Chương 1 – Giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu, luận văn bao gồm các phần chính như sau: - Chương 2 - Tổng quan về vấn đề nghiên cứu: tổng hợp, phân tích về thương hiệu du lịch và phát triển thương hiệu du lịch tại Việt Nam; các mô hình, lý thuyết về phát triển thương hiệu đồ uống; thực tiễn phát triển một số thương hiệu đồ uống trên thế giới; thực trạng phát triển thương hiệu đồ uống tại Việt Nam nói chung và của tỉnh Quảng Ninh nói riêng. - Chương 3 - Mô hình và phương pháp nghiên cứu: đề xuất mô hình nghiên cứu; phạm vi, đối tượng áp dụng; phương pháp nghiên cứu cụ thể và quá trình nghiên cứu. - Chương 4 - Kết quả nghiên cứu: trình bày kết quả nghiên cứu đối với 2 nhóm sản phẩm - thương hiệu, bao gồm nghiên cứu bề rộng đối với các thương hiệu rượu Ba Kích, rượu Mơ Yên Tử, rượu Bâu Hoành Bồ, rượu Cao Ba Lanh Bình Liêu, rượu nếp cái hoa vàng Đông Triều và nghiên cứu sâu điển hình đối với sản phẩm rượu Sim Quý Chuẩn gắn với phát triển du lịch ẩm thực đảo Cô Tô. - Chương 5 – Bàn luận kết quả nghiên cứu: đưa ra một số đánh giá, nhận xét; đề xuất giải pháp phát triển một số thương hiệu đồ uống của tỉnh Quảng Ninh; đánh giá về các đóng góp, hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.
5 Tiểu kết chƣơng 1 Đề tài nghiên cứu “Phát triển một số thương hiệu đồ uống địa phương của tỉnh Quảng Ninh” hướng đến mục tiêu đánh giá thực trạng phát triển thương hiệu du lịch Việt Nam, thương hiệu đồ uống ở Việt Nam và tỉnh Quảng Ninh; tổng hợp các mô hình, lý thuyết phát triển thương hiệu đồ uống trên thế giới; đề xuất mô hình, phương pháp nghiên cứu và ứng dụng phân tích một số thương hiệu sản phẩm đồ uống địa phương của tỉnh Quảng Ninh; từ đó đề xuất giải pháp phát triển một số thương hiệu đồ uống địa phương của tỉnh Quảng Ninh. Nghiên cứu này tập trung phân tích một số thương hiệu đồ uống địa phương cụ thể của tỉnh Quảng Ninh, bao gồm rượu Ba Kích, rượu Mơ Yên Tử, rượu Bâu Hoành Bồ, rượu Cao Ba Lanh Bình Liêu, rượu Sim Quý Chuẩn, rượu nếp cái hoa vàng Đông Triều. Nghiên cứu được thực hiện tại các địa phương nơi sản xuất, có tên gắn với các sản phẩm, thực hiện tập trung trong thời gian từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2017. Nghiên cứu áp dụng kết hợp các phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp, lấy ý kiến chuyên gia và khảo sát thực địa.
Luận văn có đóng góp cả về lý thuyết và thực tiễn. Tổng hợp thực trạng, các mô hình, lý thuyết phát triển thương hiệu đồ uống trên thế giới và đề xuất mô hình lý thuyết và áp dụng trong nghiên cứu là đóng góp quan trọng của luận văn. Đồng thời, kết quả nghiên cứu góp phần phát triển sản phẩm đồ uống tỉnh Quảng Ninh. 6 Chƣơng 2 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trên cơ sở mục tiêu nghiên cứu của đề tài, nội dung chương này tổng hợp, phân tích về thương hiệu du lịch và phát triển thương hiệu du lịch tại Việt Nam; các mô hình, lý thuyết về phát triển thương hiệu đồ uống; thực tiễn phát triển một số thương hiệu đồ uống trên thế giới; thực trạng phát triển thương hiệu đồ uống tại Việt Nam nói chung và của tỉnh Quảng Ninh nói riêng.
Đây là cơ sở để đề xuất mô hình nghiên cứu phát triển một số thương hiệu đồ uống địa phương của tỉnh Quảng Ninh và bàn luận, đánh giá kết quả nghiên cứu tại các phần tiếp theo. Thƣơng hiệu du lịch và phát triển thƣơng hiệu du lịch tại Việt Nam 2. Phát triển thương hiệu du lịch Ngày nay, thương hiệu có vai trò định hướng phát triển, là mục tiêu, đồng thời là công cụ quản lý quan trọng để dẫn dắt các hoạt động marketing và phát triển sản phẩm du lịch. Phát triển thương hiệu là một cách quản lý phát triển bền vững, mang đến khả năng tạo sự khác biệt và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Yêu cầu phát triển thương hiệu cũng đi đôi với yêu cầu về quản lý chất lượng sản phẩm nên có thể coi là một công cụ quản lý quan trọng. Marketing điểm đến du lịch và sản phẩm du lịch đã trải qua giai đoạn đầu đặt trọng tâm vào sản phẩm, theo đó điểm đến chủ yếu giới thiệu những gì mình có và cũng trải qua giai đoạn định hướng mạnh mẽ theo thị trường dựa trên mong muốn, nhu cầu của khách du lịch. Do thị trường luôn thay đổi, các quốc gia có ngành du lịch phát triển đã nhận thấy việc định hướng phát triển thuần túy dựa trên thị trường sẽ thiếu bền vững. Vì vậy, phát triển thương hiệu đã trở thành điểm tựa vững vàng nhất trong toàn bộ kế hoạch marketing.
Tính ưu việt của phát triển thương hiệu là vừa dựa trên mong muốn, nhu cầu của thị trường, vừa dựa trên những ưu thế của điểm đến, từ đó đảm bảo được tính bền vững của các định hướng phát triển dài hạn. Do phát triển thương hiệu điểm đến du lịch là vấn đề mới ở Việt Nam nên cần thống nhất về một số khái niệm cơ bản, đặc biệt là khái niệm “thương hiệu điểm đến du lịch địa phương”, “thương hiệu sản phẩm du lịch địa phương” và “phát triển thương hiệu sản phẩm du lịch địa phương”, theo đó: 7 - Thương hiệu điểm đến du lịch địa phương là hình ảnh của điểm đến du lịch địa phương trong nhận thức của các thị trường mục tiêu, thể hiện giá trị cốt lõi, thuộc tính và sự khác biệt của điểm đến du lịch địa phương so với các điểm đến du lịch khác. - Phát triển thương hiệu sản phẩm du lịch địa phương là hoạt động xác định và định vị hình ảnh của sản phẩm cụ thể của điểm đến du lịch địa phương trong nhận thức của thị trường mục tiêu. - Phát triển thương hiệu sản phẩm du lịch địa phương là quy trình liên tục từ đánh giá sản phẩm, phân tích thị trường mục tiêu, phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức, phân tích đối thủ cạnh tranh, xác định nhận thức về điểm đến tại thị trường mục tiêu, xác định thương hiệu sản phẩm du lịch địa phương (các giá trị, thuộc tính), kết hợp thương hiệu vào các nội dung truyền thông và phát triển sản phẩm, đánh giá thương hiệu và điều chỉnh thương hiệu (Biểu 1).
Đánh giá tài Phân tích thị Phân tích SWOT nguyên điểm đến trường mục tiêu Xác định nhận thức Xác định nhận thức về điểm đến đối Phân tích đối thủ về điểm đến tại thị với các bên trong cạnh tranh trường nước Kết hợp thương Thống nhất nhận Phát triển thương hiệu vào các nội thức về điểm đến hiệu (các giá trị, dung truyền thông, giữa các bên thuộc tính) phát triển sản phẩm Điều chỉnh thương Đánh giá thương hiệu (dựa trên các hiệu đối v ới thị nghiên cứu mới) trường Biểu đồ 2. Quy trình xây dựng và phát triển thƣơng hiệu điểm đến du lịch Nguồn: Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO, 2009) 8 2. Phát triển thương hiệu điểm đến du lịch, thương hiệu doanh nghiệp và thương hiệu sản phẩm phục vụ khách du lịch tại Việt Nam Chiến lược và Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã xác định quan điểm “phát triể n du lich ̣ theo hướng chuyên nghiệp , hiện đại , có trọng tâm , trọng điểm ; chú trọng phát triển theo chiều sâu đảm bảo chấ t lươ ̣ng và hiệu quả , khẳng định thương hiệu và khả năng cạnh tranh”. Triển khai Chiến lược và Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Chiến lược phát triển thương hiệu du lịch Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (ban hành năm 2016) và tiếp tục phát triển Chiến lược marketing du lịch đến năm 2020 (ban hành năm 2014).
Một trong những nội dung quan trọng của Chiến lược phát triển thương hiệu du lịch Việt Nam là yêu cầu phát triển các thương hiệu sản phẩm du lịch cụ thể để tạo nên thương hiệu du lịch địa phương, từ đó tạo nên thương hiệu vùng và thương hiệu điểm đến du lịch quốc gia, dựa trên các tài nguyên và giá trị đặc sắc cụ thể của địa phương. Như vậy, thương hiệu du lịch sản phẩm du lịch có mối liên hệ chặt chẽ với thương hiệu du lịch địa phương, thương hiệu du lịch vùng và quốc gia. Điều này càng được khẳng định khi hiện nay vai trò nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc định hình thương hiệu sản phẩm, nhất là sản phẩm du lịch. Đối với sản phẩm chú trọng mục tiêu phục vụ khách du lịch, việc gắn thương hiệu sản phẩm với thương hiệu điểm đến du lịch có vai trò đặc biệt quan trọng.
Các giá trị, thuộc tính và hệ thống nhận diện của thương hiệu du lịch Việt Nam được xác định thông qua việc xây dựng và triển khai Bộ nhận diện thương hiệu “Vietnam – Timeless Charm”, chính thức công bố từ năm 2014. Nội dung cơ bản của Bộ nhận diện thông qua truyền tải bốn (04) giá trị “Thời gian”, “Sự cam kết”, “Sự mãnh liệt” và “Sự huyền bí”, thông qua bốn (04) dòng sản phẩm “Du lịch biển, đảo”, “Du lịch văn hóa”, “Du lịch gắn với thiên nhiên” và “Du lịch thành phố”. Tổng cục Du lịch đã tổ chức giới thiệu, hướng dẫn các cơ quan quản lý nhà 9 nước về du lịch và các doanh nghiệp du lịch trong cả nước. Quá trình triển khai có sự đánh giá, kiểm nghiệm liên tục để định hướng xây dựng Chiến lược phát triển thương hiệu du lịch Việt Nam, đặc biệt đối với các giá trị, dòng sản phẩm và các hình ảnh nhận diện.
Năm 2014, 2015 và 2016; Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hội An được trang mạng TripAdvisor bình chọn là những điểm đến du lịch hàng đầu châu Á; Cơ quan truyền thông CNN bình chọn Việt Nam là điểm đến có ẩm thực đường phố hấp dẫn hàng đầu thế giới; Tạp chí chuyên về du lịch hàng đầu thế giới Lonely Planet giới thiệu Việt Nam là “Siêu cường về Ẩm thực/A Culinary Superpower”. Hệ thống sản phẩm du lịch thời gian qua phát triển theo định hướng theo vùng, theo dòng sản phẩm và theo chuyên đề. Định hướng phát triển theo vùng gắn với Chiến lược và Quy hoạch phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.