bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt trêng ®¹i häc l©m nghiÖp Ng« hïng tó nghiªn cøu ®Ò xuÊt nh÷ng néi dung c¬ b¶n Quy ho¹ch l©m nghiÖp huyÖn quúnh lu - tØnh nghÖ an Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60.60 LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ngêi híng dÉn khoa häc: T.S NguyÔn ThÞ B¶o L©m Tµi liÖu tham kh¶o hµ t©y, n¨m 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 ®Æt vÊn ®Ò Quy ho¹ch l©m nghiÖp lµ mét trong nh÷ng ho¹t ®éng rÊt quan träng, ®Æc biÖt ®èi víi s¶n xuÊt l©m - n«ng nghiÖp. Do ®Æc ®iÓm ViÖt Nam cã ®Þa h×nh ®a d¹ng phøc t¹p, ph©n ho¸ m¹nh, cïng víi nÒn kinh tÕ x· héi vµ nhu cÇu cña ngêi d©n trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng còng hÕt søc phong phó, nªn viÖc quy ho¹ch l©m nghiÖp cho c¸c cÊp qu¶n lý, c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh. Ngµy cµng trë thµnh mét ®ßi hái thùc tÕ kh¸ch quan. Quy ho¹ch L©m nghiÖp lµ tiÒn ®Ò v÷ng ch¾c cho bÊt kú gi¶i ph¸p nµo nh»m ph¸t huy ®ång thêi nh÷ng tiÒm n¨ng to lín, cùc kú ®a d¹ng tµi nguyªn rõng vµ c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn - kinh tÕ - x· héi kh¸c, gãp phÇn vµo sù nghiÖp ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë ®Þa ph¬ng vµ quèc gia.
§iÒu ®ã chøng tá r»ng, ®Ó viÖc s¶n xuÊt kinh doanh rõng cã hiÖu qu¶ hay sö dông nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn theo híng bÒn v÷ng, nhÊt thiÕt cÇn ph¶i cã c«ng t¸c quy ho¹ch l©m nghiÖp vµ c«ng t¸c quy ho¹ch l©m nghiÖp cÇn ph¶i ®îc ®i tríc mét bíc, lµm c¬ së viÖc lËp kÕ ho¹ch, ®Þnh híng tríc khi c¸c ho¹t ®éng SXKD l©m nghiÖp kh¸c diÔn ra. L©m nghiÖp lµ mét ngµnh kinh tÕ quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n víi nhiÒu lÜnh vùc ho¹t ®éng, muèn kinh doanh toµn diÖn, lîi dông tæng hîp vµ sö dông bÒn v÷ng tµi nguyªn rõng ph¶i cã c«ng t¸c quy ho¹ch vµ lËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt l©m nghiÖp. Mét sè chñ tr¬ng chÝnh s¸ch ®æi míi cña Nhµ níc gÇn ®©y nh NghÞ ®Þnh 01/CP ngµy 04/01/1995; Ch¬ng tr×nh 327; QuyÕt ®Þnh 661/Q§ - TTg ngµy 29/07/1998; QuyÕt ®Þnh sè 245/1998/Q§ - TTg; NghÞ ®Þnh 163/CP ngµy 16/11/1999; QuyÕt ®Þnh 245/1998/ Q§ - TTg ngµy 21/12/1998; LuËt §Êt ®ai (n¨m 2003); LuËt B¶o vÖ vµ Ph¸t triÓn rõng (n¨m 2004); ChØ thÞ 38/2005/CT - TTg ngµy 05/12/2005; QuyÕt ®Þnh sè 61/2005/ Q§ - BNN ngµy 12/10/2005; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 QuyÕt ®Þnh sè 62/2005/ Q§ - BNN ngµy 12/10/2005; QuyÕt ®Þnh sè186/2006/ Q§ - TTg ngµy 14/8/2006. §· t¸c ®éng mét c¸ch s©u s¾c ®Õn c«ng t¸c quy ho¹ch l©m nghiÖp.
HuyÖn Quúnh Lu n»m ë phÝa B¾c tØnh NghÖ An, cã Quèc lé 1A, Quèc lé 48 vµ ®êng s¾t B¾c Nam ®i qua, c¸ch thµnh phè Vinh 60 Km gåm 41 x· vµ 2 thÞ trÊn (CÇu Gi¸t vµ Hoµng Mai). Lµ mét huyÖn ®ång b»ng ven biÓn, cã diÖn tÝch tù nhiªn: 60.706,0 ha, song diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp chiÕm tíi : 22.371,2 ha b»ng 36,85% diÖn tÝch tù nhiªn cña huyÖn (34 x·/43 x· vµ thÞ trÊn cã ®Êt l©m nghiÖp). Theo sè liÖu ®iÒu tra tµi nguyªn rõng n¨m 1972, huyÖn Quúnh Lu cßn gÇn 15.000,0 ha rõng trong ®ã cã h¬n 10.000,0 ha rõng tù nhiªn, tr÷ lîng gç tù nhiªn kho¶ng 200.000,0 ha rõng trång. §Õn n¨m 2006 diÖn tÝch rõng cña huyÖn cßn: 12.453,6 ha, ®Æc biÖt rõng tù nhiªn chØ cßn 1.135,4 ha rõng tù nhiªn nghÌo kiÖt vµ rõng phôc håi.
HiÖn t¹i cã c¸c dù ¸n ®· vµ ®ang triÓn khai nh : PAM 4304, 327, 661, Dù ¸n trång RNM cña Héi ch÷ thËp ®á NhËt B¶n. Song do cha cã quy ho¹ch l©m nghiÖp æn ®Þnh l©u dµi, nªn chÊt lîng rõng cßn thÊp, ph©n bè manh món, do vËy cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu phßng hé, c¶i t¹o m«i trêng vµ cung cÊp nhu cÇu l©m s¶n (gç nguyªn liÖu, gç nhá, cñi, l©m s¶n ngoµi gç) cho c¸c ho¹t ®éng chÕ biÕn, tiªu thô cña ®Þa ph¬ng tríc m¾t vµ l©u dµi. Bªn c¹ch ®ã, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, cã nhiÒu dù ¸n x©y dùng trong vïng quy ho¹ch cho s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®· lµm ¶nh hëng ®Õn viÖc qu¶n lý sö dông rõng cña ®Þa ph¬ng. Nh÷ng tån t¹i vµ bÊt cËp nµy lµm cho c«ng t¸c qu¶n lý b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn vèn rõng gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n.
Tríc t×nh h×nh ®ã, UBND tØnh NghÖ An ®· cã nhiÒu v¨n b¶n chØ ®¹o c¸c ban ngµnh chøc n¨ng vµ huyÖn Quúnh Lu nghiªn cøu, quy ho¹ch l¹i ®Êt l©m nghiÖp cho phï hîp nh»m qu¶n lý sö dông hiÖu qu¶ tµi nguyªn rõng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 §Ó cã nh÷ng c¬ së khoa häc gãp phÇn quy ho¹ch ph¸t triÓn l©m nghiÖp huyÖn, trªn c¬ së tiÒm n¨ng ®Êt ®ai, cã tÝnh ®Õn yÕu tè lÞch sö vµ yªu cÇu ph¸t triÓn ë thêi kú míi trong c«ng t¸c qu¶n lý sö dông tµi nguyªn rõng, x¸c ®Þnh l¹i m« h×nh rõng trång phï hîp lµ cÇn thiÕt vµ còng lµ yªu cÇu cÊp b¸ch cña ®Þa ph¬ng. §ã lµ lý do h×nh thµnh ®Ò tµi: “Nghiªn cøu ®Ò xuÊt nh÷ng néi dung c¬ b¶n quy ho¹ch l©m nghiÖp HuyÖn Quúnh Lu - TØnh NghÖ An" LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 ch¬ng 1 lîc sö nghiªn cøu 1. Trªn thÕ giíi: Chóng ta biÕt r»ng viÖc qu¶n lý sö dông tµi nguyªn thiªn nhiªn theo híng bÒn v÷ng nãi chung vµ tµi nguyªn rõng nãi riªng ®· vµ ®ang ®îc c¸c nhµ khoa häc trong níc vµ trªn thÕ giíi quan t©m.
Tuú theo c¸ch nh×n nhËn vÒ quy ho¹ch l©m nghiÖp sao cho hîp lý ®· ®îc nhiÒu t¸c gi¶ ®Ò cËp tíi ë nh÷ng møc ®é réng hÑp kh¸c nhau. ViÖc ®a ra mét kh¸i niÖm thèng nhÊt lµ mét ®iÒu rÊt khã thùc hiÖn, song ph©n tÝch qua c¸c kh¸i niÖm cho thÊy cã nh÷ng ®iÓm gièng nhau, ®ã lµ dùa trªn quan ®iÓm vÒ sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng th× c¸c ho¹t ®éng cã liªn quan ®Õn tµi nguyªn rõng ph¶i ®îc xem xÐt mét c¸ch toµn diÖn vµ ®ång thêi ®¶m b¶o sö dông nã theo híng l©u dµi vµ bÒn v÷ng. Nh÷ng néi dung chñ yÕu thêng ®îc chó ý lµ c¸c yÕu tè vÒ mÆt kinh tÕ, b¶o vÖ m«i trêng, b¶o vÖ tÝnh ®a d¹ng sinh häc, c¸c ®Æc ®iÓm x· héi vµ nh©n v¨n. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña viÖc qu¶n lý sö dông tµi nguyªn rõng trªn thÕ giíi lu«n g¾n liÒn víi lÞch sö ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi.
Quy ho¹ch vïng: Quy ho¹ch vïng tu©n theo häc thuyÕt M¸c - Lª Nin vÒ ph©n bè ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt theo l·nh thæ vµ sö dông c¸c ph¬ng ph¸p cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng. ¡ng - Ghen ®· chØ ra: “Møc ®é ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt cña mét d©n téc thÓ hiÖn râ nÐt h¬n hÕt ë chç sù ph©n c«ng lao ®éng cña d©n téc ®ã ®îc ph¸t triÓn ®Õn møc ®é nµo”. Nh vËy, søc lao ®éng lµ mét bé phËn cÊu thµnh quan träng nhÊt cña LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt. Lª - Nin ®· viÕt: “Sù nghiªn cøu tæng hîp tÊt c¶ c¸c ®Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi cña mçi vïng lµ nguyªn t¾c quan träng ®Ó ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt”.
V× vËy, nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm ®Æc trng cho sù ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt ë mét vïng trong qu¸ khø vµ hiÖn t¹i ®Ó x¸c ®Þnh tiÒm n¨ng vµ t¬ng lai ph¸t triÓn cña vïng ®ã. Tõ ®¸nh gi¸ gi¸ søc lao ®éng vµ nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn ®· ®i tíi nhËn ®Þnh: Ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt hîp lý lµ mét trong c¸c ®iÒu kiÖn c¬ b¶n ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, tÝch luü nhiÒu cña c¶i vËt chÊt cho x· héi, kh«ng ngõng ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ v¨n ho¸ cña mçi quèc gia. KÕ ho¹ch ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n liªn quan mËt thiÕt tíi kÕ ho¹ch ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt. Sù ph©n bè d©n c vµ c¸c h×nh th¸i ®iÓm d©n c còng nh møc ®é trang thiÕt bÞ s¶n xuÊt thay ®æi phô thuéc vµo sù biÕn ®æi h×nh th¸i x· héi.
Dùa trªn c¬ së häc thuyÕt cña C. Lª - Nin ®· nghiªn cøu c¸c híng cô thÓ vÒ kÕ ho¹ch ho¸ ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt trong x· héi X· héi Chñ nghÜa. Sù ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt ®îc x¸c ®Þnh theo c¸c nguyªn t¾c sau: + Sù ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt cã kÕ ho¹ch trªn toµn l·nh thæ cña ®Êt níc, nh»m thu hót c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ lao ®éng cña tÊt c¶ c¸c vïng vµ qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt më réng. + KÕt hîp tèt lîi Ých cña Nhµ níc vµ nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ cña tõng ®Þa ph¬ng.
+ §a c¸c c«ng ty chÕ biÕn ®Õn gÇn nguån nguyªn liÖu ®Ó h¹n chÕ chi phÝ vËn chuyÓn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 + KÕt hîp chÆt chÏ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n ë tõng vïng, tõng huyÖn nh»m n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng vµ sö dông hîp lý tµi nguyªn thiªn nhiªn. + T¨ng cêng toµn diÖn tiÒm lùc kinh tÕ vµ quèc phßng b»ng c¸ch ph©n bè hîp lý vµ ph¸t triÓn ®ång ®Òu lùc lîng s¶n xuÊt ë c¸c vïng, huyÖn. Trªn c¬ së ®ã, t«i t×m hiÓu quy ho¹ch vïng ë mét sè níc trªn thÕ giíi nh sau: 1.
Quy ho¹ch vïng l·nh thæ ë Bungari tríc ®©y: a) Môc ®Ých cña quy ho¹ch vïng l·nh thæ ë Bungari: + Sö dông cã hiÖu qu¶ nhÊt l·nh thæ cña quèc gia. + Bè trÝ hîp lý c¸c ho¹t ®éng cña con ngêi nh»m b¶o ®¶m t¸i s¶n xuÊt më réng. + X©y dung mét m«i trêng sèng ®ång bé. b) Quy ho¹ch l·nh thæ quèc gia ®îc ph©n thµnh c¸c vïng: + L·nh thæ lµ m«i trêng thiªn nhiªn ph¶i b¶o vÖ.
+ L·nh thæ thiªn nhiªn kh«ng cã vïng n«ng th«n, sù t¸c ®éng cña con ngêi vµo ®©y rÊt Ýt. + L·nh thæ thiªn nhiªn cã m¹ng líi n«ng th«n, cã sù t¸c ®éng võa ph¶i cña con ngêi thuËn lîi cho viÖc nghØ ng¬i, an dìng. + L·nh thæ lµ m«i trêng n«ng nghiÖp kh«ng cã m¹ng líi n«ng th«n, nhng cã sù t¸c ®éng cña con ngêi. + L·nh thæ lµ m«i trêng n«ng nghiÖp cã m¹ng líi n«ng th«n, cã sù can thiÖp võa ph¶i cña con ngêi, thuËn lîi cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.
+ L·nh thæ lµ m«i trêng c«ng nghiÖp víi sù can thiÖp tÝch cùc cña con ngêi. Trªn c¬ së quy ho¹ch vïng l·nh thæ c¶ níc, tiÕn hµnh quy ho¹ch l·nh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 thæ vïng vµ quy ho¹ch l·nh thæ ®Þa ph¬ng. §å ¸n quy ho¹ch l·nh thæ vïng bao gåm c¸c vïng lín cã ranh giíi lín h¬n hoÆc b»ng mét tØnh.