Nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại đến ERPT tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tác động của chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại lên ERPT tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Phan Ngọc Thanh Bảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ Và Mở Cửa Thương Mại Lên ERPT Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc bài nghiên cứu
• 2. KHUNG LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái đến giá cả trong nước
• 2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn tỷ giá
• 2.2.1. Chính sách tiền tệ trong nước, lạm phát và can thiệp Chính phủ
• 2.2.2. Mức độ biến động của tỷ giá hối đoái
• 2.2.3. Độ chênh lệch sản lượng
• 2.2.4. Độ mở cửa thương mại
• 2.3. Tổng quan nghiên cứu trước đây
• 2.3.1. Các nghiên cứu các nước trên thế giới
• 2.3.2. Những nghiên cứu tại Việt Nam
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Phân chia mẫu nghiên cứu và đặt giả thuyết
• 3.4. Các bước thực hiện nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.2. Lựa chọn độ trễ thích hợp
• 4.3. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 4.4. Kiểm định nhân quả Granger
• 4.5. Phân tích phản ứng xung
• 4.6. Kết quả phân rã phương sai
• 5. KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại đến ERPT

Chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ phân tích cách mà hai yếu tố này tác động đến hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (ERPT) tại Việt Nam. ERPT được hiểu là mức độ thay đổi giá cả trong nước khi tỷ giá hối đoái thay đổi. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý nhằm ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của ERPT trong nền kinh tế

ERPT là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học, phản ánh mức độ ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến giá cả hàng hóa trong nước. Khi tỷ giá hối đoái thay đổi, giá cả hàng hóa nhập khẩu cũng sẽ thay đổi, từ đó tác động đến chỉ số giá tiêu dùng. Việc hiểu rõ ERPT giúp các nhà quản lý kinh tế có cái nhìn sâu sắc hơn về cách thức hoạt động của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập.

1.2. Tác động của chính sách tiền tệ đến ERPT

Chính sách tiền tệ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến ERPT thông qua việc điều chỉnh lãi suất và cung tiền. Khi lãi suất tăng, đồng nội tệ có xu hướng mạnh lên, làm giảm giá hàng hóa nhập khẩu và từ đó ảnh hưởng đến giá cả trong nước. Ngược lại, khi lãi suất giảm, đồng nội tệ có thể yếu đi, dẫn đến tăng giá hàng hóa nhập khẩu và áp lực lạm phát.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nghiên cứu ERPT tại Việt Nam

Việc nghiên cứu ERPT tại Việt Nam gặp nhiều thách thức do sự biến động của tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Các nhà nghiên cứu cần phải xem xét nhiều yếu tố như lạm phát, chính sách tiền tệ và độ mở cửa thương mại để có cái nhìn toàn diện về vấn đề này.

2.1. Những khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là một trong những thách thức lớn nhất trong nghiên cứu ERPT. Nhiều số liệu có thể không được công bố hoặc không đầy đủ, gây khó khăn cho việc phân tích và đưa ra kết luận chính xác.

2.2. Tác động của lạm phát đến ERPT

Lạm phát là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến ERPT. Khi lạm phát cao, giá cả hàng hóa trong nước có thể tăng nhanh hơn so với giá hàng hóa nhập khẩu, làm giảm mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái đến giá cả trong nước.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại đến ERPT

Nghiên cứu này sử dụng mô hình VAR để phân tích mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ, mở cửa thương mại và ERPT. Mô hình này cho phép đánh giá tác động của các yếu tố này đến giá cả hàng hóa trong nước qua các giai đoạn khác nhau.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình VAR (Vector Autoregression) là một công cụ mạnh mẽ trong phân tích kinh tế. Nó cho phép các nhà nghiên cứu xem xét mối quan hệ giữa nhiều biến số kinh tế cùng một lúc, từ đó đưa ra các kết luận chính xác hơn về tác động của chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại đến ERPT.

3.2. Dữ liệu và phương pháp phân tích

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO). Phương pháp phân tích bao gồm kiểm định nghiệm đơn vị và kiểm định Granger để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến số.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại đến ERPT

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại có tác động đáng kể đến ERPT tại Việt Nam. Mức độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá cả hàng hóa trong nước có sự khác biệt rõ rệt giữa các giai đoạn nghiên cứu.

4.1. Phân tích kết quả từ mô hình VAR

Kết quả từ mô hình VAR cho thấy rằng khi tỷ giá hối đoái tăng, giá cả hàng hóa trong nước cũng có xu hướng tăng theo. Điều này cho thấy rằng ERPT tại Việt Nam đang diễn ra và có ảnh hưởng lớn đến giá cả tiêu dùng.

4.2. So sánh giữa các giai đoạn nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng mức độ ERPT có sự thay đổi giữa các giai đoạn 2000-2006 và 2007-2014. Trong giai đoạn sau, mức độ truyền dẫn tỷ giá có xu hướng tăng cao hơn, cho thấy sự nhạy cảm của nền kinh tế với biến động tỷ giá hối đoái.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu ERPT tại Việt Nam

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại có tác động lớn đến ERPT tại Việt Nam. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý nhằm ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính của nghiên cứu cho thấy rằng ERPT tại Việt Nam đang diễn ra và có sự ảnh hưởng lớn từ chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi và điều chỉnh các chính sách này để đảm bảo sự ổn định kinh tế.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến ERPT, cũng như đánh giá tác động của các chính sách kinh tế vĩ mô trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong nền kinh tế mở, mức độ lan truyền của biến động tỷ giá vào giá cả nội địa là một trong những chỉ dấu then chốt quyết định hiệu quả của chính sách tiền tệ và ổn định kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu thực nghiệm này khai thác chuỗi dữ liệu kinh tế lượng gồm 180 quan sát theo tháng xuyên suốt 15 năm, từ tháng 1 năm 2000 đến tháng 12 năm 2014, tại Việt Nam. Vấn đề cốt lõi được đặt ra là sự tác động đồng thời của chính sách tiền tệ và tiến trình hội nhập thương mại quốc tế lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (Exchange Rate Pass-Through - ERPT) vào chỉ số giá tiêu dùng.

Mục tiêu cụ thể của luận văn hướng đến việc giải quyết hai bài toán trọng tâm. Thứ nhất, mô hình hóa và lượng hóa mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương vào chỉ số giá tiêu dùng tại thị trường Việt Nam trong toàn bộ giai đoạn 2000 - 2014. Thứ hai, phân tích và so sánh tầm quan trọng tương đối giữa hai nhân tố: mức độ mở cửa thương mại và định hướng điều hành chính sách tiền tệ đối với quy mô của hệ số ERPT. Mẫu nghiên cứu được phân tách khoa học thành hai thời kỳ riêng biệt: giai đoạn 2000 - 2006 gồm 84 quan sát (thời kỳ trước khi gia nhập WTO với lạm phát bình quân dưới 10%) và giai đoạn 2007 - 2014 gồm 96 quan sát (thời kỳ sau khi gia nhập WTO với lạm phát vượt mốc 10.037% vào năm 2007 và tăng trưởng cung tiền M2 đạt đỉnh 46%).

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống bằng chứng định lượng vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước. Kết quả nghiên cứu là căn cứ thực nghiệm giúp cơ quan quản lý kiểm soát mục tiêu lạm phát, thiết lập biên độ dao động tỷ giá phù hợp và giảm thiểu rủi ro nhập khẩu lạm phát khi kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tăng trưởng vượt bậc từ 14.45 tỷ USD năm 2000 lên 150.19 tỷ USD vào năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý thuyết của luận văn được xây dựng dựa trên mô hình truyền dẫn tỷ giá của Goldberg và Knetter năm 1997, kết hợp với học thuyết điều chỉnh giá tương đối qua cơ chế tỷ giá của Milton Friedman năm 1953 và giả thuyết môi trường lạm phát của Taylor năm 2000.

Khung phân tích tập trung vào năm khái niệm kinh tế vĩ mô trọng yếu:

1. Hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (ERPT): Đo lường phần trăm thay đổi của chỉ số giá nội địa khi tỷ giá hối đoái giữa các đối tác thương mại biến động 1%. Mức độ truyền dẫn có thể là hoàn hảo (bằng 1), không hoàn hảo (nhỏ hơn 1) hoặc không xảy ra (bằng 0).
2. Kênh truyền dẫn trực tiếp và gián tiếp: Kênh trực tiếp diễn ra khi tỷ giá tăng làm tăng giá hàng nhập khẩu tiêu dùng và chi phí nguyên vật liệu đầu vào; kênh gián tiếp tác động thông qua sự dịch chuyển của tổng cầu, tiền lương và hiện tượng đô la hóa trong nền kinh tế.
3. Độ mở cửa thương mại: Phản ánh tỷ trọng kim ngạch xuất nhập khẩu trên tổng sản lượng quốc gia, gia tăng mức độ phụ thuộc của giá cả trong nước vào biến động thị trường quốc tế theo nghiên cứu của McCarthy năm 2000.
4. Môi trường lạm phát và giả thuyết Taylor: Nhận định rằng mức độ ERPT có mối tương quan cùng chiều với tỷ lệ lạm phát, trong đó môi trường lạm phát cao và bất ổn sẽ làm gia tăng độ nhạy cảm của giá cả trước các cú sốc tỷ giá.
5. Cơ chế điều hành chính sách tiền tệ: Sự can thiệp vô hiệu hóa thông qua dự trữ ngoại hối và các công cụ cung tiền M2 nhằm triệt tiêu các cú sốc tỷ giá từ bên ngoài.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp theo chuỗi thời gian hàng tháng từ tháng 1 năm 2000 đến tháng 12 năm 2014, với tổng quy mô mẫu đạt 180 quan sát. Dữ liệu được trích xuất từ các định chế tài chính uy tín gồm Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Toàn bộ chuỗi dữ liệu gốc được hiệu chỉnh tính mùa vụ bằng phương pháp Census X11 trước khi đưa vào ước lượng. Phương pháp chọn mẫu chia tách có chủ đích thành hai giai đoạn: giai đoạn 1 từ 2000 đến 2006 (84 quan sát) và giai đoạn 2 từ 2007 đến 2014 (96 quan sát) nhằm nắm bắt sự thay đổi mang tính cấu trúc khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO.

Mô hình tự hồi quy vector (VAR) đệ quy của Christopher Sims năm 1980 được lựa chọn làm phương pháp phân tích cốt lõi. Lý do lựa chọn mô hình VAR là khả năng xử lý đồng thời tất cả các biến số kinh tế vĩ mô như các biến nội sinh có mối quan hệ tương tác động hai chiều, khắc phục hoàn toàn các giả định gượng ép về biến ngoại sinh của mô hình phương trình cấu trúc truyền thống. Thứ tự sắp xếp Cholesky đệ quy bao gồm năm biến số: Giá dầu thế giới (OIL), Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP đại diện cho chênh lệch sản lượng), Cung tiền mở rộng (M2), Tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương (NEER tính theo rổ 10 đồng tiền đối tác thương mại lớn) và Chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Quy trình định lượng được triển khai qua các bước: kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP), lựa chọn độ trễ tối ưu qua tiêu chí AIC/SIC/HQ, kiểm tra tính ổn định qua vòng tròn nghiệm AR Roots, phân tích hàm phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai Cholesky trên phần mềm EViews.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình kiểm định và ước lượng mô hình VAR trên phần mềm EViews đã mang lại bốn phát hiện khoa học mang tính đột phá:

Thứ nhất, kiểm định tính dừng cho thấy tính chất chuỗi thời gian có sự phân hóa rõ rệt giữa hai thời kỳ. Trong giai đoạn 2000 - 2006, biến CPI không dừng ở chuỗi gốc và sai phân bậc 1 mà chỉ dừng ở sai phân bậc 2 với giá trị thống kê ADF đạt -4.165 (bác bỏ giả thuyết H0 ở mức ý nghĩa 1%), dẫn đến việc mô hình VAR giai đoạn này thiết lập độ trễ tối ưu bằng 2. Ngược lại, trong giai đoạn 2007 - 2014, tất cả các biến số đều dừng ở sai phân bậc 1 với độ trễ tối ưu được xác định là 1. Kiểm định nghiệm đa thức AR Roots xác nhận toàn bộ các nghiệm đều nằm bên trong vòng tròn đơn vị, bảo đảm 100% tính ổn định cho cả hai hệ thống phương trình.

Thứ hai, hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào chỉ số giá tiêu dùng tại Việt Nam là không hoàn hảo (ERPT < 1) nhưng có xu hướng gia tăng mạnh mẽ theo thời gian. Phản ứng tích lũy của CPI trước cú sốc 1% của tỷ giá NEER trong giai đoạn 2007 - 2014 có biên độ lớn hơn và thời gian kéo dài hơn so với giai đoạn 2000 - 2006.

Thứ ba, mức độ mở cửa thương mại là nhân tố giữ vai trò chi phối và quyết định trực tiếp đến sự gia tăng của ERPT. Khi kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng vượt bậc từ 14.45 tỷ USD năm 2000 lên mức đỉnh 62.69 tỷ USD năm 2008 và đạt 150.19 tỷ USD năm 2014, cùng với kim ngạch nhập khẩu tăng từ 14.07 tỷ USD lên 148.05 tỷ USD, nền kinh tế Việt Nam đã trở nên nhạy cảm hơn rất nhiều trước biến động giá cả nhập khẩu và tỷ giá quốc tế.

Thứ tư, bằng chứng thực nghiệm về tác động của môi trường lạm phát lên ERPT (theo giả thuyết Taylor) là không rõ ràng. Mặc dù giai đoạn 2007 - 2014 ghi nhận tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 liên tục trên 20% mỗi năm (đặc biệt là mức tăng kỷ lục 46% vào năm 2007) và lạm phát biến động phức tạp hai con số, nhưng sự gia tăng của ERPT chủ yếu bắt nguồn từ cú sốc giá dầu thế giới và áp lực thương mại hơn là do môi trường lạm phát nội tại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến ERPT gia tăng sau năm 2007 nằm ở cơ cấu thương mại và tính chất phụ thuộc nhập khẩu của nền sản xuất trong nước. Khoảng 70% đến 80% giá trị kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam trong giai đoạn 2007 - 2014 là máy móc, thiết bị và nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất. Khi tỷ giá NEER biến động kết hợp cùng các đợt tăng vọt của giá dầu Brent thế giới, chi phí sản xuất đầu vào tăng nhanh chóng, lan truyền thẳng vào chỉ số giá tiêu dùng thông qua kênh chi phí đẩy.

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Võ Văn Minh năm 2009 (cho thấy mức truyền dẫn vào CPI sau 1 năm chỉ đạt 0.13) và Nguyễn Phi Lân năm 2010 (tỷ giá giải thích khoảng 5% biến động lạm phát sau 12 tháng). Tuy nhiên, luận văn đã làm rõ hơn sự dịch chuyển cấu trúc so với nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hằng và Nguyễn Đức Thành năm 2010 bằng cách sử dụng tỷ giá đa phương NEER thay vì tỷ giá song phương USD/VND thuần túy.

Để trực quan hóa các kết quả phân tích phức tạp, dữ liệu kinh tế lượng trong nghiên cứu có thể được biểu diễn qua hai dạng trực quan chính. Thứ nhất là đồ thị đường biểu diễn hàm phản ứng xung tích lũy (Cumulative IRF) thể hiện quỹ đạo phản ứng của CPI trong 24 tháng sau cú sốc tỷ giá 1%, giúp thấy rõ sự khác biệt về độ dốc và biên độ giữa hai giai đoạn. Thứ hai là bảng hoặc biểu đồ cột chồng phân rã phương sai Cholesky tại các mốc 6, 12, 18 và 24 tháng, minh họa tỷ lệ phần trăm đóng góp ngày càng tăng của cú sốc tỷ giá và giá dầu thế giới vào phương sai sai số dự báo của lạm phát CPI.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả định lượng thu được, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp mang tính chiến lược cho các cơ quan quản lý vĩ mô:

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tiếp tục chuyển đổi cơ chế điều hành tỷ giá sang hình thức tỷ giá trung tâm thả nổi có quản lý linh hoạt. Cơ quan điều hành cần duy trì biên độ dao động tỷ giá thực tế trong khoảng 2% đến 3% mỗi năm, đồng thời chủ động sử dụng quỹ dự trữ ngoại hối để triệt tiêu các cú sốc đầu cơ ngắn hạn, rút ngắn thời gian can thiệp thị trường xuống dưới 3 tháng nhằm tránh việc dồn nén áp lực tỷ giá gây bùng phát lạm phát đột biến.

Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính trong việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 ở mức bền vững từ 14% đến 16%/năm trong giai đoạn trung hạn 2016 - 2020. Việc chấm dứt các gói nới lỏng tiền tệ đột ngột (như mức tăng cung tiền 46% năm 2007) sẽ giúp ổn định kỳ vọng lạm phát và triệt tiêu nguyên nhân cốt lõi gây mất giá đồng nội tệ.

Thứ ba, Bộ Công Thương cùng các hiệp hội doanh nghiệp cần đẩy nhanh chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa nguyên vật liệu sản xuất từ mức dưới 35% lên tối thiểu 50% đến 60% vào năm 2025. Giải pháp này giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, từ đó vô hiệu hóa kênh truyền dẫn chi phí đẩy từ tỷ giá vào giá tiêu dùng nội địa.

Thứ tư, Viện Chiến lược Ngân hàng và các cơ quan nghiên cứu vĩ mô cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro ERPT dựa trên mô hình VAR đệ quy theo quý. Hệ thống này cần cập nhật liên tục biến động của giá dầu Brent thế giới và tỷ giá NEER của 10 đối tác thương mại hàng đầu, đưa ra các kịch bản dự báo lạm phát trong khung thời gian từ 6 đến 12 tháng để phục vụ công tác điều hành chính sách tiền tệ chủ động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Ban Lãnh đạo và các chuyên viên Vụ Chính sách Tiền tệ, Vụ Quản lý Ngoại hối thuộc Ngân hàng Nhà nước cùng Bộ Tài chính có thể sử dụng các hệ số ERPT thực nghiệm để xây dựng kịch bản điều hành tỷ giá, xác định liều lượng can thiệp thị trường mở và kiểm soát lạm phát mục tiêu.
2. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Giới học thuật thuộc khối ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng có thể sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận chuỗi thời gian, quy trình ứng dụng mô hình VAR đệ quy, kỹ thuật phân rã Cholesky và xử lý tính mùa vụ Census X11 trên chuỗi dữ liệu 180 quan sát.
3. Khối ngân hàng thương mại và định chế tài chính: Các chuyên viên phân tích vĩ mô và quản trị rủi ro nguồn vốn tại các ngân hàng có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu để dự báo xu hướng lãi suất, tỷ giá, từ đó định giá chính xác các công cụ phái sinh ngoại hối như hợp đồng kỳ hạn (Forward) và hợp đồng hoán đổi (Swap).
4. Ban điều hành các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Giám đốc tài chính (CFO) và phòng kinh doanh quốc tế có thể nắm bắt được độ trễ truyền dẫn giá từ 4 đến 12 tháng để xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro tỷ giá (Hedging), lựa chọn đồng tiền thanh toán tối ưu và lập kế hoạch định giá hàng hóa phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (ERPT) là gì và vì sao lại quan trọng tại Việt Nam?

ERPT là tỷ lệ phần trăm thay đổi của giá cả nội địa khi tỷ giá hối đoái biến động 1%. Chỉ số này có ý nghĩa sống còn tại Việt Nam vì kim ngạch xuất nhập khẩu đã vượt 150 tỷ USD năm 2014, khiến mọi biến động tỷ giá tác động ngay lập tức đến giá hàng nhập khẩu và chỉ số giá tiêu dùng CPI.

Vì sao nghiên cứu lại chia mẫu dữ liệu thành hai giai đoạn 2000-2006 và 2007-2014?

Việc phân kỳ xuất phát từ cột mốc Việt Nam gia nhập WTO năm 2007 làm thay đổi căn bản cấu trúc kinh tế. Giai đoạn 2000 - 2006 có lạm phát ổn định dưới 10% với 84 quan sát, trong khi giai đoạn 2007 - 2014 có 96 quan sát ghi nhận lạm phát 10.037%, cung tiền M2 tăng vọt 46% và mở cửa thương mại sâu rộng.

Mô hình VAR 5 biến trong luận văn được thiết lập theo trật tự nào?

Mô hình VAR đệ quy sắp xếp 5 biến số theo trật tự Cholesky: Giá dầu thế giới (OIL), Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), Cung tiền (M2), Tỷ giá danh nghĩa đa phương (NEER) và Chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Cấu trúc này bảo đảm các cú sốc ngoại sinh từ giá dầu và kinh tế vĩ mô lan truyền tuần tự đến mặt bằng giá cả nội địa.

Độ mở thương mại hay môi trường lạm phát chi phối ERPT mạnh hơn tại Việt Nam?

Bằng chứng thực nghiệm khẳng định độ mở thương mại là yếu tố chi phối mạnh mẽ nhất làm gia tăng mức độ ERPT. Ngược lại, giả thuyết Taylor về việc môi trường lạm phát cao thúc đẩy ERPT chỉ nhận được sự ủng hộ rất hạn chế, do lạm phát Việt Nam chịu ảnh hưởng lớn từ chi phí đẩy nhập khẩu.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần làm gì trước sự gia tăng của hệ số ERPT?

Doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các công cụ tài chính phái sinh để khóa rủi ro tỷ giá đầu vào cho các đơn hàng kỳ hạn từ 3 đến 6 tháng. Đồng thời, các đơn vị cần đa dạng hóa thị trường nhập khẩu nguyên liệu và thương lượng điều khoản chia sẻ rủi ro tỷ giá trong hợp đồng ngoại thương.

Kết luận

Tổng kết lại toàn bộ công trình nghiên cứu, năm kết luận trọng tâm được rút ra bao gồm:

• Mức độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào chỉ số giá tiêu dùng tại Việt Nam diễn ra không hoàn hảo nhưng gia tăng rõ rệt về biên độ và tốc độ trong giai đoạn 2007 - 2014 so với giai đoạn 2000 - 2006.
• Mở cửa thương mại và việc gia nhập WTO là động lực chủ đạo làm gia tăng độ nhạy cảm của mặt bằng giá trong nước trước các biến động tỷ giá.
• Giả thuyết Taylor về mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa môi trường lạm phát và ERPT chưa tìm thấy bằng chứng vững chắc tại thị trường Việt Nam.
• Mô hình VAR 5 biến với chuỗi 180 quan sát chứng minh tính hiệu quả vượt trội trong việc phân tích động thái lan truyền chính sách tiền tệ và cú sốc vĩ mô.
• Chính sách điều hành tỷ giá linh hoạt có quản lý kết hợp kiểm soát cung tiền M2 tăng trưởng từ 14% đến 16%/năm là giải pháp then chốt để ổn định giá trị đồng nội tệ.

Về định hướng tiếp theo, các nhóm nghiên cứu cần tiếp tục cập nhật chuỗi số liệu sau năm 2015 và ứng dụng các mô hình kinh tế lượng phi tuyến như SVAR hoặc TVP-VAR trong giai đoạn 2026 - 2030 nhằm đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể liên hệ tra cứu toàn văn luận văn thạc sĩ để tiếp cận chi tiết hệ thống bảng hồi quy và bộ tham số thực nghiệm hoàn chỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH *** PHAN NGỌC THANH BẢO NGHIÊN CỨU SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ MỞ CỬA THƯƠNG MẠI LÊN ERPT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH *** PHAN NGỌC THANH BẢO NGHIÊN CỨU SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ MỞ CỬA THƯƠNG MẠI LÊN ERPT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS NGUYỄN THỊ LIÊN HOA TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu thu thập được từ các nguồn, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả PHAN NGỌC THANH BẢO LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH I. GIỚI THIỆU CHUNG .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu .4 Dữ liệu nghiên cứu .5 Cấu trúc bài nghiên cứu. KHUNG LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái đến giá cả trong nước .2 Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn tỷ giá. Chính sách tiền tệ trong nước, lạm phát và can thiệp Chính phủ.

Mức độ biến động của tỷ giá hối đoái. Độ chênh lệch sản lượng. Độ mở cửa thương mại. Tổng quan nghiên cứu trước đây .1 Các nghiên cứu các nước trên thế giới.

Nghiên cứu ở các nước phát triển. Nghiên cứu ở các nền kinh tế mới nổi. Nghiên cứu về chính sách tiền tệ và ERPT. Nghiên cứu về mức độ mở cửa thương mại và ERPT .2 Những nghiên cứu tại Việt Nam.

17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu về sự truyền dẫn tỷ giá. Các nghiên cứu về truyền dẫn chính sách tiền tệ. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Mô hình nghiên cứu. Mô tả dữ liệu nghiên cứu. Phân chia mẫu nghiên cứu và đặt giả thuyết. Các bước thực hiện nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kiểm định nghiệm đơn vị. Lựa chọn độ trễ thích hợp. Kiểm định tính ổn định của mô hình.

Kiểm định nhân quả Granger. Phân tích phản ứng xung. Kết quả phân rã phương sai. KẾT LUẬN CHUNG.

63 TÀI LIỆU THAM KHẢO LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC VIẾT TẮT CPI: Consumer price index (Chỉ số giá tiêu dùng) GSO: General Statistics Office Of Vietnam (Tổng cục thống kê Việt Nam) IFS: International Financial Statistics (Thống kê tài chính Quốc tế) IMF: International Monetary Fund (Quỹ tiền tệ Quốc tế) IP: Industrial production index (Chỉ số sản xuất công nghiệp) VAR: Vector Autoregression VECM: Vector Error Correction Model LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG 1.1 Cán cân thương mại của Việt Nam giai đoạn 2000-2014 2.2: Giả thuyết về mức độ ERPT dựa trên những môi trường kinh tế khác nhau 3.1: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị cho CPI trong giai đoạn 2000-2006 ở chuỗi dữ liệu gốc 4.2: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị cho CPI trong giai đoạn 2000-2006 ở chuỗi dữ liệu lấy sai phân bậc 2 5.3: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị cho các biến trong GĐ 2000-2006 6.4: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị cho các biến trong GĐ 2007-2014 7.1 : Bảng kiểm định độ trễ tối đa của mô hình VAR giai đoạn 2000-2006 8.2 : Bảng kiểm định phần dư của mô hình VAR giai đoạn 2000-2006 9.3 : Bảng kiểm định độ trễ tối đa của mô hình VAR giai đoạn 2007-2014 10.4 : Bảng kiểm định phần dư của mô hình VAR giai đoạn 2007-2014 11.1: Kết quả kiểm định nhân quả Granger giai đoạn 2000-2006 12.2: Tóm tắt kết quả kiểm định nhân quả Granger 2000-2006 13.3: Kết quả kiểm định nhân quả Granger giai đoạn 2007-2014 14.1: Kết quả ước lượng hệ số trong mô hình VAR 2000-2006 15.2: Kết quả ước lượng hệ số trong mô hình VAR 2007-2014 16.3: Tóm tắt phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước cú sốc 1% của các biến qua hai giai đoạn 17.4: Phản ứng tích lũy CPI khi NEER thay đổi 1% qua hai giai đoạn 18.1: Phân rã phương sai của CPI theo cơ chế phân rã phương sai Cholesky cho giai đoạn 2000-2006 19.2: Phân rã phương sai của CPI theo cơ chế phân rã phương sai Cholesky cho giai đoạn 2007-2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH VẼ 1.1: Tình hình biến động lạm phát giai đoạn 2000-2014 2.2: Biến động của Trị giá sản xuất công nghiệp và cung tiền M2 2000- 2014 3.3: Tình hình biến động giá dầu thế giới giai đoạn 2000-2014 4.4: Biến động của tỷ giá hối đoái 2000-2014 5.1: Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR giai đoạn 2000-2006 6.2: Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR giai đoạn 2007-2014 7.1: Phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước 1 cú sốc tỷ giá qua hai giai đoạn 2000-2006, 2007-2014 8.2: Phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước các cú sốc các biến trong mô hình Giai đoạn 2000-2006 9.3: Phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước các cú sốc các biến trong mô hình giai đoạn 2007-2014 10.1: Kết quả phân rã phương sai của CPI theo cơ chế phân rã Cholesky giai đoạn 2000-2006 11.2: Kết quả phân rã phương sai của CPI theo cơ chế phân rã Cholesky giai đoạn 2007-2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài viết này xem xét hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam qua hai thời kỳ: 2000-2006 và 2007-2014. Hai giai đoạn được đánh dấu với những sự biến đổi lớn trong nền kinh tế làm nền tảng cho một nghiên cứu khá thú vị nhằm phân tích tầm quan trọng của hai yếu tố mở cửa thương mại và chính sách tiền tệ tác động lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (ERPT). Mô hình VAR của giá dầu thế giới, giá trị sản xuất công nghiệp, cung tiền, tỷ giá và giá tiêu dùng được ước tính cho từng giai đoạn. Kết quả nghiên cứu cho thấy mặc dù không phải là yếu tố quyết định lớn nhất của sự biến đổi giá cả, tỷ giá hối đoái cũng đã khẳng định tầm ảnh hưởng ngày càng tăng cao hơn theo thời gian.

Trong khi mở cưa thương mại là yếu tố chi phối trong việc xác định ERPT thì bằng chứng cho thấy sự hỗ trợ không mấy rõ ràng về tầm quan trọng của môi trường lạm phát. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU CHUNG 1.1 Lý do chọn đề tài Kể từ sau những cuộc khủng hoảng kinh tế và những sự kiện lớn về việc hội nhập vào những thị trường lớn trên thế giới, Việt Nam cùng với các nước trong khu vực đã tiến hành những thay đổi mạnh mẽ trong việc thực hiện của chính sách tiền tệ và tự do hóa, lựa chọn các cơ chế điều hành chính sách phù hợp với đặc điểm, quy mô của nền kinh tế cũng như phù hợp với từng giai đoạn phát triển của nó. Một số nước đã lựa chọn cơ chế điều hành chính sách tiền tệ và tự do hóa đặc trưng bởi mức độ tự chủ cao trong việc điều hành hay việc lựa chọn các chế độ tỷ giá và mức độ tự do dòng vốn quốc tế với mục tiêu chính là hướng tới một thị trường tiền tệ ổn định, minh bạch, thúc đẩy tăng trưởng và ổn định giá cả hàng hóa trong nước.

Để có thể điều hành hiệu quả các chính sách đó và đảm bảo đạt được các mục tiêu vĩ mô đề ra cũng như đánh giá các tác động bên trong và bên ngoài nền kinh tế đem lại, cơ quan chức năng nhiều nước đã tiến hành phân tích và đánh giá cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ cũng như đánh giá mức độ ảnh hưởng của việc hội nhập của nước mình thông qua những nghiên cứu định lượng để từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách cũng như hạn chế các tác động tiêu cực hoặc tận dụng những cơ hội trong quá trình hội nhập và tự do hóa hiện nay. Đối với Việt Nam, việc phân tích và đánh giá cơ chế truyền dẫn tiền tệ, hiệu ứng ERPT đã được đề cập tại một số nghiên cứu trước đây, tuy nhiên việc tiếp cận và phân tích định lượng về sự ảnh hưởng song song hai yếu tố chính sách tiền tệ và mở cửa thương mại lên hiệu ứng ERPT thì còn hạn chế trong nhiều nghiên cứu, điều này nhằm định hướng được nguyên nhân ảnh hưởng đến sự biến động của giá cả qua nhiều thời khắc và sự kiện kinh tế bởi trong thời điểm này nền kinh tế Việt Nam đang đi kèm với áp lực ngày càng tăng của lạm phát, vấn đề đáng quan tâm nhất của cả nền kinh tế lúc bấy giờ. Vậy vấn đề đặt ra ở đây là liệu độ mở cửa thương mại và chính sách tiền tệ có tác động lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 hay không và nếu có tác động thì xu hướng và mức độ của nó diễn ra như thế nào ? Để giải đáp được vấn đề đó thì tác giả đã thực hiện nghiên cứu: “Tác động của mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá tại Việt Nam” để làm luận văn bảo vệ cho khóa học thạc sĩ của mình.2 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu chính nhằm giải quyết hai vấn đề: - Thứ nhất, đánh giá chung về tác động sự truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá cả ở Việt Nam bằng cách ước lượng mức truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào chỉ số giá tiêu dùng tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2014. - Thứ hai, đánh giá tầm quan trọng tương đối của yếu tố độ mở cửa thương mại và chính sách tiền tệ lên hiệu ứng truyền dẫn (ERPT) tại Việt Nam trong giai đoạn đó.3 Phƣơng pháp nghiên cứu Bài viết sử dụng các phương pháp phân tích định lượng để đo lường các hệ số truyền dẫn đồng thời so sánh, đối chiếu các kết quả nghiên cứu cụ thể: - Sử dụng kiểm định nghiệm đơn vị ADF, PP để kiểm định tính dừng của các biến nghiên cứu, kiểm định Granger để kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa các biến nghiên cứu.