Chương 1: Tổng quan về phim truyền hình và hệ sinh thái phim truyền hình hình Việt Nam đã trưởng thành nhanh chóng và có những tiến bộ vượt bậc. Từ phát hình đen trắng chuyền sang phát hình màu, từ phát thử nghiệm chương trình 4 giờ/ ngày vào ban đêm, đến năm 1995 phát 10 giờ/ ngày. Tính đến quý 1/2021, có 70 đài truyền hình /phát thanh truyền hình bao gồm I đài truyền hình Quốc gia là Đài Truyền Hình Việt Nam, 63 Đài Truyền hình/Phát thanh truyền hình địa phương và 5 đơn vi hoạt động truyền hình thuộc các bộ, ban, ngành như Truyền hình Quốc hội, Truyền hình Quốc phòng, Truyền hình Nhân dân. Các chương trình chính phục vụ người xem gồm có, khoa học giáo dục, chuyên dé, thé duc thé thao, phim truyén, phim hoat hinh, ca nhac, san khấu, giải trí.
Đánh giá vị thé quan trong, hap dẫn của truyền hình, PGS.TS Dương Xuân Sơn viết rằng: "Mỗi một phương tiện truyền thông đều có một thế mạnh nhất định, nó bô sung, hỗ trợ cho nhau trong sự nghiệp chung. Tuy nhiên, trong ba loại báo nói, báo viết, báo hình thì báo hình có thể hơn hắn so với hai loại kia. Bởi ngoài việc bình luận, giải thích các hiện tượng, sự việc truyền hình còn có hình ảnh sống động giúp người xem chứng kiến các sự kiện đang diễn ra". Với những đặc trưng của mình về âm thanh, hình ảnh, đặc biệt là “hình ảnh động”, Truyền hình “mắt thấy, tai nghe” đã thu hút đông đảo công chúng quan tâm theo dõi.
Và chính vì mắt thấy tai nghe, nên những gi trên truyền hình rất sống động và có sức thuyết phục cao với công chúng. Công chúng của truyền hình rat dé “bị động” tiếp nhận thông điệp, thông tin và công chúng cũng dé dàng làm theo những gì được thấy, được hướng dẫn trên truyền hình. Truyền hình là phương tiện quan sát trực tiếp cuộc sống của mỗi gia đình, khả năng trực quan có ảnh hưởng rất lớn tới quá trình nhận thức của con người. Như vậy, với những đặc điểm, đặc trưng của loại hình báo chí truyền hình, đã chi phối nhất định đến hiệu quả của truyền thông cũng như có tác động không nhỏ dẫn đến việc thay đổi từ nhận thức đến thái độ và hành vi của công chúng.
Bui Kim Oanh — BI7DCTT064 14 Khóa luận tốt nghiệp Chương 1: Tổng quan về phim truyền hình và hệ sinh thái phim truyền hình - Phim truyền hình: Phim truyền hình còn có tên gọi khác là phim truyện hay phim bộ. Trong tiếng Anh Mỹ là television drama hay television drama series; còn trong tiếng Anh Anh là dramatic programming dich ra tiếng Việt có thé hiểu nôm na là chính kịch truyền hình. Đây là các thể loại phim được sản xuất khá đại trà và và dùng dé phát sóng rộng rãi trên hệ thông truyền hình. Phụ thuộc vào hệ thống truyền hình của từng quốc gia mà phim truyền hình sẽ được sản xuất với các tiêu chuẩn phim riêng với các định dạng khung hình khác nhau.
Chúng có thé được thu hình trên băng từ, đĩa kỹ thuật số hoặc trên cả phim nhựa 16mm. Các bộ phim truyền hình thông thường sẽ được sản xuất dưới hai định dạng DV PAL và NTSC. Trong những năm gần đây với công nghệ và kỹ thuật phát triển thì hệ thống truyền hình bắt đầu triển khai những hệ thống phát hình với chuẩn hình ảnh có độ phân giải cao mà chúng ta vẫn thường hay gọi là HD (High — Definition). Đặc điểm chung của phim truyền hình là khuôn hình thường hep, cỡ cảnh thường lớn hơn phim điện ảnh chiếu rạp, do hạn chế đáng kê về độ lớn và cả chiều sâu cũng như độ nét của màn hình Tivi.
Vì vậy phim truyền hình cũng có những hạn chế nghệ thuật thâm mỹ nhất định so với phim điện ảnh. Tuy nhiên dé làm được phim truyền hình hay nhiều người xem và ăn khách vẫn là công việc khó khăn không kém so với làm phim điện ảnh, vẫn là sự sáng tạo khổ công và tài năng cao. Các thể loại phim truyền hình hiện nay rất đa dang, có thé kế đến một số thé loại chính mà nhiều người biết đến như: phim hai, phim khoa học viễn tưởng, phim kinh dị, phim chiến tranh, phim tình cảm, phim ca nhạc, phim hoạt hình, phim tội phạm, phim hành động, phim tài liệu. Phim truyền hình có thé chỉ có một tập, cũng có khi lên đến hành trăm tập.
Số tập, kết thúc phim của Bui Kim Oanh — BI7DCTT064 15 Khóa luận tốt nghiệp Chương 1: Tổng quan về phim truyền hình và hệ sinh thái phim truyền hình phim truyền hình được quyết định trước khi phim được phát sóng, nhưng đôi khi kết thúc phim, số tập của phim lại phụ thuộc vào ý kiến đóng góp của khán giả. Phim chiếu trên truyền hình được chiếu miễn phí, tuy không thu tiền trực tiếp từ người xem truyền hình nhưng phim truyền hình có thê kiếm tiền nếu nó thu hút được nhiều người xem. Nghĩa là nếu nhiều người xem, phim truyền hình đó, kênh chiếu phim đó có thể bán được các quảng cáo giá cao xen kẽ trong thời gian chiếu phim. Bên cạnh đó, một phần trong doanh thu của phim truyền hình cũng đến từ cước phí truyền hình cáp, truyền hình theo yêu cầu.
Hiện nay ở Việt Nam hàng năm sản xuất khoảng sáu, bảy trăm đầu phim truyện truyền hình, mới đảm bảo được khoảng vài chục phần trăm thời lượng phát sóng phim truyện cho truyền hình cả nước. Số phim truyền hình còn lại được chiếu thường là phim của Hồng Kông, Hàn Quốc, Đài Loan, Mỹ, Trung Quốc, Nga, Ý. Các đài nhà nước có xưởng phim truyền hình lớn nhất nước là VEC - Trung tâm phim truyén hinh Dai Truyén hinh Viét Nam, Hang phim truyền hình TP. Hồ Chí Minh (TFS).
Ngoài ra nhiều dai cấp tinh cũng làm phim truyền hình, phim truyện và tài liệu để phát sóng và trao đôi với các đài khác trong nước. - Quy trình sản xuất phim truyền hình: Quy trình sản xuất một bộ phim là một quá trình từ ý tưởng ban đầu tới viết kịch bản, quay phim, biên tập và cuối cùng là phân phối. Thông thường, nó cần một số lượng người và có thé diễn ra trong vài tháng hoặc thậm chí là vài năm. Nó có thê diễn ra ở bất kì nơi nào trên thế giới, trong bất kì bối cảnh kinh tế, chính tri, xã hội nao; sử dụng nhiều công nghệ và kĩ thuật khác nhau.
Tương tự như phim điện ảnh hay bất kỳ sản phẩm nào khác, quá trình hình thành nên một bộ phim truyền hình cũng bao gồm năm giai đoạn chính: Bui Kim Oanh — BI7DCTT064 16 Khóa luận tốt nghiệp Chương 1: Tổng quan về phim truyền hình và hệ sinh thái phim truyền hình Phát triển ý tưởng (Development): Đây là giai đoạn biến những ý tưởng ban đầu thành một kịch bản có thể thực hiện được. Nhà sản xuất của bộ phim sẽ tìm kiếm cốt truyện thích hợp từ tiêu thuyết, những vở kịch, các bộ phim khác hoặc đơn giản là những ý tưởng sốc có tính khả thi cao. Khi chủ đề được xác định, một bản tóm tắt sẽ được phát triển dé chuẩn bị cho việc viết kịch ban gốc chứa các chỉ tiết chính của phim, nhịp điệu, định hình các nhân vật, một phan thoại va các chi dẫn cần thiết cho đạo diễn. Tiếp theo sẽ là bước phác thảo, tức là chia nhỏ câu truyện ra thành các cảnh có lời thoại, tập trung vào cấu trúc mang tính kịch.
Tiếp theo, người ta chuẩn bị một bản xử lí tình huống phim. Đây là một bản mô tả câu truyện dài khoảng 25-30 trang, kèm theo tiết tấu và những đặc điểm của nó, cùng một số đoạn hội thoại nhỏ và lời ghi chú của đạo diễn, thông thường còn có thêm một số bản vẽ minh họa để giúp hình dung được những điểm chính của phim. Trong vài tháng tiếp theo, kịch bản phim được xây dựng hoàn chỉnh, rõ ràng về cấu trúc của truyện phim, tính cách hành động của các nhân vật, toàn bộ các đoạn thoại và phong cách chung của toàn bộ phim. Các nhà sản xuất và phân phối phim cũng sẽ kiêm soát quá trình này dé xác định rõ thé loại phim, đối tượng khán giả ma phim hướng tới cũng như dam bao thành công về doanh thu cho bộ phim bằng cách tránh lặp lại những ý tưởng đã có hoặc sai lầm trong các bộ phim trước đó.
Ngoài ra còn phải tính toán về các diễn viên có thể tham gia vào phim và các đạo diễn tiềm năng cho bộ phim. Tất cả những yếu tố này có thể tăng độ hấp dẫn của bộ phim, qua đó thu hút nhiều khán giả trong quá trình công chiếu. Vì lý do này nên quá trình viết kịch bản tốn khá nhiều thời gian và đôi khi phải viết đi viết lại để phù hợp phong cách của các đạo diễn. Tiếp theo là một bản giới thiệu ngắn gọn về phim (bằng lời hoặc hình ảnh) sẽ được chuẩn bị và giới thiệu cho những người định bỏ vốn làm phim.
Bui Kim Oanh — BI7DCTT064 17 Khóa luận tốt nghiệp Chương 1: Tổng quan về phim truyền hình và hệ sinh thái phim truyền hình Nếu nó được chấp nhận thì sẽ có một khoản tiền để làm phim sẽ được đưa ra, thường đến từ các hãng phim lớn hay hội đồng phim hoặc các nhà đầu tư độc lập. Sau đó người ta sẽ thảo luận về việc làm phim và kí kết các hợp đồng. Giai đoạn tiên kì: Trong giai đoạn này, người ta sẽ lên kế hoạch và xây dựng các yếu tố cần thiết đề hiện thực hóa kịch bản. Một công ty sản xuất được hình thành và một phòng sản xuất được thiết lập.
Quá trình sản xuất sẽ được minh họa băng hình ảnh. Sau khi kịch bản hoàn thành, hãng sản xuất sẽ đưa ra một ngân quỹ nhất định cho nhà sản xuất để xây dựng đội ngũ làm phim và biến kịch bản thành một bộ phim hoàn chỉnh. Ngân quỹ và đội ngũ làm phim tùy thuộc vào độ phức tạp của kịch bản và kỳ vọng thương mại của hãng sản xuất. Tiếp theo, nhà sản xuất sẽ tuyển đội ngũ làm phim.
Thể loại của phim, kinh phí sản xuất sẽ quyết định số lượng và loại hình của đội ngũ làm phim được sử dụng trong quá trình làm phim. Các vị trí chính trong một đoàn làm phim thường bao gồm: + Đạo diễn: Người chịu trách nhiệm chỉ đạo diễn xuất và sáng tạo các chỉ tiết của phim. + Trợ lí đạo diễn (AD): Phụ giúp đạo diễn trong việc quản lí lịch diễn, tính hợp lý của của quá trình sản xuất và công tác hậu cần cho quá trình sản xuất, ngoài ra còn một số nhiệm vụ khác. + Phụ trách casting: Tim các diễn viên phù hợp cho các vai trong phim.