Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu so sánh bản dịch Anh-Việt trong lĩnh vực kinh doanh

Luận án tiến sĩ phân tích nghiên cứu so sánh bản dịch anh việt trong lĩnh vực kinh doanh, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới cho ngành.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Hà
• Người hướng dẫn: PTS. Lê Hùng Tiến
• Trường học: Hanoi Open University
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên Cứu So Sánh Bản Dịch Anh – Việt Trong Lĩnh Vực Kinh Doanh
• Loại tài liệu: dissertation
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENTS
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale
• 1.2. Research aim and objectives of the study
• 1.3. Research question
• 1.4. Scope of the study
• 1.5. Methods of the study
• 1.6. Significance of the study
• 1.7. Organization of the thesis
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Translation Studies as a discipline
• 2.2. Central Issues of Translation Studies
• 2.3. Issue of translation equivalence
• 2.4. Approaches of Translation Assessment
• 2.4.1. Response-based approach
• 2.4.2. Linguistics-based approach
• 2.4.3. Two popular models of Translation Assessment
• 2.4.4. Newmark’s model of translation assessment (1988)
• 2.4.5. House’s model of translation assessment (2015)
• 2.4.6. Procedure of House’s model
• 2.4.7. Texts and contexts
• 2.4.8. Components of House’s model
• 2.4.9. Overt, covert translation and cultural filters
• 2.4.10. Adaptation of House’s model for the research aim
• 2.5. Appraisal theory by Martin and White (2005) in House’s model
• 2.5.1. Attitudinal resources of the Appraisal theory
• 2.5.2. Gradational resources of the Appraisal theory
• 2.6. Nominal groups and Verbal groups
• 2.7. Business and Marketing texts
• 2.8. Market segments and Marketing Human-centric strategy
• 2.9. Review of previous studies
• 2.9.1. Previous studies on Comparative Translation Studies
• 2.9.2. Previous studies on Marketing Texts
• 2.10. Summary
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Interpretive, explanatory and evaluative steps
• 3.2. Data collection and procedures of data analysis
• 3.3. Selection of the source text and target text
• 3.4. Collection of nominal groups and verbal groups
• 3.5. Procedures of data analysis
• 4. CHAPTER 4: TRANSLATION EQUIVALENCE OF NOMINAL GROUPS AND VERBAL GROUPS RELATED TO MARKET SEGMENTS
• 4.1. Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to market segments
• 4.1.1. Nominal groups related to young, women, netizens’ market segment
• 4.1.2. Verbal groups related to young, women, netizens’ market segment
• 4.2. Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to young market segment
• 4.2.1. Nominal groups related to the young market segment
• 4.2.2. Verbal groups related to the young market segment
• 4.3. Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to women’s market segment
• 4.3.1. Nominal groups related to women’s market segment
• 4.3.2. Verbal groups related to women’s market segment
• 4.4. Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to netizens’ market segment
• 4.4.1. Nominal groups related to netizens’ market segment
• 4.4.2. Verbal groups related to netizens’ market segment
• 4.5. Summary of translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to market segments
• 5. CHAPTER 5: TRANSLATION EQUIVALENCE OF NOMINAL GROUPS AND VERBAL GROUPS RELATED TO HUMAN-CENTRIC MARKETING STRATEGY
• 5.1. Translation equivalence of nominal groups related to human-centric marketing strategy
• 5.1.1. Analysis of nominal groups related to human-centric marketing strategy in the source text
• 5.1.2. Comparison of nominal groups related to human-centric marketing strategy in the source text and target text
• 5.2. Translation equivalence of verbal groups related to human-centric marketing strategy
• 5.2.1. Analyses of verbal groups related to human-centric marketing strategy in the source text
• 5.2.2. Comparison of verbal groups related to human-centric marketing strategy in the source text and target text
• 5.3. Summary of translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to human-centric marketing strategy
• 6. CHAPTER 6: CONCLUSION
• 6.1. Recapitulation of the study
• 6.2. English-Vietnamese translation of nominal groups and verbal groups related to market segments
• 6.3. English-Vietnamese translation of nominal groups and verbal groups related to human-centric marketing strategy
• 6.4. Contributions of the study
• 6.5. Limitations and suggestions for further research
• REFERENCES
• RESEARCHER’S ARTICLES RELATED TO THE THESIS
• APPENDIXES
• APPDENDIX A. Nominal groups and verbal groups related to market segments I
• APPDENDIX B. Gradational resources embedded in nominal groups related to the young market segment
• APPDENDIX C. The authors’ attitudes embedded in nominal groups related to the young market segment
• APPDENDIX D. Process and graduation embedded in verbal groups related to the young segment
• APPDENDIX E. The authors’ attitude embedded in verbal groups related to the young segment
• APPDENDIX F. Gradational resources of nominal groups related to human-centric marketing strategy
• APPDENDIX G. The authors’ attitude embedded in nominal groups related to human-centric marketing strategy
• APPDENDIX H. Some of the end-of-page explanation for nominal groups in the Target text
• APPDENDIX I. Equivalence extent in translating nominal groups related to human-centric marketing strategy
• APPDENDIX J Process and graduation embedded in the verbal groups related to human-centric marketing strategy
• APPDENDIX K. The authors’ attitude embedded in verbal groups related human-centric marketing strategy
• APPENDIX L. Equivalence extent in translating verbal groups related to human-centric marketing strategy
• APPENDIX M1. Equivalence extent in semantic modification of Nominal groups and Verbal groups related to market segments
• APPENDIX M2 Equivalence extent in semantic modification of Nominal groups and Verbal groups related to human-centric marketing strategy
• Previous comparative translation studies APPENDIX N. Previous studies on marketing texts
• LIST OF FIGURES AND TABLES
• LIST OF ABBREVIATIONS

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu so sánh bản dịch Anh Việt trong kinh doanh

Nghiên cứu so sánh bản dịch Anh-Việt trong lĩnh vực kinh doanh là một chủ đề quan trọng trong ngành dịch thuật. Bài viết này sẽ khám phá các khía cạnh khác nhau của bản dịch, từ ngữ nghĩa đến văn hóa, nhằm đánh giá chất lượng và hiệu quả của các bản dịch. Việc hiểu rõ về các yếu tố ảnh hưởng đến bản dịch sẽ giúp cải thiện quy trình dịch thuật và nâng cao chất lượng bản dịch trong lĩnh vực kinh doanh.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của bản dịch Anh Việt

Bản dịch Anh-Việt không chỉ đơn thuần là việc chuyển đổi ngôn ngữ mà còn liên quan đến việc truyền tải thông điệp và văn hóa. Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực kinh doanh, nơi mà sự chính xác và phù hợp với ngữ cảnh là rất cần thiết.

1.2. Lịch sử và phát triển của nghiên cứu dịch thuật

Nghiên cứu dịch thuật đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những khái niệm cơ bản đến các phương pháp hiện đại. Sự phát triển này đã tạo ra nhiều cơ hội cho việc nghiên cứu và ứng dụng trong thực tiễn.

II. Vấn đề và thách thức trong bản dịch Anh Việt

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong nghiên cứu dịch thuật, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc dịch các văn bản kinh doanh. Các vấn đề như sự khác biệt về ngữ nghĩa, văn hóa và ngữ pháp có thể gây khó khăn cho các dịch giả. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng bản dịch.

2.1. Khó khăn trong việc dịch thuật ngữ chuyên ngành

Nhiều thuật ngữ trong lĩnh vực kinh doanh không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, điều này tạo ra khó khăn cho các dịch giả trong việc tìm kiếm từ ngữ phù hợp.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến bản dịch

Văn hóa có thể ảnh hưởng lớn đến cách mà thông điệp được hiểu và truyền tải. Các dịch giả cần phải nắm rõ các yếu tố văn hóa để đảm bảo rằng bản dịch không chỉ chính xác mà còn phù hợp với đối tượng độc giả.

III. Phương pháp nghiên cứu so sánh bản dịch Anh Việt

Nghiên cứu này áp dụng các phương pháp định tính để phân tích và so sánh các bản dịch. Các phương pháp này bao gồm phân tích ngữ nghĩa, so sánh cấu trúc ngữ pháp và đánh giá chất lượng bản dịch. Việc sử dụng các phương pháp này giúp làm rõ hơn về sự tương đồng và khác biệt giữa các bản dịch.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa trong bản dịch

Phân tích ngữ nghĩa giúp xác định mức độ tương đương giữa các nhóm danh từ và động từ trong bản dịch. Điều này rất quan trọng để đánh giá chất lượng bản dịch và sự chính xác của thông điệp.

3.2. So sánh cấu trúc ngữ pháp

Việc so sánh cấu trúc ngữ pháp giữa văn bản gốc và bản dịch giúp phát hiện những điểm khác biệt và tương đồng, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện chất lượng bản dịch.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu bản dịch Anh Việt

Kết quả của nghiên cứu này có thể được áp dụng trong thực tiễn dịch thuật, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh. Các dịch giả có thể sử dụng các phương pháp và chiến lược được đề xuất để cải thiện chất lượng bản dịch của mình. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giao tiếp mà còn tạo ra giá trị cho các doanh nghiệp.

4.1. Chiến lược dịch thuật hiệu quả

Các chiến lược như sử dụng từ đồng nghĩa, diễn giải và ghi chú cuối trang có thể giúp cải thiện chất lượng bản dịch. Việc áp dụng các chiến lược này sẽ giúp dịch giả truyền tải thông điệp một cách chính xác và hiệu quả hơn.

4.2. Tác động đến đào tạo dịch giả

Nghiên cứu này cũng có thể đóng góp vào chương trình đào tạo dịch giả, giúp họ nắm vững các kỹ năng cần thiết để dịch các văn bản kinh doanh một cách hiệu quả.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu so sánh bản dịch Anh-Việt trong lĩnh vực kinh doanh không chỉ mang lại những hiểu biết sâu sắc về chất lượng bản dịch mà còn mở ra nhiều cơ hội cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dịch thuật sẽ giúp nâng cao chất lượng bản dịch trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch, từ ngữ nghĩa đến văn hóa. Việc hiểu rõ những yếu tố này sẽ giúp cải thiện quy trình dịch thuật.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các công cụ hỗ trợ dịch thuật, nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng bản dịch trong lĩnh vực kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ ngữ văn Anh (chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh - English Linguistics, mã số: 9.01) của tác giả Nguyễn Thị Hồng Hà, được bảo vệ tại Trường Đại học Mở Hà Nội (Hanoi Open University) năm 2022 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Hùng Tiến và PGS. Hoàng Tuyết Minh, mang tiêu đề: “A comparative study on English-Vietnamese translation of Business texts” (Nghiên cứu so sánh bản dịch Anh – Việt trong lĩnh vực Kinh doanh).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng khoa học công nghệ, việc chuyển ngữ các văn bản phi văn chương (non-literary texts) từ tiếng Anh sang tiếng Việt, đặc biệt là các văn bản thuộc lĩnh vực kinh tế và tiếp thị, đối mặt với nhiều thách thức. Do Việt Nam là quốc gia đang phát triển, phần lớn tài liệu về khoa học, công nghệ và thương mại đều được dịch từ các ấn phẩm tiếng nước ngoài (trước đây là tiếng Nga, hiện nay chủ yếu là tiếng Anh). Các văn bản này thường xuyên xuất hiện các kết hợp từ (collocations), khái niệm mới và thuật ngữ trừu tượng chưa từng có tiền lệ trong tiếng Việt, đòi hỏi người dịch vừa phải bảo đảm tính chính xác của nội dung bản gốc (Source Text - ST), vừa phải duy trì tính tự nhiên và thẩm mỹ của ngôn ngữ đích (Target Language - TL).

Tác giả chỉ ra rằng danh từ và động từ là hai từ loại quan trọng nhất trong cấu trúc ngữ nghĩa của mọi ngôn ngữ. Tuy nhiên, các nghiên cứu đối chiếu Anh - Việt trước đây trong lĩnh vực kinh doanh chủ yếu tập trung vào phương thức hình thành thuật ngữ kinh tế (Nguyễn Thanh Tùng, 2017), thuật ngữ tiếp thị (Hà Thị Hương Sơn, 2019), cấu trúc câu của văn bản quảng cáo (Bùi Diễm Hạnh, 2013), hoặc việc sử dụng ngôn ngữ trong áp phích quảng cáo (Nguyễn Thanh Tùng, 2009). Việc đánh giá mức độ tương đương dịch thuật dựa trên các biến đổi ngữ nghĩa (semantic modifications) ở cấp độ cụm danh từ (nominal groups - NGs) và cụm động từ (verbal groups - VGs) trong văn bản tiếp thị chưa từng được khảo sát. Đây chính là khoảng trống học thuật mà luận án xác định và tập trung giải quyết.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu bao quát (overarching aim) của luận án là đánh giá mức độ tương đương (equivalence extent) của các biến đổi ngữ nghĩa trong cụm danh từ và cụm động từ của bản dịch tiếp thị tiếng Việt so với bản gốc tiếng Anh dưới góc nhìn chức năng - ngữ dụng (functional-pragmatic perspective).

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, tác giả xác định một mục tiêu cụ thể (objective): Khảo sát mức độ tương đương của các cụm danh từ và cụm động từ có biến đổi ngữ nghĩa trong bản dịch tiếng Việt so với bản gốc tiếng Anh, dựa trên nền tảng mô hình chức năng - ngữ dụng của House (2015) kết hợp với các tài nguyên Đánh giá (Appraisal theory) của Martin và White (2005).

Câu hỏi nghiên cứu (research question) được tác giả xác lập nguyên văn như sau:

"To what extent are the nominal groups and verbal groups related to market segments and human-centric marketing strategy in the Vietnamese translation version “Marketing 4.0: Dịch chuyển từ Truyền thống sang Công nghệ số” (2018) equivalent with the English original text “Marketing 4.0- Moving from Traditional to Digital” (2017) from the functional-pragmatic perspective?"

(Ở mức độ nào các cụm danh từ và cụm động từ liên quan đến các phân khúc thị trường và chiến lược tiếp thị lấy con người làm trung tâm trong bản dịch tiếng Việt “Tiếp thị 4.0: Dịch chuyển từ Truyền thống sang Công nghệ số” (2018) tương đương với bản gốc tiếng Anh “Marketing 4.0: Moving from Traditional to Digital” (2017) dưới góc nhìn chức năng - ngữ dụng?)

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: 661 cụm danh từ và 392 cụm động từ liên quan đến hai chủ đề: phân khúc thị trường (thanh niên, phụ nữ, cư dân mạng - YWN) và chiến lược tiếp thị lấy con người làm trung tâm (human-centric marketing strategy). Luận án chỉ tập trung vào 553 trường hợp có sự biến đổi ngữ nghĩa (semantic modifications) giữa bản dịch và bản gốc; các trường hợp tương đồng ngữ nghĩa hoàn toàn (similarities) bị loại trừ khỏi phạm vi phân tích vì được mặc định là đạt tương đương hoàn toàn.
• Phạm vi không gian (ngữ liệu): Bản gốc tiếng Anh cuốn sách “Marketing 4.0: Moving from Traditional to Digital” của các tác giả Philip Kotler, Hermawan Kartajaya và Iwan Setiawan, xuất bản năm 2017; bản dịch tiếng Việt tương ứng “Tiếp thị 4.0: Dịch chuyển từ Truyền thống sang Công nghệ số” do nhóm dịch giả đứng đầu là Nguyễn Khoa Hồng Thành thực hiện, Nhà xuất bản Trẻ ấn hành năm 2018 (tái bản lần thứ 5).
• Phạm vi thời gian: Ngữ liệu khảo sát giới hạn trong giai đoạn xuất bản 2017 (bản gốc) và 2018 (bản dịch), đồng thời quá trình nghiên cứu luận án được thực hiện trong khung thời gian từ năm 2018 đến năm 2021.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây được điểm lại

Trong Chương 2, tác giả hệ thống hóa các hướng nghiên cứu dịch thuật liên quan từ góc độ lịch sử và chuyên ngành:

1. Lịch sử và các vấn đề cốt lõi của Dịch thuật học (Translation Studies): Tác giả điểm lại bản đồ nghiên cứu dịch thuật của Holmes (1972/1988) cùng các phân nhánh nghiên cứu thuần túy và ứng dụng (Toury, 1991, 2012; Munday, 2016). Vấn đề tương đương dịch thuật được phân tích qua quan điểm của Popovic (với 4 loại tương đương: ngôn ngữ học, hình vị/hệ hình, phong cách, và cú pháp/văn bản - dẫn theo Bassnett, 2005), Catford (1965, phân biệt dịch toàn phần, từng phần và không tương đương), Nida (1964, 1969, tương đương hình thức và tương đương động lực), Neubert (1985, tương đương cú pháp, ngữ nghĩa, ngữ dụng), Koller (1979, tương đương định danh, hàm nghĩa, chuẩn mực văn bản và ngữ dụng), Newmark (1988, tương đương giao tiếp và ngữ nghĩa), cùng khái niệm chuyển biến ngữ nghĩa/biến điệu (modulation) của Vinay & Darbelnet (1958) và Machalli (2000).
2. Các mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật: Tác giả phân tích hai hướng tiếp cận chính: tiếp cận dựa trên phản hồi của người tiếp nhận (Response-based approach bắt nguồn từ Thuyết Skopos của Reiss & Vermeer, 1984; Nord, 1997) và tiếp cận dựa trên ngôn ngữ học (Linguistics-based approach của Catford, 1965; Nida, 1975; Koller, 1979; Wilss, 1982, 1996; Hatim & Mason, 1990; Baker, 1992; House, 1997, 2015). Luận án đối chiếu mô hình 5 bước của Newmark (1988b) với mô hình phân tích chức năng - ngữ dụng của House (2015).
3. Các nghiên cứu dịch thuật so sánh và văn bản kinh doanh:
   • Nghiên cứu quốc tế: Tác giả trích dẫn nghiên cứu của Birzniece (2006) về việc sử dụng chữ viết hoa trong văn bản tiếp thị Anh - Latvia; nghiên cứu của Ehsani và Zohrabi (2014) áp dụng mô hình của House để đánh giá bản dịch quảng cáo Anh - Ba Tư.
   • Nghiên cứu tại Việt Nam: Các nghiên cứu về thuật ngữ kinh tế và văn bản tiếp thị như Nguyễn Thanh Tùng (2009, 2017), Bùi Diễm Hạnh (2013), Hà Thị Hương Sơn (2019). Về mặt phương pháp tích hợp mô hình House với Lý thuyết Đánh giá (Appraisal Theory), tác giả ghi nhận công trình của Triệu Thu Hằng (2019).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù Triệu Thu Hằng (2019) đã từng kết hợp mô hình của House với Lý thuyết Đánh giá, song nghiên cứu đó chỉ mới vận dụng hệ thống tài nguyên Thái độ (Attitude). Tác giả Nguyễn Thị Hồng Hà chỉ ra rằng, nếu chỉ sử dụng tài nguyên Thái độ thì chưa đủ để phân tích toàn diện cả chức năng ý niệm (ideational function) lẫn chức năng liên cá nhân (interpersonal function) của các cụm từ trong văn bản phi văn chương.

Vì vậy, luận án lựa chọn lấp đầy khoảng trống này bằng cách:

• Nghiên cứu biến đổi ngữ nghĩa của hai loại đơn vị từ vựng chủ chốt là cụm danh từ và cụm động từ trong thể loại văn bản tiếp thị Anh - Việt.
• Bổ sung đồng thời cả hai phân hệ của Lý thuyết Đánh giá (Martin & White, 2005) vào mô hình của House (2015): tích hợp tài nguyên Phân cấp (Graduation) vào thành tố Trường (Field) và tích hợp tài nguyên Thái độ (Attitude) vào thành tố Không khí (Tenor).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa hai lý thuyết ngôn ngữ học chức năng:

1. Mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật của House (2015): Mô hình vận hành theo 3 cấp độ:

   • Cấp độ Ngôn ngữ/Văn bản (Language/Text): Khảo sát các đơn vị ngữ pháp - từ vựng thực tế.
   • Cấp độ Bình diện ngữ cảnh (Register) và Thể loại (Genre): Register gồm ba thành tố:
     • Trường (Field): Đề cập đến nội dung, chủ đề, các thực thể và tiến trình đang diễn ra trong văn bản (chức năng định danh).
     • Không khí (Tenor): Phản ánh mối quan hệ giữa các tác giả và độc giả, lập trường, thái độ xã hội và mức độ tham gia (chức năng liên cá nhân).
     • Phương thức (Mode): Kênh giao tiếp (văn viết/văn nói) và tính liên kết.
   • Cấp độ Chức năng văn bản cá biệt (Individual textual function): Hướng tới đánh giá bản dịch thuộc dạng hiển minh (overt translation) hay ngầm ẩn (covert translation), và việc sử dụng bộ lọc văn hóa (cultural filter).

2. Lý thuyết Đánh giá (Appraisal Theory) của Martin và White (2005):

   • Hệ thống Phân cấp (Graduation): Dùng để đo lường cấp độ của Trường (Field). Gồm hai nhánh chính: Cường độ (Force: gồm Tăng cường độ - Intensification và Lượng hóa - Quantification) và Tiêu điểm (Focus).
   • Hệ thống Thái độ (Attitude): Dùng để đo lường thành tố Không khí (Tenor). Gồm ba nhánh: Cảm xúc (Affect), Phán đoán (Judgement - gồm Chuẩn mực xã hội/Social Esteem và Chế tài xã hội/Social Sanction), và Thẩm định (Appreciation).

3. Khái niệm tương đương dịch thuật: Luận án sử dụng cách phân loại của Koller (1979) về tương đương định danh (denotative equivalence - gắn với Field) và tương đương hàm nghĩa (connotative equivalence - gắn với Tenor), kết hợp với tương đương ngữ dụng (pragmatic equivalence). Đồng thời, mức độ tương đương được phân định thành ba hướng: tương đương toàn phần (full equivalence), tăng tiến/nâng cấp tương đương (upscaled/partial gain), và suy giảm/hạ cấp tương đương (downscaled/partial loss).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng hướng tiếp cận kết hợp, trong đó phương pháp định tính giữ vai trò chủ đạo, còn phương pháp định lượng đóng vai trò bổ trợ để thống kê tần suất dữ liệu:

• Phương pháp miêu tả (descriptive procedure): Miêu tả các cụm danh từ và cụm động từ trong bản gốc theo các biến số của Register và Genre.
• Phương pháp so sánh (comparative procedure): Đối chiếu từng cặp cụm từ ST - TT để phát hiện sự tương đồng và khác biệt về ngữ nghĩa.
• Phương pháp diễn giải và đánh giá (interpretive & evaluative procedures): Diễn giải các biến đổi ngữ nghĩa dựa trên bối cảnh tình huống và văn hóa, từ đó xác định mức độ tương đương và chiến lược dịch thuật đã được áp dụng.

Nguồn tư liệu và quy trình phân tích

• Ngữ liệu: Trích xuất từ 11 chương của cuốn sách Marketing 4.0 (Kotler et al., 2017) và bản dịch tiếng Việt (2018).
• Quy trình 4 bước:
  1. Trích xuất toàn bộ các NGs và VGs liên quan đến phân khúc thị trường (YWN) và chiến lược tiếp thị lấy con người làm trung tâm.
  2. Sàng lọc và lập danh mục các trường hợp có biến đổi ngữ nghĩa (loại bỏ các trường hợp dịch nguyên vẹn/tương đương tuyệt đối).
  3. Phân tích Register: Kết hợp Field với tài nguyên Phân cấp (Graduation) và Tenor với tài nguyên Thái độ (Attitude).
  4. So sánh ST - TT, phân loại mức độ tương đương (toàn phần, nâng cấp, hạ cấp), xác định chiến lược dịch thuật (ẩn dụ, diễn giải, ghi chú cuối trang, dùng từ mạnh hơn, v.v.).

---

Nội dung chính theo từng chương

Luận án có kết cấu gồm 6 chương chính cùng hệ thống 15 phụ lục (từ Appendix A đến Appendix N):

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU (Introduction)
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU (Literature Review)
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (Research Methodology)
CHƯƠNG 4: TƯƠNG ĐƯƠNG DỊCH THUẬT CỦA CỤM DANH TỪ VÀ CỤM ĐỘNG TỪ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC PHÂN KHÚC THỊ TRƯỜNG (Translation Equivalence of Nominal Groups and Verbal Groups Related to Market Segments)
CHƯƠNG 5: TƯƠNG ĐƯƠNG DỊCH THUẬT CỦA CỤM DANH TỪ VÀ CỤM ĐỘNG TỪ LIÊN QUAN ĐẾN CHIẾN LƯỢC TIẾP THỊ LẤY CON NGƯỜI LÀM TRUNG TÂM (Translation Equivalence of Nominal Groups and Verbal Groups Related to Human-Centric Marketing Strategy)
CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN (Conclusion)

Chương 1: Giới thiệu (Introduction)

Chương này trình bày lý do chọn đề tài (Rationale), xác định mục tiêu nghiên cứu (Research aim and objectives), câu hỏi nghiên cứu (Research question), phạm vi nghiên cứu (Scope), phương pháp nghiên cứu khái quát (Methods), ý nghĩa lý luận và thực tiễn (Significance), cùng bố cục của toàn bộ luận án (Organization). Tác giả nhấn mạnh tính tất yếu của việc đánh giá tương đương dịch thuật chuyên ngành tiếp thị trong kỷ nguyên số.

Chương 2: Tổng quan tài liệu (Literature Review)

Tác giả tổng quan chi tiết các vấn đề lý thuyết: sự hình thành ngành Dịch thuật học; các quan điểm về tương đương của Popovic, Catford, Nida, Koller, Newmark, House; bản chất của biến đổi ngữ nghĩa (modulation) theo Vinay & Darbelnet; cấu trúc ngữ pháp chức năng hệ thống (SFG) của Halliday về cụm danh từ và cụm động từ; các thành tố của mô hình House (2015); khung lý thuyết Đánh giá của Martin & White (2005); đặc điểm văn bản tiếp thị và khái niệm phân khúc thị trường YWN cùng chiến lược tiếp thị lấy con người làm trung tâm; cuối cùng là điểm lại các công trình nghiên cứu đi trước để định vị đề tài.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu (Research Methodology)

Chương 3 thuyết minh chi tiết quy trình nghiên cứu: tiêu chí lựa chọn ngữ liệu bản gốc và bản dịch; quy trình thu thập 661 NGs và 392 VGs; sơ đồ hóa khung phân tích tích hợp (Analytical framework); mô tả các bước diễn giải, giải thích và đánh giá chất lượng bản dịch dựa trên việc gắn mã dữ liệu (coding system).

Chương 4: Tương đương dịch thuật của cụm danh từ và cụm động từ liên quan đến các phân khúc thị trường (Translation Equivalence of Nominal Groups and Verbal Groups Related to Market Segments)

Chương 4 là chương phân tích thực nghiệm đầu tiên, khảo sát các đơn vị từ vựng liên quan đến nhóm khách hàng YWN (Young - Thanh niên, Women - Phụ nữ, Netizens - Cư dân mạng).

• Phân tích NGs và VGs của từng phân khúc dựa trên tài nguyên Phân cấp (Graduation) trong Field và tài nguyên Thái độ (Attitude) trong Tenor.
• So sánh đối chiếu giữa ST và TT để chỉ ra các trường hợp tương đương toàn phần, tăng tiến nghĩa (gain) hoặc suy giảm nghĩa (loss).
• Ví dụ tiêu biểu được phân tích: Cụm từ ST: “Netizens … are also highly influential” được dịch sang TT thành “Công dân mạng … cũng là những người có tầm ảnh hưởng lớn”. Về Tenor, từ “highly influential” thể hiện thái độ đánh giá tích cực (Appreciation); về Field, từ này mang nghĩa định danh người có tác động đến người khác. Bản dịch tiếng Việt đã chuyển tải trọn vẹn cả nội dung định danh lẫn sắc thái hàm nghĩa, đạt tương đương định danh và tương đương hàm nghĩa theo phân loại của Koller.
• Luận chứng về việc dùng biểu thức ẩn dụ chuyển đổi: ST “the primary target market for marketers” được dịch thành TT “mục tiêu quan trọng đầu tiên trong con mắt của các nhà tiếp thị” (mã 79.1). Việc đưa thêm cụm hình ảnh “trong con mắt của...” là một biến đổi mang tính văn hóa, chuyển từ diễn đạt phi ẩn dụ sang ẩn dụ nhằm tăng cường độ tiếp nhận cho độc giả bản ngữ, thể hiện một bản dịch ngầm ẩn (covert translation).

Chương 5: Tương đương dịch thuật của cụm danh từ và cụm động từ liên quan đến chiến lược tiếp thị lấy con người làm trung tâm (Translation Equivalence of Nominal Groups and Verbal Groups Related to Human-Centric Marketing Strategy)

Chương 5 đi sâu phân tích các đơn vị ngôn ngữ phản ánh chiến lược tiếp thị cốt lõi thời kỳ 4.0:

• Khảo sát NGs và VGs thể hiện các đặc tính nhân bản của thương hiệu (vật lý, trí tuệ, đạo đức, cảm xúc...).
• Xử lý các danh từ riêng (proper names) và thuật ngữ chuyên sâu: Luận án phân tích việc dịch tên riêng, ví dụ trường hợp ST: “Unilever, …announced … the Unilever Sustainable Living Plan” được dịch giữ nguyên trong TT: “… Unilever, công bố kế hoạch Unilever Sustainable Living Plan …” (mã 310.1). Việc giữ nguyên vẹn tên riêng tiếng Anh phản ánh chiến lược dịch hiển minh (overt translation) nhằm bảo tồn bản sắc và tính xác thực của văn bản gốc.
• Phân tích hiện tượng biến đổi ngữ nghĩa: ST “In such a context…they …search for their identities” (mã 279.5) dịch thành TT “Trong viễn cảnh đó, khách hàng sẽ…tìm kiếm bản ngã của chính mình”. Từ “identities” được dịch thành “bản ngã” thay vì “danh tính”, tạo ra sự nâng cấp về mức độ tương đương chức năng và liên cá nhân, diễn đạt sâu sắc hơn hàm ý triết học của tiếp thị nhân bản.
• Phân tích chiến lược bổ sung chú thích chân trang (end-of-page notes) đối với các thuật ngữ trừu tượng nhằm hỗ trợ độc giả đích, tăng cường chức năng liên cá nhân và sự tôn trọng người đọc.

Bảng tổng hợp dữ liệu ngữ liệu khảo sát trong luận án

Hạng mục ngữ liệu khảo sát	Số lượng thu thập từ ST	Số trường hợp có biến đổi ngữ nghĩa (TT)	Xu hướng biến đổi ngữ nghĩa chủ đạo
Cụm danh từ (Nominal groups - NGs)	661	553 (tổng hợp cả NGs và VGs)	Tăng cấp tương đương (upscaled) chiếm đa số; Hạ cấp (downscaled) chiếm tỷ lệ nhỏ
Cụm động từ (Verbal groups - VGs)	392	-	Tăng cường trạng từ, trợ động từ khuyết thiếu, diễn đạt dài hơn
Nhóm đề tài khảo sát	- Phân khúc thị trường (YWN: Thanh niên, Phụ nữ, Cư dân mạng) - Chiến lược tiếp thị lấy con người làm trung tâm (Human-centric)	-	Áp dụng đa dạng chiến lược: dịch đồng nghĩa, diễn giải, ghi chú trang, dùng ẩn dụ trong dấu ngoặc kép

Chương 6: Kết luận (Conclusion)

Chương cuối tóm lược các kết quả chính đã đạt được ở Chương 4 và Chương 5; nêu bật các đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn; đồng thời chỉ rõ những hạn chế của đề tài và đề xuất các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt lý luận

1. Khẳng định tính khả thi của mô hình House đối với văn bản phi văn chương: Luận án chứng minh rằng mô hình phân tích chức năng - ngữ dụng của House (2015), vốn thường được kiểm chứng trên các văn bản văn học, hoàn toàn có hiệu lực và giá trị ứng dụng cao khi phân tích văn bản kinh doanh/tiếp thị (văn bản phi văn chương) trong cặp ngôn ngữ Anh - Việt.
2. Bổ sung công cụ đo lường mức độ tương đương: Luận án đã tích hợp thành công hai phân hệ của Lý thuyết Đánh giá (Martin & White, 2005) vào hai biến số Register của House:
   • Tích hợp tài nguyên Phân cấp (Graduation) vào thành tố Trường (Field) để lượng hóa các mức độ diễn tiến, quy mô và cường độ của sự việc.
   • Tích hợp tài nguyên Thái độ (Attitude) vào thành tố Không khí (Tenor) để xác định chính xác lập trường, cảm xúc và sự thẩm định của tác giả cũng như dịch giả. Sự tích hợp này khắc phục được hạn chế của mô hình House nguyên bản vốn không cung cấp thang đo cụ thể để xác định cấp độ tương đương đạt được.

Những đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Khái quát các chiến lược dịch thuật thực tế: Luận án bác bỏ quan niệm phổ biến cho rằng dịch văn bản phi văn chương chỉ thuần túy áp dụng chiến lược dịch từng từ (word-for-word) hoặc dịch nguyên nghĩa đen (literal translation). Ngược lại, nhóm dịch giả đã vận dụng linh hoạt nhiều chiến lược:
   • Dùng từ đồng nghĩa (synonymy) và diễn giải (paraphrasing).
   • Sử dụng các biểu thức ẩn dụ đi kèm với việc áp dụng bộ lọc văn hóa (cultural filters) để tạo sự quen thuộc cho độc giả Việt Nam, đồng thời đặt các cụm từ ẩn dụ này trong dấu ngoặc kép nhằm báo hiệu cho người đọc.
   • Tăng cấp tương đương thông qua việc sử dụng các trạng từ chỉ mức độ mạnh hơn, động từ tình thái (modal verbs), từ ngữ có tính trang trọng cao hơn, hoặc cấu trúc dài hơn ST.
   • Bổ sung chú thích giải thích ở cuối trang (end-of-page notes) đối với các khái niệm trừu tượng, thể hiện thái độ tôn trọng người đọc và nâng cao chức năng liên cá nhân của bản dịch.
2. Chỉ ra các trường hợp suy giảm nghĩa có chủ đích: Hiện tượng mất mát một phần tương đương định danh hoặc hàm nghĩa diễn ra rất ít, chủ yếu xuất hiện khi dịch giả tỉnh lược một số tính từ bổ nghĩa trước danh từ, hoặc giữ nguyên danh từ riêng tiếng Anh. Việc giữ nguyên tên riêng được xem là chủ ý có tính toán của dịch giả nhằm duy trì tính nguyên bản và giá trị thẩm mỹ của ngôn ngữ nguồn.
3. Ý nghĩa đối với công tác đào tạo: Cung cấp tài liệu tham khảo thực chứng cho các chương trình đào tạo biên dịch viên chuyên ngành kinh tế - thương mại, giúp người học hiểu rõ cách thức xử lý các biến đổi ngữ nghĩa để đạt được tương đương ngữ dụng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án

• Phạm vi đơn vị ngôn ngữ: Luận án chủ yếu giới hạn nghiên cứu ở cấp độ từ vựng, cụ thể là cụm danh từ và cụm động từ; chưa khảo sát toàn diện ở các cấp độ ngữ pháp cao hơn như mệnh đề, câu hay cấu trúc liên kết toàn văn bản.
• Tiêu chí chọn lọc đối tượng: Nghiên cứu chỉ tập trung vào các đơn vị có biến đổi ngữ nghĩa (semantic modifications), loại trừ toàn bộ các đơn vị có sự tương đồng ngữ nghĩa hoàn toàn giữa ST và TT.
• Quy mô ngữ liệu: Ngữ liệu khảo sát mới chỉ dừng lại ở một cuốn sách tiếp thị duy nhất xuất bản năm 2017 và bản dịch tương ứng năm 2018; chưa mở rộng đối sánh trên nhiều cặp văn bản kinh doanh khác nhau.
• Các thành tố Register và Genre: Thành tố Phương thức (Mode) và Thể loại (Genre) không xuất hiện nhiều biến đổi rõ nét do bản dịch tuân thủ phong cách văn viết khoa học của bản gốc, nên chưa được đào sâu phân tích trong mối tương quan với các biến đổi ngữ nghĩa.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi khảo sát sang các thể loại văn bản kinh tế - kinh doanh khác như hợp đồng thương mại, báo cáo tài chính thường niên, hoặc các tài liệu xúc tiến thương mại quốc tế.
• Khảo sát sự biến đổi ngữ nghĩa ở các cấp độ cấu trúc ngữ pháp lớn hơn (mệnh đề và toàn bộ diễn ngôn) theo ngữ pháp chức năng hệ thống.
• Nghiên cứu so sánh đa ngữ bản dịch (multilingual translations) giữa bản gốc tiếng Anh với bản dịch ở nhiều ngôn ngữ đích khác nhau ngoài tiếng Việt.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhiều nhóm đối tượng học thuật và nghề nghiệp:

1. Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Ngôn ngữ học ứng dụng và Dịch thuật học: Có thể tham khảo phương pháp luận tích hợp giữa mô hình đánh giá chức năng - ngữ dụng của House (2015) và Lý thuyết Đánh giá của Martin & White (2005) như một khung phân tích đối chiếu văn bản chặt chẽ.
2. Giảng viên và cơ sở đào tạo biên - phiên dịch: Cung cấp hệ thống ngữ liệu đối chiếu Anh - Việt thực tế, giúp xây dựng giáo trình dịch thuật chuyên ngành kinh tế - thương mại bám sát thực tiễn xuất bản.
3. Biên dịch viên chuyên nghiệp trong lĩnh vực kinh tế và tiếp thị: Tham khảo các chiến lược xử lý cụm từ thực tế, đặc biệt là kỹ thuật sử dụng bộ lọc văn hóa, tạo ẩn dụ có kiểm soát bằng dấu ngoặc kép, và cách thức chèn chú thích cuối trang cho các thuật ngữ trừu tượng.
4. Các phần đáng tham khảo nhất trong luận án:
   • Mục 2.3 và 2.4 (Chương 2) về cách thức thích ứng mô hình House kết hợp với tài nguyên Phân cấp và Thái độ.
   • Các bảng phân tích chi tiết tại Chương 4 và Chương 5 cùng hệ thống 15 phụ lục (Appendix A đến Appendix N) cung cấp toàn bộ kho ngữ liệu đối chiếu 661 NGs và 392 VGs được mã hóa rõ ràng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Ngữ liệu nguồn và ngữ liệu đích của luận án được trích xuất từ tác phẩm nào?

Ngữ liệu nguồn (ST) được trích từ ấn phẩm tiếp thị “Marketing 4.0: Moving from Traditional to Digital” của Philip Kotler, Hermawan Kartajaya và Iwan Setiawan, xuất bản năm 2017. Ngữ liệu đích (TT) được trích từ bản dịch tiếng Việt tương ứng “Tiếp thị 4.0: Dịch chuyển từ Truyền thống sang Công nghệ số” do nhóm dịch giả đứng đầu là Nguyễn Khoa Hồng Thành chuyển ngữ, Nhà xuất bản Trẻ ấn hành năm 2018 (tái bản lần thứ 5).

2. Luận án khảo sát tổng cộng bao nhiêu đơn vị ngôn ngữ và tập trung vào những chủ đề nào?

Luận án thu thập 661 cụm danh từ (NGs) và 392 cụm động từ (VGs) từ văn bản gốc, tập trung vào hai chủ đề nội dung chính:

• Các phân khúc thị trường gồm thanh niên, phụ nữ và cư dân mạng (viết tắt là YWN: Young, Women, Netizens).
• Chiến lược tiếp thị lấy con người làm trung tâm trong kỷ nguyên số (human-centric marketing strategy). Trong tổng số ngữ liệu trên, tác giả sàng lọc ra 553 trường hợp (bao gồm cả NGs và VGs) có xuất hiện biến đổi ngữ nghĩa trong bản dịch để tiến hành phân tích đối chiếu.

3. Xu hướng biến đổi mức độ tương đương chủ đạo trong bản dịch tiếng Việt là gì?

Kết quả phân tích cho thấy xu hướng nâng cấp mức độ tương đương (upscaled trend) chiếm tỷ lệ áp đảo, trong khi xu hướng hạ cấp/suy giảm mức độ tương đương (downscaled trend) chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ. Bản dịch thường có xu hướng sử dụng các trạng từ có mức độ mạnh hơn, trợ động từ khuyết thiếu, các từ ngữ trang trọng hơn, và biểu đạt dài hơn so với nguyên bản tiếng Anh.

4. Luận án đã tích hợp lý thuyết nào vào mô hình của House (2015) và nhằm giải quyết vấn đề gì?

Luận án tích hợp Lý thuyết Đánh giá (Appraisal Theory) của Martin và White (2005) vào mô hình của House (2015). Cụ thể, tài nguyên Phân cấp (Graduation) được tích hợp vào thành tố Trường (Field) của Register, và tài nguyên Thái độ (Attitude) được tích hợp vào thành tố Không khí (Tenor). Sự tích hợp này cung cấp một công cụ đo lường khách quan và cụ thể để xác định cấp độ tương đương định danh và hàm nghĩa, điều mà mô hình nguyên bản của House chưa cung cấp định lượng rõ ràng.

5. Dịch giả đã sử dụng những biện pháp nào khi xử lý các yếu tố văn hóa và thuật ngữ trừu tượng?

Đối với các yếu tố văn hóa, dịch giả sử dụng “bộ lọc văn hóa” (cultural filters) và chuyển đổi các diễn đạt phi ẩn dụ trong bản gốc thành các biểu thức ẩn dụ quen thuộc với người Việt (được đặt cẩn thận trong dấu ngoặc kép). Đối với các thuật ngữ trừu tượng dễ gây khó hiểu, dịch giả bổ sung trực tiếp các ghi chú giải thích ở cuối trang (end-of-page notes), qua đó tăng cường chức năng liên cá nhân và thể hiện sự tôn trọng độc giả.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Nguyễn Thị Hồng Hà là một công trình nghiên cứu đối chiếu dịch thuật chuyên sâu về các biến đổi ngữ nghĩa của cụm danh từ và cụm động từ trong văn bản tiếp thị Anh - Việt. Bằng việc tích hợp Lý thuyết Đánh giá của Martin & White (2005) vào mô hình chức năng - ngữ dụng của House (2015), tác giả đã xác lập được một khung phân tích thực chứng rõ ràng để đo lường mức độ tương đương dịch thuật. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng bản dịch tiếng Việt có xu hướng nâng cấp tương đương thông qua việc áp dụng đa dạng các chiến lược như dùng ẩn dụ có bộ lọc văn hóa, tăng cường độ từ vựng và bổ sung chú thích chân trang. Công trình đóng góp thiết thực cho cả lý luận dịch thuật chức năng lẫn thực tiễn đào tạo biên dịch viên chuyên ngành phi văn chương tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI OPEN UNIVERSITY NGUYỄN THỊ HỒNG HÀ A COMPARATIVE STUDY ON ENGLISH -VIETNAMESE TRANSLATION OF BUSINESS TEXTS (Nghiên cứu so sánh bản dịch Anh – Việt trong lĩnh vực Kinh doanh) MAJOR: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 9.01 A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Linguistics SUPERVISORS: 1. HOÀNG TUYẾT MINH 2. LÊ HÙNG TIẾN uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] HÀ NỘI, 2022 uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] STATEMENT OF AUTHORSHIP The thesis entitled “A comparative study on English-Vietnamese translation of Business texts” has been submitted for the degree of Doctor of Philosophy. I, the undersigned, hereby declare that I am the sole author of this thesis, I have fully acknowledged and referenced the ideas and work of others in this thesis.

The thesis does not contain work extracted from a thesis, dissertation or research paper previously presented for another degree or diploma at this or any other university. Signature NGUYỄN THỊ HỒNG HÀ i uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT This descriptive, comparative, and evaluative research attempts to assess the equivalence extent of nominal groups and verbal groups related to market segments and marketing strategies with their semantic modifications in an English- Vietnamese translation of a marketing text from the functional- pragmatic perspective. The data are extracted from the Source text (ST) “Marketing 4.0: Moving from Traditional to Digital”, published in 2017 and from the Target text (TT) “Tiếp thị 4.0: Dịch chuyển từ Truyền thống sang Công nghệ số”, published in 2018. The qualitative method is applied to the study, in which descriptive, comparative and interpretive procedures are adopted in which the nominal groups and verbal groups of the ST are described in terms of Register and Genre, followed by the comparison of these language units between the ST and TT.

Finally, the interpretive steps are applied to analyze the semantic modifications before the evaluation of equivalence extent is provided. The sources of data are analyzed and assessed from the functional- pragmatic perspective of House’s model (2015) incorporated with the Attitudinal and Gradational resources of Appraisal theory (Martin and White, 2005). House’s model begins with language embedded in the text, then Register is analyzed and Genre is described. On Register, component Field is combined with Gradational resources while component Tenor is integrated with Attitudinal resources from Appraisal theory.

The findings show that, among the 661 cases of the nominal groups and 392 verbal groups collected from the source text, 553 cases (both nominal and verbal groups) contain semantic modification in the translation, in which a large number of cases show an ‘upscaled’ trend of equivalence extent while the ‘downscaled’ trend accounts for a small proportion. The translation strategies applied are diverse including synonymy, paraphrasing, using end-of-page note, metaphors,… Moreover, a gain in equivalence can be seen in the way of figurative expressions, using ‘stronger’ adverbs, modal verbs, more formal words, resorting the longer ii uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] expressions than the source text and applying metaphors which are carefully put in double quotation mark. Especially, when using metaphors in the translation, the cultural filters are employed to be more familiar to the target readers. Besides, for the abstract terms which may raise confusion for the target readers, notes of explanation at the end of the page is also carefully added right away to each page, revealing a respectful attitude towards the readership and enhancing the interpersonal function of the translation.

Additionally, the pragmatic equivalence is reached in several cases of the nominal and verbal groups in the translation. The partial loss in denotative and connotative equivalence occurs just very little in the translation when there is a phenomenon of ellipsis in some adjectives preceding the noun, weakening the supplementary meaning or lowering the meaning of elements in the group or when the proper names in the original text are completely remained the same as in the translated text in spite of their translatability. This probably seems to be the translators’ purposeful intention of retaining the identity and aesthetics of the source language. The findings of this study can make some theoretical contributions to applying House’s model in uncovering the equivalence of an English-Vietnamese translation of non-literary text.

Also, the model shows the effectiveness when integrated with another theory, particularly with the Appraisal theory of Martin and White (2005) in translation studies. The practical contributions are for translators, and translator training programme, especially in translating non- literarty texts. iii uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS This thesis would not have been made possible without the guidance and the support of individuals who contributed and extended their valuable assistance in the preparation and completion of this study. I would like to express my heartfelt gratitude to my supervisors, Assoc.

Lê Hùng Tiến and Assoc. Hoàng Tuyết Minh, who inflame the fervent passion inside me towards the research topic and research progress. Without their continuously constructive feedback and encouragement, the thesis could not come into being. Additionally, I am deeply grateful to Dr.

Huỳnh Anh Tuấn, whose guidance and insightful comments are of profound significance during my research completion. I also wish to extent my gratitude to Assoc. Hồ Ngọc Trung, Assoc. Phan Văn Quế, Dr.

Phạm Thị Thủy, Assoc. Phạm Thị Thanh Thùy, Dr. Nguyễn Việt Hùng, Dr. Nguyễn Thị Vân Đông, Dr.

Nguyễn Đăng Sửu, Dr. Lưu Thị Kim Nhung and Dr. Lê Phương Thảo, who gave practical comments on my research proposal and presentations, and provided me with many valuable suggestions to develop my research effectively. My sincere thanks also go to the colleagues and friends at the English Faculties of Hanoi University of Business and Technology for their continuous motivation, support, and valuable advice for me across the path.

I will never forget strong support from Mr. Lê Công Phú, Ms. Trần Thị Thúy Hà, Mr. Nguyễn Việt Xô, Mr.

Phạm Đức Diễn, Ms. Đào Thị Thu Nga, Ms. Vi Thị Hồng Ngân, Ms. Nguyễn Thị Phương Anh, Ms.

Nguyễn Thanh Nhàn, Mr. Nguyễn Việt Tiệp, Ms. Nguyễn Thị Hảo, Ms. Đỗ Thị Kim Dung, and Ms.

Lê Thị Kiều Oanh. They have always supported me to overcome the obstacles during my research completion. Last but not least, I would like to thank my warm-hearted parents, my enthusiastic brothers, my sisters-in-law and my family with their restless assistance, especially my daughter and my son for their immense tenderness, deep empathy, strong inspiration, and firm support to motivate me throughout upheavals and realize the life values. iv uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS STATEMENT OF AUTHORSHIP i ABSTRACT ii ACKNOWLEDGEMENTS iv LIST OF FIGURES AND TABLES x LIST OF ABBREVIATIONS xiii CHAPTER 1: INTRODUCTION 1 Rationale 1 2 Research aim and objectives of the study 3 3 Research question 4 4 Scope of the study 5 5 Methods of the study 6 6 Significance of the study 6 7 Organization of the thesis 7 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW 9 2.1 Translation Studies as a discipline 9 2.

Central Issues of Translation Studies 11 2. Issue of translation equivalence 13 2. Approaches of Translation Assessment 17 2. Response-based approach 18 2.

Linguistics-based approach 19 2. Two popular models of Translation Assessment 20 2. Newmark’s model of translation assessment (1988) 20 2. House’s model of translation assessment (2015) 22 2.

Procedure of House’s model 22 2. Texts and contexts 25 2. Components of House’s model 26 2. Overt, covert translation and cultural filters 28 v uan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.

Adaptation of House’s model for the research aim 31 2. Appraisal theory by Martin and White (2005) in House’s model 35 2. Attitudinal resources of the Appraisal theory 35 2. Gradational resources of the Appraisal theory 41 2.5 Nominal groups and Verbal groups 45 2.

Business and Marketing texts 50 2. Market segments and Marketing Human-centric strategy 56 2. Marketing Human-centric strategy 57 58 2. Review of previous studies 58 2.

Previous studies on Comparative Translation Studies 63 2. Previous studies on Marketing Texts 65 2. Summary CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY 3. Interpretive, explanatory and evaluative steps 70 3.

Data collection and procedures of data analysis 76 3. Selection of the source text and target text 76 3. Collection of nominal groups and verbal groups 78 3. Procedures of data analysis 80 3.

TRANSLATION EQUIVALENCE OF NOMINAL GROUPS AND 83 vi uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VERBAL GROUPS RELATED TO MARKET SEGMENTS 4.1 Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to market 84 segments 4. Nominal groups related to young, women, netizens’ market segment 84 4.2 Verbal groups related to young, women, netizens’ market segment 92 4. Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to young 99 market segment 4. Nominal groups related to the young market segment 99 4.2 Verbal groups related to the young market segment 109 4.3 Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to women’s 117 market segment 4.1 Nominal groups related to women’s market segment 117 4.

Verbal groups related to women’s market segment 126 4.4 Translation equivalence of nominal groups and verbal groups related to netizens’ 133 market segment 4.1 Nominal groups related to netizens’ market segment 133 4. Verbal groups related to netizens’ market segment 141 4.5 Summary of translation equivalence of nominal groups and verbal groups related 150 to market segments CHAPTER 5: TRANSLATION EQUIVAENCE OF NOMINAL GROUPS AND 152 VERBAL GROUPS RELATED TO HUMAN-CENTRIC MARKETING STRATEGY 5. Translation equivalence of nominal groups related to human-centric marketing 152 strategy 5. Analysis of nominal groups related to human-centric marketing strategy in the 152 source text 5.

Comparison of nominal groups related to human-centric marketing strategy in 157 the source text and target text 5. Translation equivalence of verbal groups related to human-centric marketing 164 strategy 5. Analyses of verbal groups related to human-centric marketing strategy in the 164 source text 5. Comparison of verbal groups related to human-centric marketing strategy in the 168 vii uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] source text and target text 5.

Summary of translation equivalence of nominal groups and verbal groups related 171 to human-centric marketing strategy CHAPTER 6: CONCLUSION 175 6. Recapitulation of the study 175 6. English-Vietnamese translation of nominal groups and verbal groups related to 176 market segments 6. English-Vietnamese translation of nominal groups and verbal groups related to 179 human-centric marketing strategy 6.

Contributions of the study 180 6. Limitations and suggestions for further research 183 REFERENCES 186 RESEARCHER’S ARTICLES RELATED TO THE THESIS 197 APPENDIXES APPDENDIX A. Nominal groups and verbal groups related to market segments I APPDENDIX B. Gradational resources embedded in nominal groups related to XI the young market segment APPDENDIX C.

The authors’ attitudes embedded in nominal groups related to XII the young market segment APPDENDIX D. Process and graduation embedded in verbal groups related to XIV the young segment APPDENDIX E. The authors’ attitude embedded in verbal groups related to the XVII young segment APPDENDIX F. Gradational resources of nominal groups related to human- XIX centric marketing strategy APPDENDIX G.

The authors’ attitude embedded in nominal groups related to XXV human-centric marketing strategy APPDENDIX H. Some of the end-of-page explanation for nominal groups in the XXIX viii uan an tien si TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Target text APPDENDIX I. Equivalence extent in translating nominal groups related to human- XXXIII centric marketing strategy APPDENDIX J Process and graduation embedded in the verbal groups related to XL human-centric marketing strategy APPDENDIX K. The authors’ attitude embedded in verbal groups related human- XLIII centric marketing strategy APPENDIX L.

Equivalence extent in translating verbal groups related to human- XLV centric marketing strategy APPENDIX M1.