Luận văn thạc sĩ về đặc điểm sinh vật học của sâu bệnh hại cây cảnh tại Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm sinh vật học của sâu bệnh hại cây cảnh, đề xuất biện pháp phòng trừ tổng hợp tại Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai.

• Tác giả: Nguyễn Thành Chung
• Người hướng dẫn: GS. Trần Văn Mão
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học của sâu bệnh hại cây cảnh làm cơ sở đề xuất biện pháp phòng trừ tổng hợp tại trường Đại học Lâm nghiệp, Xuân Mai, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm nghệ thuật cây cảnh
• 1.2. Lược sử nghiên cứu và phát triển nghệ thuật cây cảnh ở nước ngoài
• 1.2.1. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh Trung Hoa
• 1.2.2. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh Nhật Bản
• 1.2.3. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh các nước phương tây
• 1.2.4. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh Việt Nam
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về sâu bệnh hại cây cảnh
• 1.4. MỤC TIÊU, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4.2. Địa điểm nghiên cứu
• 1.4.3. Thời gian nghiên cứu
• 1.4.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.4.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.5.1. Phương pháp kế thừa
• 1.4.5.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.4.5.3. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp
• 1.4.5.4. Phương pháp sử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Khí hậu – thuỷ văn
• 3.1.3. Thảm thực vật
• 3.1.4. Tình hình dân sinh, kinh tế - xã hội
• 3.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Các loài cây cảnh hiện có tại khu vực nghiên cứu
• 3.2.2. Các loài sâu bệnh hại tại khu vực nghiên cứu
• 3.2.2.1. Tỷ lệ cây bị hại và mức độ bị hại của sâu, bệnh hại cây cảnh tại khu vực nghiên cứu
• 3.2.2.2. Xác định các loài sâu bệnh hại chính
• 3.2.2.2.1. Một số loài sâu hại chủ yếu
• 3.2.2.2.1.1. Ve sáp ngài trắng hại Ngọc lan
• 3.2.2.2.1.2. Tằm trắng xám hại Đa, Si
• 3.2.2.2.1.3. Bọ trĩ ống hại Đa, Si
• 3.2.2.2.1.4. Sâu hại Đa, Si
• 3.2.2.2.1.5. Sâu hại Long não
• 3.2.2.2.1.6. Sâu cuốn lá Dâm bụt
• 3.2.2.2.2. Rệp sáp mềm nâu hại Vạn tuế
• 3.2.2.2.3. Rệp sáp hại Hoa hồng
• 3.2.2.2.4. Rận phấn gai đen
• 3.2.2.2.5. Ngài đốm đỏ hại Đa, Si
• 3.2.2.3. Một số bệnh hại chủ yếu
• 3.2.2.3.1. Bệnh phấn trắng Liễu
• 3.2.2.3.2. Bệnh phấn trắng cây Móng bò
• 3.2.2.3.3. Bệnh phấn trắng Tử vi
• 3.2.2.3.4. Bệnh gỉ sắt Tếch
• 3.2.2.3.5. Bệnh gỉ sắt cây Hoa hồng
• 3.2.2.3.6. Bệnh đốm nâu và thủng lá Lộc vừng
• 3.2.2.3.7. Bệnh đốm than Long não, Xà cừ
• 3.2.2.3.8. Bệnh khô lá Trắc bách, Cau cảnh
• 3.2.2.3.9. Bệnh thảm nhung cây Long não
• 3.2.2.3.10. Bệnh đốm lá Vạn tuế
• 3.2.2.3.11. Bệnh thủng lá Đào
• 3.2.2.3.12. Bệnh rụng lá Thông
• 3.2.2.3.13. Bệnh khô đỏ lá Thông
• 3.2.2.4. Một số loài thiên địch sâu bệnh hại cây cảnh đã điều tra được
• 3.2.2.5. Phòng trừ tổng hợp đối với sâu bệnh hại cây cảnh trên quan điểm kinh tế, sinh thái và môi trường
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sinh vật học sâu bệnh hại cây cảnh tại Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai

Nghiên cứu sinh vật học sâu bệnh hại cây cảnh tại Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển cây cảnh. Cây cảnh không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn có ý nghĩa về mặt sinh thái và xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển của cây cảnh đang bị ảnh hưởng bởi các loại sâu bệnh hại. Việc nghiên cứu sâu bệnh hại cây cảnh giúp tìm ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả, từ đó nâng cao giá trị cảnh quan và bảo vệ môi trường.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của sinh vật học trong nghiên cứu cây cảnh

Sinh vật học là ngành khoa học nghiên cứu về sự sống, bao gồm cả các loài sâu bệnh hại cây cảnh. Việc hiểu rõ về sinh vật học giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây cảnh và tìm ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu tại Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai

Nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai, nơi có điều kiện tự nhiên và khí hậu phù hợp cho việc phát triển cây cảnh. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2020 đến 2023, nhằm thu thập dữ liệu và phân tích tình hình sâu bệnh hại.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu sâu bệnh hại cây cảnh

Mặc dù cây cảnh có giá trị cao, nhưng việc phát triển cây cảnh đang gặp nhiều thách thức từ sâu bệnh hại. Các loại sâu bệnh này không chỉ làm giảm chất lượng cây mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người trồng. Việc thiếu kiến thức về phòng trừ sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Các loại sâu bệnh hại phổ biến tại khu vực nghiên cứu

Tại khu vực Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai, nhiều loại sâu bệnh hại như rệp sáp, bọ trĩ và bệnh phấn trắng đã được ghi nhận. Những loại sâu bệnh này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của cây cảnh.

2.2. Nguyên nhân gây ra sự phát triển của sâu bệnh hại

Sự phát triển của sâu bệnh hại cây cảnh thường do nhiều nguyên nhân như điều kiện khí hậu không thuận lợi, thiếu sự chăm sóc đúng cách và sự thiếu hụt kiến thức về quản lý sâu bệnh hại.

III. Phương pháp nghiên cứu sâu bệnh hại cây cảnh hiệu quả

Để nghiên cứu sâu bệnh hại cây cảnh, các phương pháp khoa học hiện đại được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ thực địa, phân tích mẫu và theo dõi sự phát triển của sâu bệnh là những bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu.

3.1. Phương pháp thu thập số liệu và điều tra ngoại nghiệp

Phương pháp thu thập số liệu bao gồm việc khảo sát thực địa, phỏng vấn người trồng cây và thu thập mẫu sâu bệnh. Điều này giúp có cái nhìn tổng quan về tình hình sâu bệnh hại tại khu vực nghiên cứu.

3.2. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Sau khi thu thập số liệu, các phương pháp phân tích thống kê được sử dụng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của sâu bệnh hại đến cây cảnh. Việc xử lý số liệu giúp đưa ra các kết luận chính xác và đáng tin cậy.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ cây cảnh bị hại do sâu bệnh là khá cao. Việc xác định các loài sâu bệnh hại chính và mức độ ảnh hưởng của chúng là rất cần thiết để có biện pháp phòng trừ hiệu quả. Các kết quả này không chỉ có giá trị trong nghiên cứu mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn trồng cây cảnh.

4.1. Tỷ lệ cây bị hại và mức độ ảnh hưởng của sâu bệnh

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ cây cảnh bị hại do sâu bệnh lên đến 30%. Mức độ ảnh hưởng của sâu bệnh đến sự phát triển của cây cảnh là rất nghiêm trọng, cần có biện pháp khắc phục kịp thời.

4.2. Đề xuất biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây cảnh

Các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây cảnh bao gồm việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, áp dụng kỹ thuật trồng cây đúng cách và tăng cường quản lý sâu bệnh. Những biện pháp này giúp bảo vệ cây cảnh và nâng cao giá trị kinh tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu sinh vật học sâu bệnh hại cây cảnh tại Đại học Lâm nghiệp Xuân Mai đã chỉ ra tầm quan trọng của việc bảo vệ cây cảnh trước các loại sâu bệnh hại. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn để nâng cao giá trị cây cảnh và bảo vệ môi trường.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu sâu bệnh hại trong phát triển cây cảnh

Nghiên cứu sâu bệnh hại không chỉ giúp bảo vệ cây cảnh mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Việc nâng cao nhận thức về sâu bệnh hại là rất cần thiết.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu và phát triển cây cảnh

Trong tương lai, cần có sự hợp tác giữa các nhà khoa học, nông dân và các tổ chức để phát triển các giải pháp bền vững cho việc trồng và chăm sóc cây cảnh. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm nghệ thuật cây cảnh Nghệ thuật cây cảnh là một môn khoa học rất tổng hợp, gắn kết rất chặt chẽ giữa khoa khọc kỹ thuật và văn học nghệ thuật. Khi nói “nghệ thuật cây cảnh” là muốn nhấn mạnh đến khía cạnh nghệ thuật, nhưng cũng không thể xem nhẹ khía cạnh kỹ thuật. Bởi vì, nếu một tác phẩm cây cảnh có giá trị thẩm mỹ cao, nhưng trong quá trình duy trì chăm sóc nếu không am hiểu về kỹ thuật trồng cây thì cây sẽ sinh trưởng kém, còi cọc thậm chí cây còn bị chết.

Cây chết thì tác phẩm cũng không còn. Ngược lại, nếu tác phẩm tạo ra mà không có hoặc ít có giá trị về nghệ thuật, thì cũng chỉ là việc trồng cây bình thường. Nghệ thuật cây cảnh ngoài việc biểu hiện cây xanh với giáng vẻ tự nhiên của cây, còn diễn tả tư tưởng, tình cảm và trình độ thẩm mỹ của tác giả, nó có ý thơ, nét họa, phản ánh đặc trưng của xã hội. Nghệ thuật cây cảnh chú trọng đến cái đẹp trong sự sáng tạo nghệ thuật.

Việc trồng cây là cơ sở cho nghệ thuật chậu cảnh, là giai đoạn đầu, còn giai đoạn sau là giai đoạn của sự phát triển cái đẹp nghệ thuật. Lược sử nghiên cứu và phát triển nghệ thuật cây cảnh ở nước ngoài 1. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh Trung Hoa Trung Hoa là cái nôi của nghệ thuật cây cảnh thế giới và được truyền bá sang Nhật Bản từ đời nhà Đường. Nghệ thuật cây cảnh sản sinh không phải là ngẫu nhiên mà nó gắn liền với sự phát triển của văn học cổ đại, hội họa và nghệ thuật vườn - công viên.

Ngay từ thế kỷ thứ V Trung Hoa đã có sách sơn thủy, văn học sơn thủy xuất hiện sớn hơn sách sơn thủy, chúng là cơ sở thai nghén và sản sinh ra nghệ thuật cây cảnh. Ngoài các tư tưởng triết học cổ của Trung Hoa như thuyết tự nhiên luân hồi của Lão Tử, thuyết tự tu dưỡng của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Khổng tử cũng không tách rời sự ra đời và phát triển của nghệ thuật cây cảnh Trung Hoa. Người Trung Hoa phân biệt rất rõ chậu cảnh (bồn cảnh) và bồn tài (bonsai). Bonsai (Penzai) trong tiếng Nhật, Hán Việt có nghĩa là “cây con trồng trong chậu” là loại cây nhỏ có dáng cổ thụ trồng trong chậu.

Theo một số chuyên gia nghiên cứu về cây cảnh nghệ thuật bonsai của Nhật Bản chính là bắt nguồn tử nghệ thuật penjing (Bồn cảnh) của Trung Quốc. Penjing là nghệ thuật sáng tạo cảnh vật thu nhỏ trong bồn chứa của Trung Hoa. Từ penjing gồm hai ký tự “pen” nghĩa là “chậu” hay “vật chứa”, và “jing” nghĩa là “cảnh quan”. Một nghệ nhân có thể sử dụng nguyên liệu là cây và đá tự nhiên để miêu tả sinh động cảnh núi non thôn dã với suối chảy róc rách, hoặc cảnh non nước với rừng rậm nhiệt đới.

Đôi khi chỉ một cảnh vật đơn giản hơn nhiều cũng có thể thể hiện được toàn bộ chủ đề của tác phẩm. Penjing và bonsai là hai kiểu nghệ thuật có liên quan chặt chẽ với nhau. Penjing cổ xưa hơn, được coi là bắt nguồn của bonsai là “một cây trong chậu” và bởi vậy bonsai được định nghĩa đẹp hơn penjing là “cảnh vật trong chậu chứa”. Rất nhiều cảnh đẹp, tinh tế được làm ra bởi các nghệ nhân Trung Quốc rõ ràng không tuân theo những quy tắc của Nghệ thuật bonsai.

Penjing có thể được tìm thấy nhiều biến thể, người Trung Hoa công nhận 3 trường phái đặc trưng: Cây (Shumu Penjing); cảnh (Shumu Penjing); nước và đất (Shumu Penjing). Penjing (bồn cảnh) là loại hình nghệ thuật có lịch sử trên một ngàn năm. Theo những ghi chép lịch sử sớm nhất, một tác phẩm gồm cây và đá trong một bồn chứa được bài chí nghệ thuật có niên đại từ thời nhà Đường (618-907). Tới thời Đại Tống (960-1279), người Trung Hoa đã trải nghiệm môn nghệ thuật này ở một cấp độ cao hơn.

Nghệ nhân làm bồn cảnh (penjing) lấy cảm hứng không chỉ từ thiên nhiên mà từ thơ ca miêu tả thiên nhiên và LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 tranh phong cảnh sơn thủy. Tranh phong cảnh sơn thủy đạt tới đỉnh điểm cao trong triều đại Tống (960-1279), nghệ nhân bồn cảnh nhờ vậy phát triển mạnh mẽ. Trong những năm đầu của vương triều nhà Thanh (1644-1911), môn nghệ thuật này đã trở nên phổ biến, những tài liệu hưỡng dẫn đầu tiên đã xuất hiện. Ngày càng được nhiều người biết đến, penjing mang tính thương mại, dân gian,… và phát triển ngày càng tinh tế hơn để trở thành một trường phái nghệ thuật.

Thêm vào đó penjing được tinh lọc về mặt thẩm mĩ, người ta có thể tìm thấy những cây được tạo dáng bởi đại diện của các trường phái mang tính khu vực, nơi những thân cây được uốn để biểu đạt hình tượng những con rồng hoặc những tán lá tre, miêu tả những lớp mây, hay những cây được tạo hình giống với những nét đặc điểm ngẫu nhiên nào đó. Các biến chế của penjing là bất tận. Trong truyền thống Trung Hoa, penjing là nghệ thuật của giới học giả cũng như là nhà thơ, nghệ thuật viết chữ đẹp, hội họa và nghệ thuật sân vườn. Trong những năm sau này của triều Thanh (1644-1911), thế kỷ 19, ách ngoại sâm đã dẫn tới thời kì suy tàn của penjing, chiều hướng ngày càng trầm trọng trong suốt những năm chiếm đóng và đô hộ của nước ngoài, chiến tranh, nội chiến, cách mạng mà Trung Hoa đã trải qua suốt thế kỉ 20.

Những bộ sưu tập cổ đã bị thất lạc, những nghệ nhân đã phải đấu tranh để tồn tại và để vượt qua bằng chính kiến thức, sự hiểu biết sâu sắc của họ. Chỉ trong thời gian 20 năm sau đó, điều kiện ở Trung Hoa mới cho phép bắt đầu thời kì phục hưng môn nghệ thuật cổ sưa này. Ngày nay, số lượng những người đam mê và sưu tầm ngày càng nhiều, họ khám phá bản ngã của mình trong nghệ thuật penjing. Có giả định rằng, nghệ thuật sáng tạo cây thu nhỏ đã du nhập vào nước Nhật khoảng thế kỉ thứ 13.

Thời gian chính xác thì không được biết đến. Trong thế kỉ thứ 6 và thứ 7, Nhật Bản gửi phát viên (công sứ) đến Trung Hoa để nghiên cứu về nghệ thuật, kiến trúc, ngôn ngữ, văn chương cũng như hệ thống pháp luật của Trung Hoa. Nhập khẩu văn hóa và nghệ thuật Trung Hoa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 đã sảy ra trong suốt thời đại Nam Tống (11271279). Chan, một hình thức của đạo phật với giáo huấn có nguồn gốc Ấn Độ kết hợp với Đạo Lão, một đạo gốc Trung Hoa, đã du nhập với Nhật Bản trong thời gian này dưới tên (Zen).

Sự chuyển giao văn hóa lớn bắt đầu vào những năm 1200, những nghệ sỹ Nhật Bản tiếp tục tìm sự định hướng, triết lý, tự do “mượn” ý tưởng, chủ đề (cảm hứng), cũng như kiến thức về kĩ thuật và nghệ thuật làm vườn ở Trung Hoa. Mục đích của các nghệ nhân penjing không chỉ tái hiện lại cảnh thiên nhiên trong một bồn chứa mà còn nắm bắt được cái tinh túy và cái hồn của nó. Giống như một bức tranh phong cảnh sơn thủy Trung Quốc, penjing nghiên cứu trong sự tương phản. Trên góc độ triết học, sự biểu hiện của các mặt đối lập là bằng chứng của khả năng khái niệm vũ trụ (vạn vật) như đang được chi phối bởi 2 cực nguồn năng lượng vũ trụ là nguồn năng lượng lạnh (âm) và nguồn năng lượng nóng (dương).

Trên phương diện nghệ thuật, sự tương phản tạo nên sự nhịp nhàng (hài hòa) và trạng thái căng đột ngột, cái mà sau đó được giải quyết trong sự cân bằng động, một trạng thái thăng bằng hài hòa tinh tế. Đạt tới sự hài hòa trong cấu trúc tổng thể là quan trọng, đặc biệt trong tác phẩm được cấu tạo bởi đa dạng các thành phần như “nước – đất” với các yếu tố như cây, đá, rêu, thảm cỏ và nước, tất cả đều cần thiết phải hài hòa với các yếu tố khác và góp phần vào việc thiết kế một kiểu dáng đầy ý nghĩa. Thêm vào đó, quyết định việc bài trí trên một bồn chứa và xác định nơi đặt tác phẩm, các nghệ nhân sẽ quan tâm đến chủng loại cây, số lượng cây được dùng, kích thước của chúng, xu hướng thân và mật độ tán. Họ sẽ chọn đá theo kích thước, màu sắc, hình dáng, chi tiết bề mặt của nó và phù hợp với cây.

Cuối cùng mọi yếu tố trong thiết kế đều cần phải liên quan tới các yếu tố khác để toàn bộ cảnh hiện ra như một tổng thể thống nhất, một tác phẩm hoàn thiện. Một tác phẩm penjing nổi tiếng không chỉ có đẹp mà phải trông hoàn toàn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 tự nhiên. Nó được nhìn như là bản thân tự nhiên đã sáng tạo ra nó – giống như một phần kì diệu của tự nhiên. Bonsai và penjing có thể quan sát trong sự suy tưởng.

Bản thân việc sáng tạo ra bonsai hay penjing mang tính trầm tư, một bài tập mang tính tư duy – một dạng thực hành của thiền. Những cây cỏ và phong cảnh thu nhỏ được xem là ca ngợi tự nhiên và năng lượng sẽ được mở rộng bởi môi trường tự nhiên nguyên sơ. Sáng tạo và chăm sóc bonsai, penjing sẽ khiến bạn gần gũi với thiên nhiên hơn, cho phép bạn cảm nghiệm nó theo nhiều cách trực tiếp và riêng biệt. Để biểu hiện sâu sắc về bonsai, penjing, việc thực hành sáng tạo cây và phong cảnh thu nhỏ cần được cảm nhận dưới góc độ của hai trường phái triết học lớn Trung Hoa là Đạo Lão và Thiền – Phật giáo.

Đạo Lão đã dung những ảnh hưởng sâu sắc đến nghệ thuật Viễn Đông trên 2000 năm. Đó là cách tư duy sống mà có thể đạt được sự tự do về thể xác và tâm hồn. Mục đích của Đạo Lão nêu rõ nguồn gốc đích thực bằng việc vứt bỏ những công thức tư duy và thái độ mang tính quy ước cứng nhắc. Nó cho thấy rằng bằng việc theo học ngoại cảnh và đưa ra ý nghĩa của chúng ta một cách tự nhiên, năng lượng sáng tạo to lớn có thể được khơi mở.

Việc tác động vào nhịp điệu của tự nhiên và am hiểu về sự bị tác động qua lại của mọi thứ xung quanh ta là thành phần chủ yếu của giáo huấn Đạo Lão. Phật giáo Thiền tiến triển như một thánh mới của đạo phật mang những đặc điểm Trung Hoa độc đáo.