Nghiên cứu quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp vận Global Moving

Khóa luận nghiên cứu quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty Global Moving

• Tác giả: Nguyễn Phan Trang Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thúy Hằng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Logistics & Quản lý chuỗi cung ứng
• Đề tài: Nghiên cứu quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp vận Global Moving
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan vận tải xuyên biên giới hàng than củi Global Moving

Vận tải xuyên biên giới giữ vai trò huyết mạch trong chuỗi cung ứng khu vực tiểu vùng sông Mê Kông. Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving đẩy mạnh mảng dịch vụ này nhằm khai thác lợi thế cửa ngõ giao thương của Việt Nam. Doanh thu vận tải xuyên biên giới của doanh nghiệp tăng trưởng liên tục trong giai đoạn 2020-2022. Năm 2022, doanh thu mảng này đạt 10,52 tỷ đồng, chiếm 47,67% tổng doanh thu dịch vụ. Hàng than củi là mặt hàng xuất khẩu trọng điểm sang các thị trường lân cận như Trung Quốc, Lào và Campuchia. Đặc tính hàng than củi đòi hỏi kỹ thuật bảo quản nghiêm ngặt. Mặt hàng này dễ hút ẩm, phát sinh nhiệt và có nguy cơ tự bốc cháy cao. Hoạt động chuyên chở than củi qua biên giới yêu cầu đơn vị tiếp vận đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật. Quy trình vận hành đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều bộ phận nghiệp vụ. Doanh nghiệp cần liên kết chặt chẽ với các đơn vị vận tải đường bộ và cơ quan hải quan cửa khẩu. Mô hình vận hành chuẩn mực giúp hàng hóa lưu thông liên tục, giảm thiểu rủi ro hư hỏng dọc đường.

1.1. Vị thế tuyến đường liên vận xuyên biên giới

Việt Nam sở hữu đường biên giới trải dài, tiếp giáp nhiều quốc gia láng giềng. Vị trí địa lý hình thành hành lang kinh tế thuận lợi cho vận tải hàng hóa đường bộ. Global Moving tận dụng lợi thế mạng lưới cửa khẩu quốc tế như Hữu Nghị, Cha Lo và Mộc Bài. Các tuyến liên vận giúp kết nối trực tiếp nguồn than củi nội địa tới trung tâm tiêu thụ khu vực. Hệ thống giao thông kết nối liên tục rút ngắn thời gian luân chuyển phương tiện. Chi phí logistics trên mỗi chuyến hàng được tối ưu hóa nhờ cung đường vận hành ngắn nhất. Doanh nghiệp xây dựng lịch trình xe chạy ổn định hàng tuần. Nhờ đó, luồng hàng hóa qua biên giới duy trì tốc độ giải phóng nhanh chóng và đồng đều.

1.2. Đặc tính kỹ thuật của mặt hàng than củi

Than củi là mặt hàng dễ cháy trong danh mục vận chuyển quốc tế. Sản phẩm này có hàm lượng carbon cao và cấu trúc xốp rỗng. Khi gặp độ ẩm cao hoặc môi trường thông gió kém, than củi dễ phát sinh hiện tượng oxy hóa tự sinh nhiệt. Nguy cơ cháy nổ âm ỉ trong thùng xe tải luôn hiện hữu suốt hành trình dài. Vì vậy, khâu đóng gói yêu cầu sử dụng bao bì chống ẩm chuyên dụng kèm hệ thống pallet cách sàn. Độ ẩm của lô hàng than củi cần được đo đạc kỹ lưỡng trước khi bốc xếp lên xe. Mọi kiện hàng đều phải trải qua quá trình hạ nhiệt và làm nguội hoàn toàn sau khi ra lò. Tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe này bảo vệ an toàn cho cả đoàn xe và hàng hóa.

II. Thực trạng vận tải xuyên biên giới hàng than củi Global Moving

Quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Global Moving đã đạt nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn đối mặt không ít trở ngại. Số lượng đơn vị logistics tham gia thị trường tăng nhanh tạo sức ép cạnh tranh gay gắt. Các đối thủ lớn như Intertrans, Bee Logistics hay Gemadept liên tục tối ưu giá cước và đa dạng dịch vụ. Bên cạnh đó, tính chất phức tạp của thủ tục hải quan đường bộ khiến thời gian thông quan đôi khi bị kéo dài. Hồ sơ kiểm dịch thực vật và giấy chứng nhận xuất xứ cần nhiều thời gian phê duyệt tại cửa khẩu. Tình trạng ùn ứ xe tải vào mùa cao điểm xuất khẩu làm tăng chi phí lưu xe và phí cầu đường. Cơ sở hạ tầng bến bãi tại khu vực biên giới chưa hoàn toàn đồng bộ, gây khó khăn cho việc sang tải. Việc theo dõi nhiệt độ thùng xe trên đường thiên lý còn phụ thuộc nhiều vào ghi chép thủ công của tài xế. Mức độ số hóa dữ liệu vận hành chưa đồng đều giữa các khâu giao nhận. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ giao hàng và biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

2.1. Rào cản pháp lý và chứng từ xuất khẩu

Hàng than củi chịu sự quản lý chặt chẽ theo quy định lâm sản và an toàn cháy nổ quốc tế. Doanh nghiệp phải xuất trình bảng phân tích an toàn vật liệu MSDS và chứng thư tự sinh nhiệt. Kiểm dịch thực vật đòi hỏi mẫu thử đạt chuẩn không có mầm bệnh và côn trùng gây hại. Bất kỳ sai lệch nhỏ nào trên tờ khai hải quan cũng khiến xe bị giữ lại kiểm hóa thực tế. Thủ tục hành chính tại một số trạm biên phòng còn thiếu tính đồng nhất. Thời gian chờ thông quan kéo dài làm tăng nguy cơ hàng hóa bị ẩm ướt do thời tiết bất lợi. Điều này trực tiếp gây phát sinh phụ phí lưu bãi cho khách hàng xuất khẩu.

2.2. Khó khăn trong kiểm soát kỹ thuật đường dài

Quãng đường vận chuyển than củi qua biên giới thường kéo dài qua nhiều địa hình đèo dốc phức tạp. Nhiệt độ môi trường thay đổi thất thường giữa ngày và đêm tác động xấu đến than củi trong thùng kín. Sự rung lắc cơ học làm vỡ nát viên than, tạo ra nhiều bụi than dễ bắt lửa. Việc thiếu thiết bị cảm biến nhiệt độ tự động khiến đội ngũ điều phối khó phát hiện sớm điểm cháy ngầm. Ngoài ra, việc phối hợp đổi đầu kéo hoặc tài xế trung chuyển tại biên giới tiềm ẩn rủi ro chậm trễ. Thiếu hụt thông tin định vị thời gian thực làm giảm tính chủ động xử lý sự cố phát sinh trên đường.

III. Giải pháp tối ưu vận tải xuyên biên giới than củi Global Moving

Để giải quyết triệt để các vướng mắc, Global Moving cần áp dụng đồng bộ các giải pháp tối ưu hóa vận hành. Việc chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và kiểm tra than củi trước khi xếp xe là ưu tiên số một. Bộ phận kỹ thuật phải đo độ ẩm và nhiệt độ từng lô than ngay tại kho xuất phát. Doanh nghiệp cần xây dựng quy chuẩn đóng thùng xe kín khí nhưng có van thoát hơi áp suất một chiều. Bên cạnh đó, việc đầu tư thiết bị cảm biến nhiệt IoT gắn trong container giúp truyền dữ liệu trực tiếp về trung tâm điều hành. Đội ngũ giao nhận cần chủ động số hóa hồ sơ hải quan trên cổng thông tin một cửa quốc gia. Việc chuẩn bị chứng từ trước khi xe cập biên giới giúp cắt giảm 50% thời gian chờ đợi. Công ty cũng cần thiết lập mạng lưới trạm dừng chân an toàn dọc theo hành lang vận tải. Các trạm này hỗ trợ kiểm tra kỹ thuật phương tiện định kỳ và ứng phó khẩn cấp. Mối quan hệ hợp tác chiến lược với các đại lý hải quan uy tín tại biên giới sẽ bảo đảm dòng xe lưu thông ổn định, an toàn.

3.1. Ứng dụng công nghệ giám sát và cảm biến nhiệt

Công nghệ định vị GPS kết hợp cảm biến nhiệt độ không dây mang lại bước đột phá lớn. Hệ thống tự động đo lường nhiệt độ và độ ẩm trong thùng hàng sau mỗi 15 phút. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn 45 độ C, hệ thống cảnh báo tức thì gửi tín hiệu đến tài xế và trung tâm. Tài xế có thể kịp thời dừng xe tại bãi an toàn để kiểm tra nguy cơ cháy nổ. Dữ liệu hành trình được lưu trữ trên nền tảng đám mây phục vụ việc giám định chất lượng. Khách hàng dễ dàng theo dõi vị trí xe tải và tình trạng hàng hóa thông qua ứng dụng di động. Giải pháp công nghệ giúp loại bỏ sai sót từ việc giám sát thủ công.

3.2. Cải tiến quy trình thông quan điện tử

Global Moving cần đồng bộ hóa toàn bộ chứng từ xuất nhập khẩu lên hệ thống phần mềm nghiệp vụ. Nhân viên hiện trường tiếp nhận hồ sơ điện tử ngay từ khi hàng xuất kho sản xuất. Các chứng từ kiểm dịch, giấy chứng nhận xuất xứ form D hoặc E được khai báo sớm trước giờ xe đến trạm kiểm soát. Đội ngũ chuyên trách tại cửa khẩu duy trì liên lạc thường xuyên với lực lượng hải quan để xử lý luồng tờ khai. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian thông quan từ một ngày xuống còn vài giờ làm việc. Chi phí lưu xe tải và tiền bồi thường giao hàng trễ hạn giảm thiểu đáng kể. Năng lực giải phóng hàng hóa nhờ đó tăng trưởng rõ rệt.

IV. Đánh giá ứng dụng vận tải xuyên biên giới hàng than củi

Quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi giữ vị trí chiến lược trong định hướng mở rộng kinh doanh của Global Moving. Việc hoàn thiện quy trình không chỉ bảo vệ an toàn cho hàng hóa mà còn nâng cao vị thế thương hiệu doanh nghiệp. Các giải pháp cải tiến kỹ thuật đóng gói và kiểm soát nhiệt độ giúp hạ tỷ lệ tổn thất hàng hóa xuống mức tối thiểu. Hệ thống vận hành chuẩn mực tạo dựng niềm tin vững chắc đối với các đối tác xuất nhập khẩu than củi quốc tế. Trong bối cảnh thương mại tiểu vùng Mekong tiếp tục tăng trưởng mạnh, nhu cầu vận tải than củi chất lượng cao sẽ ngày càng mở rộng. Global Moving sở hữu đầy đủ tiềm năng để bứt phá thành doanh nghiệp dẫn đầu trong phân khúc logistics hàng nhạy cảm. Doanh nghiệp cần duy trì chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu và tăng cường đầu tư phương tiện chuyên dụng. Việc kết nối chặt chẽ giữa quản trị rủi ro và chuyển đổi số mang lại hiệu quả bền vững lâu dài. Đây là nền tảng quan trọng giúp công ty gia tăng thị phần vận tải quốc tế.

4.1. Hiệu quả kinh tế và giá trị thương hiệu

Ứng dụng quy trình vận chuyển chuẩn mực đem lại lợi ích tài chính rõ rệt cho công ty. Chi phí vận hành giảm nhờ hạn chế tối đa tổn thất do cháy nổ và chậm trễ tiến độ giao hàng. Năng lực lưu thông phương tiện tăng cao giúp công ty ký kết thêm nhiều hợp đồng dài hạn với các xưởng sản xuất than củi. Uy tín của Global Moving trên thị trường logistics quốc tế từng bước được củng cố. Việc gia nhập Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam mở ra nhiều cơ hội hợp tác đa phương. Thương hiệu ngày càng khẳng định tính chuyên nghiệp qua từng chuyến hàng vận chuyển an toàn qua biên giới.

4.2. Định hướng mở rộng quy mô vận chuyển

Chiến lược tương lai của Global Moving tập trung vào mở rộng các tuyến vận tải sang Thái Lan và Myanmar. Doanh nghiệp dự kiến hợp tác cùng các đối tác đường sắt để phát triển phương thức vận tải đa phương thức. Mô hình kết hợp đường bộ và đường sắt giúp hạ giá thành và giảm phát thải carbon ra môi trường. Đội xe vận tải chuyên dụng sẽ tiếp tục được bổ sung thêm nhiều phương tiện có trang bị hệ thống kiểm soát nhiệt tự động. Sự chuyên nghiệp hóa toàn diện quy trình cung cấp dịch vụ logistics tạo tiền đề vững chắc cho sự bứt phá dài hạn của doanh nghiệp trên trường quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được xây dựng trong bối cảnh thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu có nhiều biến động mạnh mẽ sau đại dịch COVID-19. Tiến trình hội nhập kinh tế sâu rộng thúc đẩy nhu cầu lưu chuyển hàng hóa xuyên biên giới gia tăng nhanh chóng. Dẫn số liệu từ Báo cáo của Liên minh Vận tải Đường bộ Quốc tế (IRU), tác giả nêu rõ tổng khối lượng hàng hóa vận chuyển xuyên biên giới toàn cầu năm 2022 đạt 10,3 tỷ tấn, tăng 6,7% so với năm 2021. Trong cơ cấu phương thức vận chuyển quốc tế, đường biển chiếm tỷ trọng áp đảo với 75%, tiếp theo là đường bộ chiếm 20%, đường sắt chiếm 3% và đường hàng không chiếm 2%. Sự gia nhập của nhiều doanh nghiệp giao nhận mới đã tạo ra môi trường cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi các doanh nghiệp dịch vụ logistics phải không ngừng chuẩn hóa quy trình và đầu tư công nghệ để bảo toàn thị phần.

Tại Việt Nam, than củi là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng phục vụ thị trường tiêu dùng và công nghiệp của các quốc gia đang phát triển. Số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan ghi nhận năm 2022, lượng than củi xuất khẩu của nước ta đạt 249.000 tấn với tổng kim ngạch 100 triệu USD, tăng trưởng 20% so với năm 2021. Tuy nhiên, than củi là mặt hàng có tính chất lý - hóa phức tạp, dễ cháy nổ và hư hỏng trong quá trình bốc xếp, lưu kho và vận chuyển. Việc lưu thông mặt hàng này đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế về đóng gói hàng nguy hiểm, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và đáp ứng đầy đủ hệ thống thủ tục hải quan đa quốc gia. Thêm vào đó, xung đột chính trị giữa Nga và Ukraine đã gây biến động giá than củi trên thị trường thế giới, đồng thời làm tăng chi phí cước vận tải biển, kéo dài thời gian luân chuyển container và gây rủi ro lớn cho các nhà cung cấp dịch vụ logistics.

Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving (thành lập năm 2019) là doanh nghiệp logistics chuyên cung cấp dịch vụ vận tải xuyên biên giới sang các nước Đông Nam Á, Trung Quốc và Hàn Quốc, trong đó than củi là một mặt hàng kinh doanh chủ lực. Trước những rủi ro thực tế trong quá trình vận hành, tác giả Nguyễn Phan Trang Nhung đã lựa chọn thực hiện đề tài nhằm nhận diện điểm nghẽn và đưa ra các giải pháp thực tế cho công ty.

Văn bản xác định hệ thống câu hỏi nghiên cứu gồm 4 câu hỏi:

1. Vận tải xuyên biên giới là gì? Các cơ sở khoa học liên quan đến vận tải xuyên biên giới gồm những gì?
2. Quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving diễn ra như thế nào?
3. Những vấn đề còn tồn tại trong quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi của Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving là gì?
4. Làm thế nào để hoàn thiện quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving?

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu quy trình vận tải xuyên biên giới mặt hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving, từ đó đề xuất một số giải pháp cải thiện quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi của công ty trong thời gian tới.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về logistics và vận tải hàng hóa xuyên biên giới mặt hàng nguy hiểm.
  2. Đánh giá quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving.
  3. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu triển khai tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving (trụ sở chính tại Đà Nẵng cùng hệ thống các văn phòng đại diện liên quan).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu tiếp cận và sử dụng nguồn số liệu thứ cấp do công ty cung cấp trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2020 đến năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về ngành dịch vụ logistics dựa trên các định nghĩa quốc tế và pháp luật trong nước. Tác giả trích dẫn quan điểm của Hội đồng Quản trị Logistics Hoa Kỳ (CLM), Ủy ban Quản lý Logistics Hoa Kỳ, tài liệu của D. Lambert (1998) từ Đại học Hàng hải Thế giới (World Maritime University) và Điều 233, Điều 234 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005. Về mặt vận tải, văn bản làm rõ khái niệm vận tải hàng hóa xuyên biên giới thông qua các phương thức đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không; phân tích vai trò kết nối trong Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) và Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Khóa luận phân định hai hình thức vận tải xuyên biên giới đường bộ là vận chuyển chính ngạch (đòi hỏi hợp đồng thương mại, hóa đơn, bảng kê chi tiết đóng gói, tờ khai hải quan, giấy chứng nhận xuất xứ, kiểm tra chuyên ngành) và vận chuyển tiểu ngạch.

Về quản lý hàng nguy hiểm, tác giả căn cứ vào:

• Khoản 2 Điều 3 Nghị định 42/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định về danh mục hàng hóa nguy hiểm, vận chuyển hàng hóa nguy hiểm bằng phương tiện giao thông cơ giới đường bộ và vận chuyển hàng hóa nguy hiểm trên đường thủy nội địa.
• Khoản 1 Điều 27 Nghị định 60/2016/NĐ-CP quy định về tiêu chuẩn đóng gói, bao bì chống ăn mòn, thử nghiệm chất lượng bao bì kín khí cho hàng nguy hiểm.
• Bộ luật Quốc tế về Vận chuyển Hàng hóa Nguy hiểm bằng Đường biển (IMDG Code): phân loại than củi vào Nhóm 4.2 (Chất có khả năng tự bốc cháy) và mang mã số Liên Hợp Quốc UN 1361.
• Môi trường pháp lý và chính sách: Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 03/11/2022 của Bộ Chính trị về phát triển vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ gắn với định hướng Khu kinh tế - thương mại xuyên biên giới chung Lao Bảo - Đensavan; Nghị định thư số 07 về Hệ thống Hải quan điện tử quá cảnh ASEAN (ACTS) được so sánh với Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS của Hải quan Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả ứng dụng bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo tài chính nội bộ, thống kê hoạt động kinh doanh do các phòng ban của Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving cung cấp, kết hợp tra cứu dữ liệu từ website doanh nghiệp, Tổng cục Hải quan, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), ấn phẩm của IRU và các giáo trình chuyên ngành.
• Phương pháp so sánh: So sánh tương đối và tuyệt đối các chỉ tiêu tổng doanh thu, chi phí, lợi nhuận, cơ cấu lao động và cơ cấu doanh thu dịch vụ giữa các năm 2021/2020 và 2022/2021 để làm rõ xu hướng biến động và tốc độ tăng trưởng.
• Phương pháp thống kê mô tả: Hệ thống hóa, tóm tắt và trình bày dữ liệu thông qua các bảng biểu thống kê, biểu đồ cơ cấu nhằm phản ánh thực trạng nguồn lực và hoạt động kinh doanh.
• Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Tác giả thực hiện phỏng vấn trực tiếp 03 nhân sự chuyên môn tại công ty, bao gồm:
  • 01 nhân viên Phòng Kinh doanh XNK phụ trách chăm sóc khách hàng: phỏng vấn về quy trình, yêu cầu kỹ thuật xuất khẩu than củi, định mức thời gian tối ưu cho từng công đoạn, quan hệ phối hợp với đối tác vận tải, bảo hiểm và các vấn đề phát sinh.
  • 02 nhân viên Bộ phận Chứng từ: phỏng vấn về quy trình tiếp nhận, luân chuyển và xử lý bộ hồ sơ chứng từ (MSDS, B/L, SI, Debit note, DPC), định mức thời gian xử lý và các vướng mắc nghiệp vụ thực tế.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm số liệu thống kê nội bộ từ Phòng Kế toán và Phòng Hành chính nhân sự của Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving, kết hợp với các dữ liệu thứ cấp công bố từ cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức vận tải quốc tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về logistics và vận tải hàng hóa xuyên biên giới mặt hàng nguy hiểm

Chương 1 hệ thống hóa khung lý luận về dịch vụ logistics và vận tải hàng hóa xuyên biên giới, nêu rõ các thuộc tính kinh tế, chuỗi cung ứng trọn gói door-to-door, đáp ứng nguyên tắc "5 Right" và hỗ trợ chiến lược Marketing 4P. Tác giả phân tích các nhân tố môi trường vĩ mô (chính sách phát triển hành lang kinh tế, Hiệp định ASEAN, hệ thống ACTS song song với VNACCS gây gia tăng thủ tục quản lý, điều kiện địa lý tự nhiên), môi trường vi mô (cạnh tranh trực tiếp từ các doanh nghiệp như Intertrans, Bee Logistics, Gemadept Logistics, Nitoda; yêu cầu quản lý rủi ro từ phía chủ hàng) và môi trường nội bộ doanh nghiệp (chất lượng nhân lực, tiềm lực vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật và phương tiện nâng hạ).

Về mặt thực tiễn, tác giả tổng hợp số liệu cho thấy thị trường vận tải đường bộ ASEAN dự báo đạt tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) trên 8% giai đoạn 2020 - 2025; thương mại điện tử B2B dự kiến tăng 70% vào năm 2027. Đối với vận tải biển, sau giai đoạn tăng trưởng nóng 2021 - 2022, bước sang nửa đầu năm 2023 chỉ số giá cước container thế giới (Drewry WCI) giảm 77,5% so với cùng kỳ 2022; giá cước container tuyến Bắc - Nam chỉ còn khoảng 100.000 đồng/container 20 feet (chỉ đủ bù đắp chi phí nâng hạ); tuyến TP. Hồ Chí Minh đi Singapore giảm từ mức 9 - 11 triệu đồng/container 40 feet (cuối năm 2022) xuống còn 2 - 2,6 triệu đồng/container 40 feet trong năm 2023. Năm 2022, sản lượng hàng hóa qua cảng biển Việt Nam đạt 733,18 triệu tấn (+4%), hàng container đạt 25,09 triệu TEUs (+5%). Vận tải biển chỉ chiếm 5,4% khối lượng vận chuyển nhưng chiếm tới 53,4% khối lượng luân chuyển. Đối với than củi, tác giả dẫn chứng thực tế các vụ vận chuyển trái phép 20 tấn than củi qua đường mòn biên giới Bình Phước năm 2019; hoạt động xuất khẩu than củi qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai năm 2022 (tổng kim ngạch cửa khẩu đạt trên 1 tỷ USD); và hoạt động nhập than củi qua cửa khẩu Lao Bảo cung cấp cho thị trường nội địa khoảng 7 tấn/ngày.

Chương 2: Quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving

Chương 2 trình bày chi tiết về Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving (mã số thuế 0401984311), thành lập ngày 25/06/2019 với vốn điều lệ ban đầu là 3.000 VNĐ [theo văn bản], trụ sở chính tại K95/21 Bà Huyện Thanh Quan, phường Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn, TP. Đà Nẵng. Doanh nghiệp thiết lập văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh, Quy Nhơn, Hải Phòng, Hà Nội, Cam Ranh và các văn phòng tại Lào, Thái Lan, Campuchia, Trung Quốc, Myanmar. Công ty gia nhập Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) từ ngày 30/06/2022; người đại diện pháp luật thay đổi từ ông Vũ Việt Phương sang bà Võ Thị Xuân Hương vào tháng 10/2022.

Cơ cấu tổ chức của GML vận hành theo mô hình trực tuyến - chức năng: Tổng Giám đốc điều hành 3 khối chuyên môn gồm Khối kinh doanh (FWD, Railway, Air trans, Inland trucking, Sea trans, CBT, Agent & Relocation, Multimodal), Khối vận hành (R&D, Pháp lý, Xúc tiến thương mại, Khai báo hải quan) và Khối nội dung (Hành chính nhân sự, Kế toán).

Về tình hình nhân sự giai đoạn 2020 - 2022, quy mô lao động của công ty tăng trưởng qua từng năm để đáp ứng khối lượng công việc mở rộng.

Tiêu chí phân loại	Năm 2020 (Người)	Tỷ trọng 2020 (%)	Năm 2021 (Người)	Tỷ trọng 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ trọng 2022 (%)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động	23	100,00	27	100,00	32	100,00	17,39	18,52
Giới tính: Nam	9	39,13	11	40,74	13	40,63	22,22	18,18
Giới tính: Nữ	14	60,87	16	59,26	19	59,38	14,29	18,75
Trình độ: Đại học	15	65,22	17	62,96	21	65,63	13,33	23,53
Trình độ: CĐ, Trung cấp	5	21,74	6	22,22	8	25,00	20,00	33,33
Trình độ: THPT	3	13,04	4	14,81	3	9,38	33,33	-25,00
Độ tuổi: Dưới 30 tuổi	17	73,91	20	74,07	24	75,00	17,65	20,00
Độ tuổi: Trên 30 tuổi	6	26,09	7	25,93	8	25,00	16,67	14,29

Về kết quả kinh doanh, giai đoạn 2020 - 2022 ghi nhận sự tăng trưởng liên tục về quy mô doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp.

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2020 (Tỷ đồng)	Năm 2021 (Tỷ đồng)	Năm 2022 (Tỷ đồng)	Chênh lệch 2021/2020 (Tỷ đồng)	Tăng trưởng 2021/2020 (%)	Chênh lệch 2022/2021 (Tỷ đồng)	Tăng trưởng 2022/2021 (%)
Tổng doanh thu	14,33	17,05	22,07	2,72	18,98	5,02	29,44
Tổng chi phí	11,03	12,25	14,74	1,22	11,06	2,49	20,33
Lợi nhuận trước thuế	3,30	4,80	7,33	1,50	45,45	2,53	52,71
Thuế TNDN	0,66	0,96	1,466	0,30	45,45	0,506	52,71
Lợi nhuận sau thuế	2,64	3,84	5,86	1,20	45,45	2,024	52,71

Trong cơ cấu doanh thu theo loại hình dịch vụ, mảng vận tải xuyên biên giới (CBT) luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất và có tốc độ tăng trưởng cao nhất.

Loại hình dịch vụ	Doanh thu 2020 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2020 (%)	Doanh thu 2021 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2021 (%)	Doanh thu 2022 (Tỷ đồng)	Tỷ trọng 2022 (%)	Tăng trưởng 2021/2020 (%)	Tăng trưởng 2022/2021 (%)
Giao nhận đường hàng không	1,03	7,19	1,24	7,27	1,67	7,57	20,39	34,68
Giao nhận đường biển	1,81	12,63	1,99	11,67	2,02	9,15	9,94	1,51
Vận tải nội địa	1,03	7,19	1,43	8,39	1,75	7,93	38,83	22,38
Vận tải xuyên biên giới	5,47	38,17	6,89	40,41	10,52	47,67	25,96	52,69
Thủ tục hải quan	2,32	16,19	2,65	15,54	2,76	12,51	14,22	4,15
Đặt hàng & tìm kiếm NCC TQ	0,92	6,42	1,02	5,98	1,31	5,94	10,87	28,43

Về thực trạng vận hành quy trình: Tác giả mô tả trình tự các bước thực hiện vận tải than củi xuyên biên giới từ tiếp nhận thông tin yêu cầu của khách hàng, kiểm tra tính chất an toàn của lô than (bảng MSDS, giấy chứng nhận bao bì nguy hiểm DPC), tư vấn phương thức đóng gói, lập kế hoạch tuyến đường, khai báo hải quan xuất nhập khẩu, kiểm soát bốc xếp, niêm phong container và vận chuyển liên vận đường bộ/đa phương thức. Khóa luận phản ánh chi tiết cơ cấu chi phí thể hiện qua Debit note (Bảng 2.5) và tổng hợp ý kiến đánh giá từ các chuyên gia nội bộ (Bảng 2.6).

Tác giả đánh giá quy trình của công ty có ưu điểm là vận hành nhịp nhàng, đảm bảo an toàn kỹ thuật phòng chống cháy nổ cho hàng nguy hiểm, giá cước cạnh tranh và hỗ trợ khách hàng nhanh chóng. Tuy vậy, quy trình vẫn bộc lộ ba điểm hạn chế lớn:

1. Mức độ ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, các khâu xử lý chứng từ và theo dõi lộ trình chưa được số hóa đồng bộ.
2. Cơ sở vật chất, phương tiện chuyên dùng và trang thiết bị nâng hạ container còn thiếu thốn, phụ thuộc nhiều vào đơn vị thuê ngoài.
3. Cơ cấu nhân sự chưa được chuyên môn hóa sâu, nhân viên phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc trong quy trình giao nhận.

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving

Chương 3 trình bày các định hướng phát triển của công ty, bao gồm mục tiêu 5 năm (tính từ năm 2023) hỗ trợ ít nhất 100 doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản, trở thành đối tác logistics tin cậy của tối thiểu 100 đối tác trong và ngoài nước; mục tiêu 10 năm hướng tới cung cấp dịch vụ logistics tích hợp 4PL (đóng gói, vận chuyển, bảo quản, phân phối).

Để khắc phục các điểm hạn chế đã chỉ ra ở Chương 2, tác giả đề xuất ba nhóm giải pháp cụ thể:

1. Áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình vận tải xuyên biên giới: Đưa phần mềm chuyên dụng vào quản lý đơn hàng và dữ liệu chứng từ; tích hợp hệ thống định vị toàn cầu (GPS) để theo dõi hành trình và tình trạng container than củi trực tuyến theo thời gian thực; chuẩn hóa việc khai báo qua hệ thống hải quan điện tử ACTS và VNACCS nhằm rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.
2. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và mở rộng mạng lưới: Từng bước đầu tư phương tiện vận tải đường bộ đạt chuẩn kỹ thuật chuyên chở hàng nguy hiểm; trang bị thêm các thiết bị nâng hạ container chuyên dụng; phát triển kho bãi lưu trữ trung chuyển tại các khu vực cửa khẩu chiến lược trên Hành lang kinh tế Đông - Tây; củng cố liên minh với các hãng tàu và đối tác vận tải quốc tế.
3. Phát huy và đào tạo nguồn nhân lực: Tái cơ cấu và phân định rõ ràng trách nhiệm của từng vị trí công việc nhằm chuyên môn hóa bộ máy; tổ chức các chương trình đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu về quy trình xử lý hàng nguy hiểm theo tiêu chuẩn IMDG Code (Nhóm 4.2, UN 1361); bồi dưỡng trình độ ngoại ngữ và kỹ năng tin học cho nhân sự khối kinh doanh và chứng từ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ số hoạt động kinh doanh thực tế của Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving giai đoạn 2020 - 2022, cung cấp bức tranh số liệu minh bạch:

• Doanh thu toàn công ty tăng trưởng từ 14,33 tỷ đồng (2020) lên 22,07 tỷ đồng (2022); lợi nhuận sau thuế tăng từ 2,64 tỷ đồng lên 5,86 tỷ đồng.
• Doanh thu từ dịch vụ vận tải xuyên biên giới khẳng định vị thế trụ cột khi tăng từ 5,47 tỷ đồng (chiếm 38,17% năm 2020) lên 10,52 tỷ đồng (chiếm 47,67% tổng doanh thu năm 2022), đạt mức tăng trưởng doanh thu 52,69% trong năm 2022.
• Cơ cấu nhân sự tăng từ 23 lên 32 người, trong đó trình độ đại học chiếm 65,63% và độ tuổi dưới 30 chiếm 75,00% năm 2022.

Về mặt giải pháp, tác giả đã đề xuất hệ thống 3 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền với thực trạng doanh nghiệp: giải pháp số hóa quy trình (GPS, ACTS, VNACCS), giải pháp đầu tư trang thiết bị nâng hạ và mạng lưới kho bãi, và giải pháp chuyên môn hóa nhân lực gắn với tiêu chuẩn an toàn hàng nguy hiểm IMDG. Đóng góp của đề tài nằm ở việc phân tích một trường hợp nghiên cứu điển hình (case study) về quy trình vận tải xuyên biên giới đối với một mặt hàng đặc thù có độ rủi ro cao (than củi, IMDG Class 4.2), đưa ra các căn cứ thực tiễn giúp doanh nghiệp tháo gỡ điểm nghẽn nghiệp vụ và chuẩn hóa quy trình giao nhận đường bộ liên vận.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế do tác giả tự nhận định và giới hạn phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi khảo sát thực tế giới hạn tại Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving với số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2020 - 2022, chưa phản ánh đầy đủ những biến động sâu sắc của thị trường logistics giai đoạn sau năm 2022 khi giá cước vận tải biển toàn cầu lao dốc mạnh.
• Số lượng đối tượng phỏng vấn chuyên gia còn hẹp (chỉ thực hiện với 03 nhân viên nội bộ thuộc bộ phận chăm sóc khách hàng và bộ phận chứng từ), do đó góc nhìn đánh giá về quy trình có thể chưa bao quát toàn diện quan điểm của đội ngũ tài xế hiện trường, đơn vị hải quan cửa khẩu và khách hàng thuê dịch vụ.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát so sánh quy trình vận tải hàng nguy hiểm xuyên biên giới giữa nhiều doanh nghiệp logistics khác nhau tại khu vực miền Trung, đồng thời đi sâu đánh giá hiệu quả chi phí thực tế khi ứng dụng hệ thống hải quan điện tử ACTS trong vận tải đa phương thức qua các quốc gia tiểu vùng sông Mê Kông.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên, giảng viên các chuyên ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Kinh doanh quốc tế, Kinh tế đối ngoại và Thương mại quốc tế. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn về tổ chức dịch vụ vận tải đường bộ xuyên biên giới sang các nước láng giềng (Lào, Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc).

Đối với các nhà nghiên cứu và người làm thực tế tại các công ty forwarder, nội dung đáng tham khảo nhất là:

• Dữ liệu tài chính, nhân sự và cơ cấu doanh thu thực tế của một doanh nghiệp logistics quy mô vừa và nhỏ trong giai đoạn 2020 - 2022.
• Quy trình pháp lý và các chứng từ chuyên ngành bắt buộc khi vận chuyển mặt hàng than củi (IMDG Class 4.2, mã UN 1361, MSDS, DPC, SI, kiểm định bao bì).
• Những phân tích về sự xung đột và chồng chéo giữa hai hệ thống khai báo hải quan điện tử ACTS và VNACCS trong hoạt động quá cảnh hàng hóa.

Câu hỏi thường gặp

Mặt hàng than củi được phân loại như thế nào theo tiêu chuẩn vận tải quốc tế và quy định tại Việt Nam?
Theo Công ước quốc tế về vận chuyển hàng nguy hiểm bằng đường biển (IMDG Code), than củi được xếp vào nhóm hàng nguy hiểm cháy nổ thuộc phân loại IMDG Class 4.2 (Chất có khả năng tự bốc cháy) và mang mã định danh Liên Hợp Quốc UN 1361. Tại Việt Nam, hoạt động vận chuyển mặt hàng này chịu sự điều chỉnh của Nghị định 42/2020/NĐ-CP về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm trên đường bộ, đường thủy nội địa và quy định kiểm định chất lượng bao bì an toàn theo Nghị định 60/2016/NĐ-CP.

Doanh thu dịch vụ vận tải xuyên biên giới của GML thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2020 - 2022?
Dịch vụ vận tải xuyên biên giới là mảng kinh doanh cốt lõi của GML, ghi nhận doanh thu 5,47 tỷ đồng năm 2020 (chiếm 38,17% tổng doanh thu), tăng lên 6,89 tỷ đồng năm 2021 (chiếm 40,41%, tăng trưởng 25,96%) và đạt 10,52 tỷ đồng năm 2022 (chiếm 47,67%, tăng trưởng 52,69%).

Đặc điểm nhân sự của Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving giai đoạn 2020 - 2022 có gì nổi bật?
Quy mô nhân sự tăng từ 23 người (2020) lên 32 người (2022). Lao động nữ chiếm tỷ trọng cao hơn nam (năm 2022 có 19 nữ, chiếm 59,38%). Lực lượng lao động có trình độ học vấn cao với 65,63% có trình độ đại học (21 người năm 2022), và cơ cấu nhân lực rất trẻ khi nhóm dưới 30 tuổi chiếm tới 75,00% (24 người năm 2022).

Những vướng mắc kỹ thuật lớn nhất trong quy trình vận chuyển than củi tại GML là gì?
Công ty chưa ứng dụng sâu công nghệ thông tin vào quản lý quy trình và theo dõi lộ trình hàng hóa trực tuyến; hệ thống phương tiện cơ giới và thiết bị nâng hạ container chuyên dụng còn thiếu thốn, phụ thuộc vào việc thuê ngoài; đội ngũ nhân sự chưa được phân định chuyên môn hóa theo từng khâu nghiệp vụ độc lập mà vẫn phải kiêm nhiệm nhiều công đoạn.

Việc áp dụng Hệ thống Hải quan điện tử quá cảnh ASEAN (ACTS) tạo ra thuận lợi và khó khăn gì theo ghi nhận trong khóa luận?
Thuận lợi của ACTS là cho phép doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa quá cảnh qua các quốc gia ASEAN chỉ bằng một lần khai báo hải quan duy nhất. Tuy nhiên, khó khăn là tại Việt Nam hiện tồn tại song song hai hệ thống: ACTS áp dụng bắt buộc cho hàng quá cảnh nội khối ASEAN, trong khi hàng quá cảnh theo các hiệp định song phương hoặc từ các nước ngoài ASEAN vẫn phải sử dụng hệ thống VNACCS. Tình trạng này làm phát sinh thêm thủ tục phức tạp và gia tăng chi phí quản lý cho doanh nghiệp logistics.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Phan Trang Nhung đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về dịch vụ logistics vận tải xuyên biên giới đối với mặt hàng nguy hiểm than củi. Dựa trên chuỗi số liệu hoạt động thực tế giai đoạn 2020 - 2022 của Công ty TNHH Tiếp Vận Global Moving, nghiên cứu đã làm rõ tốc độ tăng trưởng kinh doanh song hành cùng những rào cản về công nghệ số hóa, thiết bị nâng hạ và chuyên môn hóa nhân lực. Các nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình được xây dựng bám sát định hướng phát triển của doanh nghiệp và quy chuẩn an toàn hàng hóa quốc tế. Đây là công trình nghiên cứu ứng dụng có giá trị tham khảo thiết thực cho hoạt động đào tạo học thuật ngành logistics cũng như nghiệp vụ giao nhận vận tải xuyên biên giới đường bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về logistics và vận tải hàng hóa xuyên biên giới mặt hàng nguy hiểm Chương 2: Quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TN HH Tiếp Vận Global Moving Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quy trình vận tải xuyên biên giới hàng than củi tại Công ty TN HH Tiếp Vận Global Moving PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN N GHN 5 PHẦ 2: ỘI DU G GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VÀ THỰC TIỄ VỀ LOGISTICS VÀ VẬ TẢI HÀ G HÓA XUYÊ BIÊ GIỚI MẶT HÀ G GUY HIỂM 1. Cơ sở lý luận về logistics 1. Khái niệm về logistics Theo hội đồng quản trị Logistics Hoa Kỳ (Council of Logistics Management - CLM): “Logistics là quá trình lên kế hoạch, thực hiện và kiểm soát, tiết kiệm chi phí của dòng lưu chuyển và lưu trữ vật liệu, hàng tồn, thành phN m và các thông tin liên quan từ điểm xuất xứ đến điểm tiêu thụ, mục đích thỏa mãn những nhu cầu của khách hàng”. [1] Theo Ủy ban Quản lý Logistics của Hoa Kỳ: “Logistics là quá trình lập kế hoạch, chọn phương án tối ưu để thực hiện việc quản lý, kiểm soát việc di chuyển và bảo quản có hiệu quả về chi phí và ngắn nhất về thời gian đối với nguyên vật liệu, bán thành phN m và thành phN m, cũng như các thông tin tương ứng từ giai đoạn tiền sản xuất cho đến khi hàng hóa đến tay người tiêu dùng cuối cùng để đáp ứng yêu cầu của khách hàng”.

Theo World Maritime University - Đại học Hàng Hải Thế Giới, D. Lambert 1998: “Logistics được hiểu là quá trình xây dựng kế hoạch, cung cấp và quản lý việc chu chuyển và lưu kho có hiệu quả hàng hóa, dịch vụ và các thông tin liên quan từ nơi xuất xứ đến nơi tiêu thụ vì mục tiêu đáp ứng yêu cầu của khách hàng”. [2] Theo Điều 233, Luật Thương mại Việt N am (2005): “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Dịch vụ logistics được phiên âm theo tiếng Việt là dịch vụ lô-gi-stíc”.

[3] Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau về logistics được đưa ra, nhưng nhìn chung, logistics là một chuỗi các hoạt động có liên quan tạo thành một quá trình từ khâu vận 6 chuyển nguyên vật liệu đến lưu kho, lưu bãi để sản xuất ra các sản phN m và phân phối chúng đến người tiêu dùng cuối cùng một cách khoa học. Đặc điểm của dịch vụ logistics Thứ nhất, theo Điều 234 Luật Thương mại Việt N am (2005), dịch vụ logistics do thương nhân thực hiện một cách chuyên nghiệp, thương nhân cung ứng dịch vụ logistics phải đáp ứng đủ các điều kiện về phương tiện thiết bị, công cụ đảm bảo tiêu chuN n an toàn, kỹ thuật và có đội ngũ nhân viên đáp ứng yêu cầu. Thứ hai, dịch vụ logistics là bước phát triển cao hơn và hoàn chỉnh hơn các dịch vụ liên quan đến hàng hóa như vận tải, đóng gói bao bì, giao nhận hàng hóa, lưu kho, lưu bãi. Thương nhân cung ứng dịch vụ logistics có thể cung cấp các dịch vụ riêng lẻ như thuê tàu, đóng gói hàng hóa, làm thủ tục hải quan, đăng ký mã hiệu hoặc cung cấp dịch vụ trọn gói door to door.