Nghiên cứu quy hoạch vùng du lịch duyên hải nam trung bộ trên cơ sở khai thác giá trị sinh thái và nhân văn

Nghiên cứu quy hoạch vùng du lịch Duyên hải Nam Trung Bộ, tập trung khai thác giá trị sinh thái, nhân văn. Giải pháp phát triển du lịch bền vững, hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thu Phong
• Người hướng dẫn: Gs.Kts Hoàng Đạo Kính
• Trường học: Trường Đại học Kiến trúc Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quy hoạch vùng và đô thị
• Đề tài: Nghiên cứu quy hoạch vùng du lịch Duyên hải Nam Trung Bộ trên cơ sở khai thác giá trị sinh thái và nhân văn
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BẢNG - BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH VÙNG DU LỊCH DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
• 1.1. THUẬT NGỮ, ĐỊNH NGHĨA VÀ KHÁI NIỆM
• 1.1.1. Nhận thức và tiếp cận các khái niệm, thuật ngữ
• 1.1.2. Du lịch và các loại hình du lịch
• 1.1.3. Các giá trị tài nguyên du lịch
• 1.1.4. Thuật ngữ và khái niệm chuyên ngành quy hoạch vùng
• 1.1.5. Công tác quy hoạch vùng du lịch
• 1.2. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN NỔI TIẾNG TRÊN THẾ GIỚI
• 1.2.1. Quá trình phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển trên thế giới
• 1.2.2. Các vùng du lịch nghỉ dưỡng biển nổi tiếng trên thế giới
• 1.2.3. Lựa chọn các vùng du lịch nghỉ dưỡng biển nổi tiếng thế giới có bài học kinh nghiệm phù hợp bối cảnh Việt Nam
• 1.2.3.1. Bali, Indonesia
• 1.2.3.2. Langkawi, Malaysia
• 1.2.3.3. Đảo Sentosa, Singapore
• 1.2.3.4. Quần đảo Maldives
• 1.2.3.5. Quần đảo Hawaii, Mỹ
• 1.2.3.6. Bãi biển Cancun, Mexico
• 1.2.3.7. Bãi biển St Tropez, Pháp
• 1.2.4. Các giá trị cốt lõi tạo nên sự thành công của các điểm đến du lịch nghỉ dưỡng biển nổi tiếng thế giới
• 1.3. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN TẠI VIỆT NAM
• 1.3.1. Hiện trạng du lịch Việt Nam
• 1.3.2. Tiềm năng thiên nhiên Việt Nam trong du lịch nghỉ dưỡng biển
• 1.3.3. Các giai đoạn phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển tại Việt Nam
• 1.3.3.1. Thời kỳ phong kiến và giai đoạn Pháp thuộc trước năm 1954
• 1.3.3.2. Giai đoạn 1954-1974
• 1.3.3.3. Giai đoạn 1975-1995
• 1.3.3.4. Giai đoạn từ 1995 cho đến nay
• 1.3.4. Hệ thống các khu du lịch biển Việt Nam
• 1.3.5. Du lịch nghỉ dưỡng biển trong chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam
• 1.4. HIỆN TRẠNG DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
• 1.4.1. Thị trường du lịch
• 1.4.2. Hệ thống các khách sạn và resort ven biển Nam Trung Bộ
• 1.4.3. Các khu vực hiện hữu và dự kiến phát triển du lịch biển
• 1.5. TỔNG QUAN ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI CÁC TỈNH THÀNH NAM TRUNG BỘ
• 1.5.1. Tổng quan vùng
• 1.5.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.5.3. Đời sống văn hóa - tín ngưỡng và tôn giáo
• 1.5.4. Hạ tầng cơ sở
• 1.5.5. Hạ tầng xã hội - nguồn nhân lực
• 1.6. CÁC NGUY CƠ TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN NAM TRUNG BỘ
• 1.6.1. Các khu du lịch biển thiếu đồng bộ, tự phát, manh mún, có nguy cơ lạc hậu ngay từ khi lập quy hoạch chuẩn bị triển khai đầu tư
• 1.6.2. Thiếu sự chọn lựa loại hình sử dụng đất ven biển phù hợp
• 1.6.3. Các nguy cơ xâm hại môi trường sinh thái tự nhiên, phá vỡ cân bằng sinh thái và hủy hoại môi trường
• 1.6.4. Nguy cơ xung đột giữa phát triển du lịch và lợi ích cộng đồng
• 1.6.5. Nguy cơ đánh mất các tiềm năng du lịch và lợi thế cạnh tranh
• 1.7. CÁC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.7.1. Định hướng chiến lược và quy hoạch tổng thể du lịch
• 1.7.2. Các công trình khoa học đã công bố
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH VÙNG DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
• 2.1. QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tiếp cận các vấn đề một cách toàn diện và khoa học
• 2.1.2. Tính thời sự
• 2.1.3. Tính phê bình và tính phản biện
• 2.1.4. Tiếp cận từ tiêu chí khai thác bền vững các giá trị sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn
• 2.1.5. Tiếp cận từ tiêu chí kinh tế thị trường
• 2.1.6. Vai trò trung gian khoa học và ứng dụng lý thuyết vào các mục tiêu phát triển du lịch biển bền vững
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Phương pháp hệ thống
• 2.2.2. Phương pháp điều tra khảo sát, thống kê và đánh giá
• 2.2.3. Phương pháp thống kê, biểu đồ hóa và so sánh
• 2.2.4. Phương pháp mô hình hóa, bản đồ hóa, phân vùng và phương pháp chồng lớp bản đồ
• 2.2.5. Phương pháp lượng hóa và ma trận đánh giá
• 2.3. CƠ SỞ PHÁP LÝ, CÁC CHIẾN LƯỢC VÙNG VÀ CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG QUỐC GIA VỀ DU LỊCH
• 2.3.1. Các cơ sở pháp lý chi phối đến việc phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển tại Nam Trung Bộ
• 2.3.2. Bộ khung pháp lý và quy hoạch quản lý phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển
• 2.3.3. Các định hướng phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ
• 2.3.4. Các hạn chế trong quá trình triển khai chính sách, quy hoạch và quản lý vùng Nam Trung Bộ
• 2.4. CƠ SỞ QUY HOẠCH VÀ CÁC ĐỒ ÁN QUY HOẠCH QUAN TRỌNG
• 2.4.1. Các đô thị là trung tâm vùng
• 2.4.2. Hệ thống các khu kinh tế (KKT) tại Nam Trung Bộ
• 2.4.3. Đồ án quy hoạch khu du lịch nghỉ dưỡng biển tiêu biểu
• 2.4.4. Các quần thể du lịch nghỉ dưỡng biển quy mô lớn trong tương lai tại Việt Nam
• 2.4.5. Những ưu nhược điểm của công tác thiết kế, quản lý quy hoạch xây dựng các khu du lịch biển hiện nay
• 2.5. CƠ SỞ THỰC TIỄN TỪ CÔNG TÁC QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN
• 2.5.1. Thực tiễn công tác quy hoạch xây dựng
• 2.5.2. Thực tiễn công tác quản lý khai thác du lịch
• 2.5.3. Thực tiễn công tác quảng bá - marketing - xây dựng thương hiệu
• 2.6. CƠ SỞ THỰC TIỄN TỪ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN
• 2.6.1. Nhu cầu và sở thích của du khách du lịch nghỉ dưỡng biển
• 2.6.2. Thị trường du khách du lịch nghỉ dưỡng biển
• 2.6.3. Thị trường khách quốc tế và nội địa
• 2.6.4. Xu hướng phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển Nam Trung Bộ
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUỸ TÀI NGUYÊN DU LỊCH VÀ ĐỀ XUẤT CHỌN LỰA CÁC TIỂU VÙNG DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
• 3.1. XÂY DỰNG HỆ THỐNG GIÁ TRỊ TÀI NGUYÊN DU LỊCH
• 3.1.1. Chọn lựa các nhóm giá trị để khảo sát đánh giá
• 3.1.2. Nhóm điều kiện tự nhiên
• 3.1.3. Nhóm tài nguyên sinh thái tự nhiên
• 3.1.4. Nhóm tài nguyên sinh thái nhân văn
• 3.1.5. Nhóm cơ sở hạ tầng
• 3.1.6. Nhóm công tác quản lý phát triển du lịch
• 3.1.7. Nguy cơ và hiểm họa
• 3.2. XÂY DỰNG KẾT QUẢ LỰA CHỌN TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN THEO BA BƯỚC SÀNG LỌC
• 3.3. NGUYÊN TẮC THIẾT LẬP THỨ TỰ ƯU TIÊN, HỆ SỐ THANG ĐIỂM, ĐÁNH GIÁ VÀ TỔNG HỢP KẾT QUẢ
• 3.3.1. Tổng số điểm và các hệ quy chiếu so sánh
• 3.3.2. Kịch bản cơ cấu điểm các nhóm giá trị dựa trên các quan điểm phát triển du lịch
• 3.3.3. Cơ cấu điểm các mục nội dung và tiểu mục
• 3.3.4. Cách cho điểm
• 3.3.5. Tổng hợp điểm và các loại kết quả
• 3.4. ĐIỂM ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 3.4.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.4.2. Tài nguyên sinh thái tự nhiên
• 3.4.3. Tài nguyên sinh thái nhân văn
• 3.4.4. Cơ sở hạ tầng
• 3.4.5. Công tác quản lý phát triển du lịch
• 3.4.6. Các nguy cơ rủi ro
• 3.5. TỔNG HỢP ĐIỂM VÀ XÁC ĐỊNH CÁC TIỂU VÙNG SO SÁNH
• 3.5.1. Điểm tổng hợp
• 3.5.2. Tiếp cận mở rộng và phản biện kết quả
• 3.5.3. Xây dựng các tiểu vùng du lịch biển và các kịch bản so sánh
• 3.6. CÁC ƯU THẾ VÀ GIÁ TRỊ TÀI NGUYÊN DU LỊCH CỐT LÕI CỦA VÙNG DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
• 3.6.1. Các tiềm năng thuận lợi để phát triển DLNDB Nam Trung Bộ
• 3.6.2. Hệ thống các bãi tắm lớn
• 3.6.3. Sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng biển khai thác đặc trưng địa hình tự nhiên Nam Trung Bộ
• 3.6.4. So sánh các lợi thế của du lịch nghỉ dưỡng biển Nam Trung Bộ với các vùng du lịch biển khác của Việt Nam
• 3.7. PHƯƠNG PHÁP GHÉP RANH GIỚI ĐỊA LÝ, KẾT HỢP CÁC GIÁ TRỊ TÀI NGUYÊN DU LỊCH
• 3.7.1. Tiểu vùng Đà Nẵng - Bắc Quảng Nam
• 3.7.2. Tiểu vùng Nam Quảng Nam - Quảng Ngãi
• 3.7.3. Tiểu vùng Bình Định - Phú Yên
• 3.7.4. Tiểu vùng Khánh Hòa - Bắc Ninh Thuận
• 3.7.5. Tiểu vùng Nam Ninh Thuận - Bình Thuận
• 3.8. PHƯƠNG ÁN TỔ HỢP VÙNG CHỌN LỌC, TRÊN CƠ SỞ TẬP TRUNG CÁC GIÁ TRỊ TÀI NGUYÊN
• 3.8.1. Tiểu vùng Đà Nẵng - Quảng Nam
• 3.8.2. Tiểu vùng Nam Bình Định - Bắc Phú Yên
• 3.8.3. Tiểu vùng Khánh Hòa - Ninh Thuận
• 3.8.4. Tiểu vùng Nam Bình Thuận
• 3.9. ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÁC TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN NAM TRUNG BỘ VÀ NHỮNG KHU VỰC DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN DỰ TRỮ
• 3.9.1. Hệ thống tiểu vùng du lịch biển
• 3.9.2. Các tiểu vùng du lịch biển dự trữ
• 3.9.3. Các khu du lịch biển địa phương
• 3.9.4. Các vùng duyên hải đề xuất không tập trung phát triển du lịch giai đoạn từ nay đến 2030
• 4. CHƯƠNG 4: MỞ RỘNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÁC TIỂU VÙNG DLNDB NAM TRUNG BỘ
• 4.1. MÔ HÌNH TẦNG BẬC VÀ CẤU TRÚC CHỨC NĂNG TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN
• 4.1.1. Điểm du lịch biển
• 4.1.2. Điểm du lịch nghỉ dưỡng biển
• 4.1.3. Khu du lịch nghỉ dưỡng biển
• 4.1.4. Tiểu vùng du lịch biển (TVDLB)
• 4.1.5. Vùng du lịch biển
• 4.2. VAI TRÒ ĐÔ THỊ TRUNG TÂM TRONG KHÔNG GIAN CÁC TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN NAM TRUNG BỘ
• 4.3. TÍNH LIÊN KẾT, BỔ TRỢ TẠO DỰNG CÁC SẢN PHẨM DU LỊCH ĐA DẠNG TRONG PHẠM VI NỘI HÀM TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN
• 4.4. HỆ THỐNG HÓA CÁC TÀI NGUYÊN DU LỊCH TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN VÀ ĐỊNH HƯỚNG CÁC CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN
• 4.4.1. Tiếp cận lại và xây dựng định hướng chuyên môn cho yêu cầu phát triển du lịch các tiểu vùng được chọn lựa
• 4.4.2. Nguyên tắc hệ thống - chọn lọc các tài nguyên du lịch trọng yếu
• 4.4.3. Tiểu vùng du lịch biển Đà Nẵng - Quảng Nam
• 4.4.4. Tiểu vùng du lịch biển Nam Bình Định - Bắc Phú Yên
• 4.4.5. Tiểu vùng du lịch biển Khánh Hòa - Bắc Ninh Thuận
• 4.4.6. Tiểu vùng du lịch biển Nam Bình Thuận
• 4.5. MỞ RỘNG KHÔNG GIAN VÙNG DU LỊCH LIÊN KẾT VÀ CÁC CẤP ĐỘ ƯU TIÊN PHÁT TRIỂN DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN CÁC TIỂU VÙNG NAM TRUNG BỘ
• 4.6. ĐỀ XUẤT NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU HÀNH CÁC TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN
• 4.6.1. Vai trò của quản lý Nhà nước
• 4.6.2. Công cụ QHV, QH tổng thể, các điều kiện đầu tư
• 4.6.3. Giai đoạn kêu gọi và chọn lựa đối tác đầu tư
• 4.6.4. Giai đoạn quản lý xây dựng cơ bản
• 4.6.5. Xã hội hóa công tác quản lý - mô hình chuyên nghiệp hóa, quản lý giai đoạn hậu xây dựng
• 4.7. KỊCH BẢN PHÁT TRIỂN CHO CÁC TIỂU VÙNG DU LỊCH BIỂN GIAI ĐOẠN ĐẾN 2020
• 4.7.1. Kịch bản cho toàn vùng duyên hải Nam Trung Bộ
• 4.7.2. Kịch bản cho các tiểu vùng
• 4.8. TẦM NHÌN DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG BIỂN NAM TRUNG BỘ VÀ VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030
• 4.8.1. Du lịch biển Việt Nam phát triển nhanh trên cơ sở khai thác mạnh mẽ các tiềm năng, từ xuất phát điểm thấp
• 4.8.2. Sách lược chung cho phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển toàn vùng giai đoạn từ nay đến 2020 và tầm nhìn 2030
• 4.8.3. Khai thác những giá trị đặc trưng của du lịch nghỉ dưỡng biển duyên hải Nam Trung Bộ
• 4.8.4. Lợi thế cạnh tranh tầm nhìn quốc gia trong lĩnh vực khai thác thị trường du lịch biển
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan Nghiên cứu Quy hoạch Du lịch Duyên hải 2024

Trong thập niên đầu thế kỷ 21, Việt Nam luôn nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng đầu khu vực, với mức tăng trung bình trên 7%. Đóng góp vào thành công này là sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch, với mức tăng trưởng trung bình 19% trong giai đoạn 1995-2010. Nhu cầu du lịch của người dân trong nước tăng nhanh, cùng với sự cải thiện mức sống và phong cách sống hiện đại. Việt Nam cũng nằm trong vùng tăng trưởng Châu Á - Thái Bình Dương, một điểm đến ngày càng được du khách quốc tế quan tâm. Tuy nhiên, con số này vẫn còn khiêm tốn so với các quốc gia khác trong khu vực. Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ (DHNTB) đóng góp vào sự phát triển của ngành du lịch Việt Nam, với nhiều tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa độc đáo. Cần có những nghiên cứu và giải pháp chuyên môn để nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế du lịch Việt Nam.

1.1. Tổng quan Phát triển Du lịch Duyên hải Nam Trung Bộ

Vùng DHNTB sở hữu nhiều tiềm năng phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch nghỉ dưỡng biển. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế trong quy hoạch, đầu tư và khai thác. Cần có một chiến lược quy hoạch bài bản, khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái. Nghiên cứu này tập trung vào phân tích và đánh giá tiềm năng du lịch của vùng, từ đó đề xuất các giải pháp quy hoạch và phát triển bền vững. Du lịch biển được xác định là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của vùng, cần được đầu tư và phát triển một cách bài bản.

1.2. Giá trị Sinh thái và Nhân văn trong Du lịch Duyên hải

Theo định nghĩa của TIES (The International Ecotourism Society), du lịch sinh thái là một hình thức du lịch có trách nhiệm, khuyến khích bảo tồn thiên nhiên và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương. Giá trị sinh thái và nhân văn là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của du lịch DHNTB. Việc khai thác các tài nguyên du lịch phải đi đôi với việc bảo vệ môi trường và tôn trọng văn hóa bản địa. Cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương trong quá trình quy hoạch và phát triển du lịch.

II. Thách thức Quy hoạch và Phát triển Du lịch Duyên hải

Mặc dù có chiến lược phát triển du lịch Việt Nam và quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020 tầm nhìn 2030 được chính phủ phê duyệt, nhiều vùng lãnh thổ vẫn chưa hoàn thiện hệ thống các đồ án quy hoạch du lịch và nghiên cứu sâu về phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển, trong đó có vùng DHNTB. Tại nhiều vùng lãnh thổ, việc quy hoạch chọn đất DLNDB còn chưa hợp lý, nhiều mang tính cục bộ; khai thác hoặc manh mún, hoặc định hướng quá tầm, thiếu khả thi, thiếu các chức năng khác của vùng, đô thị hoặc vùng. Hậu quả dẫn đến những kịch bản phát triển du lịch lệch hướng ban đầu, hay phát sinh những xung đột quyền lợi trong việc khai thác quỹ đất ven biển. Anh trang chia hóa ven biển phổ biến; lạm phát các dự án Resort, động sản du lịch sân Golf.

2.1. Bất cập Quy hoạch Không gian Du lịch Duyên hải

Việc quy hoạch không gian du lịch tại DHNTB còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng khai thác manh mún, thiếu đồng bộ và không hiệu quả. Các dự án du lịch thường tập trung vào một số khu vực nhất định, gây áp lực lên tài nguyên và môi trường. Cần có một quy hoạch không gian tổng thể, phân bổ hợp lý các loại hình du lịch và bảo vệ các khu vực nhạy cảm về môi trường. Việc phân vùng du lịch cần dựa trên đánh giá kỹ lưỡng về tiềm năng và hạn chế của từng khu vực.

2.2. Khai thác Tài nguyên Du lịch Duyên hải Thiếu Bền vững

Việc khai thác tài nguyên du lịch, đặc biệt là du lịch biển, tại DHNTB còn thiếu bền vững. Nhiều hoạt động du lịch gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và các khu bảo tồn thiên nhiên. Cần có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm, quản lý rác thải và bảo vệ các rạn san hô, rừng ngập mặn. Cần áp dụng các tiêu chuẩn du lịch có trách nhiệm để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành du lịch.

2.3. Xung đột Lợi ích trong Phát triển Du lịch

Phát triển du lịch có thể gây ra xung đột lợi ích giữa các bên liên quan, đặc biệt là giữa các nhà đầu tư và cộng đồng địa phương. Nhiều dự án du lịch đã gây ra tình trạng mất đất, di dời dân cư và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân. Cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương trong quá trình quy hoạch và phát triển du lịch, đảm bảo rằng họ được hưởng lợi từ các hoạt động du lịch và không bị ảnh hưởng tiêu cực.

III. Giải pháp Phương pháp Nghiên cứu Quy hoạch Du lịch Duyên hải

Để giải quyết những thách thức trong quy hoạch và phát triển du lịch DHNTB, cần có một phương pháp nghiên cứu khoa học và toàn diện. Phương pháp này phải dựa trên các nguyên tắc phát triển bền vững, khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái. Các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng cần được kết hợp để đưa ra các đánh giá và dự báo chính xác.

3.1. Tiếp cận Toàn diện và Liên ngành

Nghiên cứu quy hoạch du lịch DHNTB cần có một tiếp cận toàn diện, xem xét tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành du lịch, bao gồm kinh tế, xã hội, môi trường và văn hóa. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, các nhà quản lý và các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

3.2. Đánh giá Tiềm năng và Hạn chế Du lịch Duyên hải

Nghiên cứu cần đánh giá một cách khách quan và toàn diện tiềm năng và hạn chế của du lịch DHNTB. Các tiềm năng cần được khai thác tối đa, trong khi các hạn chế cần được giảm thiểu. Cần xác định rõ các thế mạnh và điểm yếu của du lịch DHNTB so với các vùng du lịch khác.

3.3. Xây dựng Kịch bản Phát triển Du lịch Duyên hải

Nghiên cứu cần xây dựng các kịch bản phát triển du lịch khác nhau, dựa trên các giả định khác nhau về các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành du lịch. Các kịch bản này cần được đánh giá kỹ lưỡng về tác động kinh tế, xã hội, môi trường và văn hóa. Cần lựa chọn kịch bản phát triển phù hợp nhất với điều kiện thực tế của DHNTB.

IV. Ứng dụng Đề xuất Quy hoạch Vùng Du lịch Duyên hải mới 2024

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất một quy hoạch vùng du lịch DHNTB mới, phù hợp với các nguyên tắc phát triển bền vững và khai thác hiệu quả các tiềm năng của vùng. Quy hoạch này cần xác định rõ các mục tiêu, chỉ tiêu và giải pháp cụ thể để phát triển du lịch DHNTB trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng và cả nước.

4.1. Quy hoạch Không gian Du lịch Hợp lý

Quy hoạch không gian du lịch cần phân bổ hợp lý các loại hình du lịch trên địa bàn DHNTB. Các khu du lịch nghỉ dưỡng biển cần được quy hoạch tập trung, đảm bảo chất lượng và dịch vụ cao cấp. Các khu du lịch sinh thái và văn hóa cần được bảo tồn và phát huy giá trị. Cần có các biện pháp kiểm soát xây dựng và bảo vệ cảnh quan tự nhiên.

4.2. Phát triển Sản phẩm Du lịch Đa dạng

Cần phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng khách hàng khác nhau. Ngoài du lịch biển, cần tập trung phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng và du lịch MICE. Các sản phẩm du lịch cần được xây dựng dựa trên các giá trị văn hóa và tự nhiên độc đáo của DHNTB.

4.3. Nâng cao Chất lượng Nguồn nhân lực Du lịch

Chất lượng nguồn nhân lực du lịch là yếu tố then chốt để nâng cao sức cạnh tranh của du lịch DHNTB. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên du lịch, đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Cần thu hút và giữ chân các chuyên gia giỏi trong lĩnh vực du lịch.

V. Giá trị Sinh thái Nhân văn Yếu tố cốt lõi cho du lịch bền vững

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ được thiên nhiên ưu đãi với nhiều tiềm năng thiên nhiên, thuận lợi về điều kiện khí hậu, nhiều danh lam thắng cảnh, các bãi tắm đẹp, nhiều bãi tắm nổi tiếng sẵn có nguồn du khách. Khu vực có tiềm năng đặc biệt về STTN, STNV, sinh thái tự nhiên phong phú, nhân văn địa phương đặc trưng, đủ khả năng đáp ứng các điều kiện để trở thành Vùng du lịch nghỉ dưỡng biển đặc trưng của Việt Nam đạt chất lượng cao và thu hút khách trên bản đồ thế giới. Du lịch nghỉ dưỡng biển dựa trên nguyên sinh thiên nhiên (STTN) và sinh nhân văn (STNV). Cần khai thác STTN STNV một cách bền vững để cơ bản cho mọi định hướng phát triển du lịch các thành viên Duyên hải Nam Trung Bộ.

5.1. Bảo tồn Giá trị Sinh thái Du lịch Duyên hải

Bảo tồn giá trị sinh thái là yếu tố quan trọng để phát triển du lịch bền vững tại DHNTB. Các hoạt động du lịch cần được kiểm soát chặt chẽ để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Cần có các biện pháp bảo vệ các khu bảo tồn thiên nhiên, các rạn san hô và các hệ sinh thái quan trọng khác.

5.2. Phát huy Giá trị Nhân văn Du lịch Duyên hải

Phát huy giá trị nhân văn là yếu tố quan trọng để tạo ra sự khác biệt và thu hút khách du lịch đến với DHNTB. Cần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, các di tích lịch sử và các lễ hội địa phương. Cần khuyến khích du lịch cộng đồng và tạo cơ hội cho du khách trải nghiệm cuộc sống của người dân địa phương.

5.3. Du lịch Cộng đồng và Bảo tồn Văn hóa Bản địa

Du lịch cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn văn hóa bản địa và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương. Cần có các chương trình hỗ trợ cộng đồng phát triển du lịch, tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng và thu hút khách du lịch. Cần đảm bảo rằng cộng đồng được hưởng lợi từ các hoạt động du lịch và không bị ảnh hưởng tiêu cực.

VI. Tương lai Phát triển Du lịch Duyên hải thông minh bền vững

Để phát triển du lịch DHNTB một cách bền vững, cần ứng dụng các công nghệ thông minh và các giải pháp sáng tạo. Cần xây dựng hệ thống thông tin du lịch thông minh, cung cấp cho du khách các thông tin hữu ích và tiện lợi. Cần khuyến khích các doanh nghiệp du lịch áp dụng các công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm thiểu tác động đến môi trường.Du lịch biển Việt Nam phát triển nhanh trên cơ sở khai thác mạnh mẽ các tiềm năng, xuất phát điểm Khai thác những đặc trưng của nghỉ dưỡng biển duyên Nam Trung Bộ. Cần xây dựng và phát triển một hệ sinh thái du lịch mang lại nhiều lợi ích cho du khách, người dân địa phương và môi trường.

6.1. Ứng dụng Công nghệ Thông tin vào Du lịch

Việc ứng dụng công nghệ thông tin là xu hướng tất yếu trong phát triển du lịch hiện nay. Cần xây dựng các ứng dụng du lịch di động, các trang web du lịch thông minh và các hệ thống đặt phòng trực tuyến. Cần sử dụng các mạng xã hội để quảng bá du lịch và tương tác với khách hàng.

6.2. Du lịch Xanh và Giảm Thiểu Tác động Môi trường

Du lịch xanh là một xu hướng quan trọng trong phát triển du lịch bền vững. Cần khuyến khích các doanh nghiệp du lịch áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu rác thải và sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Cần nâng cao nhận thức của du khách về bảo vệ môi trường.

6.3. Hợp tác và Liên kết Vùng Du lịch

Hợp tác và liên kết vùng là yếu tố quan trọng để phát triển du lịch DHNTB một cách đồng bộ và hiệu quả. Cần xây dựng các chương trình hợp tác giữa các tỉnh thành trong vùng, chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực. Cần tạo ra các sản phẩm du lịch liên vùng, kết nối các điểm đến du lịch quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quy hoạch Vùng và Đô thị (mã số 62 58 01 05) của tác giả Nguyễn Thu Phong, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.KTS Hoàng Đạo Kính tại Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh năm 2013, tập trung giải quyết bài toán quy hoạch không gian du lịch biển tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ.

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả trình bày rằng trong thập niên đầu tiên của thế kỷ 21, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam duy trì trung bình trên 7%/năm, ngành du lịch đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 19%/năm (giai đoạn 1995–2010), lượng khách quốc tế tăng trưởng trung bình 9,6%/năm (từ 3,77 triệu lượt năm 2009 lên 6,85 triệu lượt năm 2012). Mặc dù Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam và Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 đã được phê duyệt, nhiều vùng lãnh thổ vẫn chưa hoàn thiện đồ án quy hoạch vùng du lịch chuyên ngành, đặc biệt là loại hình du lịch nghỉ dưỡng biển tại Nam Trung Bộ. Thực tế phát triển bộc lộ nhiều hạn chế: quy hoạch chọn lựa đất chưa hợp lý, mang tính cục bộ; phát triển tự phát, manh mún; tình trạng chia lô hóa ven biển; lạm phát các dự án resort, bất động sản du lịch, sân golf; nguy cơ xâm hại môi trường sinh thái tự nhiên và nảy sinh xung đột với lợi ích cộng đồng dân cư địa phương. Luận án xác định khoảng trống nghiên cứu nằm ở việc thiếu vắng các công trình nghiên cứu toàn diện về mối quan hệ giữa nhu cầu du lịch với tiềm năng tự nhiên theo quan điểm bền vững, kết hợp hài hòa giữa giá trị sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn, cũng như sự thiếu hụt một khung lý thuyết quy hoạch vùng du lịch chức năng có khả năng liên kết liên tỉnh.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định gồm ba nội dung:

1. Xây dựng hệ tiêu chí về tài nguyên du lịch trên cơ sở khai thác giá trị sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn.
2. Đánh giá toàn diện tiềm năng du lịch, tập trung các giá trị sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn, xác định các lợi thế du lịch nghỉ dưỡng biển, so sánh và xếp hạng 8 địa phương cấp tỉnh trong vùng nghiên cứu; chứng minh các giá trị nổi trội đủ điều kiện đưa Duyên hải Nam Trung Bộ thành điểm đến du lịch nghỉ dưỡng biển quy mô quốc tế.
3. Đề xuất chọn lựa và xây dựng định hướng phát triển các tiểu vùng du lịch biển Nam Trung Bộ.

Đối tượng nghiên cứu chính là "Vùng du lịch nghỉ dưỡng biển duyên hải Nam Trung Bộ", được phân tích dựa trên các đối tượng liên quan gồm: quỹ giá trị tiềm năng tài nguyên sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn, các tiểu vùng du lịch biển, và nội dung công tác quy hoạch vùng du lịch nghỉ dưỡng biển.

Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi không gian: Toàn bộ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ gồm 8 tỉnh, thành phố: Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận (lấy trọn vẹn theo ranh giới hành chính), bao gồm dải bờ biển, đầm phá, cửa sông, các đảo ven bờ, vịnh và vùng đồi núi ven biển.
• Phạm vi thời gian và dữ liệu: Dữ liệu khảo sát, thống kê hiện trạng tập trung giai đoạn 1995–2010, cập nhật đến năm 2012–2013; các định hướng quy hoạch và kịch bản phát triển được xây dựng cho giai đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong phần tổng quan tài liệu, tác giả hệ thống hóa các hướng nghiên cứu lý luận và thực tiễn trong và ngoài nước:

Về lý luận phân loại vùng và quy hoạch vùng, luận án viện dẫn công trình của Phạm Kim Giao về tiêu chí phân loại vùng kinh tế dựa trên mức độ chuyên môn hóa sản xuất (vùng nông nghiệp, vùng nông - công nghiệp, vùng công - nông nghiệp, vùng đô thị lớn và vùng nghỉ ngơi - du lịch), cùng định nghĩa quy hoạch vùng là quy hoạch tổng hợp trên cấp điểm dân cư nhằm cụ thể hóa chương trình phát triển quốc gia. Tác giả cũng kế thừa quan điểm của Văn Thái về việc bổ sung các khái niệm vùng đô thị hóa, vùng kinh tế trọng điểm và vùng du lịch nghỉ mát.

Về tiềm năng và thực trạng du lịch biển Việt Nam, luận án điểm lại các đánh giá của Phạm Trung Lương về tài nguyên du lịch biển: bờ biển dài trên 3.260 km, 29 tỉnh thành ven biển chiếm 42,5% diện tích tự nhiên và 52,3% dân số cả nước (năm 2005), 125 bãi cát lớn nhỏ, 2.773 hòn đảo, hệ thống 13/30 vườn quốc gia, 22/60 khu bảo tồn thiên nhiên, các khu bảo tồn biển (Hòn Mun, Cù Lao Chàm, Phú Quốc), 17/34 khu rừng văn hóa lịch sử, cùng các di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.

Về cơ sở pháp lý và định hướng phát triển, tác giả phân tích Luật Du lịch (2005), Luật Quy hoạch (2009), Nghị quyết số 09-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa X về Chiến lược biển Việt Nam (xác định mục tiêu du lịch nghỉ dưỡng biển đóng góp 14–15% GDP kinh tế biển), và các quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, du lịch quốc gia.

Về kinh nghiệm quốc tế, luận án khảo sát 8 mô hình phát triển du lịch biển: Phuket (Thái Lan), Bali (Indonesia), Langkawi (Malaysia), Đảo Sentosa (Singapore), Quần đảo Maldives, Quần đảo Hawaii (Mỹ), Cancun (Mexico), và Bãi biển Saint-Tropez (Pháp).

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận du lịch dưới góc độ kinh tế ngành đơn lẻ hoặc quy hoạch đô thị thuần túy, chưa định hình rõ lý thuyết quy hoạch vùng du lịch như một phân ngành quy hoạch vùng kinh tế chức năng. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách xây dựng phương pháp luận lượng hóa tài nguyên sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn, thiết lập mô hình cấu trúc tầng bậc không gian và phân định ranh giới các tiểu vùng du lịch biển vượt qua ranh giới hành chính cấp tỉnh tại Duyên hải Nam Trung Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên khung lý thuyết phát triển bền vững và khái niệm của Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (TIES) về du lịch sinh thái, từ đó thiết lập mô hình "Phát triển du lịch biển bền vững" tích hợp ba mục tiêu:

• Mục tiêu kinh tế: Phát triển kinh tế biển, tăng thu nhập, chuyển dịch cơ cấu lao động ven biển, cân bằng giữa du lịch và các ngành kinh tế biển khác (khai thác hải sản, công nghiệp ven biển).
• Mục tiêu xã hội - sinh thái nhân văn: Nâng cao đời sống văn hóa, bảo tồn bản sắc văn hóa bản địa (di tích lịch sử, lễ hội, làng nghề, văn hóa Chăm, lễ hội Nghinh Ông).
• Mục tiêu tài nguyên - sinh thái tự nhiên: Bảo vệ sự đa dạng và cân bằng sinh thái bờ biển, vịnh, đầm phá, rạn san hô; kiểm soát khai thác bãi tắm và quỹ đất dự trữ.

Hệ thống thuật ngữ được tác giả chuẩn hóa thông qua các nguyên tắc: tổng hợp, phổ thông, mặc định, quy chiếu hệ không gian quy hoạch xây dựng và đề xuất định nghĩa riêng cho "Vùng du lịch" (VDL) và "Tiểu vùng du lịch biển" (TVDLB).

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Phương pháp hệ thống: Nhìn nhận vùng du lịch như một hệ thống hoàn chỉnh gồm các phân hệ tự nhiên, nhân văn, kinh tế, hạ tầng và quản lý.
• Phương pháp điều tra khảo sát, thống kê và đánh giá: Thu thập số liệu thực địa tại 8 tỉnh thành và các đồ án quy hoạch liên quan.
• Phương pháp thống kê, biểu đồ hóa và so sánh: Phân tích tăng trưởng lượng khách, cơ sở lưu trú, doanh thu và đối chiếu các chỉ tiêu giữa các địa phương.
• Phương pháp mô hình hóa, bản đồ hóa, phân vùng và chồng lớp bản đồ: Sử dụng bản đồ chuyên đề để xác định sự phân bố tài nguyên, các điểm nghẽn hạ tầng và chồng lớp ranh giới địa lý - kinh tế để xác định các tiểu vùng du lịch.
• Phương pháp lượng hóa và ma trận đánh giá: Xây dựng quy trình sàng lọc 3 bước, thiết lập thang điểm chi tiết cho 5 nhóm nội dung và áp dụng 3 kịch bản cơ cấu trọng số điểm.

Nguồn dữ liệu của luận án:

• Số liệu thống kê quốc gia và ngành du lịch giai đoạn 2001–2010, 2012–2013 từ Tổng cục Du lịch và Niên giám thống kê.
• Dữ liệu khí tượng thủy văn năm 2006 (nắng, mưa, nhiệt độ, độ ẩm) tại Nam Trung Bộ.
• Dữ liệu về tài nguyên sinh thái (độ che phủ rừng năm 2006, danh mục vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, khu bảo tồn biển).
• Dữ liệu di sản văn hóa (tháp Chăm, di tích khảo cổ, danh lam thắng cảnh cấp quốc gia).
• Hồ sơ các đồ án quy hoạch khu kinh tế (Chu Lai, Dung Quất, Nhơn Hội, Vân Phong) và đồ án Khu du lịch Bãi Dài - Cam Ranh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về quy hoạch vùng du lịch duyên hải Nam Trung Bộ

Chương 1 thiết lập hệ thống khái niệm, phân tích kinh nghiệm quốc tế, đánh giá quá trình phát triển du lịch biển Việt Nam và khảo sát hiện trạng vùng Duyên hải Nam Trung Bộ.

Về kinh nghiệm quốc tế, tác giả tổng hợp 5 nhóm giá trị thành công cốt lõi từ 8 điểm đến trên thế giới:

Địa phương	Điều kiện bờ biển - bãi tắm	Giá trị sinh thái tự nhiên	Giá trị sinh thái nhân văn	Giá trị đương đại / Đầu tư mới	Chính sách và hỗ trợ của Chính phủ
Phuket (Thái Lan)	Có	Có	Có	Có	Có
Bali (Indonesia)	Có	Có	Có	Có	Có
Langkawi (Malaysia)	Có	Có	Không	Có	Có
Đảo Sentosa (Singapore)	Có	Không	Không	Có	Có
Quần đảo Maldives	Có	Có	Không	Có	Có
Hawaii (Mỹ)	Có	Có	Có	Có	Không
Cancun (Mexico)	Có	Có	Có	Có	Có
Saint-Tropez (Pháp)	Có	Có	Có	Có	Không

Về thực trạng du lịch biển Việt Nam và Duyên hải Nam Trung Bộ năm 2010, các chỉ tiêu chính được ghi nhận:

• Toàn vùng Nam Trung Bộ đạt 4,54 triệu lượt khách nội địa (chiếm 16,2% cả nước), 1,81 triệu lượt khách quốc tế (chiếm 35,8% cả nước), tổng doanh thu du lịch đạt 6.915 tỷ đồng (chiếm 7,0% cả nước).
• Cơ sở hạ tầng lưu trú gồm 1.240 cơ sở (chiếm 10,3% cả nước) với 36.817 phòng (chiếm 15,6% cả nước); lực lượng lao động toàn ngành là 63.560 người (chiếm 11,0% cả nước).
• Đến năm 2013, vùng có 36 resort tiêu chuẩn 5 sao đang hoạt động, tập trung lớn tại Đà Nẵng, Khánh Hòa và Bình Thuận.
• Cơ cấu thị trường khách phân hóa mạnh giữa các tỉnh: Quảng Nam có tỷ trọng khách quốc tế dẫn đầu đạt 50,3% (chủ yếu nhờ di sản văn hóa), trong khi Bình Thuận khách quốc tế chỉ chiếm 9,1% (năm 2009); các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận đều có tỷ lệ khách quốc tế dưới 10%.

Về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của 8 tỉnh thành: Tổng diện tích tự nhiên là 44.360 km² (chiếm 13,4% cả nước), dân số 8,843 triệu người (chiếm 10,2% cả nước), tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 33% với 14 thành phố và thị xã; chiều dài bờ biển xấp xỉ 1.100 km.

Chương 1 chỉ ra 5 nguy cơ chính trong phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển tại Nam Trung Bộ:

1. Phát triển thiếu đồng bộ, tự phát, manh mún, nguy cơ lạc hậu về quy hoạch.
2. Thiếu chọn lựa loại hình sử dụng đất ven biển phù hợp, tình trạng chia lô và quá tải dự án resort, sân golf.
3. Nguy cơ xâm hại và phá vỡ cân bằng môi trường sinh thái tự nhiên.
4. Nguy cơ xung đột giữa phát triển du lịch và lợi ích của cộng đồng dân cư địa phương.
5. Nguy cơ đánh mất tiềm năng và giảm sút lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Chương 2: Cơ sở khoa học và phương pháp luận nghiên cứu quy hoạch vùng du lịch nghỉ dưỡng biển duyên hải Nam Trung Bộ

Chương 2 xây dựng khung phương pháp luận và phân tích các cơ sở khoa học chi phối quy hoạch vùng du lịch:

• Hệ thống quan điểm nghiên cứu: Tiếp cận toàn diện, khoa học; đảm bảo tính thời sự; phát huy tính phê bình và phản biện; tiếp cận từ tiêu chí khai thác bền vững giá trị sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn; tiếp cận theo cơ chế kinh tế thị trường; khẳng định vai trò trung gian khoa học kết nối lý thuyết vào thực tiễn phát triển du lịch biển.
• Phân tích cơ sở pháp lý và chính sách: Đánh giá tác động của Luật Du lịch 2005, Luật Quy hoạch 2009, Nghị quyết 09-NQ/TW về Chiến lược biển, cùng các chiến lược và chương trình hành động quốc gia; chỉ rõ những hạn chế, bất cập trong quá trình triển khai chính sách và quy hoạch quản lý vùng tại Nam Trung Bộ.
• Phân tích cơ sở quy hoạch xây dựng: Rà soát mối quan hệ giữa không gian du lịch với hệ thống đô thị hạt nhân vùng và 4 khu kinh tế ven biển quan trọng (Khu kinh tế mở Chu Lai, Khu kinh tế Dung Quất, Khu kinh tế Nhơn Hội, Khu kinh tế Vân Phong), cùng đồ án quy hoạch Khu du lịch Bãi Dài - Cam Ranh.
• Phân tích cơ sở thực tiễn: Đánh giá thực trạng công tác quy hoạch xây dựng, quản lý khai thác, hoạt động quảng bá - tiếp thị thương hiệu và xu hướng biến động nhu cầu của thị trường khách du lịch nội địa và quốc tế.

Chương 3: Kết quả khảo sát quỹ tài nguyên du lịch và đề xuất chọn lựa các tiểu vùng du lịch nghỉ dưỡng biển duyên hải Nam Trung Bộ

Chương 3 triển khai quy trình đánh giá định lượng tài nguyên du lịch cho 8 tỉnh thành qua phương pháp ma trận và sàng lọc 3 bước:

• Thiết lập hệ thống giá trị tài nguyên gồm các nhóm: Điều kiện tự nhiên; Tài nguyên sinh thái tự nhiên; Tài nguyên sinh thái nhân văn; Cơ sở hạ tầng; Công tác quản lý phát triển du lịch; Các nguy cơ và hiểm họa rủi ro.
• Xây dựng 3 kịch bản cơ cấu tỷ trọng điểm:
  • Kịch bản 1: Phát triển an toàn dựa trên hiện trạng hạ tầng du lịch và thị trường du khách hiện hữu.
  • Kịch bản 2: Phát triển theo định hướng kinh tế du lịch của chính phủ trung ương và địa phương.
  • Kịch bản 3: Phát triển dựa trên khai thác tài nguyên sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn.
• Phân tích ưu thế tài nguyên cốt lõi: Xác định hệ thống chuỗi bãi tắm cát phẳng dài, các vịnh kín gió, bán đảo, đầm phá và các dạng địa hình đặc thù có khả năng tổ chức các sản phẩm du lịch biển khác biệt so với các vùng duyên hải khác của Việt Nam.
• Kết quả ghép ranh giới địa lý và tổ hợp vùng chọn lọc: Đề xuất phương án tổ hợp không gian tập trung tài nguyên thành 4 tiểu vùng du lịch biển trọng tâm:
  1. Tiểu vùng du lịch biển Đà Nẵng - Quảng Nam (khu vực Đà Nẵng - Bắc Quảng Nam).
  2. Tiểu vùng du lịch biển Nam Bình Định - Bắc Phú Yên.
  3. Tiểu vùng du lịch biển Khánh Hòa - Ninh Thuận (khu vực Khánh Hòa - Bắc Ninh Thuận mở rộng).
  4. Tiểu vùng du lịch biển Nam Bình Thuận.
• Luận án cũng phân định các tiểu vùng du lịch biển dự trữ, các khu du lịch biển địa phương và xác định các khu vực duyên hải đề xuất không tập trung phát triển du lịch giai đoạn đến năm 2030 nhằm bảo vệ môi trường sinh thái.

Chương 4: Mở rộng kết quả nghiên cứu và đề xuất định hướng phát triển các tiểu vùng du lịch nghỉ dưỡng biển duyên hải Nam Trung Bộ

Chương 4 thiết lập khung tổ chức không gian, chính sách quản lý và lộ trình thực hiện cho các tiểu vùng đã lựa chọn:

• Xây dựng mô hình cấu trúc tầng bậc không gian du lịch biển gồm 5 cấp độ:

$$\text{Điểm du lịch biển} \rightarrow \text{Điểm du lịch nghỉ dưỡng biển} \rightarrow \text{Khu du lịch nghỉ dưỡng biển} \rightarrow \text{Tiểu vùng du lịch biển (TVDLB)} \rightarrow \text{Vùng du lịch biển}$$

• Xác định vai trò của đô thị trung tâm (hạt nhân) trong việc cung cấp hạ tầng kỹ thuật, đầu mối giao thông đối ngoại, dịch vụ y tế, đào tạo nhân lực và dịch vụ thương mại phụ trợ cho không gian nghỉ dưỡng ven biển.
• Đề xuất định hướng phát triển sản phẩm và chương trình hành động cho 4 tiểu vùng du lịch biển trọng tâm:
  • Tiểu vùng Đà Nẵng - Quảng Nam: Khai thác chuỗi bãi biển Sơn Trà - Mỹ Khê - Non Nước - Cửa Đại, kết hợp đô thị di sản Hội An, di tích Mỹ Sơn và khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm.
  • Tiểu vùng Nam Bình Định - Bắc Phú Yên: Khai thác không gian bán đảo Phương Mai, vịnh Quy Nhơn, đầm Cù Mông, vịnh Xuân Đài, gắn kết tài nguyên biển với văn hóa khảo cổ và cảnh quan gành đá.
  • Tiểu vùng Khánh Hòa - Bắc Ninh Thuận: Khai thác hệ thống vịnh Nha Trang, vịnh Cam Ranh, vịnh Vân Phong, vịnh Vĩnh Hy, kết hợp dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, lặn biển san hô và văn hóa biển đảo.
  • Tiểu vùng Nam Bình Thuận: Tập trung dải bờ biển Phan Thiết - Mũi Né - Hàm Tiến - Hòn Rơm - Kê Gà, phát triển nghỉ dưỡng sinh thái biển kết hợp cảnh quan đồi cát và thể thao biển.
• Đề xuất nguyên tắc quản lý và điều hành: Nâng cao vai trò quản lý nhà nước qua công cụ quy hoạch vùng và điều kiện cấp phép đầu tư; kiểm soát chặt chẽ giai đoạn chuẩn bị dự án, giai đoạn xây dựng cơ bản và áp dụng mô hình chuyên nghiệp hóa, xã hội hóa trong quản lý vận hành hậu xây dựng.
• Xây dựng kịch bản phát triển lượng khách nội địa và quốc tế giai đoạn 2009–2015–2020 cho toàn vùng và từng tiểu vùng; xác lập tầm nhìn phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển Nam Trung Bộ và Việt Nam đến năm 2030.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận:

• Luận án đóng góp vào chuyên ngành Quy hoạch Vùng và Đô thị tại Việt Nam một khung nghiên cứu lý thuyết về quy hoạch vùng du lịch như một dạng quy hoạch vùng kinh tế chức năng.
• Thiết lập mô hình cấu trúc không gian tầng bậc từ điểm, khu, tiểu vùng đến vùng du lịch biển, làm rõ mối liên kết giữa đô thị hạt nhân và các dải không gian nghỉ dưỡng ven biển.
• Xây dựng phương pháp đánh giá định lượng tài nguyên du lịch kết hợp giá trị sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn thông qua ma trận đánh giá và các kịch bản phát triển có trọng số.

Về mặt thực tiễn:

• Khảo sát, tổng hợp hệ thống dữ liệu toàn diện về hiện trạng kinh tế du lịch, hạ tầng và tài nguyên sinh thái tại 8 tỉnh thành Duyên hải Nam Trung Bộ.
• Đề xuất phương án phân chia không gian vượt ranh giới hành chính, hình thành 4 tiểu vùng du lịch biển trọng tâm (Đà Nẵng - Quảng Nam, Nam Bình Định - Bắc Phú Yên, Khánh Hòa - Ninh Thuận, Nam Bình Thuận), xác định rõ danh mục tài nguyên cốt lõi và sản phẩm đặc thù cho từng tiểu vùng.
• Cung cấp cơ sở khoa học để các cơ quan quản lý nhà nước điều chỉnh quy hoạch xây dựng vùng, kiểm soát quỹ đất ven biển, ngăn ngừa tình trạng chia lô hóa tự phát và xây dựng chính sách thu hút đầu tư du lịch bền vững.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất:

• Rà soát, thu hồi các dự án ven biển chậm triển khai, chiếm giữ đất đai không hiệu quả; kiểm soát nghiêm ngặt quy hoạch sử dụng đất đối với các dự án resort và sân golf.
• Xây dựng cơ chế điều phối liên tỉnh giữa các địa phương thuộc cùng tiểu vùng du lịch biển để thống nhất quản lý không gian và quảng bá thương hiệu chung.
• Bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái đầm phá, rạn san hô, rừng phòng hộ ven biển và các bãi tắm tự nhiên; giữ lại các quỹ đất duyên hải dự trữ cho các giai đoạn phát triển sau năm 2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án:

• Nguồn dữ liệu thống kê tự nhiên, khí hậu và kinh tế - xã hội tại một số địa phương phụ thuộc vào các mốc thời gian điều tra sẵn có (năm 2006, 2008, 2010), độ đồng đều giữa các tỉnh chưa hoàn toàn tuyệt đối.
• Do phạm vi nghiên cứu trải rộng trên 8 tỉnh thành, mức độ nghiên cứu chi tiết về giải pháp kiến trúc cảnh quan và quy hoạch phân khu chức năng tại từng khu du lịch cụ thể còn giới hạn.
• Cơ chế quản lý điều hành liên vùng được đề xuất trên cơ sở lý thuyết quy hoạch, việc hiện thực hóa phụ thuộc vào sự điều chỉnh của khung thể chế hành chính nhà nước.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Triển khai lập các đồ án quy hoạch phân khu xây dựng chi tiết cho từng tiểu vùng du lịch biển đã được lựa chọn.
• Nghiên cứu sâu hơn về mô hình tổ chức bộ máy và cơ chế tài chính cho Ban điều phối du lịch liên tỉnh tại các tiểu vùng.
• Nghiên cứu lượng hóa tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng đối với việc sử dụng đất du lịch ven bờ Duyên hải Nam Trung Bộ giai đoạn sau năm 2030.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên ngành Quy hoạch Vùng và Đô thị, Quản lý Đô thị, Địa lý Du lịch: Tham khảo khung phương pháp luận đánh giá lượng hóa tài nguyên sinh thái, phương pháp phân vùng chức năng và mô hình cấu trúc không gian tầng bậc du lịch biển (Chương 2 và Chương 4).
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Xây dựng, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Tổng cục Du lịch, Ủy ban nhân dân và các Sở Xây dựng, Sở Du lịch 8 tỉnh thành Nam Trung Bộ): Sử dụng các dữ liệu khảo sát hiện trạng, kết quả phân hạng tiềm năng địa phương và phương án phân chia 4 tiểu vùng du lịch biển làm luận cứ khoa học để lập và điều chỉnh quy hoạch xây dựng vùng, quy hoạch phát triển du lịch (Chương 1, Chương 3 và Chương 4).
• Đơn vị tư vấn lập quy hoạch và doanh nghiệp đầu tư phát triển du lịch: Tham khảo hệ thống phân tích điển cứu kinh nghiệm quốc tế (Chương 1) và định hướng sản phẩm du lịch đặc thù tại từng tiểu vùng (Chương 4) để định hình dự án đầu tư phù hợp với cảnh quan và môi trường sinh thái.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định phạm vi không gian và đối tượng nghiên cứu cụ thể như thế nào?
Đối tượng nghiên cứu chính là Vùng du lịch nghỉ dưỡng biển duyên hải Nam Trung Bộ, được phân tích gắn với quỹ tài nguyên sinh thái tự nhiên, sinh thái nhân văn và các tiểu vùng du lịch biển. Phạm vi không gian bao gồm toàn bộ địa giới hành chính của 8 tỉnh, thành phố: Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận, với diện tích tự nhiên 44.360 km² và chiều dài bờ biển xấp xỉ 1.100 km.

2. Luận án chỉ ra những nguy cơ chủ yếu nào trong thực trạng phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển tại Duyên hải Nam Trung Bộ?
Luận án chỉ ra 5 nguy cơ cốt lõi: phát triển thiếu đồng bộ, tự phát, manh mún, nguy cơ lạc hậu ngay từ khâu lập quy hoạch; thiếu chọn lựa loại hình sử dụng đất ven biển phù hợp dẫn đến tình trạng chia lô hóa và lạm phát dự án resort, sân golf; nguy cơ xâm hại môi trường sinh thái tự nhiên và phá vỡ cân bằng môi trường biển; nguy cơ phát sinh xung đột quyền lợi giữa phát triển du lịch và cộng đồng dân cư địa phương; nguy cơ đánh mất tiềm năng và suy giảm lợi thế cạnh tranh dài hạn.

3. Khung đánh giá tài nguyên du lịch của luận án được xây dựng dựa trên những nhóm nội dung và kịch bản nào?
Hệ thống đánh giá gồm 6 nhóm: Điều kiện tự nhiên, Tài nguyên sinh thái tự nhiên, Tài nguyên sinh thái nhân văn, Cơ sở hạ tầng, Công tác quản lý phát triển du lịch, và Nguy cơ rủi ro. Việc tính điểm được thực hiện qua ma trận với 3 kịch bản trọng số: Kịch bản 1 (phát triển an toàn dựa trên hạ tầng và thị trường hiện hữu), Kịch bản 2 (phát triển theo định hướng kinh tế du lịch của trung ương và địa phương), và Kịch bản 3 (phát triển dựa trên khai thác tài nguyên sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn).

4. Bốn tiểu vùng du lịch biển trọng tâm được luận án đề xuất lựa chọn là những khu vực nào?
Bốn tiểu vùng gồm: Tiểu vùng du lịch biển Đà Nẵng - Quảng Nam (Bắc Quảng Nam); Tiểu vùng du lịch biển Nam Bình Định - Bắc Phú Yên; Tiểu vùng du lịch biển Khánh Hòa - Ninh Thuận (Khánh Hòa - Bắc Ninh Thuận mở rộng); và Tiểu vùng du lịch biển Nam Bình Thuận.

5. Mô hình cấu trúc tầng bậc không gian du lịch nghỉ dưỡng biển do luận án xác lập gồm các cấp độ nào?
Mô hình cấu trúc gồm 5 cấp độ không gian kế tiếp nhau: Điểm du lịch biển $\rightarrow$ Điểm du lịch nghỉ dưỡng biển $\rightarrow$ Khu du lịch nghỉ dưỡng biển $\rightarrow$ Tiểu vùng du lịch biển $\rightarrow$ Vùng du lịch biển.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thu Phong đã giải quyết một vấn đề khoa học và thực tiễn quan trọng trong lĩnh vực Quy hoạch Vùng và Đô thị tại Việt Nam thông qua việc nghiên cứu quy hoạch vùng du lịch nghỉ dưỡng biển Duyên hải Nam Trung Bộ trên cơ sở khai thác bền vững các giá trị sinh thái tự nhiên và sinh thái nhân văn. Bằng phương pháp luận ma trận đánh giá định lượng và chồng lớp bản đồ không gian, công trình đã phá vỡ giới hạn ranh giới hành chính để đề xuất 4 tiểu vùng du lịch biển trọng tâm cùng mô hình cấu trúc tầng bậc không gian hoàn chỉnh. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học tin cậy cho công tác hoạch định chính sách, lập đồ án quy hoạch vùng và quản lý đầu tư phát triển du lịch biển tại khu vực Nam Trung Bộ đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TONG QUAN VE QUY HOACH VUNG DU LICH DUYEN HAI NAM TRUNG BỘ 1.1 THUẬT NGỮ, ĐỊNH NGHĨA VÀ KHÁI NIỆM 1. Nhận thức và tiếp cận các khái niệm, thuật ngữ? Nội dung nghiên cứu của đề tài liên quan đến hai lĩnh vực là: Du lịch và quy hoạch, tập trung sâu vào chuyên ngành quy hoạch vùng và quy hoạch ống du lịch nghỉ đưỡng biển, lấy địa bàn các vùng đất duyên hải làm trọng tâm. Trong phạm vi nghiên cứu có nhiều khái m, thuật ngữ, các định nghĩa được sử dụng đồng thời trong cẢ hai ngành. Sự khác biệt tÝ ngữ sẽ được chú ý cẩn trọng, tránh gây nhằm lẫn khi diễn giải các nội dung khoa học.

Bên cạnh đó, dưới góc độ chuyên ngành khoa học QHV, các đổ án QHV trọng điểm của Việt Nam hiện nay như QHV Thủ Đô, QHV TPHCM, QHY Đông bằng sông Cửu Long mới hoàn thiện và được phê duyệt gần đây với nhiền nội dung đang cập nhật thực tiễn phát triển, rất khó khăn trong việc dự báo hết được các biến đổi kinh tế xã hội, nên việc hoàn thiện những đổ án cấp bậc nhỏ hơn như QHV du lịch một vùng miễn là chưa thể đáp ứng đủ. Trong thực trạng nghiên cứu hiện nay, vẫn chưa có sự đồng nhất c¡ c định nghĩa thuật ngữ chuyên môn. Ở phẩn phụ lục, tác giả có trích dẫn các định nghĩa của hai ngành trong Luật du lịch (2005), Luật quy hoạch (2009), tuy nhiên vẫn côn những thuật ngữ giống nhau, nhưng định nghĩa khác nhau. Vì vậy, để có sự thống, nhất trong toàn bộ nội dung luận án, các khái niệm cơ bản sẽ được định nghĩa riêng theo quan điểm của tác giả.

Một số nguyên tắc xây dựng thuật ngữ được quy ước như sau: © = Nguyén tắc tổng hợp: Một số khái niệm được tổng hợp các ý niệm, các nội hàm sao cho diễn giải phù hợp với hệ quy chiếu của cả hai ngành du lịch và quy hoạch. « Nguyên tắc phổ thông: Một số cụm từ sử đụng chưa chuẩn xác, chưa thể hiện chỉ tiết đúng tên gọi nhưng ngoài xã hội thường sử đụng, nhất là trong lĩnh vực du lịch đại chúng, được chấp nhận những sai biệt ở mức độ cho phép. VD: Một đô thị có thể là “đô thị du lịch” nếu xét theo hệ tiêu chí về cơ cấu kinh tế du lịch; xét theo các tiêu chỉ khác, lại là một đồ thị tổng hợp trong vùng. © Nguyên tắc mặc định: Một số định nghĩa được diễn tả chưa hoàn toàn chuẩn và có tính tương đối khi sử dụng thông thường, gân giống cho phép sử dụng, các cụm từ có tính đại - VD: “du lịch biển”, “du lịch nghỉ dưỡng biển" © Hệ quy chiếu vê không gian chuyên ngành quy hoạch: Tất cả các định dạng hệ thống không gian như: Điểm, tuyến, khu, quần thể, tiểu vùng, vùng sẽ được quy về các mặc định theo ngôn ngữ chuyên ngành QHXD, QHV (không phải theo chuyên ngành kinh tế đặc thù của ngành du lịch).

+ _ Xây đựng luận điểm riêng: Các thuật ngữ mới được tác giả đễ xuất chỉ tiết kèm các thuộc tính để tiện thông hiểu khi tiếp cận nội dung luận ấn.2 Du lịch và loại hình du lịch Ngành du lịch có nhiều loại hình khác nhau: Du lịch nghỉ mát, du lịch nghỉ đông, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch giải trí mua sắm, du lịch đã ngoại, du lịch mạo. hiểm, du lịch chữa bệnh, du lịch hành hương, du lịch kết hợp hội thảo hội nghị, du lịch văn hóa, du lịch sinh thái. và nhiều loại hình đa dạng khác. Phạm vi nghiên.