BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM TRẦN THỊ BỈNH KHIÊM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 1 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU Vôùi tieàm naêng du lòch töï nhieân vaø nhaân vaên voâ cuøng phong phuù haáp daãn, nhöõng naêm qua, ngaønh du lòch Vieät Nam ñaõ coù böôùc phaùt trieån vöõng chaéc thu huùt nhieàu du khaùch trong vaø ngoaøi nöôùc cuõng nhö thu huùt caùc nguoàn voán ñaàu tö ngaøy caøng taêng, töøng böôùc khaúng ñònh vai troø cuûa moät ngaønh kinh teá muõi nhoïn trong neàn kinh teá quoác daân, goùp phaàn thöïc hieän chieán löôïc phaùt trieån ngaønh du lòch Vieät Nam 2001 – 2010 : “… Töøng böôùc ñöa nöôùc ta trôû thaønh trung taâm du lòch coù taàm côû cuûa khu vöïc. Phaán ñaáu sau naêm 2010 du lòch Vieät Nam ñöôïc xeáp vaøo nhoùm quoác gia coù ngaønh du lòch phaùt trieån trong khu vöïc”. Naèm trong boái caûnh ñoù, nhaát laø sau söï kieän nhaät thöïc toaøn phaàn xaûy ra vaøo ngaøy 24/10/1995 taïi Phan Thieát, du lòch Bình Thuaän baét ñaàu khôûi saéc vaø ñang trôû thaønh moät trong nhöõng trung taâm du lòch noåi tieáng trong caû nöôùc, coù söùc thu huùt maïnh meõ du khaùch trong nöôùc vaø quoác teá.
Vieäc phaùt trieån du lòch ñaõ ñöôïc chính quyeàn ñòa phöông caùc caáp quan taâm thuùc ñaåy vaø ñaõ ban haønh nhieàu chính saùch taïo moâi tröôøng ñaàu tö thoâng thoaùng. Nhieàu döï aùn ñaàu tö vaøo ngaønh du lòch ñaõ vaø ñang ñöôïc caùc nhaø ñaàu tö trong vaø ngoaøi nöôùc ñaêng kyù, trieån khai vaø thöïc thi. Töø choã chæ coù khoaûng 10 döï aùn vôùi toång voán ñaêng kyù 30 tyû ñoàng naêm 1996 taêng leân 356 döï aùn ñaàu tö coøn hieäu löïc vôùi toång voán ñaêng kyù 7.529,4 tyû ñoàng naêm 2004, ñaõ taïo neân söï phaùt trieån nhanh choùng caùc cô sôû hoaït ñoäng du lòch cuûa tænh nhaø. Tuy nhieân, vieäc khôi thoâng nguoàn voán ñaàu tö ñeå thöïc hieän caùc döï aùn coøn nhieàu vöôùng maéc, khoù khaên vaø nhieàu baát caäp, vì vaäy cho ñeán nay coøn treân 80% döï aùn ñaêng kyù chöa ñöôïc trieån khai.
Caùc döï aùn ñi vaøo hoaït ñoäng kinh doanh, hieäu quaû voán ñaàu tö mang laïi tröôùc maét coøn haïn cheá so vôùi keát quaû mong muoán cuûa caùc nhaø ñaàu tö. Töø nhöõng vaán ñeà neâu treân caàn tìm ra nhöõng giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû voán ñaàu tö trong ngaønh du lòch Bình Thuaän ñeå thuùc ñaåy caùc nhaø ñaàu tö trieån khai nhanh caùc döï aùn ñaõ ñaêng kyù nhaèm taïo theâm söï soâi ñoäng trong hoaït ñoäng cuûa caùc khu du lòch ñang ñöôïc hình thaønh vaø môû roäng, baûo ñaûm taïo ñieàu kieän cho ngaønh du lòch phaùt trieån ñuùng muïc tieâu, ñuùng ñònh höôùng ñaõ ñeà ra, trôû thaønh moät ngaønh kinh teá muõi nhoïn, goùp phaàn chuyeån dòch cô caáu ñaàu tö vaø cô caáu kinh teá cuûa tænh Bình Thuaän. Vôùi mong muoán ñöôïc goùp phaàn phaân tích vaø ñaùnh giaù thöïc traïng, töø ñoù ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp goùp phaàn naâng cao hieäu quaû voán ñaàu tö cho phaùt trieån du lòch Bình Thuaän trong thôøi gian tôùi, chuùng toâi xin choïn ñeà taøi:” Giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû voán ñaàu tö cuûa ngaønh du lòch Bình Thuaän ñeán naêm 2010.” Laøm ñeà taøi cho luaän vaên thaïc só cuûa mình. 2 Muïc tieâu nghieân cöùu cuûa ñeà taøi: Treân cô sôû ñaùnh gía, lyù giaûi veà phöông dieän lyù luaän vaø thöïc tieãn cuûa voán, caùc nguoàn voán ñaàu tö vaø hieäu quaû voán ñaàu tö ñeå nghieân cöùu thöïc traïng vieäc söû duïng voán ñaàu tö, hieäu quaû trong quaù trình hoaït ñoäng cuûa caùc döï aùn cuûa ngaønh du lòch Bình Thuaän trong thôøi gian qua; xaùc ñònh ñöôïc maët maïnh, maët yeáu; nhöõng cô hoäi vaø thaùch thöùc; ñaùnh giaù nhöõng keát quaû ñaït ñöôïc vaø nhöõng haïn cheá, vöôùng maéc, töø ñoù xaùc ñònh nhöõng giaûi phaùp chính vaø kieán nghò caùc vaán ñeà caàn giaûi quyeát.
Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi Hieäu quaû söû duïng voán cuûa moät ngaønh kinh teá laø moät vaán ñeà coù phaïm vi raát roäng. Do ñieàu kieän thôøi gian vaø khaû naêng coù haïn, chuùng toâi khoâng kyø voïng giaûi quyeát thaáu ñaùo moïi vaán ñeà coù lieân quan ñeán ñeà taøi vaø xin ñöôïc giôùi haïn phaïm vi nghieân cöùu nhö sau : + Ñaùnh giaù coù tính toång quaùt veà söû duïng voán ñaàu tö cuûa ngaønh du lòch Bình Thuaän. + Chuû yeáu taäp trung ñaùnh giaù hieäu quaû cuûa voán ñaàu tö töø nguoàn ngaân saùch nhaø nöôùc vaø voán ñaàu tö cuûa caùc nhaø ñaàu tö. Treân cô sôû ñoù, ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp goùp phaàn naâng cao hieäu quaû voán ñaàu tö cuûa ngaønh du lòch Bình Thuaän ñeán naêm 2010.
Phöông phaùp nghieân cöùu chuû yeáu cuûa ñeà taøi : Luaän vaên söû duïng phöông phaùp nghieân cöùu laø duy vaät bieän chöùng vaø duy vaät lòch söû. Vaän duïng moät caùch toång hôïp phöông phaùp so saùnh, ñoái chieáu, döï baùo; phöông phaùp phaân tích ñònh löôïng, ñònh tính… Nguoàn soá lieäu ñöôïc thu thaäp töø nieân giaùm thoáng keâ, caùc baùo caùo cuûa caùc Sôû, ban ngaønh trong tænh, caùc chuû tröông, ñöôøng loái phaùt trieån kinh teá cuûa Ñaûng vaø nhaø nöôùc ñoái vôùi ngaønh du lòch vaø soá lieäu ñöôïc coâng boá treân Internet. Keát caáu cuûa luaän vaên : Keát caáu luaän vaên goàm coù ba chöông : Chöông 1 : Cô sôû lyù luaän veà du lòch vaø voán ñaàu tö ngaønh du lòch. Chöông 2 : Thöïc traïng vieäc söû duïng voán ñaàu tö cuûa ngaønh du lòch Bình Thuaän trong thôøi gian qua.
Chöông 3 : Caùc giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû voán ñaàu tö cuûa ngaønh du lòch tænh Bình Thuaän ñeán naêm 2010. Trong quaù trình thöïc hieän luaän vaên, do naêng löïc vaø ñieàu kieän nghieân cöùu coøn nhieàu haïn cheá, chaéc chaén noäi dung luaän vaên khoâng theå traùnh khoûi thieáu soùt, raát mong ñöôïc söï quan taâm xem xeùt, giuùp ñôõ vaø goùp yù cuûa Thaày Coâ. 3 CHÖÔNG 1 CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ DU LÒCH VAØ VOÁN ÑAÀU TÖ NGAØNH DU LÒCH 1. TOÅNG QUAN VEÀ DU LỊCH 1.1 Khaùi nieäm veà du lòch : Du lòch laø moät khaùi nieäm coù nhieàu caùch tieáp caän xuaát phaùt töø tính phong phuù vaø söï phaùt trieån cuûa hoaït ñoäng du lịch.
Hiện nay du lòch ñaõ trôû thaønh moät trong nhöõng ngaønh coù toác ñoä taêng tröôûng maïnh cuûa kinh teá theá giôùi. Do ñoù, khái niệm về du lịch cũng ñaõ coù nhöõng thay ñoåi theo söï phaùt trieån cuûa ngaønh. Neáu xem xeùt du lòch nhö laø moät hieän töôïng nhaân vaên, hieän töôïng xaõ hoäi laøm phong phuù theâm nhaän thöùc vaø cuoäc soáng con ngöôøi, Toå chöùc du lòch theá giôùi (WTO: World Tourism Organization) ñaõ ñöa ra ñònh nghóa: “ Du lòch bao goàm nhöõng hoaït ñoäng cuûa nhöõng ngöôøi ñi ñeán moät nôi khaùc ngoaøi nôi cö truù thöôøng xuyeân cuûa mình trong thôøi haïn khoâng quaù moät naêm lieân tuïc ñeå vui chôi, vì coâng vieäc hay vì muïc ñích khaùc khoâng lieân quan ñeán nhöõng hoaït ñoäng kieám tieàn ôû nôi maø hoï ñeán”. Neáu xem du lòch khoâng chæ ñôn thuaàn laø hieän töôïng xaõ hoäi maø coøn laø hoaït ñoäng kinh teá, noù ñöôïc coi laø toaøn boä caùc hoaït ñoäng maø muïc tieâu laø keát hôïp caùc hoaït ñoäng cuûa caùc ñoái töôïng tham gia vaøo quaù trình, keát hôïp giaù trò cuûa caùc taøi nguyeân du lòch thieân nhieân vaø nhaân vaên vôùi caùc dòch vuï, haøng hoùa ñeå taïo ra saûn phaåm du lòch ñaùp öùng nhu caàu cuûa khaùch.
Vôùi tö caùch laø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa du lòch hoïc, khaùi nieäm du lòch phaûn aûnh caùc moái quan heä baûn chaát beân trong, laøm cô sôû cho vieäc nghieân cöùu caùc xu höôùng vaø caùc quy luaät phaùt trieån cuûa noù; theo goùc ñoä naøy thì du lòch laø nhöõng hoaït ñoäng vaø moái quan heä phaùt sinh do söï taùc ñoäng qua laïi laãn nhau giöõa khaùch du lòch, ngöôøi kinh doanh du lòch, chính quyeàn vaø coäng ñoàng daân cö ñòa phöông vaø trong quaù trình thu huùt, tieáp ñoùn vaø phuïc vuï khaùch du lòch. Theo Luaät Du lòch Vieät Nam : “ Du lòch laø caùc hoaït ñoäng coù lieân quan ñeán chuyeán ñi cuûa con ngöôøi ngoaøi nôi cö truù thöôøng xuyeân cuûa mình nhaèm ñaùp öùng nhu caàu tham quan, tìm hieåu, giaûi trí, nghó döôõng trong moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh” 1. Sản phẩm du lịch : Coù nhieàu khaùi nieäm veà saûn phaåm du lòch, moät trong nhöõng khaùi nieäm ñoù laø: “ Saûn phaåm du lòch laø söï keát hôïp nhöõng dòch vuï vaø phöông tieän vaät chaát treân cô sôû khai thaùc caùc tieàm naêng du lòch nhaèm cung caáp cho du khaùch moät khoaûng thôøi gian thuù 4 vò, moät kinh nghieäm du lòch troïn veïn vaø söï haøi loøng (Từ điển du lịch - Tiếng Đức NXB Berlin 1984). Nhö vaäy, sản phẩm du lịch bao gồm những yeáu toá höõu hình (hàng hóa) vaø nhöõng yeáu toá voâ hình (dịch vụ) ñeå cung caáp cho du khaùch hay noù bao goàm caùc haøng hoaù, caùc dòch vuï vaø tieän nghi cung öùng cho du khaùch.
Caùc ñaëc tính cuûa saûn phaåm du lòch laø : - Tính voâ hình : Saûn phaåm DL thöôøng laø moät kinh nghieäm neân raát deã daøng bò sao cheùp, baét chöôùc vaø vieäc laøm khaùc bieät hoùa saûn phaåm manh tính caïnh tranh khoù khaên hôn kinh doanh haøng hoaù. - Tính ñoàng thôøi giöõa saûn xuaát vaø tieâu duøng : Vì saûn phaåm du lòch naèm ôû xa nôi cö truù cuûa khaùch du lòch, neân khaùch thöôøng mua saûn phaåm tröôùc khi thaáy saûn phaåm. - Tính khoâng ñoàng nhaát : Khaùch haøng khoù coù theå kieåm tra chaát löôïng saûn phaåm tröôùc khi mua, gaây khoù khaên cho vieäc choïn saûn phaåm. Saûn phaåm du lòch do söï toång hôïp caùc ngaønh kinh doanh khaùc nhau.
Khaùch mua saûn phaåm du lòch ít trung thaønh vôùi coâng ty baùn saûn phaåm. Vieäc tieâu duøng saûn phaåm du lòch mang tính thôøi vuï. Töø nhöõng thaønh phaàn caáu taïo cuûa saûn phaåm du lòch, yeáu toá thieân nhieân vaø quan nieäm cuûa caùc taùc giaû, coù theå keát hôïp caùc yeáu toá caên baûn ñeå ñöa ra caùc moâ hình saûn phaåm du lòch chuû yeáu : 4S vaø 3H cuûa Myõ vaø moâ hình 6S cuûa Phaùp. Khaùch du lòch : Cuõng theo ñònh nghóa cuûa WTO, khaùch vieáng (visistors) laø nhöõng ngöôøi rôøi khoûi nôi cö truù cuûa mình ñeán nôi khaùc khoâng quaù moät naêm vaø khoâng vì muïc ñích kieám tieàn ; du khaùch (tourists) laø nhöõng khaùch vieáng coù löu truù qua hôn moät ñeâm taïi nôi ñeán ; khaùch vieáng trong ngaøy (same-day visistors) khoâng coù löu truù qua ñeâm taïi nôi ñeán.
Khaùch du lòch quoác teá laø nhöõng khaùch maø nôi cö truù laø moät quoác gia khaùc vôùi quoác gia nôi ñeán du lòch ; khaùch du lòch noäi ñòa laø nhöõng khaùch maø quoác gia nôi cö truù cuõng laø quoác gia nôi ñeán tham quan du lòch, bao goàm caû nhöõng ngöôøi nöôùc ngoaøi nhöng ñang cö truù taïi quoác gia ñoù.