Chương 1 TINH HÌNH TOI PHAM DO NGƯỜI CHUA THÀNH NIÊN THUC HIỆN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHÓ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2013-2017 “Tình hình tội phạm là trạng thải, xu thé vận động của các tội phạm (hoặc nhóm tội phạm hoặc một loại tội phạm) đã xảy ra trong đơn vị không gian và đơn vị thời gian nhất định”. Thông qua việc xem xét, đánh giá tình hình tội phạm sẽ làm sáng tỏ được các nhân tố tác động, ảnh hưởng đến việc phát sinh tội phạm, đồng thời đề xuất được các giải pháp phù hợp dé phòng ngừa tội phạm. Nghiên cứu tình hình tội phạm do NCTN thực hiện cần phải làm rõ thực trạng và diễn biến của tội phạm do NCTN thực hiện trong đơn vị không gian và đơn vị thời gian nhất định. Trong phạm vi của luận văn, tác giả nghiên cứu tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2013 - 2017.
Thực trạng của tội phạm do người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017 “Thực trạng cua tội phạm là tình trạng thực tế của tội phạm đã xảy ra trong don vị không gian và thời gian nhất định xét về mức độ và về tinh chất” 1. Thực trạng về mức độ của tội phạm do người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 - 2017 Dé có thé đánh giá thực trạng về mức độ của tội phạm do người NCTN thực hiện, cần thiết phải đánh giá được mức độ của tội phạm rõ và mức độ tội phạm an của tội phạm do NCTN thực hiện. Toi phạm rõ Tội phạm rõ được hiểu là “2ô¡ phạm đã được xứ lý hình sự và đã được đưa vào thong kê tội phạm ”.1: Số vụ và số người phạm tội của tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn thành phó Hà Nội giai đoạn 2013-2017 2013 - 2017 Số vụ Số bị cáo Tổng sô 799 1066 Trung bình năm 160 213 (Nguôn: Số liệu thông kê từ Vụ tong hợp, TANDTC) ? Nguyễn Ngọc Hòa (2006), 76i phạm và cầu thành tội phạm, Nxb.Công an Nhân dân, Hà Nội, tr.203 3 Trường Dai học Luật Ha Nội (2012), Gido trinh Tôi phạm học, Nxb Công an nhân dân, Ha Nội, tr.112 *“ Xem Trường Dai học Luật Ha Nội (2012), Gido frình Tội phạm học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr.1: Số vụ và số người phạm tội của tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 399 1066 2000 0 Số vu Số bị cáo Theo thống kê của TANDTC, trong vòng 5 năm từ năm 2013-2017, Hà Nội đã xét xử sơ thâm 799 vụ phạm tội do NCTN thực hiện đối với 1.066 bị cáo là NCTN. Trung bình mỗi năm Hà Nội đã xét xử 160 vụ phạm tội do NCTN thực hiện và 213 bị cáo là NCTN.2: Số vụ và số người phạm tội của tội phạm do NCTN thực hiện so với số vụ và số người phạm tội nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội đã bị xét xử giai đoạn 2013-2017 Giai Tội phạm do NCTN | Tội phạm nói chung | Tỉ lệ (%) | Tỉ lệ (3%) đoạn thực hiện giữa (1) | giữa (2) 2013- | Số vụ (1) | Số bị cáo | Số vụ (3) | Số bị cáo | và (3) và (4) 2017 (2) (4) Tổng sô 799 1066 32609 55189 2.2: Số vụ và số người phạm tội của tội phạm do NCTN thực hiện so với số vụ và số người phạm tội nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 60000 3 40000 Tội phạm do NCTN thực hiện 20000 Tội phạm nói chung Số vụ Kết quả tại bảng và biéu đồ trên cho thấy tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 so với tội phạm nói chung thì tội phạm do NCTN thực hiện chỉ chiếm tỉ lệ rất nhỏ, chỉ chiếm 2,45% về số vụ và 1,93% về số người phạm tội.
Tuy nhiên khi xét đến các đặc điểm đặc thù về tâm lí cũng như giới hạn độ tuổi chịu TNHS thi mức 2,45% về số vụ và 1,93% về số người phạm tội của tội phạm do NCTN thực hiện là một con SỐ đáng lưu tâm. Một thông số khác phản ánh thực trạng về mức độ của tội phạm rõ là chỉ SỐ người phạm tội. Việc xác định chỉ số bị cáo là NCTN và so sánh với chỉ số người phạm tội ở một số tỉnh thành có đặc điểm là thành phố lớn về kinh tế, địa lý, chính trị tương đồng với Hà Nội (Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh) cũng như so sánh với chỉ số bị cáo là NCTN của cả nước góp phần làm rõ mức độ của tội phạm rõ của tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội.3: So sánh chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội trên địa bàn TP.
Hà Nội, Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh và cả nước giai đoạn 2013-2017 Tinh/ | Số vụ | Số bị | Số dân là | Chỉ số tội phạm Chỉ số người Thành cáo NCTN tính trên 100.000 | phạm tội tính trên Phố dân 100.000 dân (1) (2) (3) (4)=(1)*100000/(3) | (4)=(2)*100000/(3) Hà Nội | 159,8 | 213,2 | 2213426,4 72 9,6 Hai 35,6 44 723938 5 6,2 Phong TP. Hồ Chí | 251,2 | 315 |2902340,8 8,6 10,8 Minh Cả 2909 | 3806,4 | 37021600 7,8 10,4 nuoc (Nguon: TỐng Cục thông kê, Sô liệu thông kê từ Vụ tông hợp, TANDTC — xem thêm phân phụ lục) Biểu đồ 1.3: So sánh chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội trên địa bàn TP. Hà Nội, Hải Phòng, TP.
Hồ Chí Minh và ca nước giai đoạn 2013-2017 15 8 Hà Nội 10 8 Hải Phong Hồ Chí Minh = Cả Nước Chỉ số tội phạm Chỉ số người phạm tội Trong khoảng thời gian từ năm 2013-2017, chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội của Hà Nội lần lượt là 7,2 và 9,6. Đồng nghĩa cứ 100.000 NCTN trên địa bàn thành phố Hà Nội thì có khoảng 7 vụ phạm tội do NCTN thực hiện và từ 9-10 NCTN phạm tội. Mức chỉ số này của Hà Nội cao thứ hai trong số các tỉnh thành được so sánh, đứng sau TP. Hồ Chí Minh và gần bằng mức bình quân của cả nước.
Tội phạm ẩn “Tội phạm ẩn là các tội phạm đã thực té xay ra nhung khong duoc thé hién trong thong kê tội phạm vì không được phát hiện, không được xử lý hoặc không được đưa vào thống kê tội phạm”. Như vậy, để đánh giá chính xác, đầy đủ thực trạng của tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 đòi hỏi ngoài việc xem xét thực trạng của tội phạm rõ được xác định qua các số liệu thống kê tội phạm đã bị xét xử thì phải đánh giá đến cả mức độ ân của tội phạm.4: Số vụ phạm tội do NCTN thực hiện đã bị khởi tố, xét xử trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 Xét xử Khởi tổ Tỷ lệ % Năm Sốvu | Số người| Sốvụ | Số người| Sốvụ | Số người q) (2) (3) (4) (5)=()/(3) | ()=@)/(4) 2013 222 308 235 332 72,08 92,77 2014 210 298 225 314 70,47 94,90 2015 139 171 154 195 81,29 87,69 2016 133 174 146 192 76,44 90,63 2017 95 115 101 122 82,61 94,26 Tong 799 1066 861 1155 74,95 92,29 (Nguon: Phòng thông kê, VKSNDTC, Số liệu thong kê từ Vu tong hop, TANDTC) Trong 5 năm từ 2013-2017, Viện kiểm sát các cấp đã khởi tố 861 vụ án đối với 1.155 NCTN phạm tội, tuy nhiên số lượng NCTN phạm tội và số vụ án được xét xử chỉ là 799 vụ đối với 1066 NCTN phạm tội. Như vậy, số vụ án được đưa ra xét xử chỉ chiếm 74,95% tổng số vụ đã khởi tố và 92,29% số NCTN phạm tội bị khởi tố. Như vậy, tỷ lệ ân của tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội vào khoảng 25,05% về vụ và 7,71% về người.
Nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch này là do nhiều trường hợp gia đình các bị hại có xu hướng thỏa thuận ° Trường Dai học Luật Ha Nội (2012), Gido trinh Tôi phạm học, Nxb. Công an Nhân dân, Ha Nội, tr.103 với phía người phạm tội, vì phía bị hại cho rằng việc tiếp tục kéo dài việc xử lý hình sự sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của bản thân người bị hại. Một sỐ trường hợp người bị hại hoặc người đại diện của người bị hại cho rằng người phạm tội còn nhỏ và phạm tội vì các yếu tổ khách quan nên có sự đồng cảm với người phạm tội nên đã rút đơn tránh việc người phạm tội bị xử lý hình sự. Bên cạnh lý do từ phía bi hai, NCTN thường thực hiện tội phạm dưới hình thức đồng phạm nhằm che đậy lẫn nhau, gây án ở các khu vực lộn xộn hoặc không có người quản ly dẫn đến khó khăn trong công tác điều tra và xử lý tội phạm.
Ngoài việc ân do những khó khăn trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử đối với tội phạm do NCTN thực hiện. Tội phạm do NCTN thực hiện còn bị an do một nguyên nhân khác là tội phạm 4n thống kê (sai số thống kê). Qua quá trình nghiên cứu 115 bản án đối với 163 NCTN phạm tội, tác giả nhận thấy có rất nhiều trường hợp NCTN đã phạm tội cùng một tội hoặc nhiều tội trong thời gian dài sau đó mới bị phát hiện và đưa ra xét xử. Ví dụ: “Bản án số 134/2015/HSST ngày 21/5/2015 của Tòa án nhân dân quận Hoàn Kiếm” xét xử Ngô Thé V (V tại thời điểm xét xử 17 tuôi), V đã có 4 lần thực hiện hành vi trộm cắp xe đạp điện trên địa bàn quận Hoàn Kiếm (mỗi vụ đều thỏa mãn Điều 138, BLHS năm 1999).
Tuy nhiên, thống kê của Tòa án nhân dân quận Hoàn Kiếm chỉ ghi nhận 01 vụ và 01 người phạm tội. Như vậy, đã lọt 03 vụ phạm tội trộm cắp không có trong thống kê, tức là số vụ được thống kê nhỏ hơn so với số hành vi phạm tội mà tòa án đã xét xử. Tuy nhiên, sé NCTN phạm tội vẫn được thông kê đúng. Thực trạng về tính chất của tội phạm do người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017 Thực trạng của tội phạm xét về tính chất được phản ánh qua các cơ cầu của tội phạm.
Xem xét cơ cầu là xem xét ti trọng của từng bộ phận của mỗi cơ cấu dé từ đó rút ra được nhận xét nhất định về tính chất của tội phạm.