ĐẶT VẤN ĐỀ Sự hài lòng công việc của nhân viên y tế cóảnh hưởng đến năng suất lao động, ảnh hưởng đến nguồn nhân lực, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của bệnh viện do vậy đánh giásự hài lòng công việc của nhân viên y tế làviệc làm rất cần thiết đối với bệnh viện nhất làtrong bối cảnh có nhiều sự cạnh tranh như hiện nay. Bởi theo nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ trong phần qui định chung có nêu: “Cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công làcác quy định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự vàtài chí nh của đơn vị sự nghiệp công” trong đó cólĩnh vực y tế (1). Tại tỉnh TràVinh hiện nay, bệnh viện tư nhân phát triển mạnh vàcóáp dụng chế độ bảo hiểm y tế, tại thành phố Hồ ChíMinh các bệnh viện quận cũng được đầu tư rất lớn trong đó cóbệnh viện Quận Thủ Đức đã thu hút nhiều bệnh nhân kể cả bệnh nhân ở các tỉnh do đó cósự cạnh tranh quyết liệt giữa các bệnh viện. Vào tháng 09 năm 2019, bệnh viện Đa khoa Khu Vực Tiểu Cần - TràVinh được xếp loại hạng III, cótổng số nhân viên là177 (150 biên chế; 27 hợp đồng ) số giường bệnh là200 (thực kê210).
Như vậy theo thông tư số 08/2007/TTLT-BYT-BNV ngày 5 tháng 06 năm 2007 của Bộ Nội vụ (2) thìbệnh viện chưa đủ vàcần bổ sung thêm 43 đến 63 nhân viên y tế. Từ năm 2017 đến nay, tại bệnh viện Tiểu Cần đã có hiện tượng nhân viên y tế xin chuyển vànghỉ việc, cụ thể đã có05 Bác sĩ (02 CKI ); 01 Dược sĩ; 04 Điều dưỡng; 02 Nữ hộ sinh; 01 Kỹ thuật viên xin chuyển vànghỉ việc (3-5) Việc đánh giáhài lòng của nhân viên y tế đã được tiến hành trong ngành y tế trong vài năm nay, bệnh viện Tiểu Cần cũng đã tiến hành, tuy nhiên đối tượng tham gia khảo sát chưa được lựa chọn, chưa hiểu rõnội dung mục đích của việc đánh giá, chưa cósự chuẩn bị, chỉ tiến hành phát vấn chưa cóphỏng vấn sâu nên kết quả chỉ dừng lại việc đánh giáchung chung, chưa cóphân tí ch sâu hơn. Để cung cấp bằng chứng khoa học vàcác thông tin giúp cho lãnh đạo bệnh viện cóchính sách phùhợp trong công tác quản lýnguồn nhân lực, phát triển bệnh viện. 2 Chúng tôi tiến hành nghiên cứu “ Sự hài lòng đối với công việc của nhân viên y tế và một số yếu tố ảnh hưởng tại bệnh viện Đa khoa Khu vực huyện Tiểu Cần – tỉnh TràVinh năm 2020” với 2 mục tiêu: 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Môtả sự hài lòng công việc của nhân viên y tế bệnh viện Đa khoa Khu vực Tiểu Cần - TràVinh năm 2020. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng sự hài lòng công việc của nhân viên y tế bệnh viện Đa khoa Khu vực Tiểu Cần - TràVinh năm 2020. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.Một số khái niệm 1.Nhân lực y tế Theo WHO: “ Nhân lực y tế bao gồm tất cả những người tham gia chủ yếu vào các hoạt động nhằm nâng cao sức khỏe ”. (6) Như vậy tại Việt Nam, những người làm việc tại các cơ sở y tế nhànước hay tư nhân, những người trực tiếp làm chuyên môn hay quản lýliên quan đến công tác chăm sức khỏe người dân, hợp đồng hay biên chế đều lànhân lực y tế.
Sự hài lòng công việc Theo Edwin A. Locke (1976) Sự hài lòng trong công việc là"trạng thái cảm xúc dễ chịu hoặc tích cực do đánh giácông việc hoặc kinh nghiệm làm việc của một người" Mức độ màmột người cảm thấy hài lòng với công việc của họ bị ảnh hưởng chủ yếu bởi ba yếu tố: đặc điểm công việc, tương tác xãhội vàbố trícánhân (7) Theo John W. Newstrom (2013) Sự hài lòng trong công việc làmột tập hợp những cảm xúc vàsự thuận lợi hoặc không thuận lợi với nhân viên qua cách nhì n công việc của họ. Sự hài lòng trong công việc làmột thái độ tì nh cảm - một cảm giác tương đối thích hoặc không thích một cái gìđó (8) Theo Paul E.
Spector (1997) Sự hài lòng trong công việc làsự cảm nhận về công việc vàcác khía cạnh khác nhau của công việc ở người lao động. Đó làmức độ thích (hài lòng) hoặc không thích (không hài lòng) đối với công việc. Theo đánh giá chung, sự hài lòng trong công việc làmột biến số theo quan điểm. Theo Smith (1969) Sự hài lòng công việc chỉ đơn giản làcảm giác màngười lao động cảm nhận về công việc của họ.
Sự hài lòng với công việc làtrạng thái hài lòng, thỏa mãn với những điều kiện môi trường làm việc hiện tại của nhân viên. Nghiên cứu trên thế giới vàViệt Nam 1. Nhóm yếu tố môi trường bên trong 1.Tổ chức quản lýcơ sở 5 Nghiên cứu của Ayele-Geleto vàcộng sự (2015) tại các bệnh viện công của Khu Tây Shoa, tiểu bang Oromia, Ethiopia: 65,1% nhân viên y tế không hài lòng với công việc, với lýdo chính làkế hoạch thanh toán kém, thiếu cơ hội đào tạo vàthiếu các ưu đãi, phong cách quản lýquan liêu, phần lớn cho rằng phong cách quản lýquan liêu của bệnh viện ảnh hưởng xấu sự hài lòng, Các nhàquản lývàcác nhàhoạch định chính sách nên cân nhắc đúng mức về sự hài lòng của nhân viên y tế nếu họ thực sự muốn đạt được mục tiêu.Cơ sở vật chất vàmôi trường làm việc Theo kết quả nghiên cứu của Al-Hadrawi, Hayder vàcộng sự (2017) cho thấy môi trường làm việc trong đó y táthực hiện nhiệm vụ của họ cókhả năng tác động tiêu cực đến sự hài lòng của y távàkết quả sức khỏe của bệnh nhân. Tình trạng thiếu y tá, sự hài lòng của y tá, vàsự hài lòng của bệnh nhân cómối quan hệ với nhau.
Do đó, cải thiện môi trường làm việc của y tágiúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe vàđạt được mức độ hài lòng của bệnh nhân tốt hơn với các dịch vụ chăm sóc (13) 1.Tiền lương vàcác chế độ chí nh sách Nghiên cứu của Wim Van Lerberghe (2014) cho thấy việc trả lương không công bằng, không tương xứng với công suất bỏ ra hay tính chất công việc thìdễ đưa đến hiện tượng tiêu cực, mất đoàn kết, nhân viên rời tổ chức, cơ quan (14). Kết quả của Bùi Thị Hạnh (2018) về “Sự hài lòng đối với công việc của Bác Sĩ, Điều Dưỡng khối lâm sàng vàmột số yếu tố ảnh hưởng tại bệnh viện đa khoa Cái Bè, tỉnh Tiền Giang năm 2018” cũng cho kết quả tỉ lệ hài lòng chung đối với công việc thấp chỉ đạt 21%,: Yếu tố thu nhập vàcác chế độ đãi ngộ (24,3%); Yếu tố điều kiện làm việc vàcông tác (20,7%)(15). Mối quan hệ với lãnh đạo vàđồng nghiệp Nghiên cứu của Young-In Oh, Hyeongsu Kim, and KyeHyun Kim (2019) cho thấy, mối quan hệ lành mạnh với đồng nghiệp vànhân viên, ảnh hưởng đến sự hài lòng công việc.(16) 6 Nghiên cứu của Conrad Musinguzi vàcộng sự (2015) ở Uganda cho thấy phong cách lãnh đạo tác động đến động lực làm việc vàsự hài lòng công việc của nhân viên y tế. Nhóm yếu tố bên ngoài 1.Hệ thống hành chính trong lĩnh vực y tế Nghiên cứu của Irum Sajjad Dar vàcộng sự (2015) về các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng công việc của y tátrong bệnh viện công cộng ở Pakistan.
Sự hài lòng của công việc điều dưỡng cóthể được cải thiện thông qua sự đảm bảo chuyên môn và khuyến khích hành chính vàgiảm căng thẳng làm việc vànhận mức lương hợp lý. Vì vậy, nócũng cótác động tích cực đến tì nh trạng sức khỏe của bệnh nhân (19) 1.Chính sách vàphân bổ nhân lực Nghiên cứu của Phan Quốc Tấn (2019) tại các bệnh viện công thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, chính sách trả công lao động cótác động dương mạnh nhất đến sự gắn kết của nhân viên y tế, tác giả khuyến nghị, nếu không muốn nhân viên bỏ đi nơi khác làm việc, chính sách trả công vàphúc lợi cần công bằng (20). Nghiên cứu của LêTríKhải vàcông sự (2016) tại các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến huyện cógiường bệnh thuộc tỉnh Kon Tum năm 2016. Cho rằng yếu tố vị trí công tác hiện tại vàsố lần trực trong 1 tháng cómối liên quan đến sự hài lòng của NVYT (21).Yếu tố đặc điểm của nhân viên y tế Năm 2016 Huixuan Zhou vàcộng sự thực hiện nghiên cứu trên 43.645 bác sĩ và các y tálàm việc trong 136 bệnh viện đại học công lập ở 31 tỉnh của Trung Quốc.
7 48,22% số người được hỏi hài lòng với công việc của họ vàhọ ít nhất hài lòng với sự thu nhập của họ. Đặc điểm cánhân: nghề nghiệp, giới tính, nền tảng giáo dục, uống rượu vàtình trạng sức khỏe, cũng như các yếu tố liên quan đến công việc, chức danh chuyên môn, năm làm việc, thu nhập, khối lượng công việc, mối quan hệ bác sĩ và bệnh nhân đã được tìm thấy cóliên quan đáng kể với sự hài lòng công việc. Ảnh hưởng của sự hài lòng công việc 1. Năng suất làm việc Theo George Halkos and Dimitrios Bousinakis, sự căng thẳng gia tăng dẫn đến giảm năng suất vàsự hài lòng tăng dẫn đến tăng năng suất.
Khi công việc bắt đầu chồng chéo với cuộc sống cánhân người lao động, điều này tiềm ẩn một ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả lao động. Sự tận tâm vàhài lòng cánhân liên quan đến chất lượng hơn khối lượng công việc. Nghỉ việc John W. Newstrom, cũng cho rằng sự hài lòng trong công việc cao hơn cóliên quan đến tỷ lệ nhân viên nghỉ việc thấp hơn, đó làtỷ lệ nhân viên rời khỏi một tổ chức trong một khoảng thời gian nhất định.
Nhân viên hài lòng hơn thường ít nghĩ đến việc bỏ việc hoặc thông báo ýđịnh nghỉ việc. Vìvậy, họ cónhiều khả năng ở lại với chủ nhân của họ lâu hơn. Tương tự, những nhân viên hài lòng thấp hơn thường nghỉ việc cao hơn. Sự vắng mặt Theo John W.
Newstrom, nhân viên hài lòng thấp cóxu hướng vắng mặt thường xuyên hơn. Đầu tiên, một số sự vắng mặt (không tự nguyện) với lý do hợp pháp (ốm đau, hoặc chăm sóc con bệnh) do đó một nhân viên hài lòng cóthể cómột sự vắng mặt hợp lệ. Thứ hai, nhân viên không hài lòng không nhất thiết phải cókế hoạch vắng mặt, nhưng họ dường như thấy dễ dàng hơn để đáp ứng với các cơ hội để làm điều đó trên cơ sở tự phát. Những sự vắng mặt tự nguyện (thái độ) này thường xảy ra với tần suất cao trong một nhóm nhân viên nhất định (24) 8 1.
Sự chậm trễ Nhân viên có thể thể hiện sự không hài lòng công việc thông qua sự chậm trễ. Một nhân viên chậm trễ làmột người đi làm nhưng đến ngoài thời gian bắt đầu được qui định.