Nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái khu vực hồ Núi Cốc, Thái Nguyên

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái khu vực Hồ Núi Cốc, Thái Nguyên, đề xuất giải pháp bền vững, thu hút khách, bảo tồn tài nguyên.

• Tác giả: Khổng Thị Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Hải
• Trường học: Đại học Dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Văn hóa du lịch
• Đề tài: Nghiên cứu phát triển Du lịch sinh thái khu vực Hồ Núi Cốc, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI
• 1.2. QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI KHU VỰC HỒ NÚI CỐC
• 2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH TỰ NHIÊN
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ, SẢN XUẤT VÀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH NHÂN VĂN
• 2.3. CƠ SỞ HẠ TẦNG CỦA KHU VỰC
• 2.4. CÁC ĐIỂM DU LỊCH TIỀM NĂNG TRONG KHU VỰC
• 3. CHƯƠNG 3: HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TẠI KHU VỰC HỒ NÚI CỐC
• 3.1. HOẠT ĐỘNG DU LỊCH
• 3.2. ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH THEO NGUYÊN TẮC CỦA DU LỊCH SINH THÁI
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI KHU VỰC HỒ NÚI CỐC
• 4.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DLST KHU VỰC HỒ NÚI CỐC
• 4.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI KHU VỰC HỒ NÚI CỐC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về du lịch sinh thái

Khóa luận bắt đầu với việc tổng hợp cơ sở lý luận về du lịch sinh thái, một loại hình du lịch có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng địa phương. Tác giả nhấn mạnh rằng du lịch sinh thái không chỉ là việc khám phá thiên nhiên mà còn bao gồm việc bảo tồn hệ sinh thái và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Định nghĩa của Ceballos-Lascurain (1987) được trích dẫn, trong đó du lịch sinh thái được hiểu là du lịch đến các khu vực tự nhiên ít bị tác động, với mục đích nghiên cứu và thưởng ngoạn, đồng thời tôn trọng môi trường và văn hóa địa phương.

1.1. Khái niệm du lịch

Tác giả trình bày các định nghĩa về du lịch từ nhiều góc độ khác nhau, từ truyền thống đến hiện đại. Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (WTO), du lịch là hành động rời khỏi nơi thường trú để đến một môi trường khác trong thời gian ngắn, nhằm mục đích giải trí, nghỉ dưỡng hoặc khám phá. Định nghĩa này được bổ sung bởi các quan điểm từ Luật Du lịch Việt Nam (2005), trong đó du lịch được xem như một hoạt động kinh tế-xã hội quan trọng, góp phần phát triển bền vững.

1.2. Đặc trưng của du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái được phân biệt với các loại hình du lịch khác bởi tính chất bền vững và trách nhiệm với môi trường. Tác giả nhấn mạnh rằng du lịch sinh thái không chỉ hướng đến việc khám phá thiên nhiên mà còn đảm bảo việc bảo tồn hệ sinh thái và hỗ trợ cộng đồng địa phương. Các nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái bao gồm giáo dục môi trường, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế địa phương.

II. Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại Hồ Núi Cốc

Khóa luận phân tích tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại Hồ Núi Cốc, một khu vực có hệ sinh thái đa dạng và cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn. Tác giả chỉ ra rằng Hồ Núi Cốc không chỉ có giá trị về mặt tự nhiên mà còn sở hữu nhiều di sản văn hóa địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các hoạt động du lịch bền vững. Các hệ sinh thái tại đây bao gồm rừng, hồ và các loài động thực vật quý hiếm, là nguồn tài nguyên quan trọng để thu hút khách du lịch.

2.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch

Hồ Núi Cốc được mô tả là một hồ nước nhân tạo với diện tích mặt nước khoảng 2.500 ha, được hình thành từ việc đắp đập ngăn dòng sông Công. Khu vực này có hệ sinh thái đa dạng, bao gồm rừng, hồ và các loài động thực vật quý hiếm. Đây là nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng để phát triển các hoạt động du lịch sinh thái như tham quan, khám phá thiên nhiên và giáo dục môi trường.

2.2. Văn hóa địa phương và du lịch cộng đồng

Ngoài tài nguyên thiên nhiên, Hồ Núi Cốc còn sở hữu nhiều giá trị văn hóa địa phương, bao gồm các di tích lịch sử và truyền thống văn hóa độc đáo. Tác giả đề xuất việc kết hợp du lịch sinh thái với du lịch cộng đồng, nhằm tạo cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Đồng thời, điều này cũng góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của khu vực.

III. Hiện trạng hoạt động du lịch tại Hồ Núi Cốc

Khóa luận đánh giá hiện trạng hoạt động du lịch tại Hồ Núi Cốc, chỉ ra những mặt mạnh và hạn chế trong việc khai thác tài nguyên du lịch. Tác giả nhận định rằng mặc dù Hồ Núi Cốc có tiềm năng lớn, nhưng việc phát triển du lịch hiện tại vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc bảo tồn môi trường và quản lý tài nguyên. Các hoạt động du lịch chưa thực sự tuân thủ các nguyên tắc của du lịch sinh thái, dẫn đến tình trạng suy thoái môi trường và mất dần giá trị văn hóa.

3.1. Khách du lịch và doanh thu

Theo số liệu thống kê, lượng khách du lịch đến Hồ Núi Cốc đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, đóng góp lớn vào doanh thu của ngành du lịch địa phương. Tuy nhiên, tác giả chỉ ra rằng việc tăng trưởng này chưa đi đôi với việc bảo tồn môi trường, dẫn đến nhiều hệ lụy như ô nhiễm nguồn nước và suy giảm đa dạng sinh học.

3.2. Quản lý du lịch và bảo tồn môi trường

Tác giả nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch sinh thái tại Hồ Núi Cốc. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn môi trường, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường sự tham gia của người dân địa phương trong các hoạt động du lịch.

IV. Định hướng và giải pháp phát triển du lịch sinh thái

Khóa luận đề xuất các định hướng và giải pháp cụ thể để phát triển du lịch sinh thái tại Hồ Núi Cốc, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, đồng thời đề xuất các giải pháp như đào tạo nguồn nhân lực, thu hút đầu tư và tăng cường quản lý du lịch.

4.1. Định hướng phát triển

Tác giả đề xuất các định hướng chính cho việc phát triển du lịch sinh thái tại Hồ Núi Cốc, bao gồm việc tập trung vào các hoạt động du lịch bền vững, bảo tồn hệ sinh thái và phát huy giá trị văn hóa địa phương. Đồng thời, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ để thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.

4.2. Giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể được đề xuất bao gồm việc đào tạo nguồn nhân lực có chuyên môn về du lịch sinh thái, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương. Tác giả cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng các công nghệ tiên tiến trong quản lý và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học chuyên ngành Văn hóa Du lịch của tác giả Khổng Thị Hiền (Trường Đại học Dân lập Hải Phòng, năm 2011) với đề tài "Nghiên cứu phát triển Du lịch sinh thái khu vực Hồ Núi Cốc, Thái Nguyên" được xây dựng trong bối cảnh ngành du lịch Việt Nam đang trên đà mở rộng nhanh chóng nhưng phải đối mặt với các nguy cơ phát triển thiếu bền vững. Tác giả chỉ ra rằng việc phát triển du lịch ồ ạt, nặng về mục tiêu kinh tế ngắn hạn và thiếu cơ sở lý luận đã tạo nên nhiều tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên cũng như văn hóa bản địa. Tại tỉnh Thái Nguyên – một tỉnh trung du miền núi phía Bắc với điều kiện kinh tế còn khó khăn – du lịch được xác định là ngành kinh tế tổng hợp quan trọng nhằm phát huy lợi thế tự nhiên và kinh tế - xã hội.

Tại khu vực Hồ Núi Cốc, hoạt động khai thác du lịch diễn ra từ thập niên 90 của thế kỷ XX nhưng phương thức vận hành truyền thống đã làm suy giảm chức năng của nhiều hệ sinh thái quý hiếm dưới nước lẫn trên cạn, khiến nhiều giá trị văn hóa truyền thống bị mai một và các di tích lịch sử xếp hạng xuống cấp. Thực tế này làm suy giảm sức hút đối với khách du lịch và đe dọa sự phát triển bền vững của địa phương, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận lại phương thức phát triển và tìm kiếm hướng đi mới thông qua du lịch sinh thái.

Mục tiêu chung của đề tài là trên cơ sở đánh giá tiềm năng và hiện trạng hoạt động du lịch của khu vực Hồ Núi Cốc, đề xuất các giải pháp nhằm khai thác hợp lý nguồn tài nguyên và phát triển mô hình du lịch sinh thái bền vững. Để đạt mục tiêu này, văn bản xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu tổng quan cơ sở lý luận về du lịch sinh thái.
2. Nghiên cứu, đánh giá tiềm năng du lịch sinh thái của khu vực Hồ Núi Cốc.
3. Đánh giá hiện trạng hoạt động du lịch tại khu vực Hồ Núi Cốc theo các nguyên tắc của du lịch sinh thái.
4. Định hướng và đề xuất các giải pháp khai thác hợp lý tiềm năng phục vụ phát triển du lịch sinh thái tại khu vực nghiên cứu.

Về phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Bao gồm toàn bộ diện tích mặt nước, các hòn đảo nổi và địa giới hành chính của 12 xã thuộc khu vực Hồ Núi Cốc với tổng diện tích hơn 22.500 ha, bao gồm: Hùng Sơn, Tân Thái, Lục Ba, Vạn Thọ, Bình Thuận, Ký Phú, Văn Yên, Cát Nê (thuộc huyện Đại Từ); Phúc Tân (thuộc huyện Phổ Yên); Tân Cương, Phúc Trìu, Phúc Xuân (thuộc thành phố Thái Nguyên).
• Nội dung: Giới hạn ở việc nhận diện các tiềm năng tự nhiên, nhân văn và đánh giá việc sử dụng các nguồn tài nguyên này trong phát triển du lịch sinh thái.
• Thời gian và số liệu: Dữ liệu hiện trạng và số liệu thống kê được cập nhật giai đoạn 2008 – 6 tháng đầu năm 2011.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận hệ thống hóa các định nghĩa học thuật về du lịch từ Tổ chức Du lịch Thế giới (WTO), định nghĩa của I.I. Piroogiơnic, Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam (1995) và Luật Du lịch Việt Nam năm 2005. Khái niệm du lịch sinh thái (Ecotourism) được tổng thuật từ các công trình quốc tế của Ceballos-Lascurain (1987), Wood (1991), Allen (1993), Buckley, Hội đồng Tư vấn Môi trường Canada, Vụ Du lịch Australia, Hội đồng Du lịch Sinh thái Quốc tế; cùng các văn bản trong nước như Kỷ yếu hội thảo "Xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển du lịch sinh thái" (1999) và Khoản 19 Điều 4 Luật Du lịch Việt Nam (2005). Du lịch sinh thái được luận giải theo hai lăng kính: vừa là một loại hình du lịch dựa vào tự nhiên gắn với văn hóa bản địa, vừa là một quan điểm/triết lý du lịch trách nhiệm, có chức năng giáo dục môi trường, hỗ trợ bảo tồn thiên nhiên và đóng góp phúc lợi cho cộng đồng bản địa.

Nghiên cứu áp dụng 5 quan điểm khoa học chủ đạo:

• Quan điểm du lịch sinh thái: Tiếp cận du lịch sinh thái như một định hướng thực tiễn nhằm kiểm soát hành vi bảo vệ môi trường thay vì chỉ đơn thuần là tên gọi của một tuyến tour thương mại.
• Quan điểm hệ thống: Đặt tài nguyên và hoạt động du lịch sinh thái Hồ Núi Cốc trong tổng thể hệ thống kinh tế - xã hội, tự nhiên và văn hóa chung của tỉnh Thái Nguyên.
• Quan điểm tổng hợp: Đánh giá mối quan hệ đa chiều giữa các nhân tố tự nhiên, kinh tế, xã hội và nhân văn trên không gian liên kết lãnh thổ.
• Quan điểm kinh tế - sinh thái bền vững: Cân đối giữa lợi ích kinh tế trước mắt với sức chịu tải của hệ sinh thái và bảo tồn lâu dài nguồn tài nguyên.
• Quan điểm lịch sử: Khảo cứu tiến trình phát sinh và biến đổi của hệ thống cảnh quan, văn hóa và hoạt động du lịch để dự báo xu thế phát triển.

Về phương pháp thu thập và xử lý thông tin, tác giả kết hợp 4 phương pháp thực tế:

• Phương pháp khảo sát thực địa và thu thập tài liệu: Trực tiếp quan sát cảnh quan tự nhiên, cơ sở hạ tầng, tiếp xúc ban quản lý khu du lịch và cư dân địa phương tại Hồ Núi Cốc để ghi nhận dữ liệu thực tế.
• Phương pháp thống kê và phân tích tài liệu: Thu thập, phân loại, đối chiếu các báo cáo, tài liệu lưu trữ từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên, Ban quản lý Khu du lịch Hồ Núi Cốc, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.
• Phương pháp phân tích tổng hợp: Liên kết dữ liệu thứ cấp và số liệu khảo sát nhằm đánh giá thực lực, tiềm năng và tính chất phân hóa của lãnh thổ.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Phỏng vấn bằng bảng hỏi đối với khách du lịch nội địa, khách quốc tế và người dân địa phương; kết hợp phương pháp trò chuyện, trao đổi định tính để nhận diện mức độ hài lòng và thực trạng tham gia hoạt động du lịch của cộng đồng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận, quan điểm và phương pháp nghiên cứu

Chương này dành cho việc xác lập khung lý thuyết hoàn chỉnh về du lịch sinh thái. Tác giả làm rõ các đặc trưng cơ bản gồm: tính đa ngành, đa thành phần, tính mùa vụ, tính liên vùng; cùng các đặc thù của du lịch sinh thái như phát triển trên không gian tự nhiên và văn hóa bản địa giàu giá trị, tính giáo dục môi trường cao, yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt và nguyên tắc chia sẻ lợi ích với cộng đồng. Chương 1 phân tích chi tiết các đặc điểm của tài nguyên du lịch sinh thái (tính nhạy cảm với tác động của con người, chịu sự chi phối của quy luật mùa vụ, khai thác tại chỗ, khả năng tái tạo nhưng dễ bị suy thoái). Đồng thời, tác giả khái quát các nhóm tài nguyên du lịch sinh thái đặc trưng ở Việt Nam: hệ sinh thái rừng nhiệt đới, núi cao, đất ngập nước, biển đảo, vùng cát ven biển, hệ sinh thái nông nghiệp và tài nguyên văn hóa bản địa.

Chương 2: Tiềm năng phát triển Du lịch sinh thái tại khu vực Hồ Núi Cốc

Chương 2 trình bày chi tiết các giá trị tài nguyên tự nhiên và nhân văn trên địa bàn 12 xã nghiên cứu (tọa độ từ 105°33' đến 105°45' kinh Đông, 21°29' đến 21°40' vĩ độ Bắc):

• Cảnh quan và hệ sinh thái: Khu vực có nền địa chất trầm tích phiến thạch sét, địa hình chuyển tiếp gò đồi, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh với bức chắn dãy Tam Đảo. Thủy văn nổi bật là sông Công dài 96 km, lưu lượng trung bình 17,2 m³/s, cấp nước cho Hồ Núi Cốc (diện tích mặt nước 2.500 ha, dung tích 175,5 triệu m³, xây dựng 1972–1978 gồm đập chính dài 480 m cao 49 m, 6 đập phụ và 4 kênh dẫn nước). Hệ sinh thái được chia thành các nhóm:
  • Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới đai núi thấp (còn ở dãy Tam Đảo, núi Pháo, núi Thằn Lằn) có cấu trúc 5 tầng, ghi nhận 64 loài thú, 239 loài chim, 76 loài bò sát, 28 loài lưỡng cư, 437 loài côn trùng.
  • Rừng phục hồi tự nhiên: Khoảng 400 ha ở độ cao 250–450 m, mật độ 3.500–4.000 cây/ha với trên 60 loài cây gỗ.
  • Rừng nhân sinh: Rừng keo (300 ha) và rừng bạch đàn trắng (trên 1.000 ha theo dự án PAM).
  • Hệ sinh thái hồ nước ngọt: Nước hồ có pH từ 7,0–7,8; oxy hòa tan tầng mặt đạt 7,68 mg/l; sinh vật gồm 73 loài thực vật nổi (tảo lục chiếm 32 giống), 40 loài động vật nổi, 27 loài động vật đáy, 63 loài cá tự nhiên (họ Chép chiếm 76,2%) cùng 4 loài cá nuôi thả (Roohu, Mrigan, Mè trắng, Rô phi). Hồ Vai Miếu rộng 250 ha dưới chân Tam Đảo cũng là tài nguyên thủy vực giàu tiềm năng.
  • Hệ sinh thái đồng ruộng: Nổi bật là vùng chuyên canh chè đặc sản Tân Cương xen lẫn canh tác lúa nước.
• Dân cư và văn hóa bản địa: Dân số toàn vùng năm 2010 là 1.149,1 nghìn người, mật độ trung bình 325 người/km² (xã Tân Thái cao nhất 662 người/km², Phúc Tân thấp nhất 90 người/km²). Dân tộc Kinh chiếm 92%, Tày 3,1%, Nùng 1,7%, Dao và Mường 1,3%, Sán Dìu 1,2%. Tài nguyên nhân văn bao gồm kho tàng truyền thuyết dân gian (chuyện tình nàng Công - chàng Cốc, Chuyện tình ba cây thông), các phiên chợ quê, văn hóa canh tác chè truyền thống, tập quán chữa bệnh bằng thuốc nam của người Dao, Sán Dìu.
• Di tích lịch sử và kiến trúc tâm linh: Khu di tích quốc gia Núi Văn - Núi Võ thờ danh tướng Lưu Nhân Chú, Khu di tích lịch sử 27-7 tại xã Hùng Sơn (nơi công bố ngày Thương binh Liệt sĩ toàn quốc 27/7/1947, diện tích 3.000 m²), điểm di tích Gò Pháo gắn với Khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917, chùa cổ Yna (xã Tân Cương), nhà thờ họ Gò Pháo (xã Phúc Trìu) và miếu cổ chân đập hồ Vai Miếu.

Chương 3: Hiện trạng hoạt động Du lịch tại khu vực Hồ Núi Cốc

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng kinh doanh và tổ chức không gian du lịch giai đoạn 2008 – đầu năm 2011 dựa trên số liệu thống kê:

• Hoạt động du lịch: Thống kê chỉ số phát triển du lịch của Thái Nguyên (Bảng 3.1), lượng khách du lịch đến Hồ Núi Cốc (Bảng 3.2, Hình 3.1), lượng khách sử dụng phương tiện tàu thuyền tham quan lòng hồ (Bảng 3.3) và doanh thu du lịch giai đoạn 2008 – 6 tháng đầu năm 2011 (Bảng 3.4, Hình 3.2). Đồng thời khảo sát cơ sở hạ tầng lưu trú, giao thông (tuyến tỉnh lộ 253, 260) và đặc điểm nguồn nhân lực du lịch.
• Đánh giá theo 5 nguyên tắc du lịch sinh thái:
  1. Khả năng đáp ứng nhu cầu du khách: Đánh giá cơ sở vật chất, sản phẩm giải trí nhân tạo (Huyền Thoại Cung, động Ba Cây Thông) và mức độ hài lòng của khách du lịch nội địa (Bảng 3.5).
  2. Hoạt động giáo dục môi trường: Chỉ ra sự thiếu vắng các chương trình thuyết minh diễn giải thiên nhiên, thiếu bảng chỉ dẫn sinh thái và hướng dẫn viên chưa được bồi dưỡng kiến thức bảo tồn.
  3. Hỗ trợ bảo tồn và duy trì hệ sinh thái: Phân tích các tác động tiêu cực của nước thải, rác thải từ du khách và phương tiện cano, tàu thuyền chạy dầu trên hồ gây ô nhiễm môi trường nước và xói lở đảo nổi; việc khai thác rừng keo làm biến dạng cảnh quan.
  4. Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa: Đánh giá sự kết nối giữa du lịch với các làng nghề chè Tân Cương, chợ quê và di tích lịch sử chưa sâu, văn hóa bản địa chưa được tích hợp tương xứng vào chương trình du lịch.
  5. Tạo việc làm và hỗ trợ cộng đồng: Cư dân địa phương chủ yếu tham gia ở các hoạt động dịch vụ tự phát, bán hàng nhỏ lẻ, thu nhập bấp bênh và chưa có vai trò chủ động trong việc lập quy hoạch hay quản lý tài nguyên.

Chương 4: Định hướng và một số giải pháp phát triển Du lịch sinh thái khu vực Hồ Núi Cốc

Chương 4 vạch ra các căn cứ quy hoạch, phương hướng khai thác không gian và đề xuất hệ thống giải pháp:

• Cơ sở và định hướng phát triển: Dựa trên Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam, Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên, định hướng chuyển dịch từ du lịch tham quan - giải trí thuần túy sang mô hình du lịch sinh thái có trách nhiệm.
• Nhóm giải pháp cơ chế chính sách và đầu tư: Hoàn thiện quy chế quản lý bảo vệ môi trường lưu vực hồ chứa; thu hút vốn đầu tư có chọn lọc; khuyến khích các dự án hạ tầng thân thiện với môi trường; trích một phần doanh thu từ phí dịch vụ du lịch nộp ngược lại cho quỹ bảo vệ rừng phòng hộ và làm sạch môi trường nước Hồ Núi Cốc.
• Nhóm giải pháp đào tạo và nâng cao nguồn nhân lực: Đào tạo lại đội ngũ thuyết minh viên, hướng dẫn viên về kỹ năng diễn giải sinh thái; trang bị kiến thức ngoại ngữ, ứng xử du lịch và ý thức bảo tồn tài nguyên cho cán bộ quản lý và nhân viên dịch vụ.
• Nhóm giải pháp thu hút sự tham gia của cộng đồng: Xây dựng cơ chế liên kết giữa doanh nghiệp du lịch và các hộ dân địa phương; hỗ trợ người dân tham gia cung cấp dịch vụ lưu trú homestay, hướng dẫn trải nghiệm vùng chè Tân Cương, tham quan làng bản người Dao, Sán Dìu; tạo sinh kế bền vững nhằm hạn chế hoạt động phá rừng và săn bắt trái phép.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp một hệ thống dữ liệu toàn diện về tiềm năng tài nguyên và thực trạng vận hành của khu du lịch trọng điểm Hồ Núi Cốc. Tác giả chỉ ra sự tương phản giữa tiềm năng sinh thái, nhân văn to lớn với hiệu quả khai thác thực tế còn mang tính tự phát, nặng về các trò chơi nhân tạo và dịch vụ thuyền máy thông thường.

Chỉ tiêu / Yếu tố	Thông số dữ liệu trích xuất từ văn bản
Không gian khu vực nghiên cứu	12 xã thuộc huyện Đại Từ, Phổ Yên và TP. Thái Nguyên; diện tích 22.500 ha
Quy mô mặt nước Hồ Núi Cốc	Diện tích 2.500 ha (mùa mưa 2.700 ha, mùa cạn 1.900 ha); dung tích 175,5 triệu m³
Độ trong và chất lượng nước	Mùa khô độ trong 0,9–1,9 m; mùa mưa 0,3–1,4 m; pH nước hồ từ 7,0–7,8; DO tầng mặt 7,68 mg/l
Hệ động - thực vật thủy sinh hồ	73 loài thực vật nổi (32 loài tảo lục); 40 loài động vật nổi; 27 loài động vật đáy; 63 loài cá tự nhiên (họ Chép chiếm 76,2%)
Đa dạng sinh học rừng tự nhiên	Rừng tự nhiên núi cao: 64 loài thú, 239 loài chim, 76 loài bò sát, 28 loài lưỡng cư, 437 loài côn trùng
Quy mô diện tích các loại rừng	Rừng phục hồi 400 ha; rừng keo 300 ha; rừng bạch đàn trắng trên 1.000 ha
Cơ cấu dân số - dân tộc (2010)	Dân số 1.149,1 nghìn người; mật độ 325 người/km²; dân tộc Kinh 92%, Tày 3,1%, Nùng 1,7%, Dao & Mường 1,3%, Sán Dìu 1,2%
Di tích lịch sử xếp hạng cấp quốc gia	Khu di tích Núi Văn - Núi Võ (Lưu Nhân Chú); Khu di tích 27-7 xã Hùng Sơn (3.000 m²)

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc áp dụng đồng bộ các nguyên tắc chuẩn mực của du lịch sinh thái quốc tế để thẩm định toàn bộ hiện trạng khai thác du lịch tại Hồ Núi Cốc. Công trình đã chứng minh hoạt động du lịch tại đây ở thời điểm nghiên cứu chưa đáp ứng các tiêu chuẩn cốt lõi về giáo dục môi trường, chia sẻ lợi ích cộng đồng và bảo tồn đa dạng sinh học. Các giải pháp đề xuất không dừng lại ở phát triển kinh tế mà gắn chặt trách nhiệm bảo vệ tài nguyên rừng phòng hộ và cảnh quan lòng hồ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế khách quan được tác giả thừa nhận trong lời cảm ơn và nội dung:

• Hạn chế về điều kiện thời gian và phương tiện tiếp cận: Địa bàn nghiên cứu trải rộng trên 12 xã đồi núi, cách xa cơ sở đào tạo, việc khảo sát sâu các bản làng người Dao, Sán Dìu sống rải rác trên vùng núi cao giáp Vườn quốc gia Tam Đảo còn gặp khó khăn.
• Hạn chế về nguồn cứ liệu lịch sử: Một số điểm di tích như di tích căn cứ Gò Pháo (Khởi nghĩa Thái Nguyên 1917) do thời gian tàn phá và thiếu tài liệu chính thống nên việc xác định ranh giới, quy mô và phục dựng gặp nhiều trở ngại.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Cần tiếp tục mở rộng điều tra chuyên sâu về sức chịu tải sinh thái của hệ thống đảo nổi trên Hồ Núi Cốc; xây dựng thử nghiệm các tour tuyến sinh thái chuyên đề (như tour khám phá hệ sinh thái chè Tân Cương, tour du lịch cộng đồng trải nghiệm dược liệu người Dao) và thiết lập cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng cho cư dân lưu vực sông Công.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tư liệu có giá trị cho:

• Giảng viên và sinh viên các chuyên ngành Văn hóa Du lịch, Quản trị Dịch vụ Du lịch & Lữ hành, Địa lý Du lịch và Quản lý Môi trường: Cung cấp khung phương pháp luận rõ ràng về cách tiếp cận một điểm đến du lịch sinh thái cụ thể từ góc độ địa lý - văn hóa.
• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cung cấp tài liệu tham khảo thực chứng cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên, UBND huyện Đại Từ và Ban quản lý Khu du lịch Hồ Núi Cốc trong việc rà soát quy hoạch, thẩm định các dự án đầu tư và ban hành quy định bảo vệ cảnh quan hồ chứa.
• Các đơn vị lữ hành: Là cơ sở dữ liệu gợi ý để xây dựng các sản phẩm du lịch học tập ngoài trời, dã ngoại nghiên cứu thiên nhiên và du lịch làng nghề thay vì chỉ khai thác các tour thuyền máy ngắm cảnh đơn thuần.

Câu hỏi thường gặp

1. Khu vực nghiên cứu Hồ Núi Cốc có phạm vi không gian và quy mô diện tích như thế nào?
Khu vực nghiên cứu bao quát địa bàn 12 xã thuộc huyện Đại Từ (Hùng Sơn, Tân Thái, Lục Ba, Vạn Thọ, Bình Thuận, Ký Phú, Văn Yên, Cát Nê), huyện Phổ Yên (Phúc Tân) và thành phố Thái Nguyên (Tân Cương, Phúc Trìu, Phúc Xuân) với tổng diện tích tự nhiên hơn 22.500 ha. Trong đó, diện tích mặt nước hồ chứa trung bình đạt khoảng 2.500 ha (biến thiên từ 1.900 ha vào mùa cạn đến 2.700 ha vào mùa mưa) với dung tích thiết kế 175,5 triệu m³.

2. Khu hệ thủy sinh vật và đặc tính lý hóa nước Hồ Núi Cốc có những chỉ số đáng chú ý nào?
Nước hồ có tính kiềm nhẹ, pH mùa khô từ 7,0–7,2 và mùa mưa từ 7,7–7,8; hàm lượng oxy hòa tan tầng mặt đạt 7,68 mg/l nhưng giảm mạnh xuống 2,6–2,96 mg/l ở tầng đáy sâu 17–18 m; hàm lượng Nitrat và Phosphat rất thấp. Về sinh vật, hồ ghi nhận 73 giống loài thực vật nổi (32 loài tảo lục), 40 loài động vật nổi, 27 loài động vật đáy và 63 loài cá tự nhiên (thuộc 44 giống, 13 họ, 6 bộ) với ưu thế tuyệt đối của các loài họ Chép (chiếm 76,2%), cùng các loài thả nuôi như Roohu, Mrigan, Mè trắng, Rô phi.

3. Khu vực nghiên cứu ghi nhận những hệ sinh thái tự nhiên và nhân văn tiêu biểu nào phục vụ du lịch sinh thái?
Văn bản xác định 6 hệ sinh thái trọng điểm gồm:

• Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới đai núi thấp trên sườn Tam Đảo và các dãy núi Pháo, Thằn Lằn (chứa 64 loài thú, 239 loài chim).
• Rừng phục hồi tự nhiên (khoảng 400 ha).
• Rừng nhân sinh (300 ha keo và trên 1.000 ha bạch đàn).
• Hệ sinh thái hồ nước ngọt (Hồ Núi Cốc và hồ Vai Miếu).
• Hệ sinh thái đồng ruộng nông nghiệp (vùng chè Tân Cương và lúa nước).
• Tài nguyên nhân văn gắn liền với văn hóa các dân tộc Kinh, Tày, Nùng, Dao, Sán Dìu.

4. Vì sao tác giả nhận định hoạt động du lịch tại Hồ Núi Cốc ở thời điểm nghiên cứu chưa thực sự là du lịch sinh thái?
Khóa luận chỉ ra hoạt động du lịch tại Hồ Núi Cốc khi đó chủ yếu mang tính giải trí nhân tạo và tham quan đại trà. Hoạt động chưa đáp ứng các nguyên tắc cốt lõi của du lịch sinh thái do thiếu thuyết minh giáo dục môi trường, ô nhiễm từ rác thải và phương tiện cano chạy dầu, suy thoái cảnh quan các đảo nổi, chưa có cơ chế trích doanh thu hỗ trợ bảo tồn sinh học và cộng đồng địa phương chỉ đóng vai trò thứ yếu với các dịch vụ tự phát, thu nhập thấp.

5. Những di tích lịch sử và công trình kiến trúc tâm linh nào được thống kê trong khóa luận?
Các di tích bao gồm: Khu di tích lịch sử Núi Văn - Núi Võ thờ Lưu Nhân Chú (xếp hạng cấp quốc gia tại xã Văn Yên và Ký Phú); Khu di tích lịch sử 27-7 tại xã Hùng Sơn (xếp hạng quốc gia năm 1977, diện tích 3.000 m²); Điểm di tích Gò Pháo thời Khởi nghĩa Thái Nguyên 1917 tại xã Tân Cương; cùng các công trình tôn giáo tín ngưỡng như chùa cổ Yna, nhà thờ giáo xứ Phúc Trìu (Gò Pháo) và miếu cổ dưới chân đập hồ Vai Miếu.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Khổng Thị Hiền là một công trình nghiên cứu nghiêm túc, được thực hiện công phu thông qua khảo sát thực địa và tổng hợp tư liệu khoa học đa dạng về địa lý du lịch. Tác giả đã làm rõ tiềm năng cảnh quan, sinh thái và văn hóa bản địa của khu vực Hồ Núi Cốc, đồng thời đánh giá khách quan các bất cập trong mô hình du lịch hiện hữu dưới góc nhìn sinh thái học. Hệ thống giải pháp về chính sách, nhân lực và liên kết cộng đồng được đề xuất mang tính đồng bộ, cung cấp cơ sở khoa học thiết thực cho mục tiêu phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận, quan điểm và phương pháp nghiên cứu Chương 2: Tiềm năng phát triển DLST tại khu vực Hồ Núi Cốc. Chương 3: Hiện trạng hoạt động Du lịch tại khu vực Hồ Núi Cốc. Chương 4: Định hướng và một số giải pháp phát triển Du lịch sinh thái khu vực Hồ Núi Cốc. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, QUAN ĐIỂM VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI 1. Khái niệm Du lịch Trong lịch sử nhân loại, từ xa xƣa du lịch đƣợc coi là một hoạt động nghỉ ngơi tích cực, một sở thích của con ngƣời. Những hành vi du lịch đầu tiên xuất hiện nhƣ: cuộc hành trình của các nhà hiền triết quanh khu vực Địa Trung Hải để xác định ra bảy kỳ quan của thế giới cổ đại, hay các cuộc vi hành nhằm tìm hiểu nhân tình thế thái và thƣởng ngoạn những thắng cảnh của các vị Hoàng đế Trung Hoa cổ đại. Cho đến nay, du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu đƣợc trong đời sống văn hóa - xã hội của các nƣớc, du lịch đã trở thành một ngành kinh tế quan trọng của mỗi vùng, mỗi quốc gia.

Trải qua quá trình phát triển, du lịch đƣợc mang nhiều định nghĩa khác nhau, do thời gian, khu vực khác nhau, góc độ nghiên cứu khác nhau, mỗi ngƣời có một cách hiểu du lịch khác nhau. Đầu tiên xuất phát từ thuật ngữ “tour” - bắt nguồn từ tiếng Pháp, có nghĩa là đi vòng quanh, cuộc dạo chơi và “touriste” là ngƣời đi dạo chơi. Đến khi “Hiệp hội các tổ chức du lịch quốc tế” đƣợc thành lập năm 1925 tại Hà Lan thì du lịch đƣợc hiểu là việc đi lại của từng cá nhân hoặc một nhóm ngƣời rời khỏi chỗ ở của mình trong khoảng thời gian ngắn đến những vùng xung quanh để nghỉ ngơi, giải trí hay chữa bệnh [13]. Nhìn chung những định nghĩa truyền thống chỉ xem du lịch nhƣ một kỳ nghỉ hoặc một chuyến đi để giải trí, làm phong phú thêm nhận thức của con ngƣời.

Cùng với thời gian và sự phát triển của xã hội, ngƣời ta nhận thấy yếu tố kinh tế không thể thiếu trong khái niệm du lịch. Khái niệm du lịch đã có những thay đổi phù hợp hơn, bao hàm các nội dung liên quan đến sự chuyển cƣ, những hoạt động tại nơi đến cũng nhƣ các vấn đề kinh tế xã hội liên quan. Gắn kết cả hai cách nhìn nhận về du lịch từ hai phía là ngƣời đi du lịch và ngƣời kinh doanh du lịch. Định nghĩa Tổ chức Du lịch thế giới WTO (World Travel Organization) đã xác định rõ “Du lịch là hành động rời khỏi nơi thƣờng trú để đi đến một nơi khác, một môi trƣờng khác trong một thời gian ngắn nhằm mục đích tìm hiểu, khám phá, vui chơi, giải trí, nghỉ dƣỡng”.

Một định nghĩa về du lịch đƣợc các nhà khoa học Việt Nam sử dụng nhiều đó là định nghĩa của I.I Piroogiơnic: “Du lịch là hoạt động của dân cƣ trong thời gian rảnh rỗi liên quan tới việc di chuyển và lƣu trú tạm thời bên ngoài nơi thƣờng trú nhằm mục đích nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức, văn hóa hoặc thể thao, kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế, văn hóa và dịch vụ [8]. Theo Bách khoa toàn thƣ Việt Nam 1995: - Du lịch là một dạng nghỉ dƣỡng sức, tham quan tích cực của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú với mục đích: nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hoá, nghệ thuật,…[12]. - Du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt: nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hoá dân tộc, từ đó góp phần làm tăng thêm tình yêu đất nƣớc; đối với ngƣời nƣớc ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình; về mặt kinh tế du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn; có thể coi là hình thức xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ tại chỗ…[12] Theo Luật du lịch Việt Nam, năm 2005, khái niệm du lịch đƣợc xác định chính thức nhƣ sau: “Du lịch là hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dƣỡng trong một khoảng thời gian nhất định” [7]. Nhƣ vậy, du lịch là một khái niệm bao gồm nhiều nội dung.

Một mặt, du lịch mang ý nghĩa là việc nghỉ ngơi, giải trí, liên quan mật thiết với sự di chuyển chỗ ở của khách du lịch. Mặt khác, du lịch đƣợc nhìn nhận nhƣ là hoạt động ngắn chặt với các hoạt động kinh tế - sản xuất, tiêu thụ những giá trị của lãnh thổ du lịch. Điều này cho ta cách nhìn nhận tổng hợp, toàn diện hơn về hoạt động du lịch. Du lịch không chỉ đƣợc xem xét trên khía cạnh lợi ích của khách du lịch mà quan trọng hơn là tác động của hoạt động du lịch đến lãnh thổ du lịch trên cả hai phƣơng diện kinh tế và xã hội.

Những vấn đề này nếu đƣợc giải quyết hợp lý sẽ đảm bảo đƣợc một nền du lịch bền vững và mang lại lợi ích tối đa cho cộng đồng. Khái niệm Du lịch sinh thái “Bước rón rén, chỉ chụp ảnh, và chỉ để lại dấu chân”. Đây chính là câu khẩu hiệu quen thuộc của Du lịch sinh thái. Lịch sử ngành lữ hành nói riêng và ngành du lịch nói chung đƣợc đánh dấu bằng sự kiện nhà du lịch và kinh tế ngƣời Anh Thomas Cook đã tổ chức chuyến tham quan đặc biệt bằng tàu hỏa từ Leicester đến Lafburoy với chặng đƣờng dài 12 dặm cho 570 khách đi dự hội nghị năm 1841 thì quan niệm về du lịch sinh thái xuất hiện muộn sau này.

Đặc biệt từ sau những năm 1980, trƣớc những ảnh hƣởng tiêu cực của các loại hình du lịch thông thƣờng đối với môi trƣờng sinh thái tự nhiên và nhân văn của các lãnh thổ du lịch. Một xu hƣớng du lịch mới đã nổi lên, thu hút đƣợc sự quan tâm của đông đảo giới khoa học cũng nhƣ các nhà quản lý du lịch, đó chính là Du lịch sinh thái. Du lịch sinh thái (Ecotourism) là một khái niệm rộng, đƣợc hiểu khác nhau từ những góc độ khác nhau. Đối với một số ngƣời, “Du lịch sinh thái” = “Du lịch” + “sinh thái”, đơn giản đƣợc hiểu là sự kết hợp ý nghĩa của hai từ ghép “du lịch” và “sinh thái” Nhìn ở góc độ rộng hơn, tổng quát hơn thì nhiều ngƣời quan niệm DLST là du lịch thiên nhiên.

Với khái niệm này, mọi hoạt động du lịch liên quan đến thiên nhiên nhƣ du lịch biển, du lịch núi, du lịch nông thôn…đều đƣợc hiểu là Du lịch sinh thái. Nhiều ý kiến cho rằng, DLST là loại hình du lịch có lợi cho sinh thái, ít có những tác động tiêu cực đến sự tồn tại và phát triển của các hệ sinh thái nơi diễn ra các hoạt động du lịch. Phải đến năm 1987, một định nghĩa tƣơng đối hoàn chỉnh đầu tiên đã đƣợc Ceballos - Lascurain đƣa ra: “DLST là du lịch đến những khu vực tự nhiên ít bị thay đổi, với những mục đích đặc biệt: nghiên cứu, tha quan với ý thức trân trọng thế giới hoang dã và những giá trị văn hóa đƣợc khám phá”. Định nghĩa này bao gồm du lịch văn hóa lẫn du lịch thiên nhiên.

Các nhà nghiên cứu khác đã đƣa ra rất nhiều định nghĩa khác nhau về Du lịch sinh thái. Nhƣng hầu hết đều phản ánh đƣợc những đặc điểm cơ bản của DLST là hoạt động du lịch đƣợc tiến hành hài hòa với thiên nhiên, bảo vệ môi trƣờng sinh thái, tập trung vào những lợi ích cho ngƣời bản địa.Ví dụ nhƣ: Theo Hội Du lịch Sinh thái quốc tế. “Du lịch sinh thái là một cuộc du lịch có trách nhiệm đến những vùng thiên nhiên mà bảo tồn đƣợc môi trƣờng và duy trì bền vững phúc lợi của nhân dân địa phƣơng”. Theo định nghĩa của Wood (1991): “Du lịch sinh thái là du lịch đến các khu vực còn tƣơng đối hoang sơ với mục đích tìm hiểu về lịch sử môi trƣờng tự nhiên và văn hóa mà không làm thay đổi sự toàn vẹn của các hệ sinh thái.

Đồng thời tạo những cơ hội về kinh tế ủng hộ việc bảo tồn tự nhiên và mang lại lợi ích tài chính cho ngƣời dân địa phƣơng”. Định nghĩa của Allen (1993): “Du lịch sinh thái đƣợc phân biệt với các loại hình du lịch thiên nhiên khác về mức độ giáo dục cao đối với môi trƣờng và sinh thái, thông qua những hƣớng dẫn viên có nghiệp vụ lành nghề. DLST tạo ra mối quan hệ giữa con ngƣời và thiên nhiên hoang dã cùng vói ý thức giáo dục để biến bản thân khách du lịch thành những ngƣời đi đầu trong công tác bảo vệ môi trƣờng. Phát triển DLST sẽ làm giảm thiểu tác động của khách du lịch đến văn hóa và môi trƣờng, đảm bảo cho địa phƣơng đƣợc hƣởng nguồn lợi tài chính do du lịch mang lại và chú trọng đến những đóng góp tài chính cho việc bảo tồn thiên nhiên”.

Theo Hội đồng Tƣ vấn Môi trƣờng Canada: “Du lịch sinh thái là một trải nghiệm du lịch thiên nhiên mang lại thông tin bổ ích và góp phần vào việc bảo tồn hệ thống sinh thái, trong khi đó tôn trọng tình trạng nguyên vẹn của các cộng đồng chủ nhà”. Định nghĩa của Vụ Du lịch Autralia: “Du lịch sinh thái là du lịch dựa vào tự nhiên trong đó bao gồm nhân tố giáo dục môi trƣờng và đƣợc quản lý cho sự phát triển bền vững”. Trong định nghĩa này đã nhấn mạnh yếu tố quản lý bền vững vào giáo dục môi trƣờng. Có rất nhiều định nghĩa khác về Du lịch sinh thái, trong đó Buckley đã tổng quát nhƣ sau: “Chỉ có du lịch dựa vào thiên nhiên, đƣợc quản lý bền vững, hỗ trợ bảo tồn và có giáo dục môi trƣờng mới đƣợc xem là DLST”.

Tại Việt Nam, DLST là lĩnh vực mới đƣợc nghiên cứu từ giữa những năm 90 của thế kỷ XX, đã thu hút đƣợc sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu về du lịch và môi trƣờng. Do trình độ nhận thức khác nhau, cách nhìn nhận vấn đề khác nhau nên khái niệm về DLST cũng còn nhiều điểm chƣa thống nhất. Nhiều cuộc hội thảo chuyên đề đƣợc tổ với sự tham gia của các nhà nghiên cứu trong và ngoài ngành đã đƣa ra những khái niệm khác nhau về DLST.