chương I, Luật Du lịch năm 2005, sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch. +Theo quan điểm Marketting: "sản phẩm du lịch là những hàng hoá và dịch vụ có thể thoả mãn nhu cầu của khách du lịch, mà các doanh nghiệp du lịch đưa ra chào bán trên thị trường, với mục đích thu hút sự chú ý mua sắm và tiêu dùng của khách du lịch".[5,8] +Theo Michael Coltman: " Sản phẩm du lịch là một tổng thể bao gồm các thành phần không đồng nhất hữu hình và vô hình. Sản phẩm du lịch có thể là một món hàng cụ thể như thức ăn, hoặc một món hàng không cụ thể như chất lượng phục vụ, bầu không khí tại nơi nghỉ mát". + Theo các nhà nghiên cứu về du lịch thì sản phẩm du lịch có thể được xác định như tập hợp của những yếu tố thoả mãn và những yếu tố không thoả mãn mà du khách nhận 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com được trong quá trình du lịch" [4,381].
Các yếu tố thoả mãn bao gồm: sự thoả mãn về sinh lí; sự thoả mãn về kinh tế; sự thoả mãn về xã hội; thoả mãn về tâm lí. Những yếu tố tạo bực tức cho khách như: những yếu tố chủ quan: sai sót, chất lượng phục vụ, tính chuyên nghiệp của nhân viên.; những yếu tố khách quan như giao thông, thời tiết; sản phẩm phụ gia, những hoạt động làm tăng thêm giá trị cho sản phẩm v.v… + Theo nghĩa rộng: Sản phẩm du lịch có thể được hiểu là tất cả các hàng hoá và dịch vụ mà khách du lịch tiêu dùng cho chuyến đi du lịch của họ + Theo nghĩa hẹp: Sản phẩm du lịch là các hàng hoá và dịch vụ mà khách mua lẻ hoặc trọn gói, do các doanh nghiệp du lịch tạo ra nhằm thoả mãn nhu cầu của khách du lịch. Sản phẩm du lịch được biết đến với 5 yếu tố cấu thành nên nó là: Điểm thu hút khách; Khả năng tiếp cận của điểm đến; Các tiện nghi và dịch vụ của điểm đến; Hình ảnh của điểm đến; Giá cả hàng hoá, dịch vụ của điểm đến. Như vậy, sản phẩm du lịch là một khái niệm rộng, được cấu thành bởi các yếu tố vật chất và phi vật chất có khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của xã hội loài người.
Có thể nói rằng, từ việc thay đổi không gian sống, du khách sẽ có cảm xúc thông qua trải nghiệm và cảm nhận được nó. Vì vậy sản phẩm du lịch trong phạm vi luận văn này được nhìn nhận dưới góc độ sản phẩm du lịch tổng thể. Như vậy, sản phẩm du lịch tổng thể là sự hoà trộn giữa các giá trị tự nhiên và nhân văn, mang đến cho du khách những ấn tượng và cảm xúc đặc trưng nhất về điểm đến. - Sản phẩm du lịch liên kết vùng Trên thực tế, chưa có khái niệm chuẩn về sản phẩm du lịch liên kết vùng nhưng có thể nói rằng trước hết đó chính là sản phẩm du lịch và có đầy đủ tính chất, đặc điểm của sản phẩm du lịch.
Tuy nhiên sản phẩm du lịch này được xây dựng dựa trên việc liên kết các tài nguyên du lịch của các địa phương trong một 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vùng du lịch nhất định. Việc xây dựng sản phẩm du lịch liên kết vùng thường tồn tại song song với việc tạo ra các tuyến du lịch hấp dẫn và hiệu quả hơn sơ với việc phát triển du lịch theo hướng cục bộ, đơn điệu và nhàm chán. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng sản phẩm du lịch liên kết vùng thường là chính sách của cơ quan quản lý nhà nước về du lịch như định hướng phát triển; các quy định về thuế, phí, lệ phí; sự đồng bộ trong phát triển cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật v. Đặc điểm của sản phẩm du lịch và các yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch.
- Đặc điểm của sản phẩm du lịch Sản phẩm du lịch nhằm thoả mãn nhu cầu tiêu dùng đặc biệt (nhu cầu hiểu biết kho tàng văn hoá lịch sử, nhu cầu thưởng thức vẻ đẹp thiên nhiên …); để giải trí, tìm hiểu, nâng cao tầm hiểu biết, nghiên cứu. Sản phẩm du lịch chủ yếu thỏa mãn nhu cầu thứ yếu cao cấp của du khách. Mặc dù trong suốt chuyến đi họ phải thỏa mãn các nhu cầu đặc biệt. Do đó nhu cầu du lịch chỉ được đặt ra khi người ta có thời gian nhàn rỗi, có thu nhập cao.
Nguời ta sẽ đi du lịch nhiều hơn nếu thu nhập tăng và ngược lại sẽ bị cắt giảm nếu thu nhập bị giảm xuống. * Tính vô hình: Sản phẩm du lịch về cơ bản là vô hình (không cụ thể). Thực ra nó là một kinh nghiệm hay sự trải nghiệm hơn là một món hàng cụ thể. Mặc dù trong cấu thành sản phẩm du lịch có hàng hóa nhưng sản phẩm du lịch là không cụ thể nên dễ dàng bị sao chép, bắt chước (những chương trình du lịch, cách trang trí phòng đón tiếp…).
Việc làm khác biệt hóa sản phẩm mang tính cạnh tranh khó khăn hơn trong kinh doanh hàng hóa. * Tính không đồng nhất: Do sản phẩm du lịch phần lớn là dịch vụ nên khách hàng không thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua và nó gây khó khăn cho việc lựa chọn sản phẩm. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com * Tính đồng thời giữa sản xuất và tiêu dùng: Việc tiêu dùng sản phẩm du lịch xảy ra cùng một thời gian và địa điểm sản xuất ra chúng. Do đó không thể đưa sản phẩm du lịch đến khách hàng mà khách hàng phải tự đến nơi sản xuất ra sản phẩm du lịch.
* Tính mau hỏng và không dự trữ được: Sản phẩm du lịch chủ yếu là dịch vụ như dịch vụ vận chuyển, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống….Do đó về cơ bản sản phẩm du lịch không thể tồn kho, dự trữ được và rất dễ hỏng. Việc tiêu dùng sản phẩm du lịch có tính thời vụ. Đây là hiện tượng lúc thì cung không đáp ứng được cầu trong du lịch, lúc thì cầu quá thấp so với khả năng cung ứng. Nguyên nhân chính là trong du lịch, lượng cung khá ổn định trong thời gian dài còn nhu cầu khách hàng thì thường xuyên thay đổi, dẫn tới có sự chênh lệch giữa cung và cầu.
Ngoài ra sản phẩm du lịch còn có các đặc điểm khác như: Sản phẩm du lịch do nhiều nhà cung ứng cùng tham gia tạo thành; Việc tiêu dùng sản phẩm du lịch mang tính thời vụ; Sản phẩm du lịch nằm ở xa nơi cư trú của khách du lịch. - Các yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch Nội dung cơ cấu của sản phẩm du lịch rất phong phú, đa dạng, liên quan tới rất nhiều ngành nghề và có thể phân ra các thành phần chủ yếu sau: Sản phẩm du lịch Điểm thu hút Các tiện nghi Nguồn thu và dịch vụ Các yếu tố (Điều kiện vật môi trƣờng hút chất để phát của điểm đến (Lực hấp dẫn hay còn đƣợc tự nhiên và triển du lịch) môi trƣờng đối với du gọi là sản khách) phẩm du lịch kinh tế xã hội 17 đơn lẻ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com * Nguồn thu hút (lực hấp dẫn đối với du khách) Bao gồm các điểm du lịch, các tuyến du lịch, các sự kiện thu hút v.v…nhằm thỏa mãn cho nhu cầu tham quan, thưởng ngoạn của du khách, đó là những cảnh quan thiên nhiên đẹp nổi tiếng, các kỳ quan, các di sản văn hóa thế giới, các di tích lịch sử mang đậm nét đặc sắc văn hóa của các quốc gia, các vùng…. * Điểm thu hút khách du lịch (Điều kiện vật chất để phát triển ngành du lịch).
Cơ sở du lịch bao gồm mạng lưới cơ sở lưu trú như khách sạn, làng du lịch để phục vụ cho nhu cầu lưu trú của du khách, cửa hàng phục vụ ăn uống, cơ sở kỹ thuật phục vụ cho nhu cầu giải trí của du khách, hệ thống các phương tiện vận chuyển nhằm phục vụ cho việc đi lại của du khách. * Các tiện nghi và dịch vụ của điểm đến hay còn được gọi là sản phẩm du lịch đơn lẻ. Bộ phận này được xem là hạt nhân của của sản phẩm du lịch, việc thực hiện nhu cầu chi tiêu du lịch của du khách không tách rời các loại dịch vụ mà nhà kinh doanh du lịch cung cấp. Sản phẩm du lịch mà nhà kinh doanh du lịch cung cấp cho du khách ngoài một số sản phẩm vật chất hữu hình như ăn, uống, phần nhiều thể hiện bằng các loại dịch vụ.
Dịch vụ du lịch là một quy trình hoàn chỉnh, là sự liên kết hợp lý các dịch vụ đơn lẻ tạo nên, do vậy phải tạo ra sự phối hợp hài hòa, đồng bộ trong toàn bộ chỉnh thể để tạo ra sự đánh giá tốt của du khách về sản phẩm du lịch hoàn chỉnh. Nó cũng là yếu tố liên kết du khách với tài nguyên du lịch thông qua các hình thức và nôi dung hoạt động khác nhau nhằm đáp ứng các nhu cầu khác nhau của du khách. Nội dung và chất lượng của dịch vụ du lịch tương đối khác biệt so với các dịch vụ thông thường khác. Dịch vụ du lịch là loại dịch vụ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và thưởng thức ở mức độ cao và tinh tế hay nói cách khác nó còn là 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhu cầu về thẩm mỹ, về cái đẹp chứ không đơn thuần là đáp ứng nhu cầu cơ bản hàng ngày của con người.
Ví dụ như khi giới thiệu một tấm vải lụa tại Vạn Phúc không chỉ đơn thuần nhằm đáp ứng nhu cầu may áo mặc mà còn ẩn chứa trong đó kỷ niệm về chuyến đi đến Vạn Phúc; giới thiệu nét đẹp trong nét văn hoá của làng nghề truyền thống với nghề trồng dâu nuôi tằm dệt lụa và hơn nữa đó là sản phẩm của làng nghề dệt lụa đặc trưng của Bắc Việt nam. Như vậy, nhu cầu thiết yếu là phải thông qua hình thức và nội dung của sản phẩm để giới thiệu các giá trị tự nhiên, văn hoá của tài nguyên du lịch. * Các yếu tố môi trường tự nhiên và môi trường kinh tế xã hội Đây là nhóm yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và độ bền vững của tài nguyên du lịch. Môi trường tự nhiên như cảnh quan thiên nhiên, bầu không khí, hệ sinh thái v.v… giữ được nét hoang sơ và trong sạch sẽ có độ hấp dẫn cao đối với du khách.