Nghiên cứu quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tại Hải Phòng

Tài liệu nghiên cứu Xây dựng luận ứ phụ vụ quy hoạh khu xử lý hất thải rắn ở khu vự ngoại thành hải phòng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ

• Tác giả: Ngô Thị Thanh Tâm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Trình
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Hoạch Khu Xử Lý Chất Thải Rắn Tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thực sự
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Quy hoạch hệ thống xử lý chất thải rắn trên thế giới
• 1.2. Quy hoạch hệ thống xử lý chất thải rắn ở các nước phát triển
• 1.3. Quy hoạch các điểm xử lý CTR tại một số nước đang phát triển ở châu Á - Thái Bình Dương
• 1.4. Các giai đoạn và nội dung cơ bản trong quy hoạch các khu/điểm xử lý chất thải rắn phù hợp với bảo vệ môi trường
• 1.5. Tình hình Quy hoạch các xử lý chất thải rắn ở Việt Nam
• 1.6. Các văn bản pháp lý về quy hoạch, quản lý chất thải rắn
• 1.7. Thực trạng quy hoạch xây dựng các khu chôn lấp CTR ở các địa phương phía Bắc Việt Nam
• 1.8. Những vấn đề yếu kém trong quy hoạch khu xử lý CTR ở Việt Nam
• 1.9. Tình hình quy hoạch, quản lý và xử lý chất thải rắn ở ngoại thành Hải Phòng
• 1.10. Hiện trạng quản lý và xử lý chất thải rắn
• 1.11. Các quy hoạch về vị trí các khu xử lý chất thải rắn do Thành phố Hải Phòng đề xuất
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ VÙNG NGHIÊN CỨU VỀ QUY HOẠCH CÁC KHU XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN Ở HUYỆN VĨNH BẢO
• 2.1. Các phương pháp nghiên cứu trong luận văn
• 2.2. Phân tích môi trường
• 2.3. Điều tra xã hội học - Tham vấn cộng đồng
• 2.4. Phương pháp dự báo gia tăng chất thải
• 2.5. Phương pháp kinh tế môi trường
• 2.6. Vùng nghiên cứu và nội dung nghiên cứu trong luận văn
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN VĨNH BẢO
• 3.1. Môi trường tự nhiên
• 3.2. Địa hình, thổ nhưỡng
• 3.3. Chất lượng không khí
• 3.4. Tài nguyên sinh vật
• 3.5. Hiện trạng kinh tế - xã hội
• 3.6. Dân số và các đơn vị hành chính
• 3.7. Các vấn đề xã hội và cơ sở hạ tầng
• 3.8. Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội
• 3.9. Các ngành kinh tế
• 3.10. Dự báo tình hình môi trường trên địa bàn huyện
• 3.11. Phân vùng sinh thái - kinh tế
• 4. CHƯƠNG 4: BỀN ĐỊNH HƯỚNG QUY HOẠCH KHU XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN TẬP TRUNG CHO HUYỆN VĨNH BẢO
• 4.1. Các tiêu chí quy hoạch các khu xử lý chất thải rắn
• 4.2. Xác định các tiêu chí đánh giá
• 4.3. Phương pháp đánh giá
• 4.4. Hiện trạng chất thải rắn huyện Vĩnh Bảo
• 4.5. Chất thải rắn sinh hoạt
• 4.6. Chất thải rắn công nghiệp
• 4.7. Chất thải rắn nông nghiệp
• 4.8. Tăng lượng chất thải rắn phát sinh
• 4.9. Dự báo gia tăng CTR ở huyện Vĩnh Bảo đến năm 2010 và 2020
• 4.10. Chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp
• 4.11. Dự báo tăng lượng CTR phát sinh trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo vào năm 2010 và 2020
• 4.12. Dự báo dân số và khối lượng rác thải của huyện Vĩnh Bảo
• 4.13. Hiện trạng thu gom, xử lý rác tại Vĩnh Bảo
• 4.14. Sự cần thiết xây dựng khu xử lý CTR huyện Vĩnh Bảo
• 4.15. Khả năng chuyển chất thải rắn từ nội thành về Vĩnh Bảo
• 4.16. Định hướng quy hoạch các khu xử lý CTR tập trung ở Vĩnh Bảo
• 4.17. Lựa chọn vị trí khu xử lý chất thải rắn tập trung phù hợp với điều kiện huyện Vĩnh Bảo
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT CÔNG NGHỆ XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN PHÙ HỢP ĐIỀU KIỆN HUYỆN VĨNH BẢO
• 5.1. Phân tích các công nghệ xử lý hiện có trong và ngoài nước để lựa chọn công nghệ phù hợp
• 5.2. Đề xuất sơ bộ các công nghệ phù hợp cho Vĩnh Bảo
• 5.3. Thiết kế sơ bộ bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh ở huyện Vĩnh Bảo
• 5.4. Khối lượng CTR cần xử lý
• 5.5. Quy mô, địa điểm xây dựng bãi chôn lấp
• 5.6. Phương pháp chọn lập
• 5.7. Thiết kế sơ bộ các công trình đơn vị
• 5.8. Tính toán kinh tế môi trường
• 5.9. Chi phí giải phóng mặt bằng
• 5.10. Chi phí xây dựng đường
• 5.11. Chi phí xây dựng bãi chôn lấp hợp vệ sinh
• 5.12. Chi phí thiết bị
• 5.13. Chi phí vận hành
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tại Hải Phòng

Quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tại Hải Phòng là một vấn đề cấp bách trong bối cảnh gia tăng dân số và phát triển kinh tế. Việc xây dựng một hệ thống xử lý chất thải hiệu quả không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Hải Phòng, với vị trí địa lý đặc biệt và sự phát triển nhanh chóng, cần có những giải pháp quy hoạch hợp lý để xử lý chất thải rắn một cách bền vững.

1.1. Tình hình hiện tại về chất thải rắn tại Hải Phòng

Hải Phòng hiện đang đối mặt với tình trạng gia tăng chất thải rắn từ sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp. Theo thống kê, lượng chất thải rắn phát sinh hàng năm đang tăng nhanh, gây áp lực lớn lên hệ thống xử lý hiện tại.

1.2. Vai trò của quy hoạch trong quản lý chất thải

Quy hoạch khu xử lý chất thải rắn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững. Nó giúp xác định vị trí, công nghệ xử lý và phương pháp quản lý chất thải hiệu quả, từ đó giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

II. Vấn đề và thách thức trong quy hoạch khu xử lý chất thải rắn

Quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tại Hải Phòng gặp nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng, công nghệ xử lý lạc hậu và sự thiếu nhận thức của cộng đồng. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo hiệu quả của quy hoạch.

2.1. Thiếu hụt cơ sở hạ tầng xử lý chất thải

Cơ sở hạ tầng hiện tại không đáp ứng đủ nhu cầu xử lý chất thải rắn. Nhiều khu vực vẫn sử dụng các phương pháp xử lý truyền thống, dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

2.2. Công nghệ xử lý chất thải lạc hậu

Công nghệ xử lý chất thải tại Hải Phòng còn nhiều hạn chế, chưa áp dụng các công nghệ tiên tiến. Điều này làm giảm hiệu quả xử lý và tăng chi phí vận hành.

III. Phương pháp quy hoạch khu xử lý chất thải rắn hiệu quả

Để quy hoạch khu xử lý chất thải rắn hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và bền vững. Việc kết hợp giữa công nghệ xử lý tiên tiến và quản lý chất thải thông minh sẽ giúp nâng cao hiệu quả xử lý.

3.1. Áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến

Cần nghiên cứu và áp dụng các công nghệ xử lý chất thải hiện đại như phân loại tại nguồn, tái chế và xử lý sinh học. Những công nghệ này không chỉ giảm thiểu lượng chất thải mà còn tạo ra nguồn tài nguyên mới.

3.2. Quản lý chất thải thông minh

Quản lý chất thải thông minh thông qua việc sử dụng công nghệ thông tin để theo dõi và quản lý quy trình xử lý chất thải. Điều này giúp tối ưu hóa quy trình và giảm thiểu lãng phí.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hải Phòng

Nghiên cứu về quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tại Hải Phòng đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn hiệu quả. Các mô hình xử lý chất thải mới đã được triển khai và mang lại kết quả tích cực trong việc giảm thiểu ô nhiễm.

4.1. Mô hình xử lý chất thải sinh hoạt

Mô hình xử lý chất thải sinh hoạt tại Hải Phòng đã được áp dụng thành công, giúp giảm thiểu lượng chất thải ra môi trường. Các biện pháp phân loại và tái chế đã được thực hiện hiệu quả.

4.2. Kết quả từ các dự án nghiên cứu

Các dự án nghiên cứu về quy hoạch khu xử lý chất thải rắn đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong quản lý chất thải. Những kết quả này cần được nhân rộng để áp dụng trên diện rộng.

V. Kết luận và tương lai của quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tại Hải Phòng

Quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tại Hải Phòng cần được tiếp tục cải tiến và phát triển. Tương lai của quy hoạch này phụ thuộc vào sự đầu tư vào công nghệ và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững trong quy hoạch khu xử lý chất thải rắn là cần thiết. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh.

5.2. Tăng cường nhận thức cộng đồng

Tăng cường nhận thức cộng đồng về quản lý chất thải là yếu tố quan trọng. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền cần được triển khai để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa tại thành phố Hải Phòng trong những năm đầu thế kỷ 21 đã gia tăng áp lực nặng nề lên hạ tầng quản lý chất thải rắn. Tại khu vực nội thành, khối lượng rác thải phát sinh vượt ngưỡng 600 tấn/ngày (tương đương 1.300 m³/ngày), dẫn đến tình trạng quá tải nghiêm trọng tại bãi rác tạm Đình Vũ với quy mô 6 ha sau sự cố bãi rác Tràng Cát ngừng tiếp nhận vào tháng 8 năm 2004. Ở khu vực ngoại thành, điển hình là huyện Vĩnh Bảo với 29 xã và 1 thị trấn, việc thu gom và xử lý rác sinh hoạt, phụ phẩm nông nghiệp và chất thải tiểu thủ công nghiệp hầu như bị thả nổi. Người dân chủ yếu tự đốt hoặc chôn lấp thủ công trong vườn nhà, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm tầng nông và không khí.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xây dựng hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc nhằm phục vụ công tác quy hoạch mạng lưới các khu xử lý chất thải rắn tập trung tại khu vực ngoại thành Hải Phòng. Nghiên cứu thực hiện đánh giá hiện trạng chi tiết, dự báo tốc độ gia tăng chất thải rắn đến năm 2010 và định hướng tầm nhìn năm 2020, từ đó đề xuất quy hoạch tối ưu và công nghệ xử lý thích ứng cho địa bàn huyện Vĩnh Bảo.

Về mặt thực tiễn, công trình đóng góp bộ tiêu chí đánh giá vị trí xây dựng khu xử lý chất thải rắn đa ngành, giải quyết triệt để xung đột xã hội liên quan đến tâm lý phản đối bãi rác tại các vùng phụ cận. Về mặt khoa học, luận văn cung cấp phương pháp luận kết hợp phân tích kinh tế môi trường, địa chất thủy văn và tham vấn cộng đồng, tạo tiền đề vững chắc để giảm thiểu 80% đến 90% nguy cơ phát tán ô nhiễm thứ cấp từ các bãi rác nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Quản lý tích hợp chất thải rắn (Integrated Solid Waste Management - ISWM) và lý thuyết Quy hoạch môi trường đô thị - nông thôn. Khung lý thuyết này kết hợp các nguyên lý sinh thái học cảnh quan, phân vùng sinh thái - kinh tế và kỹ thuật môi trường hiện đại. Hệ thống nghiên cứu làm rõ các khái niệm nền tảng bao gồm:

• Bãi chôn lấp hợp vệ sinh (Sanitary Landfill): Công trình kỹ thuật kiểm soát phát thải khí bãi rác và nước rỉ rác triệt để, có lớp lót chống thấm đáy và phủ mặt theo quy chuẩn nghiêm ngặt.
• Nước rỉ rác (Leachate): Dòng thải ô nhiễm hình thành từ độ ẩm nội tại của rác kết hợp nước mưa thấm lọc qua tầng chất thải, chứa hàm lượng cao chất hữu cơ khó phân hủy và kim loại nặng.
• Hiệu ứng phản đối vị trí công trình xử lý chất thải (NIMBY - Not In My Back Yard): Rào cản xã hội xuất phát từ tâm lý e ngại ô nhiễm của cư dân địa phương đối với việc bố trí bãi rác gần nơi cư trú.
• Phân vùng tiếp nhận chất thải: Phương pháp phân chia không gian địa lý dựa trên tải lượng phát sinh và khả năng tự làm sạch của hệ sinh thái tiếp nhận.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả thu thập và kế thừa chuỗi dữ liệu thực địa từ 55 bãi chôn lấp tại 30 đô thị miền Bắc Việt Nam, báo cáo kinh tế xã hội của Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Bảo và Sở Xây dựng Hải Phòng. Nguồn dữ liệu sơ cấp bao gồm các chỉ tiêu quan trắc môi trường và kết quả điều tra bảng hỏi tại các điểm khảo sát.

Cỡ mẫu khảo sát xã hội học được thiết lập tại 30 hộ gia đình tiêu biểu đại diện cho nhóm làm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại dịch vụ, kết hợp phỏng vấn sâu lãnh đạo địa phương. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho cả vùng ven đô và vùng thuần nông. Lý do chọn phương pháp này nhằm phản ánh trung thực hành vi xả thải và mức độ sẵn sàng chi trả của người dân nông thôn.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp đánh giá nhanh theo hệ số ô nhiễm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) để dự báo khối lượng phát sinh rác thải sinh hoạt, công nghiệp và y tế. Phương pháp phân tích kinh tế môi trường (CBA) được áp dụng để so sánh chi phí - lợi ích giữa các phương án định vị bãi xử lý. Công tác đo đạc chất lượng môi trường được tiến hành trực tiếp tại hiện trường bằng thiết bị cầm tay HACH đối với các chỉ tiêu pH, độ mặn, độ đục, oxy hòa tan (DO), kết hợp phân tích phòng thí nghiệm đối với BOD5, Cl- và Coliform tổng số. Toàn bộ quy trình khảo sát, lấy mẫu và xử lý số liệu được triển khai đồng bộ từ năm 2004 đến tháng 11 năm 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát 55 bãi chôn lấp tại 30 đô thị miền Bắc Việt Nam chỉ ra 21 bãi đã đóng cửa do quá tải và thiếu quy hoạch, trong đó 100% là bãi rác lộ thiên không có lớp lót đáy và hệ thống thu gom nước rác; 38% bãi nằm cách khu dân cư dưới 500 m. Trong số 34 bãi đang hoạt động, có đến 75% không đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh môi trường; 85% có quy mô nhỏ dưới 5 ha (với 17 bãi chỉ từ 0,2 đến 2 ha), chỉ 7/34 bãi (chiếm 20,5%) được vận hành theo quy trình kỹ thuật hợp vệ sinh.

Tại huyện Vĩnh Bảo, tổng lượng phụ phẩm nông nghiệp phát sinh rất lớn, trong đó rơm rạ chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng chất thải nông nghiệp. Khoảng 80% lượng rơm rạ này được người dân tái sử dụng làm chất đốt hoặc đốt trực tiếp ngoài đồng ruộng. Khối lượng bao bì hóa chất bảo vệ thực vật phát sinh ước tính chiếm khoảng 20% lượng hóa chất sử dụng, hầu hết bị vứt bỏ bừa bãi tại đồng ruộng mà không qua xử lý.

Hệ số phát sinh rác thải sinh hoạt nông thôn tại thời điểm nghiên cứu dao động khoảng 0,35 đến 0,45 kg/người/ngày. Dự báo đến năm 2010 và 2020, cùng với sự tăng trưởng kinh tế địa phương đạt 8% đến 10%/năm, lượng rác thải sinh hoạt toàn huyện sẽ tăng lên từ 70 đến 110 tấn/ngày. Tỷ lệ thu gom rác tại khu vực thị trấn đạt khoảng 70%, trong khi tại 29 xã ngoại thành tỷ lệ này gần như bằng 0 do thiếu mạng lưới thu gom cấp thôn xóm.

Về điều kiện tự nhiên, địa hình Vĩnh Bảo có độ dốc dưới 1%, cao trình từ 1 đến 2 m so với mực nước biển, mạng lưới sông dày đặc gồm sông Hóa (dài 35 km), sông Luộc (dài 21 km) và sông Thái Bình (dài 24 km). Tầng chứa nước Holocen trên có độ sâu chỉ từ 2,5 đến 20 m và phụ thuộc trực tiếp vào nước mưa, dẫn đến nguy cơ nước rỉ rác xâm nhập làm ô nhiễm nguồn nước ngầm là cực kỳ cao nếu xây dựng bãi rác không đúng tiêu chuẩn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng ô nhiễm và các sự cố môi trường bùng phát (như việc người dân chặn xe rác tại Tràng Cát năm 2004 và Khánh Sơn năm 2006) bắt nguồn từ tư duy quy hoạch cục bộ khép kín theo ranh giới hành chính và chọn đất theo tiêu chí giá đền bù rẻ thay vì an toàn sinh thái. Các bãi rác thường được đặt tại các khu vực trũng thấp, đất nông nghiệp kém hiệu quả mà bỏ qua các thông số địa chất thủy văn.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia phát triển thuộc Liên minh Châu Âu như Áo, Đức và Đan Mạch đã cấm hoàn toàn việc chôn lấp trực tiếp chất thải hữu cơ và áp thuế bãi rác để thúc đẩy tái chế. Ngược lại, tại các nước đang phát triển ở Châu Á, việc thiếu tham vấn cộng đồng trong quy trình 4 giai đoạn đã dẫn đến các dự án thất bại tương tự như các trường hợp tại Kendari hay Manado của Indonesia.

Dữ liệu của luận văn có thể được trực quan hóa thông qua bản đồ chồng lớp GIS phân vùng sinh thái - kinh tế và biểu đồ tương quan giữa tốc độ gia tăng dân số với lượng rác thải lũy kế. Việc kết hợp dữ liệu bảng và biểu đồ giúp phân định rõ các khu vực cấm xây dựng bãi chôn lấp (vùng trũng ngập ven sông, hành lang đê điều) và vùng có khả năng tiếp nhận xử lý rác thải tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành và áp dụng bộ tiêu chí sàng lọc đa mục tiêu phục vụ quy hoạch khu xử lý chất thải rắn tập trung tại Vĩnh Bảo và ngoại thành Hải Phòng. Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Sở Xây dựng chịu trách nhiệm hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật trong giai đoạn 2007-2008, ưu tiên các tiêu chí về khoảng cách ly an toàn vệ sinh tối thiểu 2.000 m đối với khu dân cư theo Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam.
2. Xây dựng khu liên hợp xử lý chất thải rắn tập trung cấp huyện với diện tích 15 đến 20 ha (vị trí nghiên cứu đề xuất tại xã Trấn Dương hoặc liên vùng phía Nam) giai đoạn 2008-2012. Công trình cần tích hợp ô chôn lấp hợp vệ sinh có lót màng HDPE, hệ thống thu gom - xử lý nước rỉ rác đạt chuẩn và dây chuyền sản xuất phân hữu cơ vi sinh (composting) công suất 50 tấn/ngày nhằm giảm 60% lượng rác hữu cơ chôn lấp.
3. Kiện toàn hệ thống thu gom chất thải rắn cấp cơ sở tại 100% số xã thuộc huyện Vĩnh Bảo trước năm 2010. Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo thành lập các tổ tự quản vệ sinh môi trường thôn xóm, trang bị phương tiện thu gom thủ công và bố trí điểm tập kết trung chuyển kín nhằm nâng tỷ lệ thu gom khu vực nông thôn lên trên 85%.
4. Thể chế hóa quy trình tham vấn cộng đồng bắt buộc trong toàn bộ 4 giai đoạn chuẩn bị, khởi đầu, quy hoạch và phê duyệt địa điểm bãi rác. Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng cần ban hành quy chế đối thoại minh bạch, xây dựng chính sách bồi hoàn môi trường thỏa đáng để loại bỏ xung đột xã hội và giải tỏa tâm lý lo ngại của cư dân địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quy hoạch và quản lý môi trường tại các Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân cấp huyện: Ứng dụng khung tiêu chí và phương pháp luận để lập quy hoạch quản lý chất thải rắn cấp tỉnh và vùng liên huyện.
• Đơn vị tư vấn thiết kế hạ tầng đô thị và kỹ thuật môi trường: Khai thác các thông số kỹ thuật, mô hình bãi chôn lấp hợp vệ sinh và phương án dự toán chi phí kinh tế môi trường cho các dự án xử lý rác nông thôn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Môi trường: Sử dụng tài liệu như một nghiên cứu điển hình (case study) mẫu mực về kết hợp kỹ thuật, kinh tế và xã hội trong giải quyết bài toán môi trường liên ngành.
• Các tổ chức phát triển quốc tế và tổ chức phi chính phủ (NGO) hoạt động trong lĩnh vực vệ sinh môi trường: Tham khảo cơ sở dữ liệu thực địa để xây dựng các chương trình tài trợ cấp vốn và hỗ trợ kỹ thuật về quản lý chất thải rắn dựa vào cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận cứ khoa học quan trọng nhất khi chọn địa điểm xử lý chất thải rắn tại huyện Vĩnh Bảo là gì? Đó là sự tích hợp giữa điều kiện địa chất thủy văn và khoảng cách an toàn môi trường. Do Vĩnh Bảo có tầng chứa nước Holocen trên phân bố nông (2,5 đến 20 m) và mạng lưới sông dày đặc, địa điểm được chọn bắt buộc phải có nền địa chất ít thấm, tránh các thấu kính cát ngầm và đảm bảo khoảng cách ly trên 2.000 m với khu dân cư.

2. Vì sao có đến 75% bãi chôn lấp đang hoạt động tại miền Bắc Việt Nam không đạt tiêu chuẩn vệ sinh? Nguyên nhân chủ yếu do các bãi rác hình thành tự phát, quy mô quá nhỏ (dưới 5 ha chiếm 85%), thiếu quy hoạch dài hạn và thiếu kinh phí đầu tư. Các địa phương chủ yếu đổ rác lộ thiên xuống các hố trũng tự nhiên mà không có lớp lót đáy HDPE, không thu gom nước rỉ rác và không định kỳ phun chế phẩm vi sinh khử mùi.

3. Luận văn giải quyết thách thức từ hiệu ứng tâm lý phản đối bãi rác (NIMBY) như thế nào? Luận văn đề xuất tích hợp bước tham vấn cộng đồng vào quy trình 4 giai đoạn lập quy hoạch. Thay vì áp đặt hành chính từ trên xuống, chính quyền cần tổ chức đối thoại công khai, minh bạch hóa các biện pháp công nghệ kiểm soát ô nhiễm và công bố chính sách đền bù thỏa đáng để xây dựng sự đồng thuận từ phía người dân.

4. Công nghệ xử lý chất thải rắn nào phù hợp nhất cho khu vực nông thôn huyện Vĩnh Bảo? Mô hình tối ưu là kết hợp ủ phân hữu cơ vi sinh (composting) và chôn lấp hợp vệ sinh. Do rác thải sinh hoạt và nông nghiệp tại Vĩnh Bảo có thành phần hữu cơ cao chiếm trên 70-80%, việc tách dòng hữu cơ để ủ phân compost giúp kéo dài tuổi thọ bãi rác, giảm 60% thể tích chôn lấp và cung cấp nguồn phân bón cho cây trồng.

5. Quy chuẩn Việt Nam quy định khoảng cách ly vệ sinh tối thiểu từ bãi chôn lấp rác đến khu dân cư là bao nhiêu? Theo Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam (tập I, Điều 4.10) và Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BKHCNMT-BXD, khoảng cách an toàn vệ sinh tối thiểu từ bãi chôn lấp rác đô thị đến công trình dân dụng và khu dân cư là 2.000 m (đối với bãi quy mô vừa và lớn là 3.000 đến 5.000 m), đặt ở cuối hướng gió chính và cuối nguồn nước.

Kết luận

• Luận văn đã thiết lập hệ thống luận cứ đa ngành kết hợp chặt chẽ giữa các yếu tố môi trường vật lý, sinh học, kinh tế và xã hội nhằm phục vụ quy hoạch chất thải rắn nông thôn.
• Cung cấp bức tranh toàn cảnh về hiện trạng yếu kém của 55 bãi chôn lấp miền Bắc, phân tích sâu các bài học thất bại từ bãi rác Tràng Cát và Đình Vũ (Hải Phòng).
• Đưa ra dự báo tin cậy về tải lượng chất thải rắn sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp của huyện Vĩnh Bảo đến năm 2010 và tầm nhìn 2020.
• Đề xuất quy hoạch không gian khu xử lý chất thải tập trung và công nghệ liên hợp (chôn lấp hợp vệ sinh kết hợp compost) đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững.
• Đóng vai trò là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách triển khai quy hoạch hệ thống quản lý chất thải rắn cấp huyện và cấp tỉnh giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc b¸ch khoa Hµ Néi ------------------------ LuËn v¨n th¹c sü khoa häc Ngµnh: Kü THUËT m«i trêng X©y dùng luËn cø phôc vô quy ho¹ch khu xö lý chÊt th¶i r¾n ë khu vùc ngo¹i thµnh H¶i Phßng Nghiªn cøu ®iÓn h×nh: quy ho¹ch khu xö lý chÊt th¶i r¾n huyÖn VÜnh B¶o Ng« thÞ thanh t©m Hµ Néi 2006 17061131504161000000 Lêi c¶m ¬n Sau thêi gian dµi nghiªn cøu, kh¶o s¸t thùc ®Þa c¸c ®Þa ®iÓm ë ngo¹i thµnh H¶i Phßng kÕt hîp thu thËp, tæng hîp tµi liÖu t«i ®· hoµn thµnh luËn v¨n víi ®Ò tµi “X©y dùng luËn cø phôc vô quy ho¹ch khu xö lý chÊt th¶i r¾n ë khu vùc ngo¹i thµnh Thµnh phè H¶i Phßng. Nghiªn cøu ®iÓn h×nh: quy ho¹ch khu xö lý chÊt th¶i r¾n huyÖn VÜnh B¶o”. T«i xin c¶m ¬n ch©n thµnh tíi PGS.TS Lª Tr×nh, ngêi ®·híng dÉn tËn t×nh cho t«i trong thêi gian lµm luËn v¨n tèt nghiÖp. T«i xin c¶m ¬n tíi UBND huyÖn VÜnh B¶o ®· cung cÊp c¸c tµi liÖu, sè liÖu vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong t«i trong thêi gian thùc hiÖn luËn v¨n.

§ång thêi t«i còng göi lêi c¶m ¬n s©u s¾c tíi c¸c thÇy c« ë ViÖn Khoa häc vµ C«ng nghÖ M«i trêng - trêng §¹i häc B¸ch Khoa Hµ Néi, b¹n bÌ vµ ®ång nghiÖp ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ lµm luËn v¨n. Hµ Néi, ngµy 8 th¸ng 11 n¨m 2006 Häc v viªn iªn Ng« ThÞ Thanh T©m LuËn v¨n th¹c sü B¶NG GI¶I NGHÜA c¸c tõ viÕt t¾t ADB Ng©n hµng Ph¸t triÓn Ch©u ¸ As (Cd, Cu, Cr, Hg, Pb, Zn) Ký hiÖu c¸c nguyªn tè ho¸ häc Asen (cadmi, ®ång, cr«m, thuû ng©n, ch×, kÏm) BCLHVS B·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh BOD Nhu cÇu oxy sinh ho¸ BVMT B¶o vÖ m«i trêng BVTV B¶o vÖ thùc vËt BXD Bé X©y dùng CEETIA Trung t©m KTMT §« thÞ vµ KCN CNM - BVMT C«ng nghÖ míi vµ b¶o vÖ m«i trêng CO, NO2 , SO 2 R R R R C«ng thøc cña c¸c ho¸ chÊt: cacbon monoxit, nit¬ dioxit, lu huúnh dioxit COD Nhu cÇu oxy ho¸ häc CTNH ChÊt th¶i nguy h¹i CTR ChÊt th¶i r¾n DO Oxy hoµ tan EC Céng ®ång Ch©u ¢u KCN Khu c«ng nghiÖp KHCNMT Khoa häc - C«ng nghÖ - M«i trêng KT - XH Kinh tÕ - X· héi MPN Sè x¸c suÊt cao nhÊt N§-CP NghÞ ®Þnh ChÝnh phñ NH4 + , NO 3 - , NO 2 - R RP P R RP P R RP P C«ng thøc ho¸ chÊt: amoni, nitrat, nitrit NTU §¬n vÞ ®é ®ôc tiªu chuÈn SS ChÊt r¾n l¬ löng TCVN Tiªu chuÈn ViÖt Nam TN vµ MT Tµi nguyªn vµ M«i trêng TP Thµnh phè TTLT Th«ng t liªn tÞch UBND Uû ban Nh©n d©n WB Ng©n hµng ThÕ giíi WHO Tæ chøc Y tÕ ThÕ giíi Häc viªn: Ng« ThÞ Thanh T©m CHCNMT 2004-2006 LuËn v¨n th¹c sü i Môc lôc Lêi më ®Çu. 1 Ch¬ng Mét Tæng quan vÒ quy ho¹ch c¸c khu xö lý chÊt th¶i r¾n vµ qu¶n lý chÊt th¶i trªn thÕ giíi, ë ViÖt Nam vµ ë vïng n«ng th«n thµnh phè H¶i Phßng 1. Quy ho¹ch hÖ thèng xö lý chÊt th¶i r¾n trªn thÕ giíi.

Quy ho¹ch hÖ thèng xö lý chÊt th¶i r¾n ë c¸c níc ph¸t triÓn. Quy ho¹ch c¸c ®iÓm xö lý CTR t¹i mét sè níc ®ang ph¸t triÓn ë ch©u ¸ - Th¸i B×nh D¬ng. C¸c giai ®o¹n vµ néi dung c¬ b¶n trong quy ho¹ch c¸c khu/®iÓm xö lý chÊt th¶i r¾n phï hîp vÒ b¶o vÖ m«i trêng. t×nh h×nh Quy ho¹ch c¸c xö lý chÊt th¶i r¾n ë ViÖt Nam.

C¸c v¨n b¶n ph¸p lý vÒ quy ho¹ch, qu¶n lý chÊt th¶i r¾n. Thùc tr¹ng quy ho¹ch x©y dùng c¸c khu ch«n lÊp CTR ë c¸c ®« thÞ phÝa B¾c ViÖt Nam. Nh÷ng vÊn ®Ò yÕu kÐm trong quy ho¹ch khu xö lý CTR ë ViÖt Nam. T×nh h×nh quy ho¹ch, qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i r¾n ë ngo¹i thµnh H¶i Phßng.

HiÖn tr¹ng qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i r¾n. C¸c quy ho¹ch vÒ vÞ trÝ c¸c khu xö lý chÊt th¶i r¾n do Thµnh phè H¶i Phßng ®Ò xuÊt. 28 Ch¬ng Hai Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu vµ vïng nghiªn cøu vÒ quy ho¹ch c¸c khu xö lý chÊt th¶i r¾n ë huyÖn vÜnh b¶o 2. C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu trong luËn v¨n.

32 Häc viªn: Ng« ThÞ Thanh T©m CHCNMT 2004-2006 LuËn v¨n th¹c sü ii 2. Ph©n tÝch m«i trêng. §iÒu tra x· héi häc - Tham vÊn céng ®ång. Ph¬ng ph¸p dù b¸o gia t¨ng chÊt th¶i.

Ph¬ng ph¸p kinh tÕ m«i trêng. Vïng nghiªn cøu vµ n«i dung nghiªn cøu trong luËn v¨n. 37 Ch¬ng ba Mét sè §Æc ®iÓm m«i trêng tù nhiªn vµ KT-XH huyÖn VÜnh B¶o 3. M«i trêng tù nhiªn.

§Þa h×nh, thæ nhìng. ChÊt lîng kh«ng khÝ. Tµi nguyªn sinh vËt. HiÖn tr¹ng kinh tÕ - x· héi.

D©n sè vµ c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh. C¸c vÊn ®Ò x· héi vµ c¬ së h¹ tÇng. Quy ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. C¸c ngµnh kinh tÕ.

Dù b¸o t×nh h×nh m«i trêng trªn ®Þa bµn huyÖn. Ph©n vïng sinh th¸i - kinh tÕ. 61 Häc viªn: Ng« ThÞ Thanh T©m CHCNMT 2004-2006 LuËn v¨n th¹c sü iii Ch¬ng Bèn §Þnh híng quy ho¹ch khu xö lý chÊt th¶i r¾n tËp trung cho huyÖn VÜnh B¶o 4. C¸c tiªu chÝ quy ho¹ch c¸c khu xö lý chÊt th¶i r¾n.

X¸c ®Þnh c¸c tiªu chÝ ®¸nh gi¸. Ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸. HiÖn tr¹ng chÊt th¶i r¾n huyÖn VÜnh B¶o. ChÊt th¶i r¾n sinh ho¹t.

ChÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp. ChÊt th¶i r¾n n«ng nghiÖp. Tæng lîng chÊt th¶i r¾n ph¸t sinh. Dù b¸o gia t¨ng CTR ë huyÖn VÜnh B¶o ®Õn n¨m 2010 vµ 2020.

ChÊt th¶i r¾n sinh ho¹t. ChÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp. ChÊt th¶i r¾n n«ng nghiÖp. Dù b¸o tæng lîng CTR ph¸t sinh trªn ®Þa bµn huyÖn VÜnh B¶o vµo n¨m 2010 vµ 2020.

Dù b¸o d©n sè vµ khèi lîng r¸c ®« thÞ cña huyÖn VÜnh B¶o. HiÖn tr¹ng thu gom, xö lý r¸c t¹i VÜnh B¶o. Sù cÇn thiÕt x©y dùng khu xö lý CTR huyÖn VÜnh B¶o. Kh¶ n¨ng chuyÓn chÊt th¶i r¾n tõ néi thµnh vÒ VÜnh B¶o.

§Þnh híng quy ho¹ch c¸c khu xö lý CTR tËp trung ë VÜnh B¶o. Lùa chän vÞ trÝ khu xö lý chÊt th¶i r¾n tËp trung phï hîp víi ®iÒu kiÖn huyÖn vÜnh b¶o. 112 Häc viªn: Ng« ThÞ Thanh T©m CHCNMT 2004-2006 LuËn v¨n th¹c sü iv Ch¬ng n¨m §Ò xuÊt s¬ bé c«ng nghÖ xö lý chÊt th¶i r¾n phï hîp ®iÒu kiÖn huyÖn VÜnh B¶o 5. ®Ò xuÊt c«ng nghÖ xö lý CTR phï hîp ®iÒu kiÖn huyÖn vÜnh b¶o.

Ph©n tÝch c¸c c«ng nghÖ xö lý hiÖn cã trong vµ ngoµi níc ®Ó lùa chän c«ng nghÖ phï hîp. §Ò xuÊt s¬ bé c¸c c«ng nghÖ phï hîp cho VÜnh B¶o. THiÕt kÕ s¬ bé b·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n hîp vÖ sinh ë huyÖn vÜnh b¶o. Khèi lîng CTR cÇn xö lý.

Quy m«, ®Þa ®iÓm x©y dùng b·i ch«n lÊp. Ph¬ng ph¸p ch«n lÊp. ThiÕt kÕ s¬ bé c¸c c«ng tr×nh ®¬n vÞ. tÝnh to¸n kinh tÕ m«i trêng.

Chi phÝ gi¶i phßng mÆt b»ng. Chi phÝ x©y dùng ®êng. Chi phÝ x©y dùng b·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh. Chi phÝ thiÕt bÞ.

Chi phÝ vËn hµnh .141 KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ .143 Tµi liÖu tham kh¶o. 152 Häc viªn: Ng« ThÞ Thanh T©m CHCNMT 2004-2006 LuËn v¨n th¹c sü 1 Lêi më ®Çu Hµng n¨m t¹i c¸c huyÖn ngo¹i thµnh H¶i Phßng nãi chung vµ huyÖn VÜnh B¶o nãi riªng ph¸t sinh hµng ngµy tÊn chÊt th¶i r¾n (CTR) tõ sinh ho¹t, c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, y tÕ.§©y lµ vÊn ®Ò ®ang vµ sÏ g©y « nhiÔm m«i trêng, ¶nh hëng ®Õn søc khoÎ ngêi d©n, mÊt mü quan vµ cã thÓ g©y ra c¸c vÊn ®Ò x· héi. Ngêi d©n c¸c huyÖn nµy thêng tù thu gom r¸c vµo mét b·i r¸c nhá gÇn n¬i sinh sèng vµ tù thiªu ®èt, g©y khãi bôi vµ « nhiÔm m«i trêng xung quanh. §Ó thiÕt lËp hÖ thèng thu gom xö lý CTR c¸c huyÖn ngo¹i thµnh c«ng t¸c quy ho¹ch c¸c khu xö lý CTR cÇn ®îc thùc hiÖn cÊp b¸ch, cã c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn ®Ó ®¸p øng kh¶ n¨ng xö lý khèi lîng CTR ®ang ngµy cµng gia t¨ng trong c¸c n¨m tíi.

ViÖc quy ho¹ch khu xö lý CTR kh«ng chØ nh»m gi¶m thiÓu « nhiÔm m«i trêng mµ cßn ng¨n ngõa c¸c m©u thuÉn x· héi ph¸t sinh do b·i r¸c. Trong luËn v¨n cña m×nh t«i ®· thùc hiÖn ®Ò tµi “X©y dùng luËn cø phôc vô quy ho¹ch khu xö lý chÊt th¶i r¾n ë khu vùc ngo¹i thµnh Thµnh phè H¶i Phßng. Nghiªn cøu ®iÓn h×nh: quy ho¹ch khu xö lý chÊt th¶i r¾n ë huyÖn VÜnh B¶o vµ hy väng ®Ò tµi nµy sÏ gãp mét mét phÇn nhá vµo c«ng t¸c qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i r¾n hiÖn nay. • Môc ®Ých cña luËn v¨n - Nghiªn cøu x©y dùng luËn cø quy ho¹ch c¸c khu xö lý CTR khu vùc ngo¹i thµnh Thµnh phè H¶i Phßng cã c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn.

- §Ò xuÊt ®óng ®Þnh híng quy ho¹ch khu xö lý CTR ë huyÖn VÜnh B¶o - Thµnh phè H¶i Phßng dùa vµo c¸c luËn cø khoa häc ®· nghiªn cøu. Häc viªn: Ng« ThÞ Thanh T©m CHCNMT 2004-2006 LuËn v¨n th¹c sü 2 • ý nghÜa khoa häc cña luËn v¨n LuËn v¨n cã c¸c ý nghÜa khoa häc: a) KÕt qu¶ luËn v¨n gãp phÇn x¸c ®Þnh râ c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn ®Ó quy ho¹ch c¸c khu xö lý CTR dùa vµo ®Æc ®iÓm m«i trêng tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi. §©y lµ vÊn ®Ò khoa häc, tæng hîp ®a ngµnh cÇn ®îc ph¸t triÓn ë ViÖt Nam. b) HÖ thèng c¸c tiªu chÝ quy ho¹ch c¸c khu xö lý CTR do luËn v¨n ®Ò xuÊt phï hîp víi ®iÒu kiÖn cô thÓ cña huyÖn VÜnh B¶o.

Do vËy cã gi¸ trÞ khoa häc vµ cã thÓ ¸p dông ®Ó x¸c ®Þnh c¸c ®iÓm xö lý CTR cho ®Þa ph¬ng. • Néi dung chÝnh cña luËn v¨n C¸c néi dung chÝnh cña luËn v¨n do häc viªn cao häc thùc hiÖn ®îc nªu díi ®©y. a) X¸c ®Þnh ®Æc ®iÓm m«i trêng tù nhiªn, kinh tÕ - x· héi (KT-XH) cña huyÖn VÜnh B¶o qua tæng hîp c¸c tµi liÖu hiÖn cã vµ kÕt qu¶ kh¶o s¸t, ®o ®¹c, ph©n tÝch, pháng vÊn d©n chóng, ®¸nh gi¸ bæ sung ®Æc ®iÓm m«i trêng tù nhiªn vµ KT-XH. b) §¸nh gi¸ râ hiÖn tr¹ng c¸c b·i r¸c cña huyÖn bao gåm thµnh phÇn, khèi lîng, dù b¸o gia t¨ng khèi lîng chÊt th¶i r¾n huyÖn VÜnh B¶o ®Õn n¨m 2010 vµ 2020.

c) Nghiªn cøu thiÕt lËp c¸c tiªu chÝ vÒ m«i trêng, kinh tÕ, x· héi ®Ó quy ho¹ch c¸c khu xö lý CTR tËp trung dùa theo ®iÒu kiÖn cña huyÖn VÜnh B¶o theo ®Þnh híng BVMT g¾n kÕt ph¸t triÓn KT-XH trong vßng 20 n¨m tíi.