Nghiên Cứu Phát Triển Hợp Tác Xã Tại Huyện Đại Lộc, Tỉnh Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển hợp tác xã ở huyện đại lộc tỉnh quảng nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Đoàn Ngọc Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Phát Triển Hợp Tác Xã Tại Huyện Đại Lộc, Tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đại Lộc

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP TÁC XÃ
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HTX
• 1.1.1. Khái niệm HTX
• 1.1.2. Đặc điểm chủ yếu của HTX
• 1.1.3. Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của HTX
• 1.1.4. Phân loại HTX
• 1.1.5. Vai trò của HTX
• 1.2. NỘI DUNG PHÁT TRIỂN HTX
• 1.2.1. Khái niệm phát triển HTX
• 1.2.2. Nội dung phát triển HTX
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN HTX
• 1.3.1. Nhóm nhân tố chủ quan
• 1.3.2. Nhóm nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HTX Ở HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. TÌNH HÌNH CƠ BẢN CỦA HUYỆN ĐẠI LỘC
• 2.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm về xã hội
• 2.1.3. Đặc điểm về kinh tế
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HTX Ở HUYỆN ĐẠI LỘC
• 2.2.1. Tình hình phát triển HTX ở tỉnh Quảng Nam
• 2.2.2. Thực trạng phát triển HTX ở huyện Đại Lộc
• 2.2.3. Đánh giá chung về phát triển HTX ở huyện Đại Lộc
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HTX TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN HTX ĐẾN NĂM 2015
• 3.1.1. Quan điểm, nhận thức
• 3.1.2. Định hướng phát triển
• 3.1.3. Mục tiêu phát triển
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về hoàn thiện mô hình tổ chức
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về nâng cao trình độ và sử dụng đội ngũ cán bộ
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về phát triển quy mô và hình thức HTX
• 3.2.4. Nhóm giải pháp về nâng cao năng lực phát triển HTX
• 3.2.5. Nhóm giải pháp về nâng cao kết quả và hiệu quả hoạt động
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phát Triển Hợp Tác Xã Tại Huyện Đại Lộc

Nghiên cứu phát triển hợp tác xã (HTX) tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. HTX không chỉ đóng vai trò trong việc phát triển kinh tế nông thôn mà còn góp phần nâng cao đời sống xã hội. Việc tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp cho sự phát triển của HTX là cần thiết để thúc đẩy kinh tế địa phương.

1.1. Tình Hình Nghiên Cứu Về Hợp Tác Xã

Nghiên cứu về HTX đã được nhiều tác giả quan tâm, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển nông thôn. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng HTX có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất và cải thiện đời sống cho xã viên.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Phát Triển HTX

Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá thực trạng phát triển HTX tại huyện Đại Lộc, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX trong khu vực.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Hợp Tác Xã Tại Huyện Đại Lộc

Mặc dù HTX có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức trong quá trình phát triển. Các vấn đề như thiếu vốn, thiếu sự liên kết giữa các HTX, và trình độ quản lý còn hạn chế là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu Vốn Đầu Tư Cho Hợp Tác Xã

Nhiều HTX tại huyện Đại Lộc gặp khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư, dẫn đến hạn chế trong việc mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng dịch vụ.

2.2. Thiếu Sự Liên Kết Giữa Các Hợp Tác Xã

Sự liên kết giữa các HTX còn yếu, dẫn đến việc thiếu sự hỗ trợ lẫn nhau trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động chung.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Phát Triển Hợp Tác Xã Tại Huyện Đại Lộc

Để phát triển HTX hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học nhằm đánh giá đúng thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

3.1. Phương Pháp Điều Tra và Phỏng Vấn

Sử dụng phương pháp điều tra và phỏng vấn để thu thập thông tin từ các xã viên và cán bộ quản lý HTX, từ đó có cái nhìn tổng quan về tình hình hoạt động của HTX.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Kinh Tế

Phân tích dữ liệu kinh tế để đánh giá hiệu quả hoạt động của HTX, từ đó đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho từng loại hình HTX.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Phát Triển Hợp Tác Xã

Nghiên cứu này không chỉ mang lại giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc phát triển HTX tại huyện Đại Lộc, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

4.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Hoạt Động HTX

Đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện hoạt động của HTX, bao gồm việc tăng cường đào tạo cán bộ quản lý và nâng cao năng lực cho xã viên.

4.2. Tăng Cường Liên Kết Giữa Các Hợp Tác Xã

Khuyến khích sự liên kết giữa các HTX để tạo ra sức mạnh tổng hợp, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

V. Kết Luận Về Phát Triển Hợp Tác Xã Tại Huyện Đại Lộc

Phát triển HTX tại huyện Đại Lộc là một nhiệm vụ quan trọng, cần sự quan tâm và hỗ trợ từ các cấp chính quyền và cộng đồng. Việc thực hiện các giải pháp đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

5.1. Tương Lai Của Hợp Tác Xã Tại Huyện Đại Lộc

Tương lai của HTX tại huyện Đại Lộc phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển HTX

Đề xuất các chính sách hỗ trợ từ chính phủ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của HTX, bao gồm việc cung cấp vốn và đào tạo kỹ năng cho xã viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hợp tác xã (HTX) là một tổ chức kinh tế tập thể có lịch sử phát triển hơn 200 năm trên thế giới và được xem là một bộ phận không thể thiếu trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Tại tỉnh Quảng Nam, khu vực kinh tế HTX đã có sự phát triển ổn định với 179 HTX đang hoạt động, thu hút trên 259.550 xã viên, trong đó huyện Đại Lộc chiếm khoảng 12,2% tổng số HTX toàn tỉnh. Tuy nhiên, thực trạng phát triển HTX ở huyện Đại Lộc còn nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, hoạt động đơn lẻ, thiếu liên kết, vốn và cơ sở vật chất còn yếu, trình độ quản lý cán bộ chưa cao, ngành nghề kinh doanh còn đơn điệu chủ yếu tập trung vào dịch vụ nông nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng phát triển HTX trên địa bàn huyện Đại Lộc từ năm 2009 đến 2011, đồng thời đề xuất định hướng và giải pháp phát triển HTX đến năm 2015 nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng quy mô và đa dạng hóa ngành nghề. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần phát triển kinh tế tập thể, thúc đẩy xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống xã viên, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển HTX tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về kinh tế hợp tác và phát triển HTX, trong đó:

• Khái niệm HTX: Theo Luật HTX Việt Nam 2003, HTX là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân tự nguyện góp vốn, góp sức để cùng thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm nâng cao đời sống xã viên và phát triển kinh tế xã hội.
• Nguyên tắc tổ chức HTX: Tự nguyện gia nhập và ra HTX, quản lý dân chủ, bình đẳng, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi.
• Nội dung phát triển HTX: Bao gồm phát triển số lượng HTX, mở rộng liên kết, nâng cao năng lực hoạt động, đa dạng hóa ngành nghề, cải thiện cơ sở vật chất và nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển HTX: Nhóm nhân tố chủ quan (năng lực ban quản trị, trình độ lao động, niềm tin xã viên, tổ chức bộ máy quản lý) và nhóm nhân tố khách quan (chính sách phát triển, định hướng kinh tế xã hội địa phương, khoa học công nghệ, nhu cầu hợp tác kinh tế, trình độ nhận thức người dân, nhân tố thị trường).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra khảo sát, phỏng vấn sâu, thu thập số liệu thống kê từ các cơ quan chức năng huyện Đại Lộc và tỉnh Quảng Nam. Cỡ mẫu gồm 22 HTX đang hoạt động trên địa bàn huyện, với số liệu thu thập từ năm 2009 đến 2011. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh, phân tích định lượng các chỉ tiêu kinh tế và đánh giá năng lực hoạt động HTX. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 3/2011 đến tháng 3/2012, tập trung đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển HTX đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng HTX: Số lượng HTX trên địa bàn huyện Đại Lộc tăng từ 16 HTX năm 2009 lên 22 HTX năm 2011, tốc độ tăng bình quân 17,8%/năm. Trong đó, HTX nông nghiệp chiếm 77%, HTX phi nông nghiệp chiếm 23%. Số HTX chiếm 12,2% tổng số HTX toàn tỉnh Quảng Nam.

2. Chất lượng hoạt động HTX: Tỷ lệ HTX đạt mức khá, giỏi tăng từ 62,5% năm 2009 lên 68,18% năm 2011, trong đó HTX nông nghiệp đạt 73,3% khá, giỏi. Tuy nhiên, vẫn còn 9,09% HTX yếu kém, chủ yếu do hạn chế về đội ngũ quản lý và ngành nghề kinh doanh đơn điệu.

3. Năng lực cán bộ quản lý: Tổng số cán bộ quản lý HTX tăng từ 85 người năm 2009 lên 109 người năm 2011. Tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng tăng lên 32,1%, nhưng vẫn còn 20,2% cán bộ chưa qua đào tạo chuyên môn, chủ yếu ở HTX nông nghiệp.

4. Quy mô vốn và tài sản: Tổng vốn HTX tăng từ 170,859 tỷ đồng năm 2009 lên 228,671 tỷ đồng năm 2011, tốc độ tăng 14%. Vốn góp bình quân xã viên HTX nông nghiệp khoảng 4,9 triệu đồng, vốn vay bình quân HTX nông nghiệp là 1,69 tỷ đồng, HTX phi nông nghiệp là 6,95 tỷ đồng. Hệ số sử dụng vốn của HTX phi nông nghiệp cao hơn HTX nông nghiệp nhưng có xu hướng giảm qua các năm.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng số lượng và chất lượng HTX tại Đại Lộc phản ánh sự chuyển đổi tích cực từ mô hình HTX kiểu cũ sang HTX kiểu mới theo Luật HTX 2003. Tuy nhiên, quy mô vốn và năng lực quản lý còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và khả năng mở rộng ngành nghề. Việc tỷ lệ cán bộ chưa qua đào tạo còn cao làm giảm khả năng thích ứng với cơ chế thị trường cạnh tranh. Hệ số sử dụng vốn giảm cho thấy hiệu quả đầu tư chưa cao, có thể do thiếu liên kết, chưa khai thác tốt thị trường đầu ra và đầu vào.

So với các nghiên cứu trong tỉnh và cả nước, kết quả này tương đồng với thực trạng HTX nông nghiệp còn nhiều khó khăn về vốn, công nghệ và quản lý. Việc phân bố HTX phi nông nghiệp tập trung ở các xã có tiềm năng kinh tế cho thấy cần có chính sách phát triển đa dạng ngành nghề phù hợp với điều kiện địa phương. Các HTX yếu kém cần được tập trung hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý và đổi mới mô hình kinh doanh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng HTX, bảng phân loại chất lượng HTX theo năm, biểu đồ cơ cấu trình độ cán bộ quản lý và biểu đồ vốn góp, vốn vay qua các năm để minh họa rõ nét hơn các xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực quản lý HTX: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý, kỹ năng kinh doanh và ứng dụng công nghệ cho cán bộ HTX, đặc biệt cán bộ HTX nông nghiệp. Mục tiêu tăng tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng lên trên 50% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: Liên minh HTX tỉnh phối hợp với các cơ sở đào tạo.

2. Tăng cường huy động vốn xã viên: Xây dựng chính sách khuyến khích xã viên tăng vốn góp, đồng thời phát triển các hình thức huy động vốn mới như liên kết với ngân hàng, quỹ tín dụng. Mục tiêu tăng vốn góp bình quân xã viên lên 7 triệu đồng trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban quản trị HTX, chính quyền địa phương.

3. Đa dạng hóa ngành nghề và mở rộng thị trường: Khuyến khích HTX phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp phù hợp với tiềm năng địa phương như chế biến nông sản, dịch vụ xây dựng, vận tải. Xây dựng kế hoạch phát triển thị trường đầu ra bền vững trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Liên minh HTX, Sở Công Thương, UBND huyện.

4. Cải thiện cơ sở vật chất và công nghệ: Hỗ trợ HTX tiếp cận nguồn vốn đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, xây dựng trụ sở làm việc ổn định. Mục tiêu 70% HTX có trụ sở và thiết bị đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các tổ chức tài chính, nhà nước.

5. Thúc đẩy liên kết và hợp tác: Tăng cường liên kết giữa các HTX, giữa HTX với doanh nghiệp để nâng cao sức mạnh cạnh tranh, chia sẻ nguồn lực và mở rộng thị trường. Mục tiêu 60% HTX tham gia liên minh HTX hoặc liên kết với doanh nghiệp trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Liên minh HTX, các HTX.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý HTX và xã viên: Nắm bắt thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp phát triển HTX, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và quyền lợi của xã viên.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển HTX phù hợp với điều kiện địa phương, góp phần phát triển kinh tế tập thể.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, quản trị kinh doanh: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về phát triển HTX trong bối cảnh kinh tế thị trường.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ tiềm năng, cơ hội hợp tác với HTX trong các lĩnh vực sản xuất, chế biến, dịch vụ tại huyện Đại Lộc và tỉnh Quảng Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. HTX là gì và có vai trò như thế nào trong phát triển kinh tế địa phương?
   HTX là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình tự nguyện góp vốn, góp sức để cùng sản xuất kinh doanh, nâng cao đời sống xã viên. HTX hỗ trợ phát triển kinh tế hộ, tạo việc làm, cung cấp dịch vụ và góp phần xây dựng nông thôn mới.

2. Tình hình phát triển HTX ở huyện Đại Lộc hiện nay ra sao?
   Số lượng HTX tăng trưởng ổn định với tốc độ 17,8%/năm, chất lượng HTX được cải thiện, tỷ lệ HTX khá, giỏi đạt gần 70%. Tuy nhiên, quy mô vốn còn nhỏ, năng lực quản lý hạn chế và ngành nghề kinh doanh chưa đa dạng.

3. Những khó khăn chính mà HTX ở Đại Lộc đang gặp phải là gì?
   Thiếu vốn hoạt động, cơ sở vật chất yếu kém, cán bộ quản lý chưa được đào tạo đầy đủ, thiếu liên kết giữa các HTX và với doanh nghiệp, thị trường đầu ra hạn chế.

4. Giải pháp nào được đề xuất để phát triển HTX hiệu quả hơn?
   Nâng cao năng lực quản lý, huy động vốn xã viên, đa dạng hóa ngành nghề, cải thiện cơ sở vật chất, thúc đẩy liên kết hợp tác giữa HTX và doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để xã viên HTX nhận thấy lợi ích khi tham gia HTX?
   Thông qua nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng thu nhập, cung cấp dịch vụ thiết thực, đào tạo nâng cao nhận thức và quyền lợi xã viên, đảm bảo quản lý dân chủ, minh bạch.

Kết luận

• HTX tại huyện Đại Lộc đã có sự phát triển tích cực về số lượng và chất lượng trong giai đoạn 2009-2011, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế xã hội địa phương.
• Quy mô vốn và năng lực quản lý HTX còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và khả năng mở rộng ngành nghề.
• Các nhân tố chủ quan và khách quan như trình độ cán bộ, chính sách phát triển, nhu cầu thị trường đều tác động mạnh đến sự phát triển bền vững của HTX.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực quản lý, huy động vốn, đa dạng hóa ngành nghề, cải thiện cơ sở vật chất và thúc đẩy liên kết là cần thiết để phát triển HTX hiệu quả hơn đến năm 2015.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, cán bộ HTX và các bên liên quan trong việc hoạch định chính sách và thực thi các chương trình phát triển kinh tế tập thể.

Các cơ quan chức năng và Liên minh HTX cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển HTX tại huyện Đại Lộc và các địa phương tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP TÁC XÃ 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HTX 1. Khái niệm HTX 1. Khái niệm HTX của một số tổ chức quốc tế và một số nước trên thế giới Theo liên minh HTX quốc tế (Internatinonal Cooperative Alliance - ICA), HTX là một tổ chức tự trị của những người tự nguyện liên hiệp lại để đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung của họ về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua một xí nghiệp cùng sở hữu và quản lý dân chủ [10].

Theo tổ chức Lao động quốc tế (ILO), HTX là sự liên kết của những người đang gặp phải những khó khăn kinh tế giống nhau, tự nguyện liên kết nhau lại trên cơ sở bình đẳng quyền lợi và nghĩa vụ, sử dụng tài sản mà họ đã chuyển giao và HTX phù hợp với các nhu cầu chung và giải quyết những khó khăn đó chủ yếu bằng sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm và bằng cách sử dụng các chức năng kinh doanh trong tổ chức HTX, phục vụ cho lợi ích vật chất và tinh thần chung,…[10] Luật HTX của một số nước cũng đưa ra các định nghĩa về HTX: Luật HTX của CHLB Đức định nghĩa: “HTX đăng ký là những tập thể với đa số thành viên không hạn chế nhằm khuyến khích việc sản xuất, kinh doanh của các thành viên, thông qua các cơ sở sản xuất, kinh doanh chung”. Luật HTX của INĐÔNÊXIA định nghĩa: “HTX INĐÔNÊXIA là tổ chức kinh tế của nhân dân mang tính xã hội, gồm những người hoặc những tổ chức ở địa phương và thành viên lập nên một hệ thống kinh tế như là nỗ lực chung đặt trên cơ sở nguyên tắc của tình anh em”. Luật Hơp tác xã của PHILIPPIN định nghĩa: “HTX là sự hiểu biết của những người có cam kết chung và tập hợp nhau lại một cách tự nguyện để đạt được mục đích xã hội hoặc kinh tế chung, có sự đóng góp công bằng vào vốn Luan van 7 và chấp nhận phần đóng hợp lý vào các công việc và phần lợi ích của việc kinh doanh theo nguyên tắc HTX đã được chấp nhận chung” [7]. Khái niệm HTX ở Việt Nam Theo Luật HTX được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt Nam thông qua năm 2003, HTX được định nghĩa như sau: “HTX là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo qui định của Luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia HTX, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất-kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vị vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác của HTX theo qui định của pháp luật” [9]. Từ các quan niệm trên, có thể rút ra khái niệm về HTX như sau: HTX là một loại hình kinh tế hợp tác - một hình thức tổ chức kinh tế đặc thù trong hệ thống các loại hình tổ chức kinh tế đa dạng, là tổ chức kinh tế tự chủ, có vốn, quỹ và tài sản chung, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, có tư cách pháp nhân. Các loại hình HTX đều được thành lập trên tinh thần tự nguyện, tự trợ giúp, tự chịu trách nhiệm, dân chủ, bình đẳng, công bằng và đoàn kết của các thành viên tham gia. Mặc dù HTX cũng là đơn vị kinh doanh, song, mục tiêu cơ bản của các xã viên khi thành lập hoặc liên kết thành một HTX là để thực hiện một hoạt động mà từng cá nhân riêng lẻ không thể thực hiện được hoặc thực hiện kém hiệu quả nhằm nâng cao điều kiện kinh tế và xã hội của họ thông qua việc cùng hành động vì quyền lợi của tất cả xã viên chứ không chỉ đơn thuần vì lợi ích của từng cá nhân xã viên.

Đặc điểm chủ yếu của HTX 1. Đặc điểm chung của HTX - HTX là một tổ chức kinh tế tự chủ, gắn với mục tiêu lợi nhuận nhưng mục đích chính của HTX là phục vụ xã viên hơn là kiếm lời góp phần nâng cao địa vị kinh tế - xã hội của xã viên và sự phát triển cộng đồng xã hội. - HTX quản lý theo nguyên tắc dân chủ, quyền biểu quyết của mọi thành viên là như nhau không phân biệt mức vốn góp. Phương châm chủ đạo của HTX là xã viên giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống.

Đặc điểm HTX ở Việt Nam hiện nay Đặc điểm HTX ở nước ta hiện nay thể hiện ở các nội dung sau: * Đối với thành viên tham gia HTX: Thành viên HTX bao gồm cá nhân, hộ gia đình và pháp nhân, cả người có ít vốn và người có nhiều vốn. HTX không thủ tiêu tính tự chủ sản xuất, kinh doanh của các thành viên, mà chỉ làm những gì mỗi thành viên riêng lẻ không làm được hoặc làm không có hiệu quả để hỗ trợ các thành viên cùng phát triển. * Quan hệ sở hữu trong HTX: Trong HTX hiện nay, sở hữu tập thể và sở hữu cá nhân được phân định rõ. Thành viên khi tham gia HTX không phải góp tư liệu sản xuất nhưng điều kiện tiên quyết phải góp vốn theo quy định của Điều lệ HTX, có thể góp sức khi HTX có nhu cầu.

Suất vốn góp không hạn chế, song được khống chế một tỷ lệ nhất định so với tổng số vốn góp của các thành viên (vốn điều lệ HTX) nhằm đảm bảo tính chất của HTX (theo luật HTX 2003 thì không quá 30%). Vốn góp của thành viên được chia lãi hàng năm và được rút khi thành viên ra HTX. Luan van 9 * Quan hệ quản lý trong HTX: Trong HTX hiện nay, quan hệ giữa HTX và thành viên là quan hệ bình đẳng, thỏa thuận, tự nguyện, cùng có lợi và cùng chịu rủi ro trong sản xuất kinh doanh, phát huy quyền làm chủ của thành viên. Thành viên tham gia quyết định những công việc quan trọng như sửa đổi Điều lệ, tổ chức lại HTX, quyết định cơ cấu tổ chức HTX, xác định phương án sản xuất kinh doanh, phương án phân phối thu nhập trong HTX, nguyên tắc bầu cử và biểu quyết được thực hiện bình đẳng.

* Về quan hệ phân phối: Trong HTX hiện nay, hình thức phân phối được thực hiện theo nguyên tắc công bằng, cùng có lợi, vừa theo lao động, vừa theo vốn góp và theo mức độ tham gia dịch vụ. * Về cơ chế quản lý đối với HTX: HTX là một tổ chức kinh tế độc lập, tự chủ, có đầy đủ tư cách pháp nhân trong cơ chế thị trường, bình đẳng trước pháp luật với các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác, tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, liên doanh, liên kết với các tổ chức kinh tế thuộc mọi thành phần kinh tế khác, cũng như phân chia lỗ, lãi, bảo đảm hoàn thành nghĩa vụ đối với Nhà nước và trách nhiệm đối với thành viên. * Về quy mô và phạm vi hoạt động: Quy mô và phạm vi hoạt động của HTX hiện nay không bị giới hạn ở một số lĩnh vực, ngành nghề khác nhau hoặc địa giới hành chính. Các HTX có thể liên kết lại thành liên hiệp HTX, mỗi thành viên có thể tham gia nhiều HTX nếu Điều lệ HTX không hạn chế, không giới hạn thành viên tham gia hợp tác.

Luan van 10 * Về hiệu quả hoạt động của HTX: HTX là một tổ chức kinh tế tập thể gồm nhiều chủ sở hữu, hoạt động lấy lợi ích kinh tế làm chính. Tuy nhiên, HTX còn có vai trò quan trọng trong việc xóa đói, giảm nghèo, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, giáo dục ý thức phát triển cộng đồng… Do đó, hoạt động của HTX được đánh giá bằng hiệu quả tổng hợp, cả về kinh tế, chính trị, xã hội, cả hiệu quả của tập thể và hiệu quả của các thành viên. * Về mô hình HTX: Mô hình HTX hiện nay khá linh hoạt, đa dạng về hình thức phù hợp với đặc điểm của từng vùng, từng ngành với trình độ phát triển từ thấp đến cao, từ làm dịch vụ đầu vào, đầu ra phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của các thành viên đến mở mang ngành nghề, vươn lên kinh doanh tổng hợp và hình thành các doanh nghiệp trực thuộc dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, từ HTX phát triển thành các liên hiệp HTX. Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của HTX 1.

Tự nguyện gia nhập và ra HTX Tất cả những người lao động có đủ điều kiện theo qui định của luật HTX, tán thành Điều lệ HTX, đều có thể trở thành xã viên HTX; xã viên có quyền ra HTX theo qui định của Điều lệ từng HTX. Quản lý dân chủ và bình đẳng Xã viên HTX có quyền tham gia quản lý, kiểm tra, giám sát mọi hoạt động của HTX và có quyền ngang nhau trong biểu quyết. Tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi HTX tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động dịch vụ, sản xuất, kinh doanh; tự quyết định về phân phối thu nhập, đảm bảo HTX và xã viên cùng có lợi. Phân loại HTX: 1.

Phân loại theo ngành nghề: có HTX công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng; HTX nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; HTX thương mại dịch vụ,… 1. Phân loại theo chức năng: có HTX dịch vụ; HTX sản xuất tập trung trong các ngành kinh tế khác nhau; Các HTX vừa làm dịch vụ, vừa tổ chức sản xuất tập trung ở các mức độ và quy mô khác nhau. Phân loại theo quy mô và tính chất thành viên: có HTX cơ sở; Liên hiệp HTX, Lliên minh HTX. Vai trò của HTX 1.

Hỗ trợ phát triển kinh tế Các HTX có vai trò to lớn trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế hộ trong nông nghiệp, nông thôn, kinh tế trang trại và các ngành nghề sản xuất - kinh doanh nhỏ. Tham gia giải quyết việc làm, xóa đói, giảm nghèo HTX cung cấp cho xã viên và người dân trong cộng đồng đặc biệt là những người nghèo các điều kiện thiết yếu để tổ chức sản xuất, hỗ trợ vốn, tư vấn và hướng dẫn kỹ thuật, cung cấp thông tin, tổ chức tiêu thụ sản phẩm, tạo cơ hội việc làm,.