Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của voọc hà tĩnh trachypithecus hatinhensis dao 1970 tại vườn quốc gai phong nha kẻ bàng tỉnh quảng bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của voọc hà tĩnh trachypithecus hatinhensis dao 1970 tại, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Vân Trường
• Người hướng dẫn: TS. Đồng Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa Học Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của Voọc Hà Tĩnh (Trachypithecus hatinhensis Dao, 1970) tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Phân loại học
• 1.2. Vị trí phân loại của loài Voọc Hà Tĩnh (Trachypithecus hatinhensis)
• 1.3. Thông tin về loài Voọc Hà Tĩnh
• 1.3.1. Đặc điểm nhận biết
• 1.3.2. Đặc điểm hình thái
• 1.4. Phân bố của Voọc Hà Tĩnh
• 1.5. Nghiên cứu về sinh thái và tập tính của Voọc Hà Tĩnh
• 2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Công tác chuẩn bị
• 2.4.2. Công tác ngoại nghiệp
• 2.4.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 3. ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vườn Quốc gia Phong Nha Kẻ Bảng và quá trình xây dựng
• 3.2. Vị trí địa lý
• 3.3. Địa hình, địa chất và thổ nhưỡng
• 3.3.1. Địa chất thổ nhưỡng
• 3.4. Tài nguyên rừng và đất rừng
• 3.5. Đặc điểm xã hội
• 3.5.1. Dân sinh kinh tế
• 3.5.2. Đời sống Văn hoá
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Các dạng sinh cảnh chính tại khu vực nghiên cứu
• 4.1.1. Sinh cảnh rừng giầu trên núi đá vôi ít bị tác động
• 4.1.2. Sinh cảnh rừng thứ sinh trên núi đá vôi
• 4.1.3. Sinh cảnh rừng thứ sinh trên núi đất
• 4.1.4. Sinh cảnh ven các khe suối và thủy vực
• 4.2. Một số đặc điểm thức ăn của Voọc Hà Tĩnh
• 4.2.1. Các loài làm thức ăn
• 4.3. Vùng sống và sử dụng vùng sống của Voọc Hà Tĩnh
• 4.3.1. Phân bố Voọc Hà Tĩnh tại khu vực nghiên cứu
• 4.3.2. Kích thước vùng sống của Voọc Hà Tĩnh
• 4.3.3. Chiều dài quãng đường di chuyển theo ngày
• 4.3.4. Cường độ sử dụng sinh cảnh
• 4.4. Đánh giá các mối đe doạ đối với Voọc Hà Tĩnh tại khu vực nghiên cứu
• 4.4.1. Phá hủy sinh cảnh sống
• 4.5. Đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên thú Linh trưởng tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng
• 5. KẾT LUẬN - TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu sinh thái voọc Hà Tĩnh tại VQG Phong Nha Kẻ Bàng

Nghiên cứu sinh thái voọc Hà Tĩnh (Trachypithecus hatinhensis) tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là một chủ đề quan trọng trong bảo tồn động vật hoang dã. Loài voọc này được xếp vào danh sách đỏ và đang đối mặt với nhiều mối đe dọa từ môi trường sống. Việc hiểu rõ về sinh thái và tập tính của chúng là cần thiết để phát triển các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh thái của voọc Hà Tĩnh

Voọc Hà Tĩnh sống chủ yếu trong các khu rừng giàu, nơi có nhiều cây gỗ lớn. Chúng là loài ăn thực vật và không tiêu thụ động vật hay côn trùng. Đặc điểm này giúp voọc Hà Tĩnh duy trì vai trò quan trọng trong hệ sinh thái rừng.

1.2. Tình trạng bảo tồn voọc Hà Tĩnh

Voọc Hà Tĩnh hiện đang bị đe dọa nghiêm trọng do nạn phá rừng và săn bắn trái phép. Theo ước tính, số lượng cá thể còn lại chỉ khoảng 550 - 600. Việc bảo tồn loài này là một thách thức lớn cho các nhà khoa học và cơ quan chức năng.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo tồn voọc Hà Tĩnh

Bảo tồn voọc Hà Tĩnh tại VQG Phong Nha - Kẻ Bàng gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như phá hủy sinh cảnh sống, săn bắn trái phép và sự thay đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến sự tồn tại của loài này. Cần có những giải pháp cụ thể để đối phó với những thách thức này.

2.1. Phá hủy sinh cảnh sống

Phá rừng để phát triển nông nghiệp và đô thị hóa đã làm giảm diện tích sinh sống của voọc Hà Tĩnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến loài voọc mà còn đến toàn bộ hệ sinh thái rừng.

2.2. Săn bắn trái phép

Săn bắn voọc Hà Tĩnh để lấy thịt và buôn bán động vật hoang dã là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm số lượng cá thể. Cần có các biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn tình trạng này.

III. Phương pháp nghiên cứu sinh thái voọc Hà Tĩnh hiệu quả

Để nghiên cứu sinh thái voọc Hà Tĩnh, các nhà khoa học đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này giúp thu thập dữ liệu chính xác về tập tính, môi trường sống và sự phân bố của loài voọc này.

3.1. Phương pháp quan sát trực tiếp

Quan sát trực tiếp là phương pháp chính để nghiên cứu hành vi và tập tính của voọc Hà Tĩnh. Phương pháp này cho phép các nhà nghiên cứu ghi nhận các hoạt động hàng ngày của loài voọc trong môi trường tự nhiên.

3.2. Phân tích mẫu thức ăn

Phân tích mẫu thức ăn giúp xác định các loại thực vật mà voọc Hà Tĩnh tiêu thụ. Điều này cung cấp thông tin quan trọng về chế độ ăn uống và sự phụ thuộc vào môi trường sống của chúng.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về voọc Hà Tĩnh đã cung cấp nhiều thông tin quý giá cho công tác bảo tồn. Những phát hiện này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về loài voọc mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng các chương trình bảo tồn hiệu quả.

4.1. Đánh giá tình trạng sinh thái

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng voọc Hà Tĩnh cần được bảo vệ khẩn cấp. Các biện pháp bảo tồn cần được triển khai ngay để ngăn chặn sự tuyệt chủng của loài này.

4.2. Ứng dụng trong du lịch sinh thái

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong phát triển du lịch sinh thái tại VQG Phong Nha - Kẻ Bàng. Điều này không chỉ tạo ra nguồn thu cho địa phương mà còn nâng cao nhận thức về bảo tồn động vật hoang dã.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho voọc Hà Tĩnh

Nghiên cứu sinh thái voọc Hà Tĩnh tại VQG Phong Nha - Kẻ Bàng là một bước quan trọng trong công tác bảo tồn. Tương lai của loài voọc này phụ thuộc vào các biện pháp bảo tồn hiệu quả và sự hợp tác giữa các bên liên quan.

5.1. Tầm quan trọng của bảo tồn

Bảo tồn voọc Hà Tĩnh không chỉ là trách nhiệm của các nhà khoa học mà còn là của toàn xã hội. Mỗi cá nhân đều có thể góp phần vào việc bảo vệ loài động vật quý hiếm này.

5.2. Hướng đi trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và theo dõi tình trạng của voọc Hà Tĩnh. Các chương trình giáo dục cộng đồng cũng cần được triển khai để nâng cao nhận thức về bảo tồn động vật hoang dã.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam được ghi nhận là một trong những trung tâm đa dạng sinh học hàng đầu khu vực với 24 loài và phân loài linh trưởng thuộc 6 giống, 3 họ và 1 bộ. Trong số đó, Voọc Hà Tĩnh (danh pháp khoa học: Trachypithecus hatinhensis Dao, 1970) là loài linh trưởng đặc hữu hẹp của vùng núi đá vôi Trung Đông Dương, hiện đang đối diện với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng. Toàn bộ quần thể loài trong tự nhiên ước tính chỉ còn khoảng 550 đến 600 cá thể, được phân hạng ở mức Nguy cấp (EN) trong Sách Đỏ Việt Nam năm 2007 cũng như Danh lục Đỏ của IUCN năm 2010. Áp lực từ hoạt động săn bắt trái phép, khai thác lâm sản và sự chia cắt sinh cảnh sống bởi mạng lưới giao thông đang đe dọa trực tiếp tới sự tồn vong của loài.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt các dữ liệu sinh thái học thực địa chuyên sâu, đặc biệt là tập tính dinh dưỡng, quy mô vùng sống và cơ chế sử dụng không gian làm cơ sở cho các quyết định quy hoạch bảo tồn. Nghiên cứu này được triển khai nhằm mục tiêu bổ sung những dữ liệu khoa học định lượng về đặc điểm sinh thái, tập tính chọn thức ăn, kích thước vùng sống và xác định các nhân tố đe dọa chính đối với quần thể Voọc Hà Tĩnh tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Phạm vi nghiên cứu bao quát trên diện tích rừng đặc dụng hơn 85.755 ha thuộc vùng karst nhiệt đới rộng lớn hơn 200.000 ha, tập trung theo dõi chuyên sâu tại 4 khu vực trọng điểm gồm Trạm Kiểm lâm Trộ Mợng, Hang Tối, Xà Lu và Thung Tre trong giai đoạn năm 2010 đến năm 2011. Kết quả luận văn đóng vai trò là cơ sở thực chứng định lượng, cung cấp các chỉ số chuẩn xác về phổ thức ăn (38 loài), biên độ vùng sống (61 đến 73 ha) và vị trí ngủ cố định, phục vụ đắc lực cho công tác bảo tồn nguồn gen nguy cấp quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh thái học quần xã và lý thuyết vùng sống động vật (Home Range Theory theo Burt, 1943), định nghĩa vùng sống là toàn bộ không gian địa lý được các cá thể di chuyển thường xuyên để thực hiện các chức năng sinh tồn cơ bản bao gồm kiếm ăn, ghép đôi và nuôi dưỡng con non. Về mặt tiến hóa và địa lý sinh vật học, đề tài kế thừa học thuyết tiến hóa tỏa tròn của các phân loài voọc đen Đông Dương do Đào Văn Tiến (1989) đề xuất, giải thích sự phân hóa thích nghi của loài gắn liền với địa hình khối núi đá vôi karst cổ. Hệ thống phân loại học linh trưởng của Groves (2004) và Brandon-Jones (2004) được áp dụng nhất quán để định danh phân hạng loài.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được tích hợp xuyên suốt bao gồm: Cường độ sử dụng sinh cảnh (mật độ và tần suất xuất hiện của đàn trên từng đơn vị không gian), Chỉ thị sinh thái (vai trò phản ánh chất lượng thảm thực vật rừng nguyên sinh của linh trưởng), Phân tầng thảm thực vật (cấu trúc rừng trên núi đá vôi) và Tập tính thích nghi dinh dưỡng của nhóm khỉ ăn lá (phân họ Colobinae với hệ tiêu hóa chuyên hóa lên men xenlulozo).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp giữa dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực địa liên tục và dữ liệu thứ cấp từ tài liệu kiểm kê rừng, bản đồ địa hình tỷ lệ 1/25.000 của Vườn Quốc gia. Cỡ mẫu nghiên cứu thực địa bao gồm 4 đàn Voọc Hà Tĩnh với tổng số 59 đến 62 cá thể (gồm 16 cá thể đực, 32 cá thể cái và 10 cá thể con non) được theo dõi sát sao. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng sinh cảnh, dựa trên kết quả phỏng vấn có cấu trúc đối với cán bộ kiểm lâm và thợ săn địa phương để xác định các khu vực có tần suất xuất hiện cao nhất.

Hệ thống thu thập dữ liệu ngoại nghiệp bao gồm 9 tuyến điều tra chính với chiều dài từ 1,5 đến 3,5 km mỗi tuyến, thực hiện di chuyển với vận tốc tiêu chuẩn 1,5 đến 2,5 km/giờ bằng ống nhòm chuyên dụng và máy định vị vệ tinh GPS 60CSx. Vị trí trung tâm của đàn được ghi nhận định kỳ mỗi 15 phút hoặc khi đàn di chuyển khoảng cách từ 50 m trở lên. Về phương pháp phân tích, dữ liệu tọa độ không gian được chồng xếp lên hệ thống ô lưới kích thước 100 x 100 m (1 ha) và xử lý bằng phần mềm MapInfo 10.0 cùng ArcGIS (ArcMap). Việc lựa chọn phương pháp ô lưới 100 x 100 m đã được kiểm định thống kê qua phép thử T-test và chuẩn phi tham số U Mann-Whitney, chứng minh khả năng phản ánh kích thước vùng sống chính xác vượt trội, hạn chế tối đa việc phóng đại diện tích so với các phương pháp đa giác lồi thông thường. Timeline nghiên cứu thực địa tập trung cao độ từ tháng 2 đến tháng 8 năm 2011, bao quát đầy đủ sự chuyển tiếp giữa các mùa khí hậu và mùa vật hậu học của thảm thực vật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn đã xác định cấu trúc đàn và quy mô quần thể chi tiết tại 4 điểm khảo sát chính gồm 59 đến 62 cá thể. Cụ thể: Đàn A tại Trạm Kiểm lâm Trộ Mợng ghi nhận 16 cá thể (4 đực, 9 cái, 3 non); Đàn B tại Hang Tối gồm 15 đến 16 cá thể (4 đực, 8 cái, 3 non); Đàn C tại Xà Lu gồm 16 cá thể (5 đực, 8 cái, 2 non); Đàn E tại Thung Tre gồm 12 đến 14 cá thể (3 đực, 7 cái, 2 non). Tỷ lệ cá thể cái luôn chiếm ưu thế vượt trội (từ 53,3% đến 58,3% tổng số cá thể mỗi đàn), bảo đảm khả năng tái đàn tự nhiên.

Thứ hai, nghiên cứu đã lập danh lục 38 loài thực vật thuộc 22 họ cấu thành phổ thức ăn của Voọc Hà Tĩnh. Trong đó, họ Dâu tằm (Moraceae) chiếm tỷ trọng đa dạng cao nhất với 6 loài (chiếm 15,79%), tiếp đến là họ Máu chó (Myristicaceae), họ Bứa (Clusiaceae) và họ Tếch (Verbenaceae) mỗi họ đóng góp 3 loài (chiếm 7,89%).

Thứ ba, cơ cấu thức ăn ghi nhận sự chuyển dịch rõ nét theo mùa: Từ tháng 2 đến tháng 5, voọc ăn lá và chồi non chiếm ưu thế tuyệt đối (100% các quan sát ghi nhận thành phần lá), nhưng từ tháng 6 đến tháng 8 khi quả rừng bước vào giai đoạn chín, voọc chuyển sang ăn bổ sung quả chua và quả chát, đỉnh điểm vào tháng 7 chúng ăn quả của 12 loài cây khác nhau. Loài hoàn toàn thuần thực vật và không ghi nhận tiêu thụ côn trùng hay động vật.

Thứ tư, kích thước vùng sống tính toán chính xác bằng GIS ô lưới 100 x 100 m cho thấy: Đàn A tại Trộ Mợng sử dụng 73 ô lưới, tương ứng diện tích 73 ha (dao động hàng tháng từ 71 đến 76 ha); Đàn E tại Thung Tre sử dụng 61 ô lưới, tương ứng diện tích 61 ha (dao động hàng tháng từ 55 đến 67 ha). Độ cao kiếm ăn tập trung từ 5 đến 20 m trên tầng tán cây rừng và từ 20 đến 50 m trên các vách đá vôi dựng đứng; vị trí ngủ đêm hoàn toàn cố định trong nhiều năm tại các hang hốc ở độ cao vách đá từ 29 đến 50 m.

Thảo luận kết quả

Kết quả kích thước vùng sống từ 61 đến 73 ha ghi nhận trong nghiên cứu này nhỏ hơn so với mức ước tính 80 ha của một nghiên cứu năm 2009 và mức 2,5 km² của một nghiên cứu năm 2003 tại cùng khu vực. Nguyên nhân của sự chênh lệch này bắt nguồn từ việc ứng dụng phương pháp ô lưới 1 ha chuẩn hóa kết hợp phần mềm ArcMap, giúp loại bỏ các vùng đệm trống không có hoạt động của đàn, từ đó phản ánh sát thực không gian hoạt động cốt lõi hơn các ước lượng định tính trước đây.

Cường độ sử dụng sinh cảnh tập trung cao nhất tại dạng sinh cảnh 1 (rừng giàu trên núi đá vôi ít bị tác động) và sinh cảnh 2 (rừng thứ sinh trên núi đá vôi diện tích khoảng 1000 ha) nhờ cấu trúc đa tầng tán, độ che phủ trên 95% cùng nguồn thức ăn dồi dào. Ngược lại, sinh cảnh ven khe suối và gần đường giao thông có cường độ sử dụng rất thấp do áp lực từ tiếng ồn xe cơ giới trên Quốc lộ 20 và nguy cơ săn bắn.

Về mặt biểu diễn dữ liệu khoa học, các phát hiện này được trực quan hóa xuất sắc thông qua biểu đồ cơ cấu các họ thực vật làm thức ăn, biểu đồ biến thiên tỷ lệ lá - hoa - quả theo tháng và bản đồ mật độ điểm bắt gặp (Kernel Density Map). Cách thể hiện trực quan này giúp làm rõ tương quan tuyến tính chặt chẽ giữa tính sẵn có của thức ăn theo mùa với quãng đường di chuyển và độ mở rộng vùng sống của từng đàn voọc.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng cường tuần tra bảo vệ rừng dựa trên công nghệ quản lý dữ liệu SMART. Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng phối hợp cùng Hạt Kiểm lâm cần duy trì tuần tra chuyên trách định kỳ hàng tuần tại 4 điểm nóng sinh cảnh (Trộ Mợng, Hang Tối, Xà Lu, Thung Tre), đặt mục tiêu tháo gỡ và triệt phá 85% bẫy thú dây cáp cùng súng săn tự chế trong vòng 12 tháng kể từ khi áp dụng.

Thứ hai, phục hồi và mở rộng hành lang sinh thái kết nối các khối núi đá vôi bị chia cắt. Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Cứu hộ chủ trì trồng bổ sung tối thiểu 15 loài cây thức ăn bản địa ưa thích (như Sung, Si, Nhội, Dâu da xoan, Búng báng) trên diện tích 150 ha rừng thứ sinh nghèo kiệt dọc tuyến Quốc lộ 20 và đường mòn Hồ Chí Minh, hoàn thành giai đoạn 1 trong lộ trình 2022 - 2025.

Thứ ba, thiết lập chương trình đồng quản lý rừng và chuyển đổi sinh kế bền vững cho cộng đồng vùng đệm. Ủy ban nhân dân huyện Bố Trạch phối hợp với Ban Quản lý Vườn triển khai các mô hình nông lâm kết hợp, chi trả dịch vụ môi trường rừng và thu hút 70% số hộ gia đình thuộc đồng bào dân tộc thiểu số (người Chứt, Vân Kiều) tham gia du lịch sinh thái có kiểm soát, nhằm cắt giảm 90% số vụ xâm nhập lấy lâm sản ngoài gỗ trái phép trong thời gian 24 tháng.

Thứ tư, xây dựng mạng lưới quan trắc sinh thái học dài hạn bằng bẫy ảnh tự động kết hợp vòng cổ định vị vệ tinh GPS. Đơn vị nghiên cứu của Vườn Quốc gia hợp tác với các tổ chức bảo tồn quốc tế duy trì đo đạc biến động kích thước vùng sống và cấu trúc đàn định kỳ 6 tháng một lần, hướng đến duy trì tốc độ tăng trưởng quần thể tự nhiên đạt tối thiểu 5% mỗi năm cho đến năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ quản lý Vườn Quốc gia và lực lượng Kiểm lâm. Tài liệu cung cấp bản đồ số hóa chính xác về 9 tuyến khảo sát, tọa độ phân bố đàn và tập tính chọn hang ngủ vách đá ở độ cao 29 đến 50 m, phục vụ việc phân định ranh giới phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và xây dựng phương án tuần tra ngăn chặn săn trộm hiệu quả.

Nhóm 2: Giảng viên, học viên sau đại học và sinh viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Sinh thái học và Lâm nghiệp. Luận văn là hình mẫu chuẩn mực về phương pháp điều tra thực địa linh trưởng, quy trình xử lý không gian ô lưới 100 x 100 m trên phần mềm ArcMap và phân tích sinh thái học dinh dưỡng định lượng.

Nhóm 3: Các tổ chức phi chính phủ và quỹ bảo tồn đa dạng sinh học (FFI, WWF, IUCN). Các chuyên gia có thể sử dụng số liệu thực chứng về 4 đàn với 59 đến 62 cá thể và phổ 38 loài cây thức ăn làm căn cứ khoa học lập hồ sơ tài trợ các dự án bảo tồn nguồn gen linh trưởng nguy cấp tại hành lang Trung Trường Sơn.

Nhóm 4: Các cơ quan quản lý giao thông và quy hoạch phát triển du lịch sinh thái tỉnh Quảng Bình. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn về mức độ tổn thương của sinh cảnh trước áp lực tiếng ồn và chia cắt sinh thái, giúp định hình các giải pháp xây dựng cầu vượt sinh học hoặc điều tiết lưu lượng giao thông qua di sản thiên nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Voọc Hà Tĩnh ưu tiên sinh sống tại những dạng sinh cảnh nào ở Phong Nha - Kẻ Bàng? Loài ưu tiên cư trú tại sinh cảnh rừng giàu ít bị tác động và rừng thứ sinh trên núi đá vôi với diện tích hơn 1000 ha. Những khu vực này sở hữu cấu trúc rừng nhiều tầng tán, độ che phủ trên 95% cùng hệ thống vách đá vôi hiểm trở cao từ 20 đến 50 m, cung cấp đầy đủ thức ăn thực vật và nơi ẩn náu an toàn.

Cơ cấu thức ăn tự nhiên của loài gồm những thành phần thực vật nào? Nghiên cứu đã ghi nhận phổ thức ăn của loài gồm 38 loài thực vật thuộc 22 họ, trong đó họ Dâu tằm (Moraceae) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 6 loài. Thức ăn hoàn toàn là thực vật, với lá non chiếm ưu thế từ tháng 2 đến tháng 5, sau đó bổ sung thêm quả chua và chát của 12 loài cây khi bước sang tháng 7.

Kích thước vùng sống của một đàn Voọc Hà Tĩnh được xác định là bao nhiêu? Thông qua ứng dụng phương pháp ô lưới 100 x 100 m trên phần mềm ArcMap, kích thước vùng sống được xác định đạt 73 ha đối với Đàn A tại Trộ Mợng (16 cá thể) và 61 ha đối với Đàn E tại Thung Tre (12 đến 14 cá thể), với độ biến động diện tích hàng tháng từ 55 đến 76 ha.

Tập tính lựa chọn nơi ngủ của loài này có điểm gì đặc biệt? Voọc Hà Tĩnh có tập tính duy trì nơi ngủ cố định trong nhiều năm liên tiếp tại các hang hốc và gờ vách đá vôi thẳng đứng ở độ cao từ 29 đến 50 m. Đặc điểm này giúp cả đàn giữ ấm trong mùa đông, tránh mưa ướt và phòng tránh tuyệt đối sự tiếp cận của các loài thú ăn thịt lớn.

Những nguyên nhân chính nào đang đe dọa trực tiếp đến quần thể voọc? Hai nguy cơ nghiêm trọng nhất là nạn săn bắt trộm bằng bẫy dây và súng săn để nấu cao hoặc buôn bán, cùng với sự phân mảnh sinh cảnh sống do tuyến Quốc lộ 20 và đường Hồ Chí Minh cắt ngang vùng lõi, kết hợp áp lực khai thác lâm sản ngoài gỗ từ cư dân địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã kiểm kê và xác định cấu trúc định lượng của 4 đàn Voọc Hà Tĩnh với tổng số 59 đến 62 cá thể tại 4 khu vực trọng điểm của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, ghi nhận tỷ lệ cá thể cái ổn định trên 53%.
• Định danh đầy đủ danh lục 38 loài cây thức ăn thuộc 22 họ, chứng minh tập tính thuần ăn thực vật và quy luật chuyển dịch dinh dưỡng linh hoạt từ lá non sang quả rừng theo mùa vật hậu học.
• Ứng dụng thành công hệ thống ô lưới 1 ha trên nền tảng GIS ArcMap để xác lập kích thước vùng sống chuẩn mực của loài đạt từ 61 đến 73 ha, mở ra bước tiến mới về độ chính xác so với các ước tính trước đây.
• Khám phá tập tính sinh thái độc đáo về vị trí ngủ hang vách đá cố định ở độ cao 29 đến 50 m và làm rõ cơ chế tác động của các nhân tố đe dọa sinh cảnh.
• Hoàn thiện hệ sinh thái 4 giải pháp bảo tồn toàn diện kết hợp giữa công nghệ giám sát hiện đại, phục hồi sinh thái rừng và nâng cao sinh kế cộng đồng vùng đệm.

Về lộ trình tiếp theo, các cơ quan hữu quan cần nhanh chóng tích hợp kết quả nghiên cứu vào kế hoạch quản lý bảo tồn giai đoạn 2022 - 2025, mở rộng giám sát định kỳ 6 tháng một lần bằng bẫy ảnh tự động. Luận văn là công trình khoa học có giá trị học thuật và thực tiễn cao; các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và tổ chức bảo tồn hãy tham khảo và ứng dụng ngay nguồn dữ liệu này để chung tay bảo vệ bền vững loài linh trưởng quý hiếm của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Phân loại học 1. Phân loại học Linh trưởng VN Quan điểm về phân loa ̣i thú Linh trưởng ở Viê ̣t Nam thay đổi theo thời gian và rất khác nhau giữa các tác giả. Chẳng hạn, theo phân loại của Phạm Nhật (2002) cho rằng thú Linh trưởng Việt Nam bao gồm 25 loài và phân loài thuộc 3 họ; Roos (2004) và Tilo Nadler et al.

(2007) cho rằng thú Linh trưởng Việt Nam bao gồm 24 loài và phân loài thuộc 3 họ. Trong khi đó Groves (2004) chỉ ra rằng Việt Nam có 24 loài và phân loài. Tuy có sự khác nhau về số lượng loài, nhìn chung các tác giả đều thống nhất rằng khu hệ thú Linh trưởng ở Việt Nam có 3 ho ̣ chính: Ho ̣ Cu li (Loridae), ho ̣ Khỉ (Cercopithecidae) và ho ̣ Vươ ̣n (Hylobatidae). Theo hệ thống phân loại của Groves (2004) khu hệ thú Linh trưởng Việt Nam được trình bày ở bảng 1.

Phân loại khu hệ thú Linh trưởng Việt Nam theo Grove (2004) Tên loài TT Phổ thông Khoa học 1. Cu li lớn Nycticebus bengalensis 2. Cu li nhỏ Nycticebus pygmaeus 3. Khỉ cộc Macaca arctoides 4.

Khỉ mốc Macaca assamensis 5. Khỉ đuôi lợn Macaca leonine 6. Khỉ vàng Macaca mulatta 7. Khỉ đuôi dài Macaca fascicularis 8.

Voọc xám Trachypithecus crepusculus 9. Voọc bạc Trachypithecus obscurus 10. Voọc gec manh Trachypithecus germaini LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Voọc đen má trắng Trachypithecus francoisi 12.

Voọc đầu trắng Trachypithecus poliocephalus 13. Voọc Hà Tĩnh Trachypithecus hatinhensis 14. Voọc đen tuyền Trachypithecus ebenus 15. Voọc mông trắng Trachypithecus delacouri 16.

Chà vá chân nâu Pygathrix nemaeus 17. Chà vá chân đen Pygathrix nigripes 18. Chà vá chân xám Pygathrix cinerea 19. Voọc mũi hếch Rhinopithecus avunculus 20.

Vượn đen tuyền Nomascus concolor 21. Vượn đen Hải Nam Nomascus nasutus 22. Vượn đen má trắng Nomascus leucogenys 23. Vượn siki Nomascus siki 24.

Vượn má hung Nomascus gabriellae (Nguồn: Grove, 2004) 1. Vị trí phân loại của loài Voọc Hà Tĩnh (Trachypithecus hatinhensis) Trong luâ ̣n văn này, sử dụng hê ̣ thố ng phân loại thú Linh trưởng theo hệ thống phân loại của Groves (2004) vì đây là hệ thống phân loại phản ánh đẩy đủ phân loại học của thú Linh trưởng Việt Nam và được các nhà khoa học đang sử dụng rộng rãi. Vị trí phân loại của Voọc Hà Tĩnh hiện nay như sau: Bộ Linh trưởng - Primates Họ Khỉ, Voọc - Cercopithecidae Họ phụ Voọc - Colobinae Giống - Trachypithecus Voọc Hà Tĩnh - Trachypithecus hatinhensis 1. Thông tin về loài Voọc Hà Tĩnh 1.

Đặc điểm nhận biết Đào Văn Tiến (1973) đã đặt tên cho loài là Voọc Hà Tĩnh Trachypithecus francoisi hatinhensis; Lê Hiền Hào (1973), gọi phân loài này là Voọc Hà Tĩnh vì nó phản ánh một hình thái quan trọng là gáy có dải lông màu trắng trên cơ sở đồng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 nhất với cách đặt tên của 3 phân loài khác thuộc loài Voọc đen này là: Voọc má trắng, Voọc đầu vàng; Voọc mông trắng. Trong tài liệu mới nhất về phân loại học của loài Voọc Hà Tĩnh và trong tài liệu của Brandon – Jones, et all (2004) Asian Primates Classification đã khẳng định, xác định tên khoa học của loài Voọc Hà Tĩnh là (Trachypithecus hatinhensis Dao, 1970), đề tài sử dụng theo cách phân loại này khi gọi danh pháp khoa học cho loài Voọc Hà Tĩnh. Đặc điểm hình thái Voọc Hà Tĩnh có kích thước dài đầu và thân 610 - 615 mm; Dài đuôi 749 - 810 mm; Dài bàn chân sau: 155 - 166 mm; Cao tai 30 - 35 mm; Trọng lượng 6,5 - 10,5 kg; là loài thú Linh trưởng cỡ lớn. Bộ lông dầy, sợi lông dài, mềm và mầu đen.

Đỉnh đầu có mào lông màu đen.