn góp NN.

Dựa trên các tài liệu vừa nêu và nghiên cứu của W. Shen (2014), trong nghiên cứu này, tác giả xem xét các NĐT NN là các tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động đầu tư cổ phiếu trên TTCK Việt Nam. Trong đó, hoạt động đầu tư của NĐT NN thực hiện đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam dưới các hình thức sau: a. Trực tiếp thực hiện đầu tư thông qua việc: i.

Mua, bán cổ phiếu, trái phiếu và các loại chứng khoán niêm yết khác trên Sở Giao dịch Chứng khoán, Trung tâm Giao dịch Chứng khoán hoặc đăng 123doc 8 ký giao dịch tại các công ty chứng khoán; ii. Mua, bán cổ phần và các loại chứng khoán chưa niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán, Trung tâm Giao dịch Chứng khoán hoặc chưa đăng ký giao dịch tại các công ty chứng khoán; iii. Tham gia đấu giá mua chứng khoán, đấu giá mua cổ phần tại các doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa; iv. Tham gia góp vốn thành lập quỹ đầu tư chứng khoán với tỷ lệ góp vốn của bên nước ngoài theo quy định của Thủ tướng Chính phủ; v.

Tham gia góp vốn tại các doanh nghiệp Việt Nam với tỷ lệ góp vốn của bên nước ngoài theo quy định của Thủ tướng Chính phủ. Thực hiện đầu tư thông qua việc uỷ thác quản lý vốn đầu tư cho công ty quản lý quỹ trên cơ sở Hợp đồng quản lý đầu tư ký với công ty quản lý quỹ. Tiếp theo, tác giả muốn làm rõ hơn yếu tố thứ 2 trong mối quan hệ đang được nghiên cứu là tính hiệu quả của phản ánh thông tin trên giá cổ phiếu dựa trên 2 lý thuyết có nhiều sự tương đồng là lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis – EMH) và lý thuyết bước đi ngẫu nhiên (Random Walk Theory). Đầu tiên, Eugene Fama (1960s) đã phát triển khái niệm "thị trường hiệu quả".

Theo đó, tính hiệu quả của thị trường là khả năng và tốc độ mà các thông tin trên thị trường ảnh hưởng tới giá chứng khoán. Một thị trường được coi là hiệu quả khi nó đạt hiệu quả về mặt thông tin, hay nói các khác, giá của các loại tài sản được giao dịch như cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản, phản ánh được tất cả các thông tin đã biết trên thị trường. Cùng với đó, Maurice Kendall (1953) là người đầu tiên đưa lý thuyết bước đi ngẫu nhiên, Burton Malkiel (1973) đã cụ thể hóa lý thuyết này trong quyển sách "A Random Walk Down Wall Street". Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên cho thấy giá chứng khoán tuân theo bước đi ngẫu nhiên và đó là bước đi không thể tiên đoán trước được.

Khả năng tăng hay giảm của chứng khoán trong tương lai là tương đương nhau. Như vậy, từ hàm ý của 2 lý thuyết này, nếu giá cả 123doc 9 của cổ phiếu phản ánh một cách có hiệu quả với các thông tin, thì giá cả cổ phiếu phải tuân theo bước đi ngẫu nhiên và thị trường là hiệu quả. Dựa trên hàm ý này, và theo cách của Boehmer & Kelley (2009), W. Shen (2014), tác giả xây dựng 2 cách đo lường về tính hiệu quả trong việc phản ánh thông tin của giá cổ phiếu dựa trên tương quan chuỗi (serial correlations) của TSSL chứng khoán.

Cách đo lường thứ nhất dựa trên hệ số tự tương quan bậc 1 (first - order autocorrelation coefficients) của TSSL chứng khoán. Một cách trực quan về cách đo lường này là, nếu giá cổ phiếu tuân theo bước đi ngẫu nhiên, hay giá cổ phiếu phản ánh hiệu quả về mặt thông tin, TSSL của cổ phiếu không xuất hiện hiện tượng tự tương quan. Cách đo lường thứ 2 dựa trên tỷ số phương sai của TSSL chứng khoán tại các thời điểm khác nhau. Mô hình bước đi ngẫu nhiên, hay giá cổ phiếu phản ánh hiệu quả về mặt thông tin hàm ý rằng, phương sai của TSSL chứng khoán được bổ sung, hoặc cộng dồn theo thời gian (additive over time).

Do đó, tỷ số phương sai của TSSL đa giai đoạn (multi-period) trên phương sai của TSSL một giai đoạn (one-period) là bằng 1. Dựa trên các hàm ý này, tác giả sử dụng hiệu số giữa 1 và tỷ số phương sai của TSSL như là cách đo lường tính hiệu quả thông tin của cố phiếu. Phương pháp tính của cả 2 cách đo lường này sẽ được thảo luận một cách chi tiết hơn ở phần 3 của nghiên cứu. Cuối cùng, mối quan hệ giữa NĐT NN và hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu như thế nào? Các nghiên cứu của Bae cùng cộng sự (2012), W.

Shen (2014), đã chỉ ra rằng, các NĐT NN đã giúp cải thiện hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu trên các thị trường nội địa, hay làm cho thị trường trở nên hiệu quả hơn. Các nghiên cứu này dựa trên 2 quan điểm lập luận như sau: Thứ nhất, các NĐT NN đã giúp cải thiệu hiệu quả phản ánh thông tin của giá cổ phiếu một cách trực tiếp thông qua việc kết hợp các thông tin mà họ có được vào 123doc 10 các giao dịch mà họ thực hiện trên thị trường chứng khoán nội địa. Nghiên cứu của Bae cùng cộng sự (2012) ngụ ý rằng các NĐT NN giúp kết hợp, lồng ghép các thông tin toàn cầu vào giá cổ phiếu và cải thiện hiệu quả thị trường nội địa. Hơn nữa, các NĐT NN chủ yếu là các NĐT tổ chức, các định chế đầu tư, các quỹ đầu tư hoặc là các nhà kinh doanh chênh lệch giá rất tài ba, những người có thể loại bỏ các lỗi định giá, hay định giá sai lệch (mis-pricing), làm cho giá cổ phiếu bám sát hơn vào giá trị cơ bản của doanh nghiệp.

Trong một nghiên cứu gần đây, Boehmer & Kelley (2009) đã tìm thấy mối quan hệ giữa việc giao dịch nhiều hơn của các nhà đầu tư tổ chức (bao gồm cả tổ chức trong nước và ngoài nước) giúp cải thiện hiệu quả thông tin giá cổ phiếu trên TTCK Mỹ. Các nghiên cứu khác tại TTCK Mỹ cũng cho thấy các NĐT tổ chức rất tích cực khai thác việc định giá sai lệch (Campbell cùng các cộng sự 2009, Ke và Ramalingegowda, 2005). Giao dịch của NĐT tổ chức cũng giúp giảm thiểu TSSL bất thường (return anomalies) trên thị trường do các hiệu ứng giá cổ phiếu trược theo xu hướng sau khi DN công bố báo cáo lợi nhuận (post-earnings announcement drift) (Bartov và các công sự, 2000). Brockman và Yan (2009) chỉ ra rằng sở hữu theo lô lớn (block ownership) (hàm ý cho các NĐT tổ chức) có mối liên kết với tính hiệu quả hơn trong việc phản ánh thông tin của giá cổ phiếu tại thị trường Mỹ.

Thứ hai, các NĐT NN giúp cải thiện hiệu quả thông tin DN một cách gián tiếp thông qua việc nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp, đảm bảo cho công ty được định hướng điều hành và được kiểm soát một cách có hiệu quả vì quyền lợi của cổ đông và những người liên quan đến công ty. NĐT NN, đặc biệt là những NĐT đến từ các quốc gia có chính sách bảo vệ NĐT nghiêm ngặt có thể thúc đẩy các quá trình quản trị tại các doanh nghiệp mà họ đầu tư (Kho cùng các cộng sự, 2009; Aggarwal và các cộng sự, 2011). Việc tăng cường quản trị DN sẽ giúp hạn chế các cổ đông nội bộ, cổ đông lớn (giữ quyền kiểm soát) thực hiện giao dịch nội gián (insider trading), đồng thời khuyến khích các nhà đầu tư tài ba khác trên thị 123doc 11 trường tham gia vào việc phát hiện các thông tin và chênh lệch thông tin, kết quả là giá cổ phiếu sẽ trở nên hiệu quả hơn. Tóm lại, dựa trên hàm ý của lý thuyết thị trường hiệu quả và lý thuyết bước đi ngẫu nhiên, tác giả đã đo lường được tính hiệu quả trong việc phản ánh thông tin của giá cổ phiếu.